Lí do chọn đề tài Xuất phát từ yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứngyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện phát triển kinh tế thịtrường theo định
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Xuất phát từ yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứngyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện phát triển kinh tế thịtrường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, trong đó cần đổimới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướngcoi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học Nâng cao chất lượng,hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ theo Nghị quyết 29 tạiHội Nghị Trung ương VIII khóa XI của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Thực hiện nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với laođộng sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp vớigiáo dục gia đình và giáo dục xã hội Bộ môn Công nghệ là môn học mangnhiều tính kĩ thuật, thực tiễn gần gũi với đời sống và sản xuất Dạy học môncông nghệ phải là môn học đi đầu trong thực hiện nguyên lý giáo dục
Xuất phát từ phong trào “Khởi nghiệp” trước cuộc cách mạng công nghiệp4.0, cần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự giác trong việc học tập vàtiếp cận nhanh với khoa học, công nghệ thế giới, hình thành tư duy nhạy béntrong kinh doanh là điều cần thiết phải trang bị cho học sinh trong công táchướng nghiệp ở trường THPT
Trong môn công nghệ 10, phần “Tạo lập doanh nghiệp” nội dung các tiếtdạy thực hành mới chỉ thiết kế theo kiểu vận dụng kiến thức lý thuyết để giảiquyết các bài tập tình huống lý thuyết, tổ chức trên lớp học, không gắn với trảinghiệp thực tế vì vậy gây nhàm chán, thiếu thực tế, phát huy kém tính tích cực,chủ động, sáng tạo và không gây hứng thú trong học tập của học sinh; các bàithực hành tổ chức riêng lẻ không hệ thống Xuất phát từ những tồn tại đó cầnphải thiết kế lại các bài thực hành thành một chuyên đề tích hợp dạy thực hànhqua trải nghiệp thực tế mang tính hệ thống, có logic, có tính ứng dụng, tính khảthi và đảm bảo nâng cao chất lượng hiệu quả dạy học Vì vậy chúng tôi xây
dựng sáng kiến: “Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án để dạy học chủ
đề tích hợp bài thực hành phần Tạo lập doanh nghiệp, môn Công nghệ 10 gắn với hoạt động trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp cho học sinh khối
10 trường THPT Lê Viết Tạo nhằm nâng cao hiệu quả dạy học”.
1.3 Đối tượng nghiên cứu: học sinh lớp 10 trường THPT Lê Viết Tạo
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu lý thuyết
Thăm dò ý kiến đồng nghiệp
Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
Trang 22 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Căn cứ yêu cầu đổi mới theo Nghị quyết 29 tại Hội Nghị Trung ương VIIIkhóa XI của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo
- Căn cứ Nguyên lý giáo dục (theo Luật Giáo dục 2005) Hoạt động giáo dụcphải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với laođộng sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp vớigiáo dục gia đình và giáo dục xã hội
- Căn cứ chuẩn kiến thức, kĩ năng, yêu cầu về thái độ đối với học sinh củachương trình môn Công nghệ ban hành theo quyết định 16/2006/QĐ-BGDĐTngày 05/5/2006; Khung phân phối chương trình hiện hành của Bộ GDĐT; Căn
cứ công văn số 719/HS-BGDĐT ngày 25/6/2013 cho phép thực hiện tự chủtrong việc xây dựng và thực hiện chương trình giáo dục, kế hoạch giáo dục địnhhướng phát triển năng lực học sinh, tăng cường năng lực thực hành, vận dụngkiến thức, giáo dục đạo đức và giá trị sống, rèn luyện kĩ năng sống, hiểu biết xãhội, thực hành pháp luật; Căn cứ phân phối chương trình THPT môn Công nghệ
do Sở GD&ĐT Thanh Hóa phát hành năm 2011 Căn cứ công văn số:1412/SGDĐT- GDTrH của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh hóa ngày15/7/2016 về việc Hướng dẫn triển khai xây xựng chương trình giáo dục nhàtrường phổ thông
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
- Nội dung kiến thức các bài thực hành có mối liên hệ với nhau tuy nhiênphân phối chương trình xây dựng được thực hiện ở các tiết học riêng lẻ và táchbiệt nhau vì vậy nếu chuyển từ thực hành bằng giải quyết tình huống lý thuyếttrên lớp sang thực hành trải nghiệm thực tế ở cơ sở sản xuất nhiều tiết khác nhau
sẽ khó thực hiện và mất thời gian cho việc tổ chức đi lại
- Điều kiện để thực hiện các bài thực hành ở các bài nêu trên có 02 tiết đượctriển khai ở trên lớp học với cách thức vận dụng kiến thức để giải quyết các bàitập tình huống đơn giản Tuy là thực hành nhưng vẫn mang tính lý thuyết, thiếutính hấp dẫn, thiếu trực quan sinh động, không gắn liền với điều kiện thực tế ởđịa phương
- Đối với 2 tiết giáo dục hướng nghiệp “Tìm hiểu một số cơ sở sản xuất ở địaphương’’ cần phải được tiến hành ở cơ sở sản xuất, doanh nghiệp ở khoảng cáchgần với nhà trường để đảm bảo việc đi lại an toàn giao thông, tiết kiệm thời gianbiểu cho hoạt động dạy học Nếu khoảng cách quá xa thì phải mất nhiều thờigian để di chuyển tới cơ sở sản xuất vì vậy ảnh hưởng tới kế hoạch giảng dạy vàthiếu tính khả thi
- Việc tổ chức dạy học thực hành thông qua hoạt động trải nghiệm tại doanhnghiệp cần được doanh nghiệp sẵn sàng tạo điều kiện giúp đỡ và hợp tác với nhàtrường trong công tác tổ chức dạy học tại doanh nghiệp Ở địa bàn gần với nhàtrường có doanh nghiệp Hiếu Hưng - một doanh nghiệp nhỏ chuyên chế biến đồ
gỗ, ngay sát kề với trường THPT Lê Viết Tạo (chỉ cách nhau một bức tường và
Trang 3cách cổng 2 cơ sở cách nhau 50m) và luôn sẵn sàng giúp đỡ, phối hợp và tạođiều kiện cho nhà trường tổ chức hoạt động dạy học tại doanh nghiệp Đây làđiều kiện “vàng’’ cho dạy học thực hành môn công nghệ 10 phần Kinh doanh vàtạo lập doanh nghiệp không chỉ ở năm học 2017 – 2018 và ở các năm học tiếptheo Có được địa chỉ tốt như vậy nhưng cần xây dựng được chuyên đề phù hợp
để tối đa hóa hiệu quả sử dụng cơ sở sản xuất phục vụ dạy học là điều cần thiết
2.3 Xây dựng chủ đề dạy học tích hợp thực hành phần tạo lập doanh nghiệp tại doanh nghiệp Hiếu Hưng và tổ chức hoạt động dạy học theo phương pháp dạy học theo dự án.
A LÝ DO CHỌN CHỦ ĐỀ
Trong chương trình Công nghệ 10, các bài 48,50, 52 và 2 tiết giáo dục hướngnghiệp có những nội dung liên quan về vấn đề doanh nghiệp và hoạt động kinhdoanh của doanh nghiệp trong lĩnh vực lâm nghiệp
+ Bài 48 (tiết 30): Chế biến sản phẩm cây công nghiệp và một số sản phẩmlâm nghiệp
+ Bài 52 (tiết 35): Thực hành – Lựa chọn lĩnh vực kinh doanh
+ Bài 56 (tiết 46) Thực hành xây dựng kế hoạch kinh doanh
+ Tiết 48,49: Hướng nghiệp với chủ đề tìm hiểu thực tế một số nghề thuộclĩnh vực sản xuất nông lâm ngư nghiệp
Từ những nội dung trên được lựa chọn xây dựng chuyên đề nhằm kết nốikiến thức về kinh doanh với các sản phẩm lâm nghiệp với thời lượng vẫn 5 tiếtnhưng thực hiện hoạt động dạy học thực tế là 4 tiết, còn 1 tiết học sinh tự thựchiện hoạt động học ở nhà
Điều quan trọng nhất là chúng tôi chọn được địa chỉ doanh nghiệp gầntrường để các em học sinh được thăm quan, trải nghiệm thực tế qua cách thức tổchức dạy học thực hành ở nơi có khoảng cách gần đảm bảo cho việc dạy học cótính khả thi cao và đem lại hiệu quả cao trong hoạt động dạy và học Gắn liềnhoạt động dạy học lý thuyết với hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Thông qua đó tạo điều kiện cho học sinh được hoạt động nhiều hơn, trảinghiệm nhiều hơn và vận dụng được kiến thức đã học giải quyết vấn đề thựctiễn nhằm phát triển năng lực của học sinh; giáo viên vận dụng phương pháp dạyhọc tích cực – dạy học theo dự án để kích thích tính chủ động, tích cực, sáng tạocủa học sinh Củng cố kiến thức, kỹ năng và phát triển năng lực học sinh
B NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
Căn cứ vào nội dung chương trình và SGK Công nghệ 10, chủ đề này được cấu trúc lại nội dung với các nội dung chính:
+ Khảo sát hoạt động chế biến gỗ của doanh nghiệp Hiếu Hưng để hình
thành kiến thức về các sản phẩm từ gỗ, quy trình chế biến gỗ
+ Vận dụng kiến thức đã học để xác định thị trường, lĩnh vực sản xuất kinhdoanh, loại hình doanh nghiệp và cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp Hiếu Hưng.+ Vận dụng kiến thức để đánh giá thực tế cơ hội kinh doanh và khả năng lựachọn lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp
Trang 4+ Xây dựng kế hoạch kinh doanh thông qua việc hạch toán kinh doanh tạidoanh nghiệp Hiếu Hưng.
