Dạy học theo chủ đề tích hợp các biện pháp bảo vệ cây trồng đối với môi trường và sức khẻo con người

Quan tâm và tạo mọi điều kiện để học sinh trở thành chủ thể hoạt động sáng tạo tronggiờ học, để học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng bằng nhiều biện pháp,giúp học sinh cảm thấy vui,

Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 4

Cấu trúc của chủ đề và mô tả các năng lực cần phát triển 6

Tiết 1: Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng 8Tiết 2: Đề xuất các biện pháp hạn chế tác động xấu của thuốc hóa

I MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Môn Công nghệ 10 là bộ môn khoa học gắn liền với tự nhiên với thựctiễn đời sống và hoạt động sản xuất của con người Việc học tốt bộ môn Côngnghệ 10 trong nhà trường sẽ giúp học sinh hiểu được rõ về cuộc sống, cónhững kiến thức và kĩ năng cần thiết phục vụ cho cuộc sống hằng ngày vàđịnh hướng nghề nghiệp trong tương lai Từ những hiểu biết này, giáo dụccho học sinh ý thức bảo vệ môi trường sống trước những hiểm họa về môitrường do con người gây ra trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhằmtạo dựng một cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn

Trong nhà trường phổ thông, môn Công nghệ 10 có vai trò vô cùngquan trọng, nó góp phần tạo nên những người công dân tốt, có kiến thức, làmviệc khoa học, những công dân sản xuất giỏi Để có được kết quả đó mỗingười giáo viên có thể tiến hành bài dạy theo nhiều hướng khác nhau và làmthế nào nhằm giúp học sinh yêu thích có hứng thú bộ môn, nắm vững kiếnthức, vận dụng kiến thức vào thực tế

Vì đặc thù môn Công nghệ của lớp 10 về các kiến thức cây trồng, vậtnuôi nên giáo viên cần đưa ra nhiều ví dụ cụ thể, cũng như khuyến khích các

em đọc, quan sát, tham khảo… chủ động liên hệ thực tế, phát biểu Quan tâm

và tạo mọi điều kiện để học sinh trở thành chủ thể hoạt động sáng tạo tronggiờ học, để học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng bằng nhiều biện pháp,giúp học sinh cảm thấy vui, thú vị với môn học

Dạy tích hợp là một trong những giải pháp được Bộ Giáo dục và Đàotạo đưa ra trong đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nhằm liên kết cácđối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnhvực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học Giáo viên có thể lựa chọnmức độ tích hợp “liên môn” hoặc tích hợp “nội môn” và phần lớn các bài dạytheo hướng tích hợp sẽ làm cho nội dung lí thuyết gắn liền với thực tiễn cuộcsống Qua thực tế quá trình dạy học tôi thấy rằng việc kết hợp nhiều kiến thứctrong môn học vào để giải quyết một vấn đề nào đó là việc làm hết sức cầnthiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc từng đơn

vị kiến thức riêng lẻ mà phải biết liên hệ các đơn vị kiến thức với nhau để tổchức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trongmôn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất

Xuất phát từ thực tế đó, trải qua thời gian giảng dạy bộ môn Công nghệ

10 trong những năm qua ở bậc trung học phổ thông, tôi đã tìm tòi phươngpháp dạy học tích hợp nhằm phát triển tư duy của học sinh góp phần thực hiện

mục tiêu giáo dục Tôi chọn đề tài: “Dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Công nghệ 10: Các biện pháp bảo vệ cây trồng đối với môi trường và sức khỏe con người”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Đối với các đơn vị kiến thức có mối liên hệ, hỗ trợ lẫn nhau thì dạy họctheo chủ đề tích hợp giúp học sinh tự nghiên cứu, lĩnh hội theo một tư duy

logic và gắn liền với thực tế Nội dung của chủ đề tích hợp là giáo dục biệnpháp bảo vệ cây trồng, một đối tượng gần gũi với các em học sinh nên tổ chứcdạy học theo chủ đề giúp các tự tìm tòi, nghiên cứu để lĩnh hội kiến thức qua

đó chủ đề cũng hình thành ý thức bảo vệ môi trường, kĩ năng sản xuất an toàntrong nền nông nghiệp sạch và bền vững

