Một số biện pháp lồng ghép giáo dục hướng nghiệp có hiệu quả nhằm nâng cao định hướng nghề nghiệp cho HS trường THPT 4 thọ xuân qua môn địa lí 12

Ngày 19 tháng 3 năm 1981, Hội đồng chínhphủ đã ban hành quyết định số 126/CP, khẳng định mục tiêu của GDHN làgiúp học sinh định hướng, chọn nghề phù hợp với hứng thú, nguyện vọng,năng lự

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Trong những năm gần đây nền kinh tế Việt Nam đã có sự khởi sắc vềnhiều mặt Đời sống vật chất và tinh thần cho người dân được nâng cao Đểhoà chung vào xu thế đó, đòi hỏi mỗi người phải luôn trau dồi kiến thức và lựachọn một hướng đi đúng đắn trong tương lai cho mình Đặc biệt là đối với họcsinh lớp 12 nói chung và lớp 12 của trường THPT 4 ThọXuân hiện nay, việclựa chọn nghề nghiệp đã trở thành mối quan tâm thường xuyên, chi phối suynghĩ và hành động của các em

Việc lựa chọn nghề của HS không chỉ xác định hướng đi cuộc đời củamỗi cá nhân mà còn có tác dụng tới toàn xã hội vì sau đó nó thúc đẩy hoặc kìmhảm sự đóng góp của cá nhân đối với xã hội Chọn nghề phù hợp với năng lực,nguyện vọng, hứng thú sẽ tạo một động lực lớn thúc đẩy cá nhân say sưa, miệtmài, tích cực khám phá và sáng tạo để hoạt động tốt trong nghề, ngược lại họ

sẽ băn khoăn day dứt trong suốt cuộc đời Nhưng để có sự lựa chọn đúng thìquả là vấn đề rất khó đối với lứa tuổi này vì kinh nghiệm vốn có của học sinhchưa đủ để các em quyết định con đường lao động tương lai

Hàng năm trường THPT 4 Thọ Xuân có hơn hai trăm học sinh tốtnghiệp, những học sinh này đều mong muốn tìm cho mình một nghề ổn địnhnhưng chọn nghề nào trong cơ chế thị trường hiện nay đã ảnh hưởng rất nhiềuđến suy nghĩ của học sinh Vốn hiểu biết thực của học sinh về nghề giúp các

em lựa chọn đúng đắn một nghề phù hợp với mình và nghề đó có tồn tại lâu dàihay không? Việc lựa chọn nghề của các em chịu ảnh hưởng của những yếu tốnào và khả năng đáp ứng của họ ra sao? Và sau khi lựa chọn nghề các em cóthoả mãn không?

Chính vì thế hoạt động GDHN đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vàochương trình học chính khoá để giúp các em định hướng trong việc lựa chọnnghề trong tương lai cho phù hợp Ngày 19 tháng 3 năm 1981, Hội đồng chínhphủ đã ban hành quyết định số 126/CP, khẳng định mục tiêu của GDHN làgiúp học sinh định hướng, chọn nghề phù hợp với hứng thú, nguyện vọng,năng lực và hoàn cảnh của bản thân và đáp ứng được sự phát triển của cácngành nghề trong xã hội

Bản thân vừa làm công tác công tác chuyên môn vừa phụ trách hoạtđộng GDHN cho học sinh khối 12 của trường thời gian qua Trong những tiếtdạy theo từng chủ đề tôi giới thiệu, phát phiếu thăm dò, phân tích đặc điểm củamột số ngành, nghề phù hợp với nhu cầu thực tế ở địa phương và từng bướcgiúp các em trả lời được những câu hỏi trên, chọn ngành học vừa phù hợp vớisức học, vừa với khả năng tài chính của gia đình chu cấp trong quá trình họctập lại ….vừa có thể đáp ứng được theo nhu cầu tuyển dụng của các cơ quan,đơn vị, doanh nghiệp của nước nhà sau khi ra trường

