Là một giáo viên tôi luôn đề cao trách nhiệm của mình đối với công việc giảng dạy, đặc biệt là trách nhiệm của một giáo viên chủ nhiệm đối với học sinh nói chung và học sinh giáo dục thư
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài
Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “nghề dạy học là nghề cao qúy nhất trong các nghề cao qúy”.
Nhưng để làm tròn bổn phận và đóng một phần nào đó cho nghề cao qúy này, mỗi giáo viên phải làm tốt nhiệm vụ của mình Là một giáo viên tôi luôn
đề cao trách nhiệm của mình đối với công việc giảng dạy, đặc biệt là trách nhiệm của một giáo viên chủ nhiệm đối với học sinh nói chung và học sinh giáo dục thường xuyên nói riêng Cách mạng 4.0 - xu hướng kết hợp giữa các hệ thống ảo và thực thể, vạn vật kết nối internet - đang thách thức ý niệm của
chúng ta về vai trò thực sự của con người, trong đó có người thầy Vai trò giáo viên trong thế kỉ XXI trở nên phức tạp ở một thế giới thay đổi nhanh chóng, nơi
mà tri thức hầu như vô tận Nhà trường và giáo viên cần có chuyển động kịp thời để đáp ứng yêu cầu của thời đại công nghệ
Trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dày công của người giáo viên bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội đang phát triển, bởi tình hình cuộc sống vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh – học sinh có thể học các thói hư, tệ nạn trên các trang mạng, bởi sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường Tại sao chúng ta lại là GVCN thời đại 4.0? Là giáo viên chủ nhiệm (GVCN) thời đại 4.0 chúng ta đã làm được những điều gì khác biệt? Và chúng ta
sẽ làm gì để khắc phục điểm yếu của thời đại 4.0? Ý thức được điều đó, trong
năm học 2018 - 2019 này, tôi xin mạnh dạn nghiên cứu đề tài: “ Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong thời đại công nghệ 4.0” với mục đích cuối cùng là
nhằm nâng cao chất lượng đạo đức, dạy học cho học sinh trung tâm
II Mục đích nghiên cứu
Nhằm giúp các em học sinh :
- Tích cực trong các hoạt động của trường, lớp, của đoàn thanh niên trung tâm
- Nâng cao tinh thần tự quản trong lớp, sôi nổi trong học tập, trong hoạt động vui chơi … Giúp học sinh mạnh dạn trong giao tiếp, tự tin về bản thân
Trang 2- Nâng cao sự hiểu biết của bản thân thông qua các trang mạng thông tin xã hội, nhưng không phụ thuộc xa đà vào các tệ nạn,bị lôi kéo trên mạng
Trong cuộc sống “số hóa”, người thầy cần dẫn đường để học sinh không lạc lối.
III Đối tượng nghiên cứu.
- Học sinh lớp 11A3, Trung tâm GDNN – GDTX Thọ Xuân
- Thời gian nghiên cứu: 2 năm học 2017 – 2018 và 2018 - 2019
IV Phương pháp nghiên cứu.
1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết.
Thu thập những thông tin lý luận vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp, trong công tác xây dựng nề nếp nhằm nâng cao chất lượng đạo đức, học tập cho học sinh trên các tập san giáo dục, các phương tiện thông tin đại chúng, các tài liệu tham khảo trên Internet
2 Phương pháp điều tra, thu thập thông tin, thống kê, xử lý số liệu.
Phát các phiếu thăm dò đối với phụ huynh, học sinh sau đó dựa trên các phiếu thống kê, xử lý số liệu đưa ra kết quả và định hướng các phương pháp ổn định nề nếp, giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm
3 Phương pháp quan sát nhận xét, trò chuyện.
Trong các giờ dạy, các tiết sinh hoạt lớp và sinh hoạt 10 phút đầu giờ, giờ
ra chơi giáo viên chủ nhiệm quan sát và trò chuyện với các em
4 Phương pháp thử nghiệm.
Áp dụng các giải pháp vào công tác chủ nhiệm cho học sinh lớp 11A3 Trung tâm GDNN – GDTX Thọ Xuân, năm học 2018 - 2019
B PHẦN NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I Cơ sở lí luận.
