SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRUNG TÂM GDNN – GDTX THIỆU HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI MỘT SỐ KINH NGHIỆM QUẢN LÝ HỌC SINH LỚP CHỦ NHIỆM Ở TTGDNN- GDTX THIỆU HÓA Người thực h
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRUNG TÂM GDNN – GDTX THIỆU HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI MỘT SỐ KINH NGHIỆM QUẢN LÝ HỌC SINH LỚP CHỦ NHIỆM Ở TTGDNN- GDTX THIỆU HÓA
Người thực hiện: Bùi Thị Duyên Chức vụ: Giáo viên
SKKN môn : Giáo Dục Công Dân
THANH HOÁ NĂM 2019
Trang 2MỤC LỤC
1.2 Mục đích nghiên cứu 21.3 Đối tượng, phạm vi đề tài 21.4 Phương pháp nghiên cứu 31.5 Những điểm mới của SKKN 3
2.2 Thực trạng của đề tài 52.3 Các giải pháp để thực hiện 6-14
Trang 3Chính vì vậy Đảng và Nhà nước đã xác định “Giáo dục là quốc sách hàngđầu” Trong các văn kiện của Đảng và Nhà nước đã xác định phương hướngphát triển giáo dục, để đưa ra các nghị quyết của Đảng và luật giáo dục vào thực
tế, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục thế hệ trẻ, việc bồi dưỡngđào tạo các nhà đội ngũ sư phạm, bao gồm cán bộ quản lý giáo dục, thầy cô giáocác cấp học là một trong những nhiệm vụ quan trọng
Ngày nay ,xu thế đổi mới giáo dục để đào tạo ra con người đang đặt ra yêucầu mới về phẩm chất và năng lực, làm thay đổi vai trò và chức năng của ngườigiáo viên,trong đó có người giáo viên chủ nhiệm lớp,vai trò xã hội của họ trởnên lớn hơn nhiều so với chức năng truyền đạt tri thức
Với sự phát triển mạnh của công nghệ thông tin và sự du nhập các luồngvăn hóa ngoại lai các em dễ chạy theo lối sống hưởng thụ mà họ cho là hợp thờisành điệu, nên chưa thực sự quan tâm đến truyền thống văn hóa tốt đẹp của dântộc
Có nhiều học sinh hôm nay sống bàng quang, ích kỷ, thờ ơ thiếu tráchnhiệm với những người xung quanh như với bản thân ,gia đình, và xã hội nêndẫn đến có rất nhiều vụ đánh nhau mà các em vô cảm đứng xem quay clip tunglên mạng, thậm chí còn đánh hội đồng Lười tu dưỡng rèn luyện đạo đức ,tácphong, lười học tập, ham đua đòi, thiếu ước mơ, hoài bão, chủ yếu lên mạng xãhội “ tung hô”, giết thời gian Chính điều này đang là vấn đề nhức nhối và cấpbách với các nhà giáo dục cũng như những người có trách nhiệm mà đặc biệt làngười giáo viên chủ nhiệm lớp
Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi có nhiều chuyển biến tâm lý quan trọng
cả về sự phát triển thể lưc Vì vậy hiểu sâu sắc và nắm chắc những đặc điểm tâm
lý lứa tuổi là yêu cầu không thể thiếu được đối với một giáo viên chủ nhiệm lớp.Lứa tuổi này cũng là lứa tuổi khao khát muốn thể hiện mình, muốn đượclập công Do đó giáo viên chủ nhiệm cũng không nên kìm hãm những thú vuitrong sáng của các em, không làm cho các em vỡ mộng, mà trái lại nên khuyếnkhích những việc làm tích cưc, đồng thời ngăn ngừa những hành vi thiếu suynghĩ của các em
Khi bàn về vấn đề này V.A Xukhomlinxki đã viết; “ Khả năng lập thànhtích không chỉ trong hoạt động có ý nghĩa chính trị xã hội lớn, mà có cả trongnhững hành động bình thường nhất trong ngày, trong quan hệ của thanh niênnam nữ đối với những người thân- tức là ở mọi nơi, mọi chỗ, ở đâu cần khắcphục khó khăn đã bị coi là không thể khắc phục nổi”.[1]
Chính vì vậy công tác của người giáo viên chủ nhiệm trong Trung tâmGDNN- GDTX là hết sức quan trọng vì các em ở đây với chất lượng đầu vàothấp, lại ở nhiều lứa tuổi khác nhau, có rất nhiều em điều kiện hoàn cảnh giađình rất khó khăn như thuộc diện chính sách, mồ côi cha hoặc mẹ, hay bố mẹ đilàm ăn xa nhà, các em đi học xa phải ở trọ…nên có nhận thức khác nhau so với
Trang 4học sinh THPT.Nhưng bên cạnh đấy lại có những em học sinh biết vươn lên mọikhó khăn để học tập tốt, đạt được nhiều thành tích đáng kể.