Từ thực tiễn giảng dạy, tôi mạnh dạn xin được chia sẻ những kinhnghiệm của bản thân khi thực hiện công tác hướng nghiệp cho HS gắn với các

hoạt động chuyên môn, thông qua đề tài “Một số biện pháp lồng ghép giáo dục hướng nghiệp có hiệu quả nhằm nâng cao định hướng nghề nghiệp

cho HS trường THPT 4 Thọ Xuân qua môn Địa lí 12”, mong muốn góp

phần nâng cao hiệu quả của GDHN trong trường phổ thông, nâng cao khả năngsáng tạo, kĩ năng thực hành và lập nghiệp cho HS

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp gópphần nâng cao chất lượng và hiệu quả GDHN trong dạy Địa lí 12 ở trườngTHPT 4 Thọ Xuân

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Lồng ghép GDHN cho học sinh lớp 12 trường THPT 4 Thọ Xuân quaviệc giảng dạy môn Địa lí

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận:

+ Đọc và phân tích sách báo, tài liệu nghiên cứu, tạp chí liên quan tới nộidung nghiên cứu đề tài

+ Phân loại, hệ thống hóa, khái quát hóa các nội dung về lý luận giáodục, thực tiễn giáo dục

+ Nghiên cứu các văn bản pháp quy, những quy định của ngành giáo dục

về công tác GDHN

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp quan sát: tiếp cận, xem xét, thu thập dữ liệu từ thực tiễngiáo dục hướng nghiệp trong giảng dạy địa lí trường THPT 4 Thọ Xuân và một

số trường THPT trên địa bàn huyện Thọ Xuân

+ Phương pháp điều tra xã hội học

+ Phương pháp phỏng vấn

+ Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: xây dựng các phiếu điều tra bằng

hệ thống câu hỏi để khảo sát các đối tượng liên quan đến nội dung nghiên cứu

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của SKKN

2.1.1 Khái niệm hướng nghiệp

Hướng nghiệp được hiểu trên hai bình diện: xã hội và trường phổ thông.Trên bình diện xã hội, hướng nghiệp có thể hiểu là một hệ thống tácđộng của xã hội về giáo dục học, y học, xã hội học , kinh tế học… nhằm giúpcho thế hệ trẻ chọn được nghề vừa phù hợp với hứng thú, năng lực, nguyệnvọng , sở trường của cá nhân, vừa đáp ứng được nhu cầu nhân lực của các lĩnhvực sản xuất trong nền kinh tế quốc dân Hướng nghiệp là công việc mà toàn

xã hội có trách nhiệm tham gia Trong nhưng điều kiện lí tưởng, thanh thiếuniên cần được hướng nghiệp bằng nhiều hình thức Nếu xã hội biết tận dụngcâu lạc bộ, nhà văn hóa, truyền hình, giáo dục….vào công tác hướng nghiệp thìtác dụng hướng dẫn chọn nghề đối với các sẽ rất to lớn

Trên bình diện trường phổ thông, hướng nghiệp là một hình thức hoạtđộng dạy của thầy và hoạt động học của trò

Với tư cách là hoạt động của thầy, hướng ngiệp được coi như là côngviệc của tập thể giáo viên, tập thể sư phạm, có mục đích gáo dục học sinhtrong việc chọn nghề, giúp các em tự quyết định nghề nghiệp trong tương lai

trên cơ sở phân tích khoa học về năng lực,hứng thú của bản thân và nhu cầunhân lực của các ngành sản xuất trong xã hội

Tóm lại, hướng nghiệp trong trường phổ thông là một hệ thống tác động

sư phạm nhằm làm cho học sinh chọn được nghề một cách hợp lí Qua đó mỗihọc sinh phải lĩnh hội được những thông tin về nghề nghiệp trong xã hội, đặcbiệt là nghề nghiệp ở địa phương, phải nắm được yêu cầu của từng nghề màmình muốn chọn, phải có kỹ năng tự đối chiếu những phẩm chất, những đặcđiểm tâm sinh lí của mình với hệ thống yêu cầu của nghề đang đặt ra cho ngườilao động

2.1.2 Khái niệm giáo dục hướng nghiệp

Trong nhà trường phổ thông, giáo dục hướng nghiệp được hiểu như làmột bộ phận của quá trình giáo dục Hướng nghiệp đòi hỏi nhà trường tiếnhành việc giáo dục về văn hóa, đạo đức, thẩm mỹ, giáo dục thể chất, lao độngđồng thời cung cấp cho học sinh nắm được:

- Hệ thống các nghề nghiệp chủ yếu hiện có trong đời sống xã hội.

- Nội dung cơ bản, các yêu cầu đối với những người tham gia nghề nghiệp ấy

- Các thông tin cần thiết về sự phân bố, tuyển chọn, sử dụng nhân lực ở các

nghề ấy

- Hướng dẫn có tính chất tư vấn , tạo điều kiện để mỗi học sinh định hướng

đúng trong việc lựa chọn nghề nghiệp thích hợp với năng lực, sở trường củamình sau khi tốt nghiệp phổ thông

Có thể thấy có nhiều cách đưa khái niệm GDHN khác nhau, nhưng dùhiểu theo phương diện nào thì GDHN đều là quá trình tác động nhiều mặtnhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ chọn nghề nghiệp tương lai thích hợp để đi vàocuộc sống cho phù hợp với năng lực bản thân và sự phân công lao động và nhucầu nhân lực của xã hội

Giáo dục hướng nghiệp có tầm quan trọng to lớn, đặc biệt là đối đốitượng học sinh lớp 12 nói chung và HS trường THPT 4 Thọ Xuân nói riêng Vì

là HS lớp 12 THPT, các em phải đứng trước sự lựa chọn quan trọng, mang tínhquyết định cho tương lai đó là đi làm hay đi học tiếp Nếu đi học tiếp thì học gì.Nếu đi làm thì làm gì Vào đầu học kì II của năm lớp 12 THPT, các em phảihoàn thành bộ hồ sơ thi tốt nghiệp THPT và hồ sơ thi tuyển vào các trường đạihọc, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp Đây là bước quan trọng để các emchọn cho mình một nghề nghiệp gắn bó lâu dài với nó trong cuộc đời Nhưng

do nhiều lí do, mà lựa chọn học tiếp hay làm gì là một câu trả lời đầy khó khăn

Và các em rất cần đến GDHN để giúp các em trả lời câu hỏi này

2.2.Thực trạng GDHN của học sinh lớp 12 THPT 4 Thọ Xuân

2.2.1 Đối với giáo viên

Ngày 17/8/1981, Bộ GD&ĐT ra thông tư 31/TT hướng dẫn thực hiệnquyết định 126/CP Mục 2 Thông tư đã quy định các hình thức GDHN trongnhà trường phổ thông:

- Hướng nghiệp qua các môn học

- Hướng nghiệp qua hoạt động lao động sản xuất

- Hướng nghiệp qua các hoạt động ngoại khóa

Như vậy, GDHN qua môn học là một trong các hình thức GDHN trongtrường phổ thông Trong các môn học ở phổ thông, môn học có nội dung chứanhiều kiến thức liên quan đến GDHN là môn Địa lí Trong khi GV và HSnghiên cứu tìm hiểu nội dung của môn Địa lí, đạt được các mục tiêu đề ra chomôn địa lí ở trường phổ thông, thì đồng thời cũng đã phần nào thỏa mãn được

cả mục tiêu của GDHN Đặc biệt là chương trình Địa lí 12 THPT (hiện hành)gồm bài mở đầu và bốn phần lớn, với thời lượng là 52 tiết, trong đó 35 tiết làbài lí thuyết, 7 tiết thực hành, thì hầu hết các bài đều có thể giảng dạy nội dungGDHN với các mức độ khác nhau

Nhưng thực tế hoạt động này tại trường phổ thông chưa thực sự được

quan tâm Qua tìm hiểu tôi nhận thấy, chất lượng và hiệu quả của các giờ GDHN còn thấp… GDHN chưa được thực hiện đồng bộ Việc hướng nghiệp qua dạy – học các môn văn hóa hay nói cách khác lồng ghép nội dung hướng nghiệp vào các môn học là một hình thức GDHN quan trọng, song hiện nay chưa được thực hiện trong nhà trường phổ thông.

Thực tế, trong những năm qua, vấn đề GDHN cho học sinh trường

THPT 4 Thọ Xuân nói riêng và các trường THPT khác trên địa bàn huyện chủyếu thông qua các hoạt động ngoại khóa tư vấn Hướng nghiệp vào đầu tháng 3hàng năm, trước khi các em làm hồ sơ thi lớp 12 Chỉ có 1 – 2 buổi sinh hoạtngoại khóa bàn về vấn đề này, với thời gian ngắn ngủi như vậy, không thể thỏamãn được nhu cầu tìm hiểu nghề nghiệp, việc làm của các em

Hoạt động ngoại khóa chủ đề Hướng nghiệp tại trường THPT 4 Thọ Xuân

(3/2019)

Vì vậy, ngay từ đầu năm học 2018 – 2019 tôi đã tiến hành khảo sát các

em về việc lựa chọn ngành nghề cho bản thân tại các lớp tôi đang dạy là 12A1,12A4 như sau:

1 Sau khi học xong em sẽ làm gì? Không biết 30

Các em có cần tư vấn hướng nghiệp không?

12A

4

39 Các em sẽ thi vào ngành nghề gì? Không biết 22

Sau khi học xong em sẽ làm gì Không biết 31 Các em có cần tư vấn hướng nghiệp

không?

Như vậy với bảng thống kê trên, đa số HS lơ mơ không biết đi đâu về

đâu sau khi rời khỏi ghế nhà trường, và nhu cầu hướng nghiệp cho HS là rấtcao Tuy nhiên, khi tôi hỏi thì đa số các GV trong trường vẫn chưa thực sựquan tâm đến công tác GDHN cho HS.Chỉ sử dụng các phương pháp giáo dụctruyền thống, lấy giáo viên làm trung tâm, truyền đạt kiến thức về ngành nghềđến học sinh Việc lồng ghép công tác GDHN ở các môn học chỉ nói rất sơ sài,chưa chú trọng Điều này làm cho HS mất định hướng trong việc xác định nghềnghiệp cho bản thân

Giáo viên còn nặng về kiến thức ít quan tâm đến giáo dục hướngnghiệp ; hoặc có quan tâm nhưng chưa thường xuyên, chưa có kế hoạch và nộidung bài bản, nội dung lồng ghép thô cứng, áp đặt, và nặng về hình thức, cònlúng túng trong việc lựa chọn phương pháp thích hợp

2.2.1 Đối với học sinh

Trường THPT 4 Thọ Xuân chúng tôi đóng ở xã Thọ Lập – một xãphiá Tây của huyện Thọ Xuân Địa hình bán sơn địa, bằng phẳng, đất phù savới Sông Chu chảy qua là cơ sở cho việc trồng lúa và trồng màu trên địa bàn

xã Lao động chủ yếu là thuần nông Ngoài ra có thêm nghề làm mộc, songkhông mấy HS hứng thú với nghề truyền thống của quê hương

Điểm mạnh của học sinh trường THPT 4 Thọ Xuân là chuyên cần,ngoan ngoãn, sức khỏe tốt, có sức bật tốt ở các môn học xã hội, song cha mẹchưa quan tâm nhiều đến “nguồn lao động tương lai” Nhiều phụ huynh, học

sinh có quan niệm học phổ thông xong “Học tiếp làm gì, có xin được việc đâu, học đại học ra đang làm công nhân ầm ầm kia kìa” Hàng năm, 3/4 số học sinh chỉ dừng lại ở xét tốt nghiệp phổ thông, rồi đi làm Nhưng “làm gì” lại cả là

một vấn đề, khi mà các em không có trình độ, hiểu biết về nghề Điều nàykhông phù hợp với đất nước đến năm 2020 trở thành nước công nghiệp, cần rấtnhiều thợ có trình độ tay nghề cao Dẫn đến tình trạng thất nghiệp và thiếu việclàm ngày càng gia tăng, nếu có công việc cũng không ổn định, nay làm mainghỉ bởi không phù hợp với sở thích, nguyện vọng