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Lựa chọn nội dung ba bài trong chương trình công nghệ 10 : phòng trừ

tổng hợp dịch hại cây trồng; ảnh hưởng của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và môi trường; ứng dụng công nghệ vi sinh sản xuất chế phẩm bảo vệ thực vật Thay bằng dạy theo từng bài, từng tiết theo phân phối

chương trình, tôi soạn giáo án theo chủ đề có nội dung cấu trúc hợp lí nhằm

giáo dục bảo biện pháp bảo vệ cây trồng khỏi sâu, bệnh hại đồng thời giáo dụcbảo vệ môi trường, kĩ năng sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững

1.4 Phương pháp nghiên cứu: Gồm có một số phương pháp như sau:

-Phương pháp lý luận: Thông qua việc tham khảo sách báo, học tập kinhnghiệm của các nhà giáo dục học, trên cơ sở thực trạng sản xuất nông nghiệp

để xây dựng nội dung, phương pháp giáo dục phù hợp

- Phương pháp quan sát : quan sát thực tế tình hình thực tế sản xuất

- Phương pháp điều tra: Điều tra khảo sát tình huống thực tế, phân tích các dữkiện để xác định nguyên nhân

-Phương pháp thảo luận nhóm

1.5.Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm

Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm đang là mối lo ngại của mỗi ngườidân, nhu cầu về rau sạch, hoa quả sạch và các loại lương thực, thực phẩm antoàn là thiết thực và thường xuyên nhưng hiện tại người tiêu dùng đang hoangmang do nguyên nhân lạm dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật đang xảy ra ởmọi lúc mọi nơi Thiết nghĩ việc giáo dục học sinh về tác động xấu của thuốchóa học bảo vệ thực vật và biện pháp nên áp dụng để thay thế để tạo một nềnnông nghiệp an toàn và bền vững là hết sức cần thiết Vì vậy biên soạn vàgiảng dạy theo chủ đề này vừa thực hiện giáo dục tích hợp theo chủ trươngmới của bộ Giáo dục và Đào tạo vừa giúp giáo viên thực hiện tốt mục tiêugiáo dục về kiến thức, kĩ năng và ý thức bảo vệ môi trường

II NỘI DUNG 2.1.Cơ sở lý luận của vấn đề :

a Thế nào là dạy học theo chủ đề?

Dạy học theo chủ đề là hình thức tổ chức hoạt động dạy và học trên cơ

sở tìm tòi những đơn vị kiến thức… có sự giao thoa, tương đồng, hỗ trợ lẫnnhau, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đếntrong các môn học hoặc các hợp phần của môn học đó làm thành nội dung họctrong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tế hơn, nhờ đó học sinh có thể tự hoạtđộng nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn

Ở mục 2.1,a: Đoạn “Dạy học theo chủ đề thực tiễn” tác giả tham khảo nguyên văn từ TLTK số 4.

3

b Vì sao nên tổ chức dạy học theo chủ đề

Dạy học theo chủ đề có những lợi thế hơn so với cách dạy truyền thống

ở những điểm sau: Các nhiệm vụ học tập được giao cho học sinh, các em chủđộng tìm hướng giải quyết vấn đề Kiến thức đó không chỉ là một nội dungriêng lẻ mà được tổ chức lại theo một hệ thống nên kiến thức các em tiếp thuđược là những nội dung kiến thức trong một mạng lưới quan hệ chặt chẽ Mức

độ hiểu biết của các em sau phần học không chỉ là hiểu, biết, vận dụng mà còn biết phân tích, tổng hợp, đánh giá Kiến thức cũng không chỉ là lí thuyết

đơn thuần mà những kiến thức đó liên quan đến những lĩnh vực nào trongcuộc sống, vận dụng nó như thế nào trong thực tế đời sống

2.2 Thực trạng của vấn đề:

a Mô tả về chủ đề:

Nội dung chủ đề trong phạm vi các bài trong phần nông, lâm, ngư nghiệp –Công nghệ 10

-Bài 17 : Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng

-Bài 19 : Ảnh hưởng của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật

và môi trường.