Nhận thức sâu sắc về vai trò của đội ngũ thầy cô giáo, trong đó có giáoviên chủ nhiệm lớp, là những cán bộ nghiên cứu và hoạt động thực tiễn cácchương trình giáo dục Với mong muốn kịp thời tháo gỡ những lúng túng chocác thầy cô giáo chủ nhiệm làm công tác giáo dục học sinh trong hoàn cảnh hiệnnay Tôi đã chọn đề tài “Một số kinh nghiệm quản lý học sinh lớp chủ nhiệm ởTTGDNN-GDTX Thiệu Hóa”
Chính vì vậy với vai trò là một người giáo viên đã trực tiếp tham gia chủnhiệm từ nhiều năm nay, tôi nhận thấy để có thái độ học tập và rèn luyện tố hơnthì điều đầu tiên là người giáo viên chủ nhiệm ngay từ bước đầu khi mới tiếpnhận lớp phải có ngay một phương pháp quản lý học sinh lớp chủ nhiệm phùhợp thì sẽ giúp các em có kết quả tốt hơn trong học tập cũng như rèn luyện
1.3 Đối tượng phạm vi đề tài:
Đối tượng khảo sát là học sinh lớp 11B3 Trung tâm giáo dục thường xuyênThiệu Hóa tôi đã từng tham gia chủ nhiệm Đề tài được thể hiện bằng kinhnghiệm nhiều năm tôi đã từng tham gia chủ nhiệm ở Trung tâm giáo dục thườngxuyên
a Thuận lợi:
- Tôi được sự quan tâm của BGĐ đã tạo điều kiện cho ở khu tập thể để cóthể tiếp cận trường lớp tốt hơn BGĐ đã đề ra kế hoạch hoạt động cho từng tuần,tháng trong suốt năm học
- Kết hợp với sự cộng tác chặt chẽ của Đoàn trung tâm và phụ huynh cùngvới giáo viên bộ môn
b Khó khăn:
- Chất lượng đầu vào của trung tâm thấp, từ chỗ chất lượng học tập thấpdẫn đến ý thức về việc rèn luyện cũng thấp, nhiều học sinh còn vi phạm nội quycủa trường
- Sự du nhập của mọi luồng văn hóa ngoại lai, cộng với sự phát triển củanền kinh tế thị trường
Trang 5- Giáo viên chủ nhiệm chỉ sinh hoạt lớp ở các buổi 15 phút đầu giờ và chỉ
có 1 tiết sinh hoạt cuối tuần, hơn nữa tôi trực tiếp giảng dạy bộ môn Giáo dụccông dân ở lớp 1 tiết/ tuần nên cũng ít có thời gian thăm lớp
- Từ những khó khăn trên tôi thiết nghĩ cần phải có một biện pháp quản lýchặt chẽ các em ngay khi mình mới tiếp quản lớp chủ nhiệm
Vì thực trạng trên tôi đã mạnh dạn trình bày một số kinh nghiệm của mìnhtrong quá trình công tác chủ nhiệm để hướng học sinh có ý thức tốt hơn tronghọc tập và rèn luyện
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình vận dụng đề tài này vào thực tiễn, bản thân tôi đã sử dụngcác phương pháp sau để nghiên cứu
- Nghiên cứu hồ sơ học sinh: Phân loại hồ sơ và xác định nội dung cần tìmhiểu, đây là bước tiếp cận đầu tiên với đối tượng giáo dục nhằm sơ bộ tìm hiểunhững nét cơ bản nhất ở mỗi học sinh Nghiên cứu hồ sơ có thể giúp phát triểnnhững dấu hiệu đặc biệt cần chú ý, để sau này bằng các phương pháp khác sẽlàm sáng tỏ hơn vấn đề cần tìm hiểu