- Tìm hiểu thế giới nghề nghiệp: nội dung này cung cấp cho học sinh

những thông tin nghề nghiệp và cơ sở đào tạo bao gồm những thông tin sau:

+ Thông tin về ngành, nhóm nghề và nghề cụ thể

+ Thông tin về cơ sở đào tạo

+Thông tin về nghề nghiệp và cơ ở đào tạo mà bản thân thích

- Tìm hiểu thông tin và định hướng phát triển kinh tế - xã hội, về thị

trường lao dộng ở địa phương, cả nước và xa hơn nữa là trong khu vực, của thếgiới Những thông tin đó giúp học sinh tiếp cận dần với hệ thống về đào tạonhân lực, việc làm và giúp các em quen dần với những tính chất, quy luật củathị trường lao động Ngoài ra, HS còn cần thấy được đòi hỏi mới về nhân lựcphục vụ công nghiệp hóa – hiện đại hóa Các thông tin gồm:

+ Thông tin về phương hướng phát triển kinh tế xã hội

+ Thông tin về thị trường lao động

Từ việc xác định được nội dung GDHN cụ thể như vậy, khi lồng ghép vàonội dung môn học không bị lan man,không bị gượng ép

2.3.2 Các địa chỉ GDHN trong chương trình Địa lí 12

về kinh tế - xã

hội của đấtnước, xu thếhội nhập

HS Qua việc thấy được bức tranh tổng thể

về sự phát triển kinh tế chung của đất nướctrong bối cảnh hội nhập quốc tế Qua đó HS

có thêm nhiều kiến thức về xu hướng nghềnghiệp và hoạch định nghề nghiệp tương laicủa mình

2 Địa lí tự

nhiên

Đặc điểm vịtrí địa lí,phạm vi lãnh

điểmchungcủa tự nhiênViệt Nam, vànhững tácđộng tích cực,tiêu cực đếnkinh tế - xãhội Ý thứcđúng đắntrong việc sử

nguyên đấtnước

- Từ các kiến thức địa lí, khai thác các kiến

thức về nghề nghiệp cho HS,để các em hiểuđược điều kiện phát triển các nghề, từ đóbiết và hiểu các ngành kinh tế nào thuận lợi

để phát triển, địa phương mình có thuận lợi

để phát triển ngành nào

- Đồng thời cũng biết được tình cảm, sở

thích của mình đối với tự nhiên, đối với cáclĩnh vực kinh tế thuận lợi hay không thuậnlợi để phát triển

- HS Hiểu được gốc rễ sự phát triển của

từng ngành qua các điều kiện để phát triểnngành Đây cũng là giai đoạn giúp các emđịnh hướng nghề nghiệp, tìm hiểu bản thân

- Thông qua đặc điểm nguồn lao động nước

ta, HS biết được nguồn lao động tương laicần những kỹ năng gì, cần chuẩn bị những

cấu lao động

ở Việt Nam

- Tình trạng

việc làm ởViệt Nam

gì để hội nhập với quá trình CNH – HĐHđất nước

- Từ thực tế vấn đề việc làm, HS tìm hiểu

thông tin về các ngành nghề và ý nghĩa quantrọng trong việc lựa chọn ngành nghề củamình để phù hợp với năng lực bản thân vànhu cầu xã hội

GDHN cho HS thông qua quá trình các emtìm hiểu về các ngành nghề về nông nghiệpnước ta

GDHN cho HS thông qua quá trình các emtìm hiểu về các ngành nghề thuộc lĩnh vựcthủy sản và lâm nghiệp

- Tình hình

phát triển vàphân bố một

số ngành côngnghiệp trọngđiểm

- GDHN cho HS thông qua quá trình các em

tìm hiểu về các ngành nghề thuộc lĩnh vựccông nghiệp

- HS thấy được trong quá trình CNH – HĐH

hiện nay chúng ta cần đội ngũ lao động cótrình độ trong các ngành nghề ở mức nào,hiểu được xu thế phát triển nghề, làm quenvới một số ngành chủ đạo của nền kinh tế,

từ đó các em có các định hướng nghề nghiệpđúng đắn hơn

GDHN cho HS thông qua quá trình các emtìm hiểu về các ngành nghề về giao thôngvận tải, thông tin liên lạc Để tham gia cácngành thuộc lĩnh vực này, các em cần trang

bị những kiên thức và kĩ năng nào

cơ cấu nộithương, ngoại

GDHN cho HS thông qua quá trình các emtìm hiểu về các ngành nghề thương mại và

du lịch

du lịch thương nước

ta

- Các tàinguyên dulịch nước ta,tình hình pháttriển và phân

cơ sở vật chất

kĩ thuật từngvùng kinh tế,chính sáchphát triểntừng vùng

HS từ việc nhận thức về điều kiện phát triển,

xu thế phát triển của vùng mà địa phươngcác em trực thuộc, các em thấy được vai trò,giá trị của lao động trong mọi ngành nghề

và xác định được tiềm năng phát triển củaquê hương, định hướng lao động trongtương lai, nhiệm vụ và vinh dự khi làm nghềmình lựa chọn

Phần này giúp HS có cái nhìn và khả năngdánh giá toàn diện nhu cầu lao động củahiện trạng kinh tế, cũng như nhu cầu laođộng của địa phương

- Đặc biệt một phần yêu cầu của bài là viết

báo cáo theo chủ đề Như vậy nếu GV biếtcách khai thác theo hướng GDHN có thểgiúp các em gắn với mục tiêu, đường lốikinh tế của Đảng và nhà nước, thực tế pháttriển kinh tế – xã hội của địa phương.Không chỉ giúp các em có định hướng nghềnghiệp phù hợp với năng lực, nguyện vọng

mà còn giúp các em biết điều chỉnh tự giác,nguyện vọng theo yêu cầu của xã hội, nhiệthuyết với công việc để có năng suất laođộng tốt nhất

2.3.3 Các biện pháp lồng ghép GDHN có hiệu quả trong chương trình Địa lí 12 THPT

Để việc lồng ghép GDHN trong môn Địa lí 12 không biến giờ học Địa

lí thành giờ học GDHN, đảm bảo đúng mục tiêu, kiến thức, kĩ năng thái độ,nhưng vẫn góp phần nâng cao hiệu quả GDHN cho HS THPT thì khi lồng ghépGDHN trong dạy học Địa lí 12 THPT cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Đảm bảo tính mục tiêu.

- Đảm bảo tính hệ thống.

- Đảm bảo tính thực tiễn

- Mức độ lồng ghép: toàn phần, bộ phận, liên hệ.

Vận dụng kiến thức vào thực tế giảng dạy, tôi xin được nêu ra một sốphương pháp phù hợp để việc lồng ghép nội dung GDHN vào dạy học Địa lí 12đạt hiệu quả tốt nhất

2.3.3.1 Phương pháp báo cáo

HS dưới sự hướng dẫn của giáo viên, thu thập, phân tích, tổng hợp tưliệu về các nghề nghiệp để trình bày thành báo cáo dưới nhiều dạng như mộtbài viết, bộ sưu tập ảnh sắp xếp theo hệ thống kèm theo thuyết minh, sau đóthuyết trình trước nhóm hoặc toàn lớp