-Bài 20 : Ứng dụng công nghệ vi sinh sản xuất chế phẩm bảo vệ thực vật.

b Thời lượng thực hiện chủ đề :

Thời lượng của chủ đề gồm 3 tiết thực dạy trên lớp và 2 tuần cho học sinh ởnhà tự học và chuẩn bị

c Cơ sở khoa học của chủ đề:

Trong hệ thống các biện pháp bảo vệ thực vật hiện nay thì biện pháp sửdụng thuốc bảo vệ thực vật có ưu điểm là tác động nhanh, triệt để, dễ sử dụng,nhanh chóng dập dịch, góp phần hạn chế thiệt hại do sâu bệnh ra Vì vậy việc

sử dụng thuốc bảo vệ thực vật từ những năm 50 cho tới nay vẫn chiếm một vaitrò hết sức quan trọng và là lựa chọn hàng đầu trong việc phòng trừ sâu, bệnh

Tuy nhiên ngày càng xuất hiện tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thựcvật đem đến nhiều hệ lụy tác hại cho sản xuất, ảnh hưởng đến năng suất vàchất lượng nông sản, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng xấu đến sức khỏecộng đồng và đe dọa sự phát triển bền vững của nền nông nghiệp Một yêu cầucấp bách đặt ra cần tăng cường việc quản lý sản xuất kinh doanh và sử dụngthuốc bảo vệ thực vật là một yêu cầu đặc biệt cấp bách hiện nay ở thế giới và

ở nước ta hiện nay Bên cạnh đó cần giáo dục tuyên truyền cho nông dân vàđặc biệt là các em học sinh – chủ nhân tương lai của đất nước biết được bêncạnh phương pháp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật còn nhiều biện pháp kháckhắc phục được những nhược điểm của thuốc bảo vệ thực vật và đặc biệt làkhông gây ô nhiễm môi trường và sức khỏe con người góp phần xây dựng mộtnền “nông nghiệp sạch” và phát triển bền vững

Mục tiêu hướng tới của chủ đề dạy học trên xuất phát từ những trăn trởmong muốn hình thành một nền nông nghiệp bền vững phải hướng đến sảnxuất sạch, bảo đảm nông sản an toàn vệ sinh thực phẩm và môi trường không

bị ô nhiễm Vì vậy cần sử dụng phối hợp các biện pháp trong phòng trừ tổng

hợp dịch hại cây trồng, thay việc sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật thìkhuyến khích sử dụng chế phẩm vi sinh vật “thân thiện” với môi trường Đócũng là hình thành ý thức và kĩ năng lao động đòi hỏi của nền nông nghiệphữu cơ trong tương lai.

2.3 Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:

LẬP KẾ HOẠCH DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ

Ngày soạn: 13/11/2016 Tuần: từ tuần 19 đến tuần 20Ngày dạy: từ ngày 22/12 đến ngày30/12/2016 Tiết: từ tiết 20 đến tiết 22

Tên chủ đề: Các biện pháp bảo vệ cây trồng đối với môi trường

và sức khỏe con người

-Kĩ năng thảo luận hoạt động nhóm hoàn thành sản phẩm power point

- Kĩ năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh và giữa học sinh với giáo viên

3 Thái độ

- Say mê nghiên cứu khoa học và yêu thích hơn với môn học

- Hứng thú, quan tâm đến hoạt động sản xuất nông nghiệp yêu thích lao động.-Giáo dục môi trường :

+Học sinh ý thức được tác hại của việc lạm dụng thuốc hóa học bảo vệ thựcvật gây ô nhiễm môi trường và sức khỏe con người

+Hình thành thói quen sử dụng phối hợp các biện pháp hữu cơ, sinh học trongbảo vệ cây trồng góp phần tạo nên một nền nông nghiệp sạch, bền vững

4 Năng lực

- Năng lực tự học nghiên cứu các tài liệu và thông tin thu thập được

- Năng lực giải quyết vấn đề thể hiện thông qua việc phát hiện và giải thíchtình huống phát sinh

5

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ thể hiện qua việc học sinh thuyết trình và traođổi kiến thức với nhau và với giáo viên.

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để thu thập thông tincho chuyên đề : sách giáo khoa, internet,…

- Năng lực hợp tác trong thảo luận nhóm và phân công công việc cho cácthành viên trong nhóm

