Giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng thầy cô cho học sinh lớp chủ nhiệm thông qua tiết sinh hoạt lớp

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT THỌ XUÂN 5 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI GIÁO DỤC LÒNG NHÂN ÁI, BIẾT ƠN, KÍNH TRỌNG THẦY CÔ CHO HỌC SINH LỚP CHỦ NHIỆM THÔNG QUA TIẾT SNH

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THỌ XUÂN 5

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI GIÁO DỤC LÒNG NHÂN ÁI, BIẾT ƠN, KÍNH TRỌNG THẦY

CÔ CHO HỌC SINH LỚP CHỦ NHIỆM THÔNG QUA TIẾT

SNH HOẠT LỚP.

Người thực hiện: Lê Thị Hạnh Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công tác Chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2019

Mục lục

1.Mở đầu 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm và giải pháp cụ thể đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4

a) Giải pháp thứ nhất : Giáo viên là tấm gương cho học sinh học tập 4

b) Giải pháp thứ hai: Lắng nghe, gần gũi, tìm hiểu học sinh, không ngại nói lời xin lỗi, cảm ơn với học sinh đúng thời điểm 5 c) Giải pháp thứ ba: Phối hợp với phụ huynh, động viên phụ huynh luôn nêu gương tốt cho học sinh học tập 7

d) Giải pháp thứ tư : Đưa nội dung giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng Thầy cô vào tiết sinh hoạt lớp 8

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường. .12

2.4.1 Hiệu quả đối với hoạt động giáo dục của nhà trường 13

2.4.2 Đối với bản thân, đồng nghiệp nhà trường 15

3 Kết luận và kiến nghị 15

3.1 Kết luận 15

3.2 Kiến nghị 16

1.Mở đầu.

1.1 Lý do chọn đề tài.

Lòng nhân ái là biểu hiện cao đẹp của con người, là cái gốccủa đạo đức và nền tảng của luân lí xã hội Một con người cólòng nhân ái là phải biết yêu thương, quan tâm, chăm sócnhững người thân yêu nhất của mình Lòng nhân ái đã trở thànhnét đẹp truyền thống Việt Nam với tinh thần “thương người nhưthể thương thân”, “lá lành đùm lá rách”, Hiện nay trong vấn

đề giáo dục tại trường học cho học sinh còn rất nhiều bất cập,chẳng hạn như tình hình vi phạm nội quy nhà trường , tình hình

vi phạm pháp luật như tham gia vào các tệ nạn xã hội, gây mấttrật tự an ninh hay đánh nhau, bỏ học Mặc dầu không phổbiến nhưng những hiện tượng này đã phá đi không khí thanhbình của nhà trường, tạo nên nỗi nhức nhối của toàn xã hội.[1] Nền tảng của con người vẫn là đạo đức, đạo đức kết hợp vớitài năng thì làm chuyện gì cũng thành công Trong xã hội hiệnđại hiện nay, vấn đề đạo đức xã hội nói chung, đạo thầy - trònói riêng đang còn nhiều mặt trái cần được quan tâm giải quết

Đó là tình trạng học sinh vô lễ, vô ơn bạc nghĩa với thầy cô;thậm chí có hành vi lăng mạ, côn đồ

Tôi thiết nghĩ nguyên nhân của các sự việc nêu trên là do:Thiếu sự quan tâm của gia đình, bản thân học sinh không có sựrèn luyện tốt, tác động tiêu cực của bạn bè, sự ảnh hưởng củakhoa học công nghệ như internet, games Cũng có thể nguyênnhân từ chính các thầy cô chưa sử dụng đúng các biện phápgiáo dục, kỷ luật tích cực, thiếu gương mẫu trước học trò, kỹnăng ứng xử sư phạm chưa cao Đây thực sự là vấn đề rất đángquan tâm để phụ huynh học sinh cùng giáo viên có thể xem lạicác biện pháp giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường

Là một giáo viên tham gia giảng dạy tại trường phổ thôngngoài công tác chuyên môn có lẽ công tác chủ nhiệm cũng gắn

bó với đại đa số thầy, cô Công tác thực hiện trên tinh thầntrách nhiệm, lòng yêu học sinh …nói chung là “Kỷ cương tìnhthương, trách nhiệm”, thực hiện với một mục tiêu duy nhất làhoàn thiện nhân cách cho các em học sinh và phát huy hiệu quảhọc tập của mỗi học sinh Thực hiện thành công công tác nàydựa trên kinh nghiệm của mỗi thầy, mỗi cô Chính vì thế cókhông ít những suy tư, trăn trở cho mỗi thầy, cô, thậm chí cóthể có sự lúng túng đối với những thầy, cô giáo trẻ mới vàonghề khi phải thực hiện công tác này Vì vậy tôi mạnh dạn chọn

đề tài “ Giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng Thầy cô

1

cho học sinh lớp chủ nhiệm thông qua tiết sinh hoạt lớp.”

để trao đổi cùng đồng nghiệp, với mong muốn nâng cao hiệuquả của công tác chủ nhiệm lớp, góp phần cùng nhà trườnghoàn thành tốt mục tiêu giáo dục trong giai đoạn đổi mới đấtnước hiện nay

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu để đưa ra những sáng kiến, biện pháp phù hợp

trong “ Giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng Thầy cô

cho học sinh lớp chủ nhiệm thông qua tiết sinh hoạt lớp”.

Từ đó giúp học sinh biết sống nhân ái, biết lễ phép, kính trọng,biết ơn thầy cô

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Tiết sinh hoạt lớp, lớp 11a4, Trường THPT Thọ xuân 5.

Tìm hiểu các nguyên nhân, đưa ra biện pháp phù hợp để “

Giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng Thầy cô cho học sinh lớp chủ nhiệm thông qua tiết sinh hoạt lớp”.

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp tự nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: Tôichủ động tìm hiểu các tài liệu chỉ đạo, phân tích các văn bảnquản lí của nhà trường, những văn bản liên quan đến giáo dụclòng nhân ái, biết ơn kính trọng Thầy Cô thông qua hoạt độngnhân đạo, hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh trongtrường

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin:

Để có cơ sở cho việc áp dụng phương pháp và kinh nghiệm này,tôi đã tổ chức điều tra, khảo sát, thu thập thông tin về thực tế

tổ chức tiết sinh hoạt lớp ở một số lớp trong nhà trường , một sốtrường trên địa bàn huyện

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu: Qua việc khảo sát, thuthập thông tin, tôi đã tín hành xử lí số liệu, thống kê đối chiếukết quả trước và sau khi áp dụng đề tài để rút kinh nghiệm vàkhẳng định tính thực tiễn và hiệu quả của đề tài

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Ngạn ngữ có câu: Lòng nhân ái là vũ khí cao thượng nhất.Trong chiến tranh, lòng nhân ái đã trở thành sức mạnh bởi nólàm cho sức mạnh của đoàn quân xâm lược trở nên vô nghĩa.Với giặc Minh xâm lược từng "nướng dân đen trên ngọn lửahung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ", "Trúc Lam Sơnkhông ghi hết tội", Lê Lợi, Nguyễn Trãi vẫn "mở lượng hiếusinh" Lòng nhân ái Việt Nam đã chuyển thành lòng bao dung,lòng vị tha cao thượng và ngày càng rộng mở Trong từng bối

2

cảnh, với từng cấp độ, những biểu hiện của lòng nhân ái đã trởthành nét đẹp trong văn hóa ứng xử, một nền tảng của luân lý

xã hội Lòng nhân ái là một giá trị văn hóa lớn tạo nên nét độcđáo của chủ nghĩa nhân văn Việt Nam, một giá trị đáng tự hàocủa dân tộc Việt Nam Vì vậy, ở giai đoạn hiện nay, trong việcxây dựng lối sống mới để đáp ứng được sự phát triển đất nước,chúng ta không thể không kế thừa giá trị cao cả này

Nhà sư phạm Xukhomlink đã nói: "Nếu những đứa trẻ dửngdưng với những điều đang xảy ra trong trái tim người bạn, bố

mẹ hoặc bất cứ người đồng bào nào em gặp Nếu những đứa trẻkhông biết đọc trong ánh mắt người khác trong trái tim người

đó sẽ không bao giờ trở thành con người chân chính" Giới trẻhiện nay đang bị cuốn nhanh vào guồng quay cuộc sống vội vã,khiến họ ít nhiều quên đi những giá trị sống bình dị mà ý nghĩanhư sự tri ân, lòng trắc ẩn, tình yêu thương… Do vậy, bên cạnhviệc dạy "chữ" thì việc dạy "người" có ý nghĩa vô cùng quan

trọng Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Người có tài mà không có đức

là người vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Nhân dân ta có câu: “Tiên học lễ, hậu học văn” Các

câu nói trên khẳng định vai trò cực kỳ quan trọng của phẩmchất đạo đức của con người trong sự nhìn nhận, đánh giá sự tồntại và phát triển của mỗi người nói riêng và xã hội nói chung Vìthế bất kỳ cơ sở giáo dục nào cũng quan tâm đúng mức về giáodục hạnh kiểm cho học sinh Bài học ấy không thể khô cứngtrong những giờ học với những cuốn sách giáo khoa và đóngkhung trong bốn lăm phút học Nó có thể thông qua các hoạtđộng ngoài giờ lên lớp, đặc biệt là những tiết sinh hoạt lớp vớiGiáo viên chủ nhiệm người gần gũi với các em nhất, để giờ sinhhoạt lớp không còn là giờ khiển trách học sinh vi phạm hay phổbiến kế hoạch trong tuần Trở thành tiết học nặng nề, tẻ nhạtvới các em

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Về phía giáo viên chủ nhiệm(GVCN): Một bộ phận giáo viênchưa thật nhiệt tình, một phần do công việc giảng dạy chiếmnhiều thời gian, hiệu quả công tác chủ nhiệm ít nhiều bị ảnhhưởng Một thiếu sót khác là nhiều giáo viên chủ nhiệm tiếnhành công việc khá cảm tính, chưa có phương pháp chủ nhiệmsáng tạo thích hợp Có người quá nghiêm khắc, có người quá dễdãi Người nghiêm khắc gò ép học sinh theo khuôn khổ mộtcách máy móc Và như thế, về mặt tâm lí, cả giáo viên và họcsinh đều bị áp lực Người dễ dãi thì lại buông lỏng công tác quản

3

lí, thiếu quan tâm sâu sát Thực tế, nhiều khi giữa thầy cô chủnhiệm và học sinh không phải bao giờ cũng tìm được tiếng nóichung.

Về phía giáo viên bộ môn: Một số giáo viên bộ môn nghĩrằng nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh là nhiệm vụ của giáoviên chủ nhiệm Nếu có chăng chỉ là những tiếng la rầy nhữnghọc sinh có tác phong, có thái độ học tập không đúng mà nhưthế thì chưa phải là giáo dục đạo đức thật sự cho học sinh

Về phía học sinh: Trong tâm trí các bạn học sinh, tiết sinhhoạt lớp thường không phải một tiết được chờ đón, thậm chí vớimột số học sinh được coi là “cá biệt” thì chỉ trông chờ giờ sinhhoạt trôi qua thật nhanh

Về thực trạng xã hội: Trong những ngày qua, câu chuyện

cô giáo ở Trường Tiểu học Bình Chánh (huyện Bến Lức, Long An)sau khi phạt học sinh vi phạm bằng hình thức quỳ gối đã bị một

số phụ huynh đến trường gây áp lực, bắt cô phải quỳ gối xin lỗilại trước sự chứng kiến của nhiều người trong thời gian 40 phút,chưa kịp lắng xuống thì ngày 2/3/2018, một học sinh lớp 8 tạitrường Trung học cơ sở Tân Thạch (huyện Châu Thành, Bến Tre)

đã có hành vi bóp cổ, đe dọa giáo viên tiếng Anh ngay tại lớphọc, đã khiến dư luận bất bình, phẫn nộ

Thật ra, hai vụ việc vừa xảy ra nêu trên chỉ như giọt nướclàm tràn ly Bởi trong nhiều năm gần đây, tình trạng xúc phạmdanh dự, nhân phẩm nhà giáo đang có chiều hướng gia tăng.Một số học sinh, sinh viên dùng đủ trò để trả thù, “khủng bố”,

đe dọa thầy cô giáo từ ngôn ngữ đến hành động, thậm chí còndùng hung khí chém thầy cô đến trọng thương Nhiều phụhuynh thì một mực bênh con nên đã kích động, xúi giục con cónhững lời nói, hành động bất kính với thầy cô; có phụ huynh chỉ

vì bất bình với với hình thức phạt con của cô giáo đã kéo cả giađình đến trường hành hung giáo viên đến mức phải nhập viện…

Về cách thức và phương pháp thực hiện: Qua tìm hiểu một

số giờ sinh hoạt lớp ở các lớp khác tôi nhận thấy rằng một sốlớp có những khoảng thời gian chết mà cả thầy và trò đềukhông biết làm gì, một số lớp khác thì giáo viên chủ nhiệm dànhquá nhiều thời gian cho việc khiển trách, phê bình học sinh

Thông thường GVCN dùng tiết sinh hoạt lớp để nhận xét,kiểm điểm, nhắc nhở những sai phạm của học sinh trong tuần

và phổ biến kế hoạch,công việc tuần tới Đôi khi GVCN cũnggiao cho học sinh điều khiển một phần tiết sinh hoạt, chủ yếudưới dạng sơ kết, đánh giá kết quả học tập, thi đua trong tuần,sau đó GVCN nhắc lại làm cho tiết sinh hoạt thường tẻ nhạt,

4

nặng nề Đôi khi tiết sinh hoạt GVCN còn dùng để nhắc đến cáckhoảng thu, hay la mắng học sinh.Việc làm mang tính hìnhthức, hiệu quả tiết sinh hoạt còn thấp, học sinh ít hứng thú Đôilúc nội dung sinh hoạt chỉ 10-15 phút, thời gian còn lại là nóichuyện, hát… Không biết làm gì cho hết thời gian, lúc đó cảthầy và trò ngồi chờ tiếng trống Vì thế tiết sinh hoạt lớp nhiềulúc bị coi thường, hiểu quả thấp.

Từ cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, qua thực tế công tácbản thân, tôi mạnh dạn trao đổi cùng đồng nghiệp kinh nghiệm

“ Giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng Thầy cô cho

học sinh lớp chủ nhiệm thông qua tiết sinh hoạt lớp”.

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm và giải pháp cụ thể đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

a).Giải pháp thứ nhất : Giáo viên là tấm gương cho học sinh học tập.

Muốn nói mà học sinh nghe, muốn học sinh là những conngười nhân ái, kính trọng Thầy cô trước hết Thầy cô phải là tấmgương cho các em học tập

 Tác phong:

- Ăn mặc lịch sự, kín đáo.

- Tác phong đi lại của thầy cô cũng là một hình ảnh trựcquan của học sinh

- Lời nói là phương tiện giao tiếp trực tiếp hàng ngày của

thầy trò Nên chúng ta cũng thận trọng hơn khi giao tiếp với họcsinh.Giáo viên tránh xúc phạm hay miệt thị hoc sinh, tránh thứngôn ngữ “chợ búa”, hay nói tục tĩu làm các em tổn thương,hoặc không nể phục Nếu trong lúc nóng nảy, giáo viên có nặnglời với các em thì đừng ngại nói lời xin lỗi

- Nét mặt, ánh mắt của giáo viên biểu lộ trực tiếp thái độvới các em học sinh

5

Nhân cách, phẩm chất không phải là cái gì cao siêu mà làthái độ sống, hành động, cách ứng xử hàng ngày của thầy cô ởtrường, ở nhà, trong tập thể, hay trong đời sống cá nhân củamỗi người.

b) Giải pháp thứ hai: Lắng nghe, gần gũi, tìm hiểu học sinh, không ngại nói lời xin lỗi, cảm ơn với học sinh đúng thời điểm.

Thứ nhất: Giáo viên phải có lòng yêu thương thực sự, tôn

trọng học sinh mới hiểu các em Khi cần, chúng ta nên gọi các

em bằng tên hoặc tên chữ lót kèm theo Không nên đặt “biệtdanh” và gọi tên theo “biệt danh” giữa lớp, giữa đám đông (như

“ lực cận ”, Quang “còi” chẳng hạn) là điều tối kỵ Các em rất

dễ tự ái vì bị giáo viên xúc phạm

Thứ hai: Giáo viên cần gần gũi, tâm sự với học sinh; tự đặt

mình vào hoàn cảnh của học sinh Tâm sự bằng tình cảm chânthật của người thầy, người anh, người chị… Có như vậy các emcảm thấy mình được giáo viên tin cậy, đồng cảm nên sẽ sẵnsàng nói ra những điều sâu kín cho giáo viên Qua đó, giáo viên

sẽ nắm được tình hình chung của lớp, hoàn cảnh gia đình các

em và có các biện pháp giáo dục phù hợp, nếu có những trườnghợp vi phạm

Thứ ba: Khi tiếp xúc với học sinh, giáo viên cần tỏ rõ sự

sẵn sàng lắng nghe phản ánh của học sinh Ánh mắt của giáoviên luôn hướng về các em, chăm chú nghe bằng cả sự nhiệttình Tránh tình trạng học sinh nói thì nói, giáo viên cứ ngoảnhmặt nơi khác hoặc bấm điện thoại; thỉnh thoảng “ừ”, “à” choqua chuyện Nếu xử sự như vậy, dần dần các em sẽ mất thiệncảm với giáo viên vì lời nói của mình không được ghi nhận thấuđáo

Thứ tư: Giáo viên cần tận dụng mọi cơ hội, mọi thời gian

thích hợp để lắng nghe học sinh Đó là giờ giải lao, sau tiết chủnhiệm, góc sân trường… Tùy theo tình huống, hoàn cảnh câuchuyện mà chúng ta có cách khơi gợi, lắng nghe cho phù hợp

Ví dụ, không thể trao đổi câu chuyện riêng giữa giáo viên vàhọc sinh ngay trong lớp, dù đó là phút nghỉ giữa giờ Làm nhưvậy sẽ tạo ra sự khó nói giữa hai bên và việc trao đổi không cókết quả.[1]

Thứ năm: Lắng nghe học sinh, phụ huynh, đồng nghiệp.

Giáo viên chủ nhiệm cần biết lắng nghe, hiểu thấu tâm tư họcsinh để tránh lối hành xử áp đặt; biết chấp nhận sự khác biệt

của mỗi học sinh; Lắng nghe phụ huynh, nghe để hiểu, nghe để

cảm nhận, nghe để biết, nghe để về nhà ngẫm thêm lần nữa để

6

trả lời những câu hỏi tại sao? Để tìm ra phương pháp giáo dục,tiếp cận phù hợp với từng em; Lắng nghe từ phía đồng nghiệp,nghe để tiếp nhận những thông tin biểu hiện của các em tronggiờ học để có cái nhìn và đánh giá xác thực hơn, nghe để học hỏikinh nghiệm của những người đi trước để bản thân trau dồi, tíchlũy kinh nghiệm làm nghề

Thứ sáu: Mọi điều tốt đẹp nhất bắt đầu từ những lời cảm

ơn hoặc xin lỗi, ngay trong nhà trường Biết xin lỗi thì mới nhậnđược lời cảm ơn Và người Giáo viên phải làm gương cho học sinh,sẵn sàng nói lời xin lỗi, cảm ơn với học sinh khi cần thiết Các

em sẽ cảm thấy được tôn trọng, được ghi nhận

Một số vụ việc đáng tiếc xảy ra gần đây trong nhà trường,theo tôi, phần nào lỗi về khâu chưa biết lắng nghe học sinh;chưa có sự tương tác, hợp tác và chưa có niềm tin lẫn nhau giữathầy và trò Một lời tâm sự, một cử chỉ thân mật, yêu thương,người thầy có thể hóa giải nhiều tình huống sư phạm một cách

êm đẹp, có tình có lý và tâm phục khẩu phục Học cách để lắngnghe học sinh, phụ huynh, đồng nghiệp và cộng đồng – sẽ giúpchúng ta xây dựng được những mối quan hệ sâu sắc và để cóthể hỗ trợ đến từng cá nhân học sinh Nếu chúng ta lắng nghecác em nói, các em sẽ cho ta biết các em thích gì, không thích

gì, các em đã hiểu hay chưa hiểu điều chúng ta nói Giáo viênphải vừa là cha, mẹ, anh, chị, là bạn tâm giao với học trò, khơigợi và truyền lửa cho sự đam mê và sáng tạo của học trò, đómới là thành công của người thầy

7

Trong hành trình giáo dục thế hệ trẻ, chúng ta hay nói tới

sự phối hợp giáo dục giữa nhà trường – gia đình và xã hội Muốntạo nên một nhân cách tốt, một thế hệ có kiến thức, hoài bão vàsống có đạo đức, sự phối hợp giáo dục này là không thể táchrời Đặc biệt là mối liên hệ và phối hợp chặt chẽ giữa gia đình vànhà trường Không thể dạy các con phải trung thực trong khi bố

mẹ hoặc ai đó trong nhà thường xuyên nói dối Không thể dạy

10