- Đàm thoại: Là phương pháp trò chuyện, có thể trực tiếp với học sinh hoặcvới giáo viên bộ môn; giáo viên chủ nhiệm cũ, với cha mẹ các em, với bạn bè vàcán bộ Đoàn …
Ngoài ra tôi còn sử dụng một số các phương pháp khác như: Hỏi ý kiến,quan sát, thu thập và sử lý thông tin…
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
- Tổ chức, hướng dẫn học sinh tự giáo dục, tự học,tự giác và hợp tác đểchiếm lĩnh kiến thức dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên giáo viên làngười hỗ trợ, khuyến khích mọi cố gắng, nỗ lực dù nhỏ của các em
- Người Giáo viên chủ nhiệm cần nắm rõ mục tiêu, ý nghĩa, tầm quan trọngcủa thông tư để giúp học sinh tham gia nhận xét, đánh giá kết quả học tập củamình và của bạn
- Giáo viên cần tạo cơ hội cho mọi học sinh được mạnh dạn, tự tin trình bày
ý kiến cá nhân.Nâng cao hoạt động tự quản của học sinh là điều cần thiết, lớp có
nề nếp tốt sẽ tạo cho các em thói quen tốt Giúp cho giáo viên có thêm kinhnghiệm trong việc tổ chức xây dựng nề nếp lớp.[2]
Trang 6- Đội ngũ giáo viên trong nhà trường là lực lượng chủ yếu, quan trọng nhất trongtập thể sư phạm, làm nhiệm vụ giảng dạy giáo dục, là người quyết định chấtlượng giáo dục, trong đó giáo viên chủ nhiệm lớp là người quản lý giáo dục họcsinh một lớp, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục nhân cách chohọc sinh, do đó người giáo viên chủ nhiệm phải có:
+ Có phẩm chất và năng lực nghề nghiệp, có tình yêu thương vị tha, bao dung,biết chia sẻ, đồng cảm với từng hoàn cảnh của học viên Biết động viên khuyếnkhích giúp đỡ,yêu thương học viên,hiểu được tâm tư nguyện vọng của học viên,đặc biệt là những học viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, những học viên cábiệt
+ Giáo viên chủ nhiệm cần phải tự tin, vừa nghiêm khắc vừa vị tha và phải côngbằng, tận tình, kiên nhẫn, biết tự kiềm chế, sẵn sàng lắng nghe và biết chia sẻcùng học viên
+ Giáo viên chủ nhiệm lớp là linh hồn của lớp học, là người góp phần khôngnhỏ hình thành và nuôi dưỡng nhân cách học sinh , những chủ nhân tương laicủa đất nước
- Để có một môi trường học tập nghiêm túc, học sinh có nhân cách tốt thì phải
có một người giáo viên chủ nhiệm giỏi góp phần xây dựng một tập thể lớpgiỏi ,nhiều tập thể lớp giỏi sẽ xây dựng một Trung Tâm vững mạnh Chính vì cóvai trò quan trọng to lớn trong công tác chủ nhiệm và cũng khá nặng nề và vất
vả Do đó giáo viên chủ nhiệm cần thực hiện một số nhiệm vụ sau:
+ Giáo viên chủ nhiệm phải là người lãnh đạo, điều khiển lớp học, bao quát toàn
bộ các phương diện của học sinh
+ Giáo viên chủ nhiệm phải là cầu nối giữa Ban giám đốc Trung Tâm với các tổchức trong Trung Tâm, các giáo viên bộ môn với tập thể học sinh lớp chủnhiệm
+ Giáo viên chủ nhiệm có nhiệm vụ giáo dục học sinh thông qua tập thể giúpcác em hiểu và giải quyết mối liên hệ giữa cá nhân với tập thể qua việc phâncông phân nhiệm các công việc được giao Giáo viên chủ nhiệm phải biết cách
tổ chức, lôi cuốn học sinh vào hoạt động tập thể để giáo dục dễ dàng và có hiệuquả hơn
- Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với lực lượng trong và ngoài nhà trường, đặcbiệt là phối hợp với chi hội cha mẹ học sinh Bởi vì gia đình là lực lượng giáodục đầu tiên ảnh hưởng đến các em đặc biệt là người mẹ
- Ở trường, thầy cô giáo chủ nhiệm các em là những người có uy tín với các emnhất, là người mà các em luôn yêu quý, tin tưởng nhất, phục tùng nhất các emluôn nghe lời thầy cô chủ nhiệm của mình Do vậy giáo viên chủ nhiệm có ảnhhưởng rất lớn đến mọi hoạt động và sự phát triển toàn diện của các em
- Bên cạnh đó đội ngũ giáo viên trong nhà trường là lược lượng chủ yếu quantrọng nhất trong tập thể sư phạm, làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục, là người
Trang 7quyết định chất lượng giáo dục trong nhà trường, trong đó đội ngũ giáo viên chủnhiệm là người quản lý giáo dục trực tiếp cho học sinh một lớp, có vai trò đặcbiệt quan trọng trong việc giáo dục nhân cách cho học sinh Để thực hiện mụctiêu giáo dục toàn diện, là người mẫu mực, là tấm gương sáng để học sinh noitheo.
2.2- Thực trạng của đề tài
2.2.1 Tình hình chung
- Công tác chủ nhiệm phụ thuộc rất lớn vào năng lực của người làm giáo viênchủ nhiệm thế nhưng số giáo viên có kinh nghiệm làm công tác chủ nhiệm ởhầu hết các trường học còn ít, không đủ trang trải cho các lớp học Vì thế côngtác chủ nhiệm còn nhiều hạn chế, hiệu quả giáo dục học sinh chưa cao trong lúctình trạng đạo đức học sinh đang ngày một xuống cấp đáng lo ngại.[3]
-Với thời đại công nghệ thông tin 4.0 phát triển như vũ bảo, các em luôn nhạybén trước cái lạ, cái mới… thế nhưng không ít giáo viên làm công tác chủ nhiệmvẫn còn thụ động, chạy theo đuôi các sự việc Phần lớn giáo viên lệ thuộc quánhiều ở sự nhắc nhở của ban giám hiệu nhà trường họ còn trông chờ ỷ lại, chưathể hiện sự chủ động của mình trong công tác chủ nhiệm Ban giám hiệu nhàtrường không thể làm thay phần việc của giáo viên chủ nhiệm và cũng không thểlúc nào cũng nắm bắt kịp thời tình hình cụ thể của từng lớp, của từng đối tượnghọc sinh Thực trạng đó đã tồn tại một số khuyết điểm phổ biến ở các trườnghiện nay
- về công tác tổ chức, hướng dẫn hoạt động phong trào ở các lớp càng ít đượccác lực lượng giáo dục và cả bản thân giáo viên chủ nhiệm ( GVCN) chú trọngđầu tư công sức và thời gian xứng đáng với tầm quan trọng của nó
2.2.2 Tình hình Trung Tâm giáo dục nghề nghiệp- Giáo dục thường xuyên.
- Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp- Giáo dục thường xuyên là một Trung tâm
có số lượng lớp ít, nhưng công tác chủ nhiệm lại rất vất vả mặc dù từ lâu côngtác chủ nhiệm lớp đã được Ban giám đốc và giáo viên Trung tâm quan tâm,được đầu tư cơ sở vật chất và tinh thần một cách tối đa song về mặt quản lýphong trào vẫn chưa được quán triệt đồng bộ đối với các khối lớp chủ yếu mảnghoạt động này vẫn là hoạt động tự phát, có tính năng khiếu sở trường của từnglớp Một số giáo viên chủ nhiệm lớp vẫn quan niệm chỉ cần học sinh đi học duytrì sỹ số tốt, ngoan, không bỏ giờ, bỏ tiết là được chứ không coi trọng phong trào
bề nổi lắm chỉ cần tham ra cho có phong trào là được Do đó cũng chưa hướnghọc sinh đến các hoạt động này
- Bên cạnh đó một số giáo viên chủ nhiệm còn chưa có sự ứng sử khéo léo,linh hoạt trong công tác ứng xử với các em đặc biệt là một số học sinh cá biệt
Sự khéo léo ứng xử sư phạm cần phải có những phẩm chất ý chí như biết tựkiềm chế, tự chủ, kiên nhẫn nguồn gốc của sự khéo léo đối xử sư phạm là lòngtôn trọng và yêu mến học sinh thì người giáo viên chủ nhiệm mới cảm hóa được
Trang 8các em, sống cuộc sống của tuổi trẻ Trên cơ sở đó hình thành tinh thần tráchnhiệm trong công việc,một phẩm chất đạo đức hết sức cần thiết cho giáo viênchúng ta K.Đ.Usinxki gắn liền các phẩm chất đạo đức với uy tín của người giáoviên Ông cho rằng: “ con đường chủ yếu nhất để giáo dục con người là niềmtin, và chỉ có bằng niềm tin mới có thể tác động đến niềm tin”.[ 4]
Một trong những yếu tố làm cho công tác chủ nhiệm thuận lợi, đó là giáo viênchủ nhiệm phải là người có chuyên môn vững vàng, có tay nghề cao, có thể coiđây là một trong những yêu cầu sư pham có tính quyết định sự thành công haythất bại của công tác chủ nhiệm Bởi vì có giảng dạy tốt, kiến thức chuyên sâuthì học sinh mới phục và chấp nhận sự giáo dục của mình Trong khi dạy học họđồng thời cũng giáo dục học sinh và đó cũng là dịp để hiểu học sinh lớp mình tốtnhất.Trình độ chuyên môn càng vững vàng bao nhiều người giáo viên chủ nhiệmcàng tự tin hơn để chủ động tìm tòi các biện pháp các tác động giáo dục học sinhcủa mình có hiệu quả nhất.có thể nói trình độ chuyên môn càng sâu sẽ là thước
đo giá trị của người giáo viên chủ nhiệm
Xã hội ngày một biến đổi, lượng thông tin ngày càng nhiều, học sinh ngàymột thông minh hơn và đòi hỏi nhiều hơn ở thầy cô giáo Nếu người giáo viênchủ nhiệm không kịp thời điều chỉnh, nâng cao trình độ liến thức cho mình thì sẽkhông thể đáp ứng được những yêu cầu của sự đổi thay bộ mặt nhà trường
2.3- các giải pháp để thực hiện.
- Trước khai giảng của năm học 2012-2013 tôi được Ban giám hiệu giao lớp chủnhiệm đó là lớp 11B3 là một lớp học giữa cấp nên học sinh cũng đang còn nhiềugiao động giữa cách quản lý của giáo viên chủ nhiệm cũ và giáo viên chủ nhiệmmới
2.3.1 GVCN tiến hành tổ chức bầu chọn ban cán sự lớp và phân công nhiệm vụ.
- Khi vừa tiếp nhận lớp, GVCN nắm bắt tình hình chung của lớp qua những nămhọc trước, về sỉ số lớp; đội ngũ cán bộ lớp; học sinh khá giỏi; học sinh yếu,kém; học sinh cá biệt…
- Giáo viên chủ nhiệm tiến hành thu thập các loại hồ sơ học sinh ở năm học cũ
và các tài liệu sổ sách liên quan như:
+ Mẫu sơ yếu lý lịch
+ Tham khảo hồ sơ học sinh các năm học trước, chủ yếu là học bạ và sổ liên lạcvới gia đình cùng các tài liệu khác
+ Phiếu điều tra cơ bản từ học sinh: hoàn cảnh gia đình, đặc điểm thể chất, tâmsinh lý, kết quả xếp loại năm trước Giáo viên ghi kết quả vào sổ chủ nhiệm, bêncạnh đó có thể nêu vấn đề còn chưa rõ hoặc còn nghi ngờ
- Trò chuyện với học sinh, với giáo viên chủ nhiệm cũ, giáo viên bộ môn, vớibạn bè của các em.Từ đó có thể phân loại học sinh để tiện việc theo dõi và giúp
đỡ các em
Trang 9- Sau lễ khai giảng giáo viên chủ nhiệm tiến hành ổn định tổ chức lớp như: sắpxếp chỗ ngồi xen lẫn cả nam và nữ, cứ mỗi bàn 2 nam và 2 nữ, mỗi dãy 6 bàn.Sau đó GVCN có thể viết sơ đồ lớp và dán vào phía sau quyển sổ đầu bài đểgiáo viên bộ môn tiện việc theo dõi.
- Giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn cách làm việc của ban cán sự
- Lớp trưởng: Khi có hiệu lệnh trống vào lớp, lớp trưởng phải đôn đốc cácbạn vào lớp và duy trì sinh hoạt 15 phút nghiêm túc theo đúng lịch hàng tuầncủa Đoàn về văn nghệ và chữa bài tập Đồng thời quản lý lớp các buổi sinh hoạttập thể và sinh hoạt cuối tuần Trong buổi sinh hoạt cuối tuần lớp trưởng tự nhậnxét đánh giá lớp trong tuần và cuối cùng là kết luận của GVCN
Trang 10- Sau khi lựa chọn được đội ngũ cán bộ lớp, tổ ,các cán sự chức năng tronglớp, GVCN giao nhiệm vụ chức năng cụ thể cho từng đối tượng Tổ chức bồidưỡng nội dung phương pháp hoạt động cho các em: hằng ngày làm gì? Hằngtuần làm gì? Hằng tháng làm gì? Cách sử dụng sổ ghi chép, cách theo dõi quản
lý, điều khiển tập thể thực hiện có hiệu quả một hoạt động, phong cách, ngônngữ khi đứng trước tập thể
- Tổ chức cho lớp thảo luận, xây dựng kế hoạch năm học để tập thể và độingũ cán bộ học sinh xác định được trách nhiệm thực hiện và phấn đấu
- Trong giai đoạn này , phải tạo mọi điều kiện để đội ngũ cán bộ lớp , tổcũng như các cán bộ chức năng khác phát huy được vai trò chủ thể, thực hiệncác chức năng, nhiệm vụ của mình trong các hoạt động GVCN luôn giữ vai trò
cố vấn giúp học sinh định hướng vào các nền nếp kỷ luật tự giác, nền nếp tựquản, tạo bầu không khí dân chủ thực sự cho lớp, tránh sự áp đặt
-Những hoạt động có thể tạo điều kiện để học sinh tự quản là:
+ Tự quản 15 phút đầu giờ: tổ trưởng tập trung các tổ viên, kiểm tra việcchuẩn bị bài ở nhà, xem các bài tập ,bài làm được thầy cô giáo giao đủ hay thiếu,lý do
+ Tự quản các giờ học trên lớp: Giữ trật tự và tham gia phát biểu xây dựngbài Lớp trưởng, tổ trưởng kịp thời nhắc nhở các bạn vi phạm
2.3.2 Phối hợp của GVCN với các lực lượng ngoài nhà trường
- Phối hợp với các lực lượng ngoài nhà trường trong quá trình giáo dục họcsinh nhằm khép kín, đảm bảo tính thống nhất, liên tục, toàn vẹn của quá trìnhgiáo dục Thực hiện việc phối hợp giáo dục ngoài nhà trường để giáo dục họcsinh là một việc làm rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả giáo dục Chính vì vậyBác Hồ đã căn dặn “ Giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần, còn cần phải cógiáo dục ngoài xã hội và trong gia đình, để giúp việc giáo dục trong nhà trườngtốt hơn Giáo dục trong nhà trường dù tốt đến mấy, nhưng thiếu giáo dục tronggia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn
- Hiện nay công cuộc đổi mới đất nước bước đầu đạt được những kết quảđáng phấn khởi, làm thay đổi bộ mặt xã hội Song mặt trái của kinh tế thị trường