Ví dụ: Sau khi học xong bài 17 – Lao động và việc làm, tôi yêu cầu HS

viết một báo cáo ngắn về thế mạnh - hạn chế của nguồn lao động và tình trạng

việc làm ở địa phương nơi em sinh sống, từ đó nêu các định hướng lựa chọnnghề nghiệp của mình trong tương lai

Hay khi dạy bài 44 - Tìm hiểu địa lí tỉnh, thành phố Giáo viên hướng

dẫn một nhóm học sinh hoặc từng cá nhân học sinh thu thập bài viết, số liệu,hình ảnh về các ngành nghề chính vàcơ hội phát triển ở địa phương trong mộtkhoảng thời gian nhất định để các em viết thành báo cáo

Như vậy các em có thể tự xâm nhập thực tế trở thành các “phóng viên”, nâng cao vốn hiểu biết về ngành nghề ở địa phương mà không cần phải nghe ai nói,

ai kể Từ đó vừa truyền bá, lý giải lôi cuốn mọi người quan tâm đến công tác

hướng nghiệp, ý thức được trách nhiệm của mình trong việc là chủ nhân tươnglai đất nước

2.3.3.2 Phương pháp sử dụng các phương tiện dạy học theo hướng tích cực

Các phương tiện trực quan như tranh ảnh, biểu đồ, bản đồ, sơ đồ, lược

đồ, mô hình, cùng các thiết bị kỹ thuật hiện đại như máy vi tính, băng video

có tác dụng rất lớn trong dạy học giáo dục hướng nghiệp, hình thành được biểutượng về nghề nghiệp cho HS

Ví dụ: Khi dạy bài 26 Cơ cấu ngành công nghiệp.Mục 1 – Cơ cấu công nghiệp theo ngành GV cho học sinh xem hình ảnh về các ngành công nghiệp nhưng không ghi tên dưới hình ảnh, sau đó gọi HS xác định tên của các ngành tương ứng với hình ảnh đó Hoặc cho HS xem về quy trình sản xuất một ngành

công nghiệp nào đó Từ đó làm rõ, với cơ cấu ngành công nghiệp rất đa dạng,

Việt Nam lại đang trong quá trình CNH - HĐH tạo cho các em rất nhiều cơ hội

việc làm trong tương lai Song để tham gia được các ngành nghề thuộc lĩnh vựccông nghiệp, cần được đào tạo về chuyên môn kỹ thuật

Ở bài 31 – Vấn đề phát triển thương mại và du lịch, GV gọi HS lên bảng chỉ vào bản đồ xác định các trung tâm du lịch của nước ta HS vừa mắt

thấy tai nghe, từ đó dễ dàng nhận biết về sự phát triển của ngành du lịch trongthực tế vừa rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ, suy nghĩ và lựa chọn ngànhnghề, nơi làm việc cho mình

(Sử dụng phương tiện dạy học theo hướng tích cực tại lớp 12A1 vừa rèn luyện

kĩ năng vừa định hướng nghề nghiệp cho HS) Hay khi dạy về nội dung đặc điểm nền nông nghiệp nhiệt đới, để vừa

khắc sâu đặc điểm nền nông nghiệp ở nước ta này, vừa định hướng nghềnghiệp cho HS, GV cho HS quan sát một số bức tranh, ảnh về những tấmgương, những gương mặt tiêu biểu làm giàu từ sản xuất nông nghiệp của nước

ta, của quê hương …rồi đặt câu hỏi: Em có suy nghĩ gì về những tấm gương vượt khó đi lên từ ngành nông nghiệp ngay trên mảnh đất quê hương?

2.3.3.3 Phương pháp tiến hành liên hệ thực tế

Những kiến thức đã học về địa lí, lồng ghép kiến thức về hướng nghiệp,đối chiếu với thực tế của địa phương, trường học, gia đình, bản thân sẽ giúpcho HS nâng cao ý thức về hướng nghiệp

Ví dụ: Ở bài 6 – Đất nước nhiều đồi núi Mục 3: Thế mạnh và hạn chế

về tự nhiên của các khu vực đồi núi và đồng bằng đối với phát triển kinh tế - xã

hội Đối với những thế mạnh, nếu là dạy HS ở miền núi, chúng ta có thể liên hệ: ở địa phương em có những thuận lợi để phát triển những ngành kinh tế nào? Hiện trạng phát triển các ngành đó ra sao? Tương tự như vậy đối với

học sinh ở đồng bằng

GV vừa giúp HS tìm hiểu kiến thức địa lí, vừa khơi gợi tình yêu quêhương đất nước, thôi thúc các em cố gắng học tập mang kiến thức và hiểu biếtcủa mình về phát triển kinh tế ngay trên quê hương mình

Ví dụ: Khi dạy bài 35–Vấn đề phát triển kinh tế - xã hội ở Bắc Trung

Bộ, GV giúp HS hiểu được thuận lợi và khó khăn đối với phát triển kinh tế - xã

hội của vùng, đồng thời hiện trạng một số ngành kinh tế nổi bật của vùng

Đồng thời nội dung có thể lồng ghép ở đây là: Thanh Hóa là một tỉnh phía Bắc của Bắc Trung Bộ, Thanh Hóa có những tiềm năng gì để phát triển kinh tế ?Em có dự định sau này học xong sẽ làm một nghề gì đó góp phần phát huy những thế mạnh của quê hương không?Để trả lời câu hỏi này HS phải liên

hệ thực tế địa phương

Chỉ cần một câu nói đúng lúc, một sự liên hệ thực tiễn kịp thời cũngphần nào giúp các em hình thành cách nhìn, thái độ đúng đắn đối với nghềnghiệp.

2.3.3.4 Phương pháp tổ chức các hoạt động ngoại khoá

Mục đích quan trọng nhất mà GDHN hướng đến là cung cấp cho họcsinh những thông tin nghề nghiệp và cơ sở đào tạo, về thị trường việc làmnhằm góp phần định hướng nghề nghiệp cho các em, rèn luyện những năng lựccần thiết để các em trở thành người lao động trong thời kì mới

Vì vậy, đây là phương pháp có giá trị thực tiễn cao, không chỉ giúp HShiểu sâu về địa lí mà còn có tác dụng giáo dục thái độ, tình cảm tư tưởng cho

HS, giúp các em ý thức được giá trị của lao động, học tập tu dưỡng rèn luyện,

để trở thành những lao động có trình độ tay nghề cao, đáp ứng với nhu cầu vềlao động trong thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở Việt Nam

Hình thức tổ chức ngoại khóa rất phong phú Ví như sau khi học xong phần Địa lí các ngành kinh tế, GV có thể mở một Bản tin địa lí nhỏ về các

ngành nghề thuộc các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ với mục đíchgiúp HS tự tìm hiểu về các lĩnh vực ngành nghề mà em thích có liên quan đến

bài học như: Ngành nghề đó học những gì? Trường nào? Sau khi học xong sẽ được trang bị những kiến thức, kĩ năng gì? Và nhu cầu việc làm hiện nay? Tất

cả các thông tin đó sẽ được các nhóm tìm hiểu, phân tích, tổng hợp trên trangword in ra và trình bày lên bảng tin của trường Điều đó sẽ giúp cho HS vừa

khắc sâu kiến thức môn địa lí vừa thực tế và giáo dục các ngành nghề cho HS.

GV nhận xét, đánh giá HS bằng những câu hỏi có liên quan đến các ngànhnghề mà nhóm làm, đồng thời tư vấn hướng nghiệp cho các em

(Bản tin địa lí HS lớp 12 A1 thực hiện trên bảng tin của nhà trường, sau khi

học xong chủ đề Địa lí các ngành kinh tế) Chúng ta cũng có thể tổ chức các câu lạc bộ địa lí, sinh hoạt dưới hình thức đọc và kể chuyện về địa lí kinh tế - xã hội thông qua các buổi chào cờ với

các nội dung kể chuyện có thể lựa chọn như: kể chuyện về các làng nghề, các