SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GD&ĐT QUAN SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ HỌC SINH TRONG GIỜ THỰC HÀNH TIN HỌC MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI... Bên cạnh
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT QUAN SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ HỌC
SINH TRONG GIỜ THỰC HÀNH TIN HỌC
MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI
Trang 21.2 Mục đích nghiên cứu.
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
3
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận.
2.2 Thực trạng.
2.3 Các giải pháp thực hiện giải quyết vấn đề
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
4 3 Kết luận và kiến nghị 20
5 Tài liệu tham khảo
6 Danh mục các đề tài sáng kiến kinh nghiệm các năm
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài.
Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ công nghệ thông tin (CNTT) đă
tác động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xă hội loài người Đảng và Nhànước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và CNTT, truyềnthông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng CNTT, đào tạo nguồnnhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở cửa và hội nhập,hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng - thế giới nói chung
Việc giảng dạy bộ môn Tin học của các trường THCS cần mang lại chocác em một cái nhìn trực quan, sinh động Chính vì thế để học tốt bộ môn Tinhọc thì giáo viên giảng dạy cần chú ý đến các tiết thực hành nhiều, việc tiếp xúcvới công nghệ mới, không nên quá chú trong vào lý thuyết, chỉ thực hành nhiềuthì các em mới lĩnh hội được nhiều kiến thức Bên cạnh việc dạy cho học sinhkiến thức bài học thì việc quản lý học sinh trong các tiết học thực hành cũngđóng một vai trò rất quan trọng, có quản lý tốt thì các em học sinh mới tập trungvào bài học, tránh tình trạng thầy cô giáo không để ý là các em lại làm việc riêngtrong giờ học
Đầu năm học 2016-2017 Trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn vẫn tiếptục áp dụng mô hình trường học mới cho khối lớp 7 Ở năm học trước mô hìnhtrường học mới đã đem lại cho cả giáo viên lẫn học sinh những trải nghiệm mới,giúp các em chủ động hơn trong các hoạt động tập thể và cá nhân, tính tự học, tựgiác được đẩy lên cao Bên cạnh đó nhờ có vai trò của những “Chủ tịch hội đồng
tự quản”, những “Trưởng, phó ban” do lớp bầu ra mà các giáo viên cũng đỡ vất
vả hơn trong việc dạy học và quản lý lớp học Việc tổ chức dạy học theo môhình trường học mới tạo được không khí vui tươi và thuận lợi cho quá trình tổchức các hoạt động học tập, tăng cường được mối liên hệ giữa học sinh với họcsinh, học sinh với giáo viên, nhà trường với phụ huynh học sinh và cộng đồng.Tuy nhiên, vì là một mô hình học mới được áp dụng tại trường nên cả giáo viên
và học sinh đều không thể tránh khỏi những bỡ ngỡ ban đầu, nhất là việc dạyhọc và quản lý học sinh trong các tiết học trên lớp và các tiết học thực hành cũng
có những thay đổi nhất định
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn Tin học Tự chọn, qua một thời giandạy học và nghiên cứu về mô hình trường học mới tôi xin đưa ra Sáng kiến kinh
nghiệm: “Một số phương pháp dạy học và quản lý học sinh trong giờ thực
hành tin học mô hình trường học mới năm học 2016-2017”
1.2 Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài
- Đề ra một số biện pháp và việc dạy tin học theo mô hình trường họcmới
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Môn tin học lớp 7
- Học sinh khối lớp 7 trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trang 4- Phỏng vấn học sinh khối 7.
- Kiểm tra việc học tập của học sinh (bài cũ, bài mới)
- Sử dụng bảng biểu đối chiếu
- Thăm lớp, dự giờ
- Kiểm tra chất lượng sau giờ học
- Tận dụng tối đa các buổi học thực hành để các em được làm quen vàluyện tập thật tốt các bài học lý thuyết
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
- Sử dụng trang web http://truonghocketnoi.edu.vn của Bộ GD&ĐT đểgiao chủ đề, bài tập và trực tiếp thu, chấm bài làm của học sinh ngay trên trangweb
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận:
+ Thực hiện công văn số 1695/SGD&ĐT-GDCN, ngày 09 tháng 9 năm
2015 của Sở GD&ĐT về việc Hướng dẫn công tác sáng kiến kinh nghiệm vànghiên cứu khoa học năm học 2015-2016 và những năm học tiếp theo
+ Thực hiện công văn số 395/PGD&ĐT, ngày 24 tháng 9 năm 2015 củaPhòng GD&ĐT Quan Sơn về việc hướng dẫn công tác sáng kiến kinh nghiệm vànghiên cứu khoa học năm học 2015-2016 và những năm tiếp theo
+ Thực hiện công văn số 34/SGD&ĐT-GDCN ngày 06 tháng 01 năm
2017 của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hoá về việc nâng cao hiệuquả công tác đúc rút sáng kiến kinh nghiệm
+ Thực hiện công văn số 90/PGD&ĐT ngày 17 tháng 02 năm 2017 vềviệc nâng cao hiệu quả công tác đúc rút sáng kiến kinh nghiệm Ngành Giáo dục
và Đào tạo
+ Nghị quyết 40/2000/QH10 và chỉ thị 14/2001/CT-TTg ngày 9/12/2000
về việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông: Nội dung chương trình là tíchcực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụngCNTT vào dạy và học
+ Thông tư số 14/2002/TT-BGD&ĐT ngày 1/4/2002 về việc hướng dẫnquán triệt chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông
+ Chỉ thị 29/CTTW về việc đưa CNTT vào nhà trường
+ Công văn số 3218/BGDĐT-GDTrH năm 2015 của Bộ giáo dục và đàotạo về việc triển khai mô hình trường học mới vnen đối với lớp 6 cấp trung học
cơ sở năm học 2015 - 2016 do Bộ giáo dục và đào tạo ban hành
+ Công văn số 4068/BGDĐT-GDTrH ngày 18 tháng 8 năm 2016 của Bộgiáo dục và đào tạo về việc triển khai mô hình trường học mới năm học 2016-2017; nhằm thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo theo tinh thầnnghị quyết số 29/NQ-TW
2.1.1 Một số thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài ở trường TH&THCS Thị Trấn Quan Sơn
* Thuận lợi:
Trang 5+ Tuy môn Tin học mới chỉ là môn học tự chọn nhưng nhà trường đă tạođiều kiện để học sinh có thể học từ khối lớp 6, tạo điều kiện sắm sửa máy móc,trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tin học.
+ Được sự ủng hộ của các cấp Uỷ Đảng - UBND - các ban ngành, phụhuynh toàn trường hỗ trợ về cả tinh thần cũng như cơ sở vật chất cho nhàtrường
- Giáo viên:
Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc THCS nênchương trình và sự phân phối chương trình bước đầu chưa có sự thống nhất vàđang hoàn chỉnh Hơn nữa khi giảng dạy theo mô hình trường học mới, giáoviên còn gặp nhiều bỡ ngỡ trong việc dạy học và quản lý học sinh trong giờ họcthực hành
- Học sinh:
Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy vi tính ở trường là chủyếu, do đó sự tìm tòi và khám phá máy vi tính với các em còn hạn chế, nên việchọc tập của học sinh vẫn còn mang tính chậm chạp, ỷ lại, ngại hoạt động
2.2 Thực trạng
Nhiều học sinh trong mô hình trường học mới do điều kiện hoàn cảnhchưa từng được tiếp xúc với máy tính hoặc chưa được tiếp xúc nhiều với máytính nên thường có ý nghĩ sai lệch về bộ Môn Tin học, nghĩ rằng Tin học đơnthuần chỉ là đánh văn bản, làm giảm hứng thú học tập của các em Là một giáoviên Tin học, cần phải hướng cho các em thấy được tầm quan trọng của Côngnghệ thông tin
Tiết thực hành luôn là tiết học khiến cho các em học sinh hứng thú học tậpnhất, tuy nhiên giáo viên chưa đưa ra được những phương pháp dạy bài thựchành như thế nào để học sinh lĩnh hội được lượng kiến thức yêu cầu Sau mộttiết thực hành, học sinh biết được những gì? Là một câu hỏi mà giáo viên giảngdạy luôn phải đặt ra để chọn phương pháp dạy sao cho có hiệu quả cao nhất Với
mô hình trường học mới việc phân công nhiệm vụ cho chủ tịch hội đồng tự
Trang 6quản, các trưởng ban, phó ban và các trưởng nhóm mang ý nghĩa quyết định đến
sự thành công của tiết học
Trong sách giáo khoa thử nghiệm của mô hình trường học mới năm học2016-2017 các em phải từng bước làm quen với các biểu tượng mới, các hoạtđộng nhóm, hoạt động cặp đôi hay hoạt động cá nhân, nhiều em học sinh còn lẫnlộn giữa hoạt động cặp đôi và hoạt động nhóm, nhiều học sinh trong nhóm còn
có tính ỷ lại, không tự giác hay không tích cực hoạt động Trong tiết học thựchành một số học sinh chưa hoàn thành xong bài tập đă chuyển sang chobạn khác làm hoặc mở một số ứng dụng không liên quan đếnbài học Sau đây là bảng mô tả mức độ chú ý bài học của họcsinh lớp 7 khi chưa thực hiện sáng kiến:
Mức độ hiểu bài và thao tác bài
- Trang bị máy chiếu hoặc màn hình tivi
- Số lượng máy đảm bảo 02 em/01 máy
- Cài đặt phần mềm quản lý phòng máy “Netop School”
2.3.2 Học sinh: Nghiên cứu nội dung SGK trước
2.3.3 Giáo viên giảng dạy.
- Nghiên cứu kĩ các bước lên lớp
- Một số thiết bị máy tính đơn giản
- Chuẩn bị kỹ càng cho phòng máy, kiểm tra kết nối Internet
- Phổ biến nội quy phòng tin học
2.3.4 Biện pháp thực hiện
- Trước khi bắt đầu tiết học thực hành giáo viên yêu cầu học sinh đọc lạinội quy phòng tin học nằm trên màn hình nền (decktop) máy của mình tránh tìnhtrạng học sinh vi phạm nội quy
Trang 7- Yêu cầu bạn Chủ tịch hội đồng tự quản lên cho lớp tiến hành hoạt độngkhởi động, có thể là một trò chơi hay là một bài hát nhằm tạo tâm lý thoải mái
và kích thích hứng thú học tập môn học của các thành viên trong lớp
- Chia các nhóm theo từng dăy bàn (Các nhóm có số thứ tự như học ở trênlớp, đảm bảo 02 em/01 máy) Trên các bàn máy tính đă có sẵn số máy và cácmáy đă được cài đặt đầy đủ phần mềm phục vụ cho công việc học tập cũng nhưtrao đổi thông tin bài học với giáo viên
- Bật máy chiếu và chiếu lên màn chiếu mục tiêu, yêu cầu cũng như cácbài tập có trong bài học
- Phân công nhiệm vụ cho Chủ tịch hội đồng tự quản giao bài tập chotừng nhóm, Các nhóm trưởng phụ trách việc báo cáo kết quả và chia sẻ với cácnhóm khác, mỗi thành viên trong nhóm lần lượt hoàn thành nhiệm vụ do nhómtrưởng phân công
Trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn
Trang 8- Giáo viên chỉ làm công việc quan sát, hỗ trợ các nhóm còn đang vướngmắc nếu các nhóm có yêu cầu, khi cần giáo viên hỗ trợ các nhóm sẽ giơ biểutượng mặt mếu (có sẵn trong phòng thực hành) và đọc tên số máy của mình.Giáo viên sẽ trực tiếp đến từng nhóm hoặc giải quyết vướng mắc của nhóm trựctiếp ngay trên máy chủ của giáo viên
Hướng dẫn tại bàn máy học sinh Hướng dẫn trực tiếp trên phần mềm
Trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn
Trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn
Trang 9- Trong quá trình làm bài tập, nhóm nào làm xong bài tập thứ nhất sẽ giơbiểu tượng mặt cười và chuyển sang làm bài tập tiếp theo, nhóm nào chưa làmxong sẽ tiếp tục làm bài tập đó cho đến khi hoàn thành
- Tất cả quá trình làm bài tập của nhóm sẽ được hiển thị trên phần mềmquản lý phòng máy của máy giáo viên, giáo viên sẽ chiếu toàn bộ hoạt động củatừng máy học sinh lên màn hình chiếu để học sinh có thể quan sát tiến độ hoànthành bài tập của máy mình và máy các bạn khác (phương pháp này tránh đượctình trạng học sinh truy cập những chương trình trong máy tính không liên quanđến bài học)
- Sau khi hoàn thành xong bài tập, trưởng các nhóm sẽ tiến hành lên vị trímáy chủ của giáo viên và thực hiện thao tác báo cáo thông qua phần mềm quản
lý phòng tin học được cài đặt trên máy giáo viên Thao tác báo cáo này giúp cảlớp quan sát được kết quả của nhóm báo cáo từ đó so sánh với kết quả mà nhómmình đă làm được Sau khi các nhóm bên dưới đă quan sát và đưa ra nhận xétcủa nhóm mình về bài làm của nhóm báo cáo, giáo viên chỉ cần chữa bài làmcủa nhóm báo cáo còn các nhóm khác sẽ quan sát lên màn chiếu và tự sửa lại bàilàm của mình nếu còn chưa đúng với đáp án Để kiểm tra, giáo viên sẽ truy cậpvào từng máy và xem xem các nhóm đă sửa bài đúng với yêu cầu và đáp án haychưa
Hoạt động của từng máy học sinh trên màn chiếu
Trang 10- Phần vận dụng, tìm tòi mở rộng, những phần yêu cầu học sinh về nhàlàm giáo viên sẽ trực tiếp đưa lên trang web trường học kết nối của nhà trườngtheo địa chỉ http://truonghocketnoi.edu.vn Học sinh sẽ truy cập vào trang webvới tài khoản có sẵn do giáo viên lập trước đó và tiến hành đăng ký chủ đề, bàihọc mà giáo viên đã đưa ra Sau khi được giáo viên chấp nhận học sinh sẽ tiếnhành tải xuống (download) những tài liệu và câu hỏi do giáo viên upload lên.Các em sẽ có một khoảng thời gian nhất định để hoàn thành các câu hỏi và nộpbài cho giáo viên trực tiếp trên trang web trường học kết nối.
Trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn
Trưởng nhóm lên trình bày bài làm của nhóm
Trang 11* Để thực hiện được việc quản lý học sinh và truyền tải kiến thức bài học một cách dễ dàng thông qua mạng Lan như đă nêu ở trên tôi sử dụng phần
mềm quản lý phòng máy NETOP SCHOOL
a, Mô tả phần mềm
Netop School là một phần mềm hỗ trợ giảng dạy trong trường học đượcphát triển bởi công ty Danware của Đan mạch, một công ty chuyên về các phầnmềm điều khiển từ xa thông qua máy tính Phần mềm Netop School có chứcnăng kết nối nhiều máy tính với nhau trong một lớp học để tạo nên sự tương tácqua lại giữa máy tính của học sinh, giáo viên Đây là một công cụ giảng dạy hiệuquả, giúp việc truyền đạt trở nên sinh động, trực quan và dễ hiểu hơn Việc ápdụng phần mềm này trong trường học sẽ giúp các giáo viên quản lý phòng máy
và thực hiện bài giảng của mình trên máy tính thật dễ dàng Với các công cụ hỗtrợ trực quan, học sinh chỉ việc quan sát và theo dõi các hoạt động mà giáo viênthực hiện trên máy tính Đây là một phương pháp học mới mang lại hiệu quả họctập và quản lý rất cao
Việc cài đặt Netop School 6.12 được chia làm 2 phần: phần cài đặt dành cho giáo viên (Teacher) và phần cài đặt dành cho học sinh (Student), cả hai
chức năng này đều được đóng gói trong cùng một bộ sản phẩm có keygen kèmtheo Việc cài đặt hết sức đơn giản, giáo viên chỉ việc cài mặc định theo chươngtrình và khi cài đặt, tùy theo máy mà ta sẽ chọn chức năng Teacher hay Studenttương ứng Phần mềm tương thích với hầu hết các hệ điều hành windown
Đây chính là giao diện chính của phần mềm Netop School.
Đầu tiên để thực hiện việc giảng dạy là giáo viên phải xây dựng cho mìnhmột lớp học(classroom) Lớp học sẽ là nơi quản lý các máy con và thực hiện cácbài giảng của mình Để tạo một classroom giáo viên khởi động trình NetopSchool teacher từ máy chủ
Trang 12Giao diện Setup Wizard xuất hiện, tại đây giáo viên khai báo tên lớp học vào ô Class name Chọn Standard – full featur để cài đặt đầy đủ các chức năng
Trang 13Chương trình sẽ tự động dò tìm các máy con (Student) và kết nối Việc càiđặt phần mềm vào các máy con cũng tương tự như cài đặt phần mềm ở máy chủ.Sau khi kết nối xong giáo viên sẽ thấy danh sách các máy Student hiển thị lênmàn hình.
b, Các chức năng chính của phần mềm
Chức năng quản lý lớp học - Manage
Chức năng này sẽ giúp giáo viên dễ dàng thực hiện các thao tác: Power
On (mở máy), Power Off (tắt máy) , Reboot (khởi động lại), Logout, Login chotoàn bộ máy chỉ với một cú nháy chuột duy nhất, rất tiện lợi
Để thực hiện chức năng này giáo viên bấm vào nút Manage hay lựa chọn menu Client > Power Management.
Chức năng giám sát điều khiển máy tính - Monitor View
Chức năng này sẽ giúp giáo viên dễ dàng theo dõi mọi hoạt động diễn ratrên máy tính của học sinh, với chức năng này học sinh không thể che giấu giáoviên khi làm việc khác ngoài bài học trên máy tính Để theo dõi hay hướng dẫnhọc sinh ở màn hình nào, giáo viên chỉ cần nháy đúp chuột vào hình đại diện(thumbnail) tương ứng
Trang 14 Triển khai màn hình máy thầy đến máy trò
Đây là một tính năng rất hữu ích của phần mềm, chức năng này cho phéptriển khai toàn màn hình (hoặc một phần màn hình) của máy thầy đến tất cả cácmáy trò hoặc một số máy trò được chỉ định Khi dạy lí thuyết hoặc hướng dẫnhọc sinh thực hành, giáo viên chọn nhóm máy muốn triển khai rồi phát lệnh đểtriển khai màn hình máy thầy (Screen Teacher) đến cho tất cả các máy trò(Screen Student), lúc này bàn phím và chuột của máy trò tạm thời bị khóa Giáoviên thao tác tại máy thầy và học sinh quan sát các hoạt động đó ngay trên mànhình máy mình Chức năng này có thể thay thế đèn chiếu Projector và đạt hiệuquả cao Đặc biệt giáo viên có thể trả quyền điều khiển phím, chuột cho máy trò
để học sinh có thể vừa quan sát hướng dẫn, vừa thực hành, khi đó màn hình củamáy thầy được đặt trong một cửa sổ tại máy trò thay vì theo mặc định là chiếmhết màn hình (Full Screen) Khi cần sự tập trung giáo viên chỉ cần khóa phímchuột của tất cả các máy trò để giảng bài