+ Vận dụng kiến thức để xác định mô hình doanh nghiệp và đánh giá hoạtđộng kinh doanh của doanh nghiệp qua trải nghiệm thực tế ở doanh nghiệp.+ Thông qua trải nghiệm thức tế tại doanh nghiệp đề xuất giải pháp phát triểnkinh doanh cho doanh nghiệp
C MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ
* Kiến thức
- Trình bày được các sản phẩm từ gỗ, nêu được quy trình chế biến gỗ
- Củng cố được các khái niệm: kinh doanh, doanh nghiệp, công ty, thịtrường, cơ hội kinh doanh, hạch toán kinh doanh, kế hoạch kinh doanh, cơ cấu
tổ chức của doanh nghiệp
- Vận dụng các tiêu chí để xác định doanh nghiệp nhỏ
- Phân tích những thuận lợi và khó khăn; lĩnh vực kinh doanh của doanhnghiệp nhỏ qua thực tế sản xuất ở doanh nghiệp chế biến gỗ Hiếu Hưng
- Lựa chọn và xác định được cơ hội kinh doanh phù hợp cho doanh nghiệpqua phân tích thực tế sản xuất ở doanh nghiệp Hiếu Hưng
- Vận dụng kiến thức đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Hiếu Hưng
- Xác định được kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp thông qua vận dụngkiến thức để hạch toán được chi phí, doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệpHiếu Hưng
- Qua tìm hiểu thực tế sản xuất tại doanh nghiệp Hiếu Hưng đề xuất đượcmột số biện pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp
* Kỹ năng
Rèn luyện các kỹ năng tính toán, phân tích, tổng hợp, so sánh, hoạt độngnhóm, thảo luận, trình bày báo cáo
*Thái độ
- Thái độ nghiêm túc, tích cực, chủ động trong học tập và làm việc theo quy
trình, đảm bảo an toàn trong động lao động
- Hình thành hứng thú kinh doanh
* Định hướng các năng lực được hình thành
Thông qua việc học tập chuyên đề này sẽ góp phần hình thành cho học sinhcác năng lực sau: Năng lực tự học; Năng lực sáng tạo; Năng lực giải quyết vấnđề; Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực sử dụng ngôn ngữ; Năng lựctính toán; Năng lực tự quản lý
D BIÊN SOẠN CÂU HỎI, BÀI TẬP SỬ DỤNG TRONG PHIẾU HỌC TẬP
* Mức độ nhận biết
Khảo sát các sản phẩm chế biến từ gỗ của doanh nghiệp Hiếu Hưng?
Khảo sát về thiết bị, máy mọc, nhà xưởng và lao động?
Tìm hiểu về doanh nghiệp chế biến gỗ Hiếu Hưng?
* Mức độ thông hiểu:
Tính toán về vốn đầu tư thiết bị, máy mọc, nhà xưởng?
Trang 5Phân tích thuận lợi, khó khăn của loại hình doanh nghiệp như doanh nghiệpHiếu Hưng?
* Mức độ vận dụng thấp
Vẽ sơ đồ cơ cấu tổ chức và phân tích đặc điểm doanh nghiệp của doanh nghiệp?Tìm hiểu năng lực sản xuất trung bình, chi phí mua nguyên liệu và doanh thu hàng tháng của doanh nghiệp Hiếu Hưng?
* Mức độ vận dụng cao
Tìm hiểu và đánh giá hoạt động của doanh nghiệp chế biến gỗ Hiếu Hưng
vụ cần thực hiện ở mỗi
tiểu chủ đề
Phân chia nhóm, các nhómxác định công việc thực hiện
Các nhóm thu thập thông tincho phiếu điều tra, khảo sáttheo các tiểu chủ đề
Ở nhà Tổng hợp kết quả thực
Các nhóm thảo luận, tổng hợpkết quả và hoàn thiện phiếuhọc tập, trả lời các câu hỏi,
viết báo cáoTiết
4+5
Báo cáo và đánh giá kết
quả thực hiện dự án Tại lớp
Các nhóm báo cáo sản phẩm
và đánh giá kết thúc dự án
G THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Chuẩn bị của GV và HS
2.1 Chuẩn bị của GV:
- Bài thiết kế chuyên đề và các phiếu học tập
- Tranh ảnh, video quá trình sản xuất chế biến gỗ của doanh nghiệp
- Liên hệ với doanh nghiệp trong tổ chức thực hành và thăm quan
2.2 Chuẩn bị của HS:
Trang 6- Tài liệu học tập (SGK), viết báo cáo, tự xác định cách tiếp cận với chủ thể
và khách thể để hoàn thành nhiệm vụ được giao
2 Tiến trình dạy học: Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án để dạy học chủ đề gồm các hoạt động sau.
HOẠT ĐỘNG 1: XÁC ĐỊNH CHỦ ĐỀ VÀ CÁC TIỂU CHỦ ĐỀ CỦA DỰ ÁN
Cho HS xem video quá trình sản xuất chế biến gỗ của doanh nghiệp liênquan đến nội dung chủ đề và giới thiệu tổng quát về hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp Hiếu Hưng GV thống nhất học sinh xác định chủ đề dự án “Khảo sát và đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp chế biến gỗ Hiếu Hưng – xã Hoằng Đạo, huyện Hoằng Hóa”; xác định mục tiêu dự án yêu cầu
học sinh cần đạt được
Từ chủ đề dự án GV và HS thiết kế các tiểu dự án cho HS Phân công cácnhóm nghiên cứu từng tiểu chủ đề Chia lớp thành 4 nhóm theo tổ hoặc theo sởthích các em HS Mỗi nhóm nghiên cứu 2 chủ đề, tùy theo năng lực HS trongnhóm để phân chia chủ đề phù hợp
Sơ đồ chủ đề và các tiểu chủ đề của dự án dạy học
Chủ đề: Khảo sát và đánh giá hoạt động của doanh nghiệp chế biến
gỗ Hiếu Hưng
Tiểu chủ đề (TCĐ) 1: Tìm hiểu chung về doanh nghiệp
TCĐ 7:Hạch toán kinh doanh sơ bộ ở doanh nghiệp Hiếu Hưng trong một nămhàng
TCĐ 8:Tìm hiểu năng lực sản xuất, chi phí mua nguyên liệu và doanh thu hàng tháng
TCĐ 2: Khảo sát các sản phẩm chế biến
từ gỗ của doanh nghiệp Hiếu Hưng
Trang 7HOẠT ĐỘNG 2: XÁC ĐỊNH NỘI DUNG, NHIỆM VỤ CẦN THỰC HIỆN
Ở MỖI TIỂU CHỦ ĐỀ
Mỗi tiểu chủ đề GV hướng dẫn HS cần thực hiện nhiệm vụ gì để pháttriển thành những nội dung cụ thể thông qua khảo sát, thu thập và xử lí thông tin
để hoàn thành phiếu học tập
Tiểu chủ đề 1: Tìm hiểu chung về doanh nghiệp chế biến gỗ Hiếu Hưng
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Tên doanh
nghiệp
Lĩnhvựckinhdoanh
Loại hìnhkinh doanh
Loại hìnhcông ty
Vốnđiềulệ
Sốlượngcôngnhân
Thị trườngtiêu thụ sảnphẩm
NỘI DUNG HOÀN THIỆN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Tên doanh
nghiệp
Lĩnhvựckinhdoanh
Loại hìnhkinh doanh
Loại hìnhcông ty
Vốnđiềulệ
Sốlượngcôngnhân
Thị trườngtiêu thụ sảnphẩm
Doanh nghiệp
chế biến gỗ
Hiếu Hưng
Sảnxuất
Doanhnghiệp nhỏ
Công tytráchnhiệmhữu hạn
10tỷđồng
20người
Trong vàngoài huyện
Tiểu chủ đề 2: Khảo sát một số sản phẩm chế biến của doanh nghiệp
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2Khảo sát các sản phẩm chế biến từ gỗ của doanh nghiệp Hiếu HưngNguyên liệu
(loại gỗ tự
nhiên)
Sản phẩmthô
Sảnphẩmtinh
Quy trìnhchế biến
Các sản phẩm lâm sảnkhác ngoài gỗ mà em biết
NỘI DUNG HOÀN THIỆN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2Nguyên liệu
(loại gỗ tự
nhiên)
Sản phẩmthô
Sản phẩmtinh Quy trình chế biến
đã phânloại
Bàn ghế,
kệ, tủ,giường, cổngựa, nhà
cổ bằng gỗ,
Chuẩn bị vật tư xẻ gỗ sấy gỗ
lọc gỗ, phân loại định hình,tạo dáng sản phẩm chà nhámmáy chà nhám tay Sơn lắp ráp đóng gói thành phẩm
Trang 8Tiểu chủ đề 3 Khảo sát về thiết bị, máy mọc, nhà xưởng và lao động
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3:Khảo sát về thiết bị, máy mọc, nhà xưởng và lao động
Các loại nhà
xưởng
Sốlượng Các loại máy móc
Sốlượng
Loạilaođộng
Sốlượng
Mứclương(triệuđồng)
NỘI DUNG HOÀN THIỆN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Các loại nhà
xưởng
Sốlượng Các loại máy móc
Sốlượng
Loạilaođộng
Sốlượng
Mứclương/tháng(triệuđồng)
44882
-Thợlành nghề-Thợquenviệc-Thợhọc việc
đầu
Tổng chiphí ban đầu
Thời gian tríchkhấu hao
Khấu hao/nămTriệu đồngCác loại nhà xưởng
Ô tô tải
Máy móc khác
Tổng(Giáo viên cung cấp thông tin thời gian trích khấu hao tài sản cố định theo
thông tư 45/2013/TT-BTC)
Trang 9NỘI DUNG HOÀN THIỆN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4Các khoản đầu tư ban đầu phí ban đầuTổng chi Thời gian tríchkhấu hao
Khấuhao/nămTriệu đồng
Tiểu chủ đề 5 Xác định mô hình cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp Hiếu Hưng và phân tích đặc điểm doanh nghiệp
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
Vẽ sơ đồ cơ cấu tổ chức và phân tích đặc điểm doanh nghiệp của doanh nghiệp
NỘI DUNG HOÀN THIỆN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
Sơ đồ cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp Hiếu Hưng
Giám đốc
Vận tải
Tổ Cưa– xẻ
Tổ Định hình
Tổ Hoàn thiện
Giám đốc
Trang 10Tiểu chủ đề 6: Khảo sát cơ hội và hiệu quả kinh doanh cua doanh nghiệp chế biến gỗ Hiếu Hưng
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 6Khảo sát cơ hội và hiệu quả kinh doanh cua doanh nghiệp chế biến gỗ Hiếu Hưng từ
năm 2014 đến năm 2018Năm thành lập
Thời gian hoạt động
Cơ hội kinh doanh
Nhu cầu thị trường và mở rộng thị phần đến năm 2018 so với
năm 2014
Doanh thu và lợi nhuận hàng năm
Hiệu quả kinh doanh đến năm 2018 so với năm 2014
Mức độ mở rộng quy mô sản xuất đến năm 2018 so với năm 2014
NỘI DUNG HOÀN THIỆN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 6
Cơ hội kinh doanh
Lớn
- Cả huyện có 4 doanh nghiệp
- Có đầu mối nhập nguyên liệu về lớn
- Nhu cầu đồ gỗ lớn+ DN cung cấp nguyên liệu cho thợ thủ công và cả sản phẩm ra thị trường
+ Là DN nên đáp ứng được mọi nhu cầu của khách hàng hộ gia đình, cơ quan, doanh nghiệp…
Nhu cầu thị trường
- Lợi nhuận DN tăng
- Doanh thu tăngHiệu quả kinh doanh
đến năm 2018 so với
năm 2014
- Lợi nhuận DN tăng
- Thu nhập lao động tăng
- Doanh thu tăngMức độ mở rộng quy
mô sản xuất đến năm
2018 so với năm
2014
Mở rộng hơn:
- Mở rộng nhà xưởng
- Tăng máy móc, thiết bị
- Thu nhập lao động tăng
- Tăng số lượng lao động từ 10 năm 2014 lên 30 năm