1 Chức năng của giáo viên chủ nhiệm lớp.
Ngày nay, chức năng giáo viên đã thay đổi, tập trung vào 8 điểm (theo UNESCO): Đảm nhận nhiều chức năng, có trách nhiệm nặng hơn trong việc lựa chọn nội dung daỵ học và giáo dục; Tổ chức việc học của học sinh, sử dụng tối
đa những nguồn tri thức trong xã hội; cá biệt hóa học tập, thay đổi tính chất
Trang 3trong quan hệ thầy trò; sử dụng rộng rãi hơn những phương tiện dạy học hiện đại; hợp tác rộng rãi và chặt chẽ hơn với các GV cùng trường, thay đổi quan hệ giữa các GV với nhau;
Thắt chặt hơn mối quan hệ với cha mẹ HS và cộng đồng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống; yêu cầu GV tham gia hoạt động rộng rãi trong và ngoài nhà trường; giảm bớt và thay đổi kiểu uy tín truyền thống trong quan hệ với HS nhất
là đối với HS lớn và với cha mẹ HS
Đồng thời, giáo viên phải thể hiện rõ phẩm chất ở 5 lĩnh vực trách nhiệm: với học sinh; với xã hội; với nghề nghiệp; với việc hoàn thành tốt công việc; với các giá trị cơ bản của con người
2 Đặc điểm của giáo viên trong thời đại công nghệ 4.0.
Chưa bao giờ cụm từ “công nghiệp 4.0” được nhắc đến nhiều như hiện nay Thế giới đang bước vào thời đại với sự ảnh hưởng mạnh mẽ từ việc ứng dụng công nghệ thực - ảo Trong thế giới đó, tất cả lĩnh vực và ngành nghề đều phải chịu tác động và đang tự chuyển mình thay đổi Giáo dục không phải trường hợp ngoại lệ Trước những biến chuyển lớn, các giáo viên cũng phải thay đổi để bắt nhịp với thời đại Vậy đâu là hình ảnh tiêu biểu cho “giáo viên 4.0”?
Thay đổi trong cách tiếp cận, ứng dụng công nghệ vào giáo dục
Những đặc điểm của giáo viên trong cách giảng dạy truyền thống thầy đọc trò chép hay giáo án viết tay đã không còn phù hợp Sự thay đổi của công nghệ giúp giáo viên tiếp cận với phương tiện mới như máy tính, mạng Internet Những công cụ đó đã trực tiếp làm tăng hiệu suất lao động Hơn nữa, thị hiếu của mọi người nói chung luôn bị thu hút bởi các sản phẩm đa phương tiện như hình ảnh, video,… Học sinh cũng không ngoại lệ Trước những thay đổi đó, giáo viên buộc phải bắt nhịp theo để có cách tiếp cận mới trong giáo dục Điển hình là sự ra đời của hình thức học trực tuyến giúp việc học diễn ra mọi lúc, mọi nơi Hoặc trong lớp học đã xuất hiện nhiều phương tiện hỗ trợ giảng dạy khác ứng dụng công nghệ cao như bảng thông tin kết nối mạng Internet Mục đích chung là giúp học viên thích thú hơn với bài giảng và tiếp thu tốt hơn
Trang 4Vai trò mới của người thầy: Trước đây, đặc điểm của giáo viên thường tập trung xung quanh vai trò “dạy học” Cụ thể, thầy cô dạy lại cho học sinh những điều mình đã biết Nhưng ngày nay, mọi thứ đang thay đổi theo sự thay đổi của thông tin Những kiến thức mới liên tục được cập nhật Điều đó đặt ra thách thức cho giáo viên khi phải bắt nhịp với thời đại Lúc này, việc dạy học trở nên “lỗi thời” và không còn đúng ý nghĩa Vậy vai trò mới của giáo viên thời công nghiệp 4.0 là gì?
Ý thức tự bồi dưỡng khả năng của bản thân: thông tin luôn cập nhật liên tục, nếu giáo viên không ý thức việc đó, kiến thức của họ sẽ “lỗi thời” nhanh chóng, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan đến xã hội Ví dụ, bạn đào tạo về Marketing nhưng bạn chỉ nói về những bài phân tích có sẵn từ lâu về xu hướng
đã chìm vài năm trước mà không đả động đến những gì đang diễn ra trong thực
tế Đó là sai lầm lớn Việc bắt nhịp với thực tế để đưa vào giáo dục là rất quan trọng
Như vậy, một đặc điểm của giáo viên cần có chính là ý thức tự bồi dưỡng khả năng của bản thân Thông qua các phương tiện hiện có, sử dụng nguồn thông tin khổng lồ để liên tục học hỏi điều mới Hãy nhớ rằng, trở thành giáo viên không có nghĩa là ngừng học Chỉ cần ngừng một ngày thôi, thế giới đã thay đổi Luôn đặt mục tiêu học hỏi thêm kiến thức mới và ứng dụng kiến thức
đó vào giảng dạy Thầy giỏi chính là tiền đề cho học viên giỏi
3 Một số vấn đề cơ bản về đối tượng học viên có liên quan tới công tác chủ nhiệm lớp.
Muốn giáo dục con người mặt thì trước tiên cần tìm hiểu con người về mọi mặt, phải hiểu người rồi mới dạy người Muốn tác động đến có hiệu quả nhất đinh cần tìm hiểu tâm lí người học những tri thức cơ bản về đặ điểm tâm sinh lí
HS là rất cần thiết đối với tất cả các nhà giáo dục
GVCN có vai trò quan trọng, ngoài chức năng nhiệm vụ của một GV bình thường, GVCN còn là người quản lí toàn bộ hoạt động giáo dục của lớp mình, đặc biệt là việc chăm lo, hình thành, nuôi dưỡng, hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển
Trang 5nhân cách toàn diện của người học trong thời đại công nghệ 4.0 GVCN là cầu nối đa chiểu giữa các nhà quản lí GD, nhà giáo khác , gia đình, các tổ chức đoàn thể trong cơ sở GD và ngoài xã hội Kinh nghiệm để trở thành cầu nối đa chiều
là GV phải hiểu HS, hiểu hoàn cảnh gia đình của HS từ đó có sự phối hợp tác động giáo dục hiệu quả GVCN cần có khả năng tổng hợp, quy nạp, phân tích, phán đoán chuẩn xác để có biện pháp tác động phù hợp
II Thực trạng vấn đề.
1 Thuận lợi.
Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Thọ Xuân được sáp nhập từ 2 trung tâm: Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp – hướng nghiệp Thọ Xuân và Trung tâm dạy nghề Thọ Xuân, theo Quyết định số: 3116/QĐ-UBND tỉnh Thanh Hóa, ngày 23/8/2017
Trung tâm là một đơn vị có nhiều chức năng như: giáo dục thường xuyên (dạy văn hóa), hướng nghiệp và dạy nghề Bước vào năm học mới 2018 – 2019 với nhiều sự thay đổi nhân sự và nhiệm vụ nhưng tập thể cán bộ trong Trung tâm luôn đoàn kết phấn đấu hoàn thành tốt công việc, nâng cao chất lượng dạy
và học đảm bảo cho học sinh khi tốt nghiệp sẽ có hai bằng: Bằng THPT và bằng trung cấp nghề
Năm học 2017 – 2018 tôi nhận nhiệm vụ giảng dạy môn Hóa Học và chủ nhiệm lớp 10A3 Năm học 2018 – 2019 tôi vẫn tiếp tục được chủ nhiệm lớp 10A3 lên 11A3 nên đã quen với phụ huynh và học sinh, nắm rõ hoàn cảnh gia đình và đặc điểm tính cách, năng lực của từng em Mặt khác học sinh trong lớp chủ nhiệm cùng lứa tuổi nên dễ dàng trong quá trình giáo dục Tiếp tục kế thừa
và phát huy những gì đã đạt được và khắc phục những điểm chưa hoàn thiện
2 Khó khăn.
Học sinh Trung tâm GDNN - GDTX có học lực khá, giỏi rất ít, chủ yếu là học sinh có học lực trung bình, tỉ lệ học sinh đạt học lực yếu khá cao Từ đó đã phản ánh một thực trạng nổi bật, đó là: Học sinh Trung tâm hiện nay phần lớn là
có học lực đầu vào lớp 10 rất thấp (điểm thi tuyển sinh lớp 10 không đủ để vào các trường công lập), chỉ có một số ít các em có học lực khá nhưng do điều kiện,
Trang 6hoàn cảnh (từ ngoài tỉnh chuyển đến, gia đình gặp khó khăn nên phải vừa làm, vừa học, gặp rủi ro khi thi tuyển vào lớp 10 THPT )
Học sinh lớp 11A3 do tôi chủ nhiệm thuộc các xã Xuân Trường, Xuân phong, Xuân Vinh, Thọ Trường, Xuân Hưng, địa bàn rộng nên việc đi lại học tập của các em là vất vả Mặt khác số lượng học sinh nghèo và cận nghèo nhiều, hoàn cảnh gia đình khó khăn cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình học tập
và rèn luyện của các em
Học sinh sử dụng điện thoại thông minh trong trường học không còn là hiện tượng xa lạ Đa số học sinh đều có điện thoại thông minh, ngoài việc trao đổi, tìm kiếm thông tin, giải trí, các em cũng dành nhiều thời gian tham gia mạng xã hội như Facebook, Zalo… Tuy nhiên, tình trạng thiếu kĩ năng giao tiếp, nói tục văng bậy, kê kích, thậm chí nói xấu người thân, thầy cô bạn bè, đăng tải hình ảnh phản cảm, đã gây ra ảnh hưởng không nhỏ và đòi hỏi sự chấn chỉnh, công tác giáo dục kĩ năng càng quyết liệt hơn
III Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Quản lý HS thời 4.0 cách nào hiệu quả, làm sao để các em có kiến thức, kĩ năng khi tham gia mạng xã hội, là bài toán trăn trở của nhiều nhà trường cũng như giáo viên trong khi vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng, đây là quyền và nhu cầu hợp lý và không thể cấm Tôi cho rằng, đa số HS bậc THPT đều có Facebook, Zalo, nên ngay từ đầu năm học tôi đã xác định lấy giáo dục để HS hiểu và có kĩ năng lên mạng xã hội là gốc vấn đề Những buổi lên lớp đầu tiên, tôi đều dành thời gian để nói chuyện xung quanh vấn đề lên mạng xã hội đúng cách; điều gì các em nên và không nên thể hiện trên mạng; hạn chế việc câu like bằng những câu chuyện, hình ảnh phản cảm, khiêu khích; tránh chửi tục, văng bậy, tranh luận không cần thiết trên mạng xã hội
1 Tìm hiểu đối tượng người học.
Vào đầu năm lớp 10, sau khi nhận lớp chủ nhiệm tôi đã chủ động tìm hiểu
HS bằng rất nhiều cách khác nhau như: qua học bạ, hồ sơ cấp 2, gia đình và phụ huynh, bạn bè và chủ yếu là tìm hiểu học sinh qua trang mạng xã hội
1.1 Tìm hiểu thông tin của học sinh qua hồ sơ (học bạ, …)
Trang 7- Học lực Hạnh kiểm Điểm thi vào 10 Nhận xét của giáo viên chủ nhiệm cấp THCS Sau đó tôi lập bảng thống kê, tổng hợp về tất cả các mặt của từng học sinh Để có thể tìm những phương pháo giáo dục phù hợp với lớp, mỗi cá nhân
Có bổ sung các học sinh mới chuyển đến
Xem bảng phụ lục 1, 2.
1 2 Phát phiếu thăm dò đặc điểm bản thân và gia đình học sinh.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
SƠ YẾU LÝ LỊCH HỌC SINH
Họ tên học sinh: Nam (Nữ):
Ngày sinh: Nơi sinh:
Số điện thoại bản thân:
Chỗ ở hiện nay: (ghi rõ xóm, thôn, xã )
Họ tên cha: nghề nghiệp:
Họ tên mẹ: nghề nghiệp:
(nếu là HS mồ côi cha mẹ ghi rõ họ tên người đỡ đầu, giám hộ) Họ tên người đỡ đầu (giám hộ):
Gia đình có mấy anh, chị, em: Bản thân là con thứ mấy: …
Hiện đang sống cùng với (ông, bà, bố, mẹ, cô,dì ):
Đoàn viên: Có (không):………
Xếp loại ở lớp 9: Học lực: Hạnh kiểm:
Điểm thi vào 10: Văn Toán Tiếng anh (điểm chưa nhân hệ số) Chức vụ cán sự lớp ở lớp 9:
Con thương bệnh binh hạng: ………
Diện chính sách (hộ nghèo, cận nghèo, vùng đặc biệt khó khăn):………
Điện thoại liên lạc với gia đình:………
Học sinh
(kí, ghi rõ họ tên)
Trang 81.3 Phát phiếu thăm dò cho phụ huynh
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHŨ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc PHIẾU TÌM HIỂU THÔNG TIN HỌC SINH
Họ tên học sinh:………
Họ tên bố: ………Số điện thoại ………
Họ tên mẹ: ………Số điện thoại ………
Hoàn cảnh gia đình:………
Tính cách của học sinh: ………
Nguyện vọng của phụ huynh với GVCN: ………
Nguyện vọng của phụ huynh với trung tâm: ………
Phụ huynh học sinh
(Kí, ghi rõ họ tên)
1.4 Tìm hiểu học sinh qua mạng xã hội.
Để giáo dục HS tham gia mạng xã hội tốt nhất thì bản thân giáo viên phải gương mẫu Trên mạng xã hội, thầy trò có thể là bạn cùng nhau, trao đổi chào hỏi thường xuyên song có học sinh không trao đổi trực tiếp mà chỉ theo dõi từng lời nói, cách hành xử của thầy cô Vì vậy, trao đổi, ngôn ngữ của giáo viên khi đưa ra trên mạng xã hội phải văn minh, đúng mực… Không để HS bị ảnh
hưởng, bắt lời nói thiếu chuẩn mực của giáo viên Từ đó các em cũng thiếu đi sự tôn trọng với thầy cô trên lớp và ngoài đời Qua theo dõi, trò chuyện trên mạng
xã hội GVCN cũng phần nào hiểu hơn về tâm tư tình cảm của các em để từ đó
có những biện pháp giáo dục phù hợp
Qua fabook tôi có thể quan sát và biết được các hoạt động thường ngày của các em trên lớp cũng như ngoài đời thường Phát hiện những vi phạm nội quy, quy định của các em trong và ngoài tiết học để kịp thời nhắc nhở Trong giờ ra chơi, học sinh được tự do ngôn luận, tự do đăng tải những statut lên các trang mạng xã hội, nhiều trường hợp sẽ gây ảnh hưởng không tốt đến nhà trường, bạn
bè hay chính bản thân các em GVCN nên là những ngời bạn, cập nhật liên tục
Trang 9để nhắc nhở các em kịp thời, không gây ra các hậu quả đáng tiếc.
Giờ ra chơi của học sinh
Giờ ra chơi khi không có giáo viên, Đoàn thanh niên các em đánh bài, hay hút thuốc đưa lên mạng xã hội GVCN cập nhật được sẽ xuống ngay và có những biện pháp giáo dục, uốn nắn, nhắc nhở các em
1.5 Tổng hợp kết quả điều tra
Sĩ số: 38
Học lực
Hạnh Kiểm
Trang 10Ở với ông bà 1 3
2 Tổ chức buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt 10 phút đầu giờ.
2.1 Sinh hoạt 10 phút đầu giờ.
GVCN những tháng đầu tiên của năm học phải trực tiếp dự gời sinh hoạt
10 phút đầu giờ để ổn định nề nếp của lớp học Nếu học sinh đi chậm hay vắng học GVCN có thể kịp thời nhắc nhở, nếu không có tiến bộ thì GVCN trực tiếp thông báo với phụ huynh để phối hợp với phụ huynh Tránh tình trạng học sinh
bỏ học đi chơi mà phụ huynh vẫn tưởng con đi học Tôi yêu cầu nếu học sinh nghỉ học thì phụ huynh phải gọi điện xin phép trực tiếp với GVCN
Trong thời gian sinh hoạt 10 phút, tôi liên tục thay đổi nội dung sinh hoạt để gây hứng thú với học sinh, chứ không phải chỉ một nội dung gây nhàm chán cho các
em Cho phép các em sử dụng điện thoại thông minh để tải các trò chơi, phần mềm hỗ trợ học tập…để cô trò thảo luận, trao đổi trong thời gian sinh hoạt đầu giờ
Tổ chức 20/10 của lớp chủ nhiệm
2.2 Giờ sinh hoạt lớp vào thứ 7.
Giáo viên chủ nhiệm nhất thiết phải dự giờ sinh hoạt lớp và xem trước kế hoạch sinh hoạt lớp của lớp trưởng và các tổ, giáo viên chủ nhiệm lên một kế