II Cấu trúc của chủ đề và mô tả các năng lực cần phát triển

Vận dụng cao Thái độ Kĩ năng

cơ bản vàđánh giáđược ưuđiểm vàhạn chếcủa mỗibiện pháptrong

phòng trừtổng hợpdịch hạicây trồng

-Vậndụngđược mỗibiệnpháptrongphòngtrừ tổnghợp dịchhại câytrồngtrongtìnhhuốngsản xuất

cụ thể

-Đề xuấtđược cácbiện phápnên ápdụngtrong nềnnôngnghiệp antoàn vàbền vững

-Nhận thứcđược tácđộng đếnmôi trường

và sức khỏecon ngườicủa mỗibiện pháptrong phòngtrừ tổnghợp dịchhại câytrồng

-Có ý thứcbảo vệ đadạng sinhhọc

-Bước đầubiết đượccách thựchiện mỗibiện pháptrongphòng trừtổng hợpdịch hạicây trồng.-Thu thậpđược cácthông tintrong thực

tế, sáchbáo,

những ảnhhưởng xấucủa thuốchóa họcbảo vệ thựcvật đếnquần thểsinh vật vàmôi

trường

Lấy đượccác ví dụthực tế

về tácđộng xấucủa thuốchóa họcbảo vệthực vậtđến quầnthể sinhvật vàmôitrường

Đề xuấtcác biệnpháp hạnchế tácđộng xấucủa thuốchóa họcbảo vệthực vậtđến quầnthể sinhvật vàmôi

trường

Có ý thứcbảo vệ câytrồng, bảo

vệ môitrườngsống, giảmthiểu tác hạicủa hóa họcbảo vệ thựcvật gây ra

-Rèn luyện

kĩ năngquan sát,phân tích,

so sánh,tổng hợp.-Phát triển

kĩ nănglàm việcnhóm, cánhân, kĩnăng trìnhbày

- Nêu được

ưu điểmcủa chếphẩm visinh vậtbảo vệ thựcvật so vớibiện phápphòng trừ

-Trìnhbày đượccách sửdụng củachế phẩm

vi sinhvật bảo

vệ thựcvật trongsản xuấtnôngnghiệp

-Đề xuấtbiện pháp

cụ thể ápdụngtrong tìnhhuốngthực tếsản xuất

-Có ý thứcbảo vệ môitrường, nêndùng chếphẩm visinh vật bảo

vệ thực vậtvừa thânthiện môitrường vừatạo ra sảnphẩm antoàn chosức khỏe

-Sưu tầm

tư liệuphục vụcho bàihọc

-Phát triển

kĩ nănglàm việcnhóm, cánhân, kĩnăng trìnhbày

B KẾ HOẠCH CHI TIẾT

Chủ đề được tiến hành 3 tiết dạy trên lớp và có thời gian chuẩn bị ở nhà là 2

tuần với trình tự hoạt động dạy học được thiết kế theo bảng sau

Đọc sách

và tài liệu

Truy cậpinternet

-Các biện pháp bảo vệ câytrồng khỏi sâu, bệnh hại.(trình bày kèm hình ảnh minhhọa và video)

-Bản trình chiếu (Powerpoint)

Tiết 1 -Từng nhóm báo cáo kết quả

về các biện pháp bảo vệ câytrồng khỏi sâu, bệnh hại và

ưu điểm và hạn chế của mỗibiện pháp em tìm được

-Giáo viên nhận xét, kết luận

Hoạt độngnhóm

Sản phẩm trình chiếupowerpoint của các nhóm

Nội dung

chuẩn bị ở

nhà

Đề xuất các biện pháp đểgiảm thiểu tác động xấu củathuốc hóa học bảo vệ thựcvật

Đọc sách

và tài liệu

Truy cậpinternet

-Các biện pháp giảm thiểu tácđộng xấu của thuốc hóa họcbảo vệ thực vật (trình bàykèm hình ảnh minh họa vàvideo)

-Bản trình chiếu (Powerpoint)Tiết 2 -Học sinh trình bày sản phẩm

theo nhóm về đề xuất cácbiện pháp để giảm thiểu tácđộng xấu của thuốc hóa họcbảo vệ thực vật

-Tìm hiểu về các chế phẩm visinh vật bảo vệ thực vật

Hoạt độngnhóm

-Các biện pháp để giảm thiểutác động xấu của thuốc hóahọc bảo vệ thực vật

-Tìm hiểu về nguyên líchung, quy trình sản xuất củacác chế phẩm vi sinh vật bảo

vệ thực vậtNội dung

-Giáo viên nhận xét, tổng kết

Hoạt động

cá nhân vàhoạt độngnhóm

-Báo cáo bài tập theo nhóm.-Thu bài thu hoạch của họcsinh

-Bản trình chiếu (Powerpoint)

C GIÁO ÁN CỤ THỂ CHO TỪNG TIẾT TIẾT 1 : PHÒNG TRỪ TỔNG HỢP DỊCH HẠI CÂY TRỒNG

I.Mục tiêu

-Nhận thức được tác động đến môi trường và sức khỏe con người của mỗi

biện pháp trong phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng để có thể đưa ra biện

pháp hợp lí trong sản xuất

4 Năng lực

- Năng lực tự học nghiên cứu các tài liệu và thông tin thu thập được

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ thể hiện qua việc học sinh thuyết trình và trao

đổi kiến thức với nhau và với giáo viên

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để thu thập thông tin

cho chuyên đề : sách giáo khoa, internet,…

II Chuẩn bị

-Giáo viên ổn định lớp

-Chuẩn bị các phương tiện cho hoạt động nhóm: tivi, máy tính cho học sinh

báo cáo.

III Hoạt động dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

Giáo viên cho học sinh

trình bày nội dung bài tập

về nhà theo công việc cụ

các biện pháp bảo vệ cây

trồng khỏi sâu, bệnh hại?

của mỗi biện pháp bảo vệ

cây trồng khỏi sâu, bệnh

Học sinh mỗi nhóm nhậnbài tập và chuẩn bị nộidung báo cáo ở nhà bằngtrình chiếu powerpoint-Đại diện mỗi nhóm lênbáo cáo sản phẩm củanhóm mình

-Nhóm 1 và nhóm 2:

I Khái niệm.

- Phòng trừ tổng hợp dịchhại cây trồng là sử dụng phốihợp các biện pháp phòng trừdịch hại cây trồng một cáchhợp lí

Phèi hîp c¸c ph¬ng ph¸pphßng trõ mét c¸ch hîp lý đểph¸t huy u ®iÓm, kh¾c phôcnhîc ®iÓm cña tõng ph¬ngph¸p

II Nguyên lí cơ bản phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng.

-Trồng cây khỏe-Bảo tồn thiên địch

-Thường xuyên thăm đồngruộng

9

Giáo viên nhận xét và bổ

sung kiến thức

Giáo viên nhận xét và bổ

sung kiến thức và kết luận

Giáo viên : Liệt kê biện

pháp tác động xấu đến môi

trường, chất lượng nông

sản và sức khỏe con người?

Phân tích những tác động

xấu của thuốc hóa học bảo

vệ thực vật đến quần thể

sinh vật và môi trường?

Giáo viên kết luận và ra bài

tập về nhà: Đề xuất các

biện pháp để giảm thiểu tác

động xấu của thuốc hóa

học bảo vệ thực vật?

+Nêu khái niệm phòngtrừ tổng hợp dịch hại câytrồng? Tại sao phảiphòng trừ tổng hợp dịchhại cây trồng?

+Lấy ví dụ minh họa

-Nhóm 3 và nhóm 4: Đạidiện mỗi nhóm lên trìnhbày ưu điểm và hạn chếcủa mỗi biện pháp bảo

vệ cây trồng khỏi sâu,bệnh hại

Học sinh suy nghĩ để trảlời:

-Biện pháp hóa học

-Phân tích tác động xấucủa thuốc hóa học bảo vệthực vật đến quần thểsinh vật và môi trường

-Nông dân trở thành chuyêngia

III Biện pháp chủ yếu của phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng:

1 Biện pháp kĩ thuật

2 Biện pháp sinh học

3 Sử dụng giống cây trồngchống chịu sâu, bệnh

4 Biện pháp hóa học

5 Biện pháp cơ giới, vật lí

6 Biện pháp điều hòa

(Phần ưu điểm và hạn chế

trình bày ở dưới)

III Biện pháp chủ yếu của phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng:

1 Biện pháp kĩ thuật :

-Cách tiến hành : cày bừa, dọn sạch cỏ dại, tiêu hủy tàn dư cây trồng mang

mầm mống sâu bệnh nhằm làm giảm nhẹ sự gây hại của sâu lên cây trồng vụ

sau, tưới tiêu, bón phân hợp lí, luân canh cây trồng, gieo trồng đúng thời vụ,

sử dụng màng phủ nông nghiệp…

Dùng màng phủ bảo vệ cây và bắp cải trồng mật độ thích hợp [1]

-Ưu điểm: đây là phương pháp cơ bản, rất quan trọng, mang ý nghĩa tích cực,

đơn giãn, dễ làm, ít tốn kém nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt, không gây ô

nhiễm môi trường và an toàn cho người tiêu dùng sản phẩm

-Nhược điểm: tốn thời gian và công sức, chưa phòng trừ triệt để dịch hại

2 Biện pháp sinh học: