Để luyệncác kỹ năng soạn thảo văn bản cho học sinh trở nên thành thạo trong các giờ họcthực hành, đáp ứng được mục tiêu môn học thì các bài thực hành trong cuốn tàiliệu này là chưa đủ..
Trang 1MỤC LỤC
I MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài: 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng nghiên cứu 2
4 Phương pháp nghiên cứu 2
II NỘI DUNG 3
1 Cơ sở lí luận 3
1.1 Các văn bản hướng dẫn 3
1.2 Phân phối chương trình nghề Tin học ứng dụng THCS (70 tiết) 3
1.3 Mục tiêu chương II – Hệ soạn thảo văn bản Word 3
1.4 Các lỗi định dạng văn bản thường gặp của học sinh 3
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5
2.1 Thực trạng định hướng nghề: 5
2.2 Nội dung thực hành Word 5
3 Các giải pháp giải quyết vấn đề 6
4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: 17
III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 18
1 Kết luận 18
2 Kiến nghị 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 2I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa vớimục tiêu đến năm 2020 Việt Nam sẽ từ một nước nông nghiệp về cơ bản trởthành nước công nghiệp, hội nhập với cộng đồng quốc tế Để thực hiện đượcmục tiêu này chúng ta cần phải chuẩn bị về cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực đápứng được các yêu cầu của xã hội và hội nhập quốc tế Vì vậy, bắt đầu từ cáctrường PTTH và THCS cần đào tạo học sinh phát triển toàn diện, có đạo đức, trithức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và nănglực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Vì vậy, ngay từ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường chúng ta không chỉcung cấp cho các em những kiến thức về các bộ môn văn hóa mà còn phải cungcấp cho các em những kiến thức cơ bản về chọn nghề trong tương lai
Nhu cầu tìm hiểu nghề là nhu cầu chính đáng của học sinh Nhưng khitìm hiểu về nghề thì các em gặp phải rất nhiều khó khăn như nhà trường ít tổchức hướng nghiệp Các nội dung hướng nghiệp chỉ là cách chọn trường, chọnnghề phù hợp với năng lực (điểm thi) của học sinh mà chưa dựa vào sở thích,hứng thú của học sinh và nhu cầu của thị trường lao động để tiến hành lựa chọn
Ngoài ra nghề tin học lớp 8 là một trong những nghề được học sinh yêuthích và lựa chọn nhiều trong các trường THCS trên địa bàn thành phố ThanhHóa Vì đây là môn học có nhiều ứng dụng thực tế và phù hợp với học sinhthành phố Nhưng hiện tại nội dung thực hành trong cuốn “Tài liệu nghề phổthông Nghề tin học ứng dụng Lớp 8” không có nhiều bài thực hành Để luyệncác kỹ năng soạn thảo văn bản cho học sinh trở nên thành thạo trong các giờ họcthực hành, đáp ứng được mục tiêu môn học thì các bài thực hành trong cuốn tàiliệu này là chưa đủ Vì vậy giáo viên cần phải tìm tài liệu và soạn thảo các bàithực hành giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng soạn thảo văn bản
Hiện nay trên thị trường chưa có sách tài liệu nào có các bài thực hành đápứng các yêu cầu mục tiêu cho từng tiết học thực hành Vì vậy với mỗi tiết dạythực hành để rèn luyện một kỹ năng của bài học lý thuyết giáo viên phải tự soạnthảo và đưa ra các yêu cầu của bài học thực hành Giúp học sinh rèn luyện thaotác thực hành trở thành các kỹ năng trong thực hành
Trang 3Để đáp ứng được yêu cầu thực tế của môn học Tôi đã soạn thảo bộ bàithực hành soạn thảo word có chủ đề “Lý thuyết Holland và việc chọn nghề”.Giúp học sinh luyện các kỹ năng thực hành soạn thảo văn bản word Qua các bàithực hành có nội dung gợi ý hướng nghiệp dựa vào sở thích, năng lực (năngkhiếu) của học sinh học Từ đó các em có những kế hoạch nghề nghiệp chotương lai của mình Vì vậy, tôi đã lựa chọn viết sáng kiến kinh nghiệm: “Luyện
các kỹ soạn thảo văn bản nghề Tin học 8 thông qua các bài thực hành chủ đề: “Lý thuyết Holland và việc chọn nghề”.
2 Mục đích nghiên cứu
Biên soạn bộ bài thực hành Word theo chủ đề “Lý thuyết Holland và việcchọn nghề” Luyện các kỹ năng thực hành nghề Tin học 8, phần hệ soạn thảoWord qua các bài thực hành mẫu đã biên soạn Qua nội dung các bài thực thựchành, học sinh sẽ tìm hiểu được cách lựa chọn nghề theo sở thích, năng khiếucủa mình một cách khoa học Từ đó có những định hướng đúng đắn về nghềnghiệp cho mình trong tương lai
3 Đối tượng nghiên cứu
- Tìm hiểu về Lý thuyết Holland và việc chọn nghề
- Các kỹ năng thực hành trong chương II – Hệ soạn thảo văn bản Word(sách Tài liệu nghề phổ thông – Nghề tin học ứng dụng Lớp 8 (Nghề Tin họclớp 8))
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập thông tin;
- PP thống kê, xử lý số liệu
- Phương pháp điều tra khảo sát thông qua phiếu hỏi
Trang 4II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
1.1 Các văn bản hướng dẫn
Thực hiện công văn số Số: 3119/BGDĐT-GDCN của Bộ Giáo dục & Đàotạo ngày 17 tháng 6 năm 2014 Về việc: Hướng dẫn phối hợp để thực hiện giáodục hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông;
Công văn số 1704/SGDĐT-GDTrH ngày 29/8/2016; của Sở GD&ĐTThanh Hóa về việc Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ GDTrH năm học 2016-2017;
Công văn số 416/PGD&ĐT-THCS ngày 12/ 9/2016 của phòng Giáo dục
& Đào tạo Thành phố Thanh Hóa Về việc: Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụGDTHCS và TTGDTX năm học 2016-2017
1.2 Phân phối chương trình nghề Tin học ứng dụng THCS (70 tiết)
Theo phân phối chương trình nghề tin học phần soạn thảo văn bản word có
17 tiết thực hành Trong cuốn tài liệu Nghề tin học lớp 8 có 5 bài thực hànhmẫu Để luyện các kỹ năng soạn thảo và định dạng văn bản cho học sinh thànhthạo Sau mỗi bài lý thuyết giáo viên phải soạn thảo các mẫu văn bản phù hợp
để học sinh luyện tập trong các tiết thực hành Để đáp ứng được nhu cầu mônhọc, gây sự hứng thú, kích thích sự tập trung, tò mò của học sinh khi học thựchành nghề tin học Tôi đã soạn thảo các bài thực hành word với chủ đề “Lýthuyết Holland và việc chọn nghề” cho học sinh
1.3 Mục tiêu chương II – Hệ soạn thảo văn bản Word
Mục tiêu chương này học sinh cần biết khởi động và kết thúc Word, soạnthảo được văn bản gõ chữ Việt, các định dạng văn bản, chỉnh sửa, in ấn tài liệu.Thành thạo các thao tác: khởi động, kết thúc làm việc với word, gõ đượcchữ Tiếng Việt với các phông chữ khác nhau, các thao tác trên văn bản, địnhdạng ký tự, định dạng đoạn, tạo danh sách liệt kê, chia câọt văn bản, tạo bảng vàcác thao tác với bảng, chèn các đối tượng khác vào văn bản Định dạng trang và
in ấn tài liệu
1.4 Các lỗi định dạng văn bản thường gặp của học sinh
1.4.1 Không nhận ra các phông chữ không chân (Scan Serrif) trong văn bản
Trang 5* Chữ không chân: Có đặc điểm các nét đều nhau, sự tương phản thấp, làmchúng thiếu đi sự liền mạch Nên thường dùng để trình bày một câu, một đoạn,không dùng để trình bày trên toàn văn bản
Ví dụ: Các phông chữ gõ Tiếng Việt không chân như: Helvetica, Arial
NarrowH, VnAvant, VnAvantH, VnBlack, VnBlackH,
Các phông chữ này chỉ sử dụng để trình bày một câu hay một đoạn (thường
là trên một dòng) nên học sinh không để ý để định dạng chính xác phông chữtrong văn bản mẫu có trình bày các phông chữ không chân
1.4.2 Định đoạn văn bản căn thẳng cả hai lề
Trong các văn bản mẫu phần nội dung bản văn được trình bày bằng chữ inthường, kiểu lề định dạng căn thẳng cả hai lề
Khi thực hành học sinh thường để mặc định căn thẳng lề trái và không địnhdạng lại căn thẳng cả hai lề
Cách khắc phục: Sau mỗi buổi thực hành giáo viên cần nhận xét các lỗi,
những hạn chế trong buổi thực hành học sinh chưa thực hiện được hoặc trướcmỗi buổi thực hành giáo viên nhận xét những hạn chế của bài thực hành tiếttrước và cách khắc phục
1.4.3 Định dạng viết hoa đầu đoạn
Khi thực hiện định dạng viết hoa đầu đoạn học sinh làm rất tốt Nhưng một
số ít học sinh khi thực hiện lệnh vào bảng chọn lệnh Format, lệnh Drop cap ẩnmất nên không thực hiện được lệnh viết hoa đầu đoạn
Cách khắc phục: Khi định dạng viết hoa đầu đoạn mà lệnh Drop cap trong
bảng chọn lệnh Format ẩn do trước ký tự viết hoa có dấu cách Cách sửa: Xóadấu cách trước ký tự cần viết hoa đầu đoạn và thực hiện vào lại bảng chọn lệnh:Format/Drop cap sẽ thực hiện bình thường
1.4.4 Chèn danh sách liệt kê
1.4.5 Định dạng dữ liệu lề dữ liệu trong bảng
Trang 6Định dạng lề trên thanh công cụ chỉ định dạng theo chiều ngang, không cótác dụng theo chiều dọc Để thực hiện được định dạng này cần phải thực hiệnđịnh dạng dữ liệu trong bảng bằng cách: Table/Table Properties/Cell/ Center.
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Thực trạng định hướng nghề:
Việc định hướng nghề cho học sinh THCS chưa được quan tâm đúngmức Còn đối với các trường THPT các buổi hướng nghiệp chỉ mới tập trungvào chọn ngành, chọn trường phù hợp với khả năng (điểm thi) của các em Chưaquan tâm đến khả năng sở thích của học sinh phù hợp với ngành, nghề nào Nênthông tin chọn ngành, nghề phù hợp với sở thích, năng lực bản thân của học sinhđang còn thiếu Thông qua phiếu hỏi (124 học sinh) lớp 8A, 8B, 8E trườngTHCS Điện Biên:
1 Em đã có định hướng nghề nghiệp cho mình chưa? (Có/không)
2 Em đã khám phá sở thích của mình phù hợp với nghề nào chưa
(Có/không)
3 Em đã tìm hiểu nghề nghiệp mình định hướng (Có/không)
Kết quả nhận được:
- 93/124 tỉ lệ 75% câu trả lời của học sinh chưa định hướng nghề
- 105/124 tỉ lệ 84,6 % câu trả lời của học sinh chưa khám phá sở thích bảnthân phù hợp với nghề
- 104/124 tỉ lệ 83,9% câu trả lời của học sinh chưa tìm hiểu nghề nghiệp.Qua số liệu trên ta thấy thực trạng học sinh lựa chọn nghề nghiệp trên cơ
sở hiểu biết về khoa học hướng nghiệp đang còn thấp (16,1%) Học sinh chưathực sự hiểu về bản thân mình (tính cách, năng lực) và chưa hiểu về đặc điểm,tính chất của nghề mình lựa chọn Các em chưa hiểu rõ về tầm quan trọng củaviệc chọn nghề phù hợp cho tương lai của chính mình, chưa quan tâm và có kếhoạch cụ thể cho tương lai Chỉ có số ít học sinh lớp 8 (31/124 học sinh) xácđịnh được định hướng nghề nghiệp
2.2 Nội dung thực hành Word
Trong cuốn Tài liệu nghề phổ thông nghề tin học lớp 8 phần thực hànhWord có 5 bài thực hành mẫu Theo PPCT nghề tin học lớp 8 (70 tiết) phần thựchành Word có 17 tiết thực hành Vì vậy số bài thực hành mẫu trong các buổithực hành để luyện các kỹ năng soạn thảo cho học sinh là chưa đủ Nên sau mỗi
Trang 7buổi học lý thuyết giáo viên cần biên soạn thêm các bài thực hành mẫu để họcsinh luyện tập.
Ngoài ra để luyện một kỹ năng cho học sinh thực hành trở nên thành thạogiáo viên cần phải lập lại yêu cầu thao tác này nhiều lần và dưới nhiều hình thứcnội dung khác nhau Để tránh sự nhàm chán khi thực hành cho học sinh
3 Các giải pháp giải quyết vấn đề
Để cung cấp thông tin đinh hướng nghề nghiệp cho học sinh, tôi đã tìmhiểu về “Lý thuyết Holland và việc chọn nghề” của nhà tâm lý học người mỹJohn L.Holland (1919 – 2008) Nội dung tìm hiểu được tôi biên soạn thành cácbài mẫu thực hành soạn thảo văn bản Word cho học sinh Các bài được biênsoạn từ các văn bản đơn giản đến các văn bản được định dạng phức tạp (nângcao)
Qua các bài thực hành này học sinh sẽ biết được cách chọn nghề cho mìnhmột cách khoa học Chứ không chạy theo học các ngành 'hot' mà chọn ngànhphù hợp với sở thích, năng lực bản thân, hoàn cảnh gia đình, nhu cầu xã hội Vìnhiều thứ có thể thay đổi, nhưng khả năng và sở thích ta nếu biết rõ thì sẽ vữngvàng, và dù nhu cầu của thị trường tuyển dụng có đổi, thì mình vẫn có thể uyểnchuyển để đáp ứng với nhu cầu mới sau này
Kết quả tìm hiểu được tôi biên soạn thành 12 bài thưc hành mẫu sau:
Bài thực hành 1:
Mục đích:
- Gõ được các phông chữ Tiếng Việt
- Định dạng ký tự: Đúng các phông, các kiểu chữ, mầu chữ trong văn bản
- Định dạng đoạn: Định dạng lề căn thẳng cả hai lề, khoảng cách giữa cácdòng trong đoạn, khoảng cách đoạn với đoạn trên và đoạn dưới
- Tạo đường viền cho đoạn văn bản
Yêu cầu:
1 Khởi động phần mềm Word 2003, soạn thảo văn bản theo mẫu
2 Lưu văn bản D:/Tenlop/Baithuchanh1.tenhocsinh
Hướng dẫn trình bày văn bản theo mẫu:
* Định dạng ký tự:
-Định dạng phông chữ: Chọn đoạn văn bản cần định dạng Nháy chọn
Format->Font Hộp thoại xuất hiện chọn thẻ Font Tại mục Font chọn phông chữ và
Trang 8quan sát trước kết quả tại của sổ Preview Khi đã chọn đúng phông chữ theo vănbản mẫu nháy Ok để thoát hộp thoại.
- Căn thẳng hai lề: Chọn đoạn văn bản cần căn lề, nháy chọn nút lênh
trên thanh công cụ
- Khoảng cách giữa các dòng trong đoạn: Chọn đoạn văn bản cần định dạng,nháy nút lệnh trên thanh công cụ, nháy chọn More Hộp thoạixuất hiện:
Tại mục Spacing: Before đặt khoảng cách với đoạn phía trước, After đặtkhoảng cách với đoạn sau
Hình 1 Bài thực hành 1
Trang 9Tại mục Line spacing: Chọn Multiple, mục At: nhập 1,3
Quan sỏt kết quả tại cửa sổ Preview Nhỏy Ok kết thỳc định dạng đoạn
* Tạo đường viền cho đoạn văn bản:
Chọn phần văn bản cần tạo đường viền Nhỏy
thoại xuất hiện: Chọn thẻ Border,
Style: chọn kiểu đờng kẻ khung
Settings: chọn mẫu kẻ khung
Color: chọn mầu đờng kẻ
Width: chọn độ rộng đơng kẻ.
Quan sỏt kết quả ở cửa sổ Preview Nhỏy Ok để tạo
đường viền cho văn bản
Bài thực hành 2:
* Mục đớch:
- Thực hành soạn thảo văn bản
phụng chữ khụng chõn và có
- Định dạng tờn văn bản: phụng chữ VnArial Narrow, màu kớ tự Blue
Hỡnh 2 Hộp thoại Border and Shading
Hỡnh 3 Bài thực hành 2
Trang 10- Định dạng phông chữ cho toàn văn bản: phông chữ VnUniverse, màu của mụcđánh danh sách liệt kê dạng số là Pink, màu của danh sách liệt kê dạng kí hiệu làBlue
- Định dạng dòng cuối văn bản phông chữ .VnPark
màu kí tự là màu:
- Chèn danh sách liệt kê dạng kí hiệu:
Bước 1: Vào bảng chọn Format->Bullets and Numbering hộp thoại xuất hiệnBước 2: Chọn thẻ Bullets, rồi chọn kiểu liệt kê
Bước 3: Nếu trong hộp thoại không có kí hiệu liêt kê cần chèn Có thể vàoCustomize , hộp thoại Customize Bulleted List xuất hiện: Nháy chọnCharacter, hộp thoại Symbol xuất hiện và chọn kí hiệu liệt kê
Bước 4: Nháy OK đến khi đóng hộp thoại
- Gõ chữ hoa, chữ thường,
chọn màu nên cho bảng
Trang 112 Lưu văn bản D:/Tenlop/Baithuchanh3.tenhocsinh
Hướng dẫn soạn thảo văn bản theo mẫu:
* Định dạng kí tự:
- Phông chữ toàn văn bản: Times New Roman
- Phông chữ dòng cuối phông chữ: Calibri (chữkhông chân)
* Cách tạo bảng
- Nháy chọn Table | Insert | Table… Hộp thoại Insert Table xuất hiện:
- Tại mục Table size:
+ Gõ số cột của bảng vào mục: Number of columns
+Gõ số dòng của bảng vào mục Number of rows
- Mục AutoFit behavior: thiết lập một số các thuộc
tính tự động căn chỉnh:
- Fixed column with: sẽ cố định chiều rộng của mỗi
cột là: Auto – tự động căn chỉnh chiểu rộng cho cột;
hoặc gõ vào độ rộng của mỗi cột vào mục này
- AutoFit contents: tự động điều chỉnh độ rộng cột
khít với dữ liệu trong cột ấy;
- AutoFit window: tự động điều chỉnh độ rộng các
cột trong bảng sao cho bảng có chiều rộng vừa khít chiều rộng trang văn bản
- Nhấn OK để chèn bảng lên tài liệu
* Tạo đường viền cho bảng
Chọn Format/Border and Sharding Hộp thoại xuất hiện, chọn thẻ Border
- Tại mục Style: Nháy chọn nét kẻ cho bảng
- Tại mục Preview: nháy vào khung hay hàng, cột Nét kẻ vừa chọn sẽ được
kẻ cho bảng, hàng hoặc cột.
* Tạo màu nền cho bảng
Chọn Format/Border and Sharding Hộp thoại xuất hiện
Chọn thẻ Sharding, nháy chọn màu nền, nháy OK để đóng hộp thoại
* Căn chỉnh dữ liệu trong bảng
- Tiêu đề của cột được viết hoa, căn giữa theo chiều dọc và ngang
+ Căn giữa dữ liệu theo chiều ngang: Nháy vào nút lệnh (căn giữa)
trên thanh công cụ
Hình 5 Hộp thoại chèn bảng