Để học sinh tiếp thu nội dung bài học một cách nhanh nhất và đạt hiệu quảnhất qua các tiết học có sử dụng CNTT, nên tôi chọn đề tài “Chỉ đạo ứng dụngCNTT nâng cao hiệu quả quản lý giáo d
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THANH HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
CHỈ ĐẠO ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ GIÁO DỤC VÀ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG
THCS NGUYỄN VĂN TRỖI
Người thực hiện: Chu Thị Hường Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi SKKN thuộc lĩnh vực: Tin học
THANH HOÁ THÁNG 4 NĂM 2017
Trang 2Phần thứ hai: Nội dung SKKN 3
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 4
3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,
Phần thứ ba: Kết luận, kiến nghị 17
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào tất cả các lĩnhvực của đời sống kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng là một điều tất yếu Cácthành phần chính của CNTT là máy vi tính cùng với các phần mềm máy tínhphong phú đã trở thành một công cụ đa năng ứng dụng trong mọi lĩnh vực củanghiên cứu khoa học, điều hành quản lý, sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội.Cùng với các máy vi tính, khi được kết nối lại với nhau thông qua mạng viễnthông ra đời mạng máy tính toàn cầu (Internet) đã đem lại những hiệu quả vôcùng lớn
Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, CNTT đã được ứng dụng vào công tácquản lý, đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập với tất cả các môn học.CNTT chính là phương tiện hữu hiệu để tiến tới “xã hội học tập” Mặt khác,giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển của CNTTthông qua việc cung cấp nguồn nhân lực cho CNTT
Năm học 2008-2009, Bộ giáo dục và đào tạo đã đưa ra chủ đề “Năm họcđẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin" ở tất cả các cấp học, bậc học, ngànhhọc CNTT được coi như một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phươngpháp dạy học ở tất cả các môn học
Thực tế ở trường THCS Nguyễn Văn Trỗi vẫn còn một số giáo viên chỉ sửdụng CNTT trong các giờ thao giảng, còn các tiết dạy bình thường thì giáo viên
ít đầu tư sử dụng Vì vậy, việc sử dụng CNTT chưa được thường xuyên và chưađạt hiệu quả cao nhất
Để học sinh tiếp thu nội dung bài học một cách nhanh nhất và đạt hiệu quảnhất qua các tiết học có sử dụng CNTT, nên tôi chọn đề tài “Chỉ đạo ứng dụngCNTT nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục và dạy học ở trường THCS NguyễnVăn Trỗi”
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục và dạyhọc ở Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi
Trang 41.4 Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp điều tra số liệu, kiểm tra, đánh giá, quy nạp, tổng hợp, so sánh.Qua khảo sát chất lượng đầu năm ở lớp 6A2 và lớp 7A2 trường THCSNguyễn Văn Trỗi tôi thấy chất lượng của học sinh học môn Toán chưa cao khi giáoviên chưa sử dụng CNTT vào giảng dạy, tỉ lệ học sinh khá giỏi ít Cụ thể:
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cở sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Căn cứ chỉ thị số 58-CT/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đẩymạnh ứng dụng và phát triển CNTT phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiệnđại hóa
- Căn cứ chỉ thị 29/CT của Ban chấp hành Trung ương Đảng về việc đưaCNTT vào nhà trường Chỉ thị nêu rõ: “Ứng dụng và phát triển CNTT tronggiáo dục và đào tạo sẽ tạo ra một bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mớinội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục”.Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học, bậchọc, ngành học theo hướng sử dụng CNTT như một công cụ hỗ trợ đắc lực nhấtcho đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập ở tất cả các môn học”
- Căn cứ chỉ thị số 55/2008/CT-BGDĐT ngày 30/9/2008 về tăng cườnggiảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2008-
2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
CNTT là ngành ứng dụng công nghệ quản lý và xử lý thông tin CNTT là
sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý,truyền, và thu thập thông tin Thông qua các phương tiện và công cụ kỹ thuậthiện đại - chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức khai thác
và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềmnăng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội
Cùng với sự ra đời của Internet kết nối băng rộng tới tất cả các trường học,CNTT đã trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy, họctập và hỗ trợ đổi mới quản lý giáo dục, góp phần nhằm nâng cao hiệu quả vàchất lượng giáo dục
Trang 52.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
- Những khó khăn khi sử dụng giáo án ứng dụng CNTT
Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo án ứng dụng CNTT, vì nghĩ rằng
sẽ tốn thời gian để chuẩn bị một bài giảng Thực tế, việc thực hiện bài giảng mộtcách công phu bằng giáo án ứng dụng CNTT, có minh họa đầy đủ băng âmthanh, hình ảnh sống động trong các giờ học ở lớp là một điều mà phần lớn cácgiáo viên còn thiếu kỹ năng chuẩn bị Khảo sát hiệu quả từ phía học sinh chothấy, nếu sử dụng phương pháp dạy học truyền thống với phấn trắng bảng đenthì hiệu qua mang lại chỉ có 50%, trong khi hiệu quả của phương phápmultimedia (nhìn - nghe) lên đến 70% Việc sử dụng phương pháp mới đòi hỏimột phương pháp soạn giáo án mới Ngoài kiến thức căn bản về sử dụng máy vitính, sử dụng thành thạo phần mềm Power Point, Violet,… giáo viên cần phải cóniềm đam mê thật sự với công việc thiết kế đòi hỏi sự sáng tạo, sự nhạy bén,tính thẩm mỹ để tìm kiếm tư liệu từ nhiều nguồn
Hơn nữa trong quá trình thiết kế, để có được một giáo án ứng dụng CNTTtốt, từng cá nhân giáo viên còn gặp không ít khó khăn trong việc tự đi tìm hìnhảnh minh hoạ, âm thanh sống động, tư liệu dẫn chứng phù hợp với bài giảng.Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân mà một số giáo viên thiếu kỹnăng tìm kiếm thông tin, nên thường đưa ra nhiều lý do để tránh né việc thựchiện giờ dạy có ứng dụng CNTT
Trong các tổ chuyên môn, đối với số giáo viên trẻ, ngoài việc hoàn thiện vềchuyên môn bên cạnh đó còn phải trang bị cho bản thân những kiến thức Tinhọc về các phần mềm ứng dụng trong giảng dạy Mặc dù đã bước đầu đã có thểsoạn giảng theo giáo án ứng dụng CNTT nhưng kinh nghiệm xử lý còn nhiềuhạn chế Mới sử dụng CNTT trong các giờ thao giảng
Ví dụ: Chương trình hỗ trợ bài giảng bằng Power Point lạm dụng quá nhiềuhiệu ứng, màu sắc suốt cả tiết học làm cho học sinh dễ mỏi mắt, đi vào tìnhtrạng mệt mỏi, kém tích cực Hoặc có một số nội dung không nhất thiết phảitrình chiếu cũng thể hiện lên Chưa chắt lọc được phần kiến thức nào thì dùngphần mềm gì để hỗ trợ Một số hoạt động tiếp cận khái niệm, mô tả khái niệm,quy tắc, tiếp cận định lý chưa biết khai thác thế mạnh của các phần mềm ứngdụng như Power Point, Sketchpat,
Qua thăm dò, đánh giá học sinh thì các em làm phần trắc nghiệm trả lời rấttốt nhưng cho làm bài toán có tính suy luận thì gặp rất nhiều khó khăn
Chính vì những khó khăn trên mà các giáo viên chỉ ứng dụng CNTT khi cónhu cầu Tức là chỉ khi có thao giảng, thì mới sử dụng và việc làm này chỉ mangtính chất đối phó Như vậy, mục đích sử dụng máy tính phục vụ cho công tácgiảng dạy chỉ mới được áp dụng trong các tình huống này
- Thực trạng ứng dụng CNTT ở trường THCS Nguyễn Văn Trỗi năm học
Trang 6lâu nên hư hỏng nhiều Phòng máy chỉ nhằm mục đích cho học sinh thực hànhmôn Tin học (môn học tự chọn) và nghề phổ thông Trường cũng bố trí 04 máytính cho công tác kế toán, lưu trữ, quản lý hồ sơ học sinh Như vậy, có thể thấy,còn nhiều khả năng của máy tính chưa được khai thác Một trong những ứngdụng đó, là việc sử dụng các phần mềm hỗ trợ giảng dạy cho các tiết học trên lớpđối với các môn văn hoá khác như: Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học, Lịch sử, Địa
lý, Ngoại ngữ v.v
Chính vì vậy, năm học 2016 - 2017 nhà trường xin xã hội hóa giáo dục cha
mẹ học sinh mua được 20 máy tính Đã nối mạng LAN trong trường, kết nối vớimạng Interrnet, sử dụng các phần mềm hỗ trợ trong giảng dạy Hầu hết các giáoviên đều nhận thấy đây là vấn đề cấp thiết cần thực hiện ngay Ban lãnh đạotrường và lãnh đạo phòng giáo dục và đào tạo thành phố đều khuyến khích và coikhả năng ứng dụng CNTT cho bài giảng với giáo án ứng dụng CNTT là ưu điểmcủa giáo viên
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyếtvấn đề
* Các giải pháp cơ bản
- Rà soát, trang bị những thiết bị cần thiết cho việc thực hiện bài giảng có
ứng dụng CNTT như máy tính, máy chiếu đa năng (Multimedia projector), nốimạng LAN và kết nối với mạng Internet tốc độ cao cho phòng máy tính và cácphòng học trong trường
- Tổ chức một số buổi bồi dưỡng, hướng dẫn, tập huấn cho giáo viên toàn
trường về cách sử dụng máy chiếu, thiết lập các hiệu ứng trong Power Point,video, khai thác mạng Internet, thiết lập hệ thống mail của giáo viên trongtrường để các giáo viên có thể tự thiết kế giáo án ứng dụng CNTT của mình vàtrao đổi với các đồng nghiệp
- Các tổ bộ môn tổ chức các buổi trao đổi, thảo luận về các bài giảng mẫu,
giáo án ứng dụng CNTT của tổ xây dựng để thu nhận những góp ý, từ đó trong
tổ cùng rút kinh nghiệm, nâng cao chất lượng giảng dạy theo phương pháp mới
- Tổ chức thăm dò và đánh giá chất lượng học sinh sau giờ học, rút kinh
nghiệm để nắm bắt được thực chất chất lượng dạy và học có ứng dụng CNTT
2016 bước đầu đã tạo ra một không khí học tập và làm việc khác hẳn cách học
và cách giảng dạy truyền thống Với giáo án ứng dụng CNTT người giáo viêncần phải:
- Có kiến thức cơ bản về sử dụng máy tính
- Biết sử dụng phần mềm trình diễn Power Point (đối với môn Toán: Phầnmềm Geometer’s Sketchpad, VisuaBasic, Violet, )
- Biết cách truy cập, tìm kiếm và download thông tin trên Internet
Trang 7- Có khả năng sử dụng được một số phần mềm chỉnh sửa ảnh, cắt các filevideo, cắt các file âm thanh, làm các ảnh động bằng Flash, …
- Giáo viên biết sử dụng máy chiếu Projector ( Máy chiếu đa năng )
Ở đây, vấn đề đặt ra là từ những giáo án được soạn sẵn trên giấy và đượctrình bày lại trên bảng đen làm thế nào để giáo án đó trở thành giáo án ứng dụngCNTT được trình bày trên màn chiếu projector? Điều này đòi hỏi người giáoviên trước hết phải biết sử dụng phần mềm Power Point (phần mềm trong bộ
MS Office) dùng để tạo các trình diễn đa dạng trên máy tính Ngoài ra còn cócác phần mềm hỗ trợ như Cabri (Toán), GEOSPACW (Toán), GraphCalc(Toán), PhotoFrameShow (xử lý hình ảnh), Geometer’s Sketchpad(GSP) … Nếu chỉ dừng ở mức độ soạn thảo những nội dung cần thiết và cộng thêmcác thao tác định dạng về màu sắc, font chữ thì chưa thực sự thấy được sứcmạnh của Power Point, cũng như chưa phát huy hiệu quả của phương phápgiảng dạy mới này Ví dụ: trong đại số lớp 9 “ Đồ thị hàm số y = ax2 + b (a≠0)”,thay vì giáo viên hay học sinh lên bảng lập bảng giá trị và vẽ đồ thị hàm số thìbây giờ trên màn chiếu hiện ra công thức và bảng giá trị, học sinh chỉ cần thảoluận tại chỗ và trả lời (phần mềm Power Point) và vẽ đồ thị (phần mềm GSP);Hoặc tiết hình học lớp 8 “hình lăng trụ, hình chóp” thay vì giáo viên vẽ trênbảng hay trên bảng phụ thì bây giờ hiện trên màn chiếu với những hình rõ nét vàchuyển động theo không gian (Cabri, GEOSPACW, GraphCalc, Geometer’sSketchpad)…; Với môn Lịch sử khi dạy về các trận chiến của quân ta và quânđịch, thay vì giáo viên diễn thuật các trận đánh dựa trên bản đồ vẽ sẵn thì bâygiờ học sinh nhìn trên màn chiếu các trận đánh sẽ diễn ra qua các đoạn phim tàiliệu mà giáo viên chèn vào
Với hình thức giảng dạy như trên, các em học sinh cảm nhận và khắc sâu,
dễ hiểu về bài học; qua đó giáo viên không mất thời gian vẽ hình, xóa bảng màchỉ khắc sâu và mở rộng kiến thức cho học sinh
Với những nội dung bài giảng, hình ảnh minh họa được đưa vào bài giảng,thao tác cơ bản đòi hỏi người thầy phải nắm được là thiết lập các hiệu ứng đểlàm sao cho bài giảng được sinh động, mang lại không khí học tập sôi động vàmới mẻ
Chẳng hạn trong giờ học Toán, giáo viên đưa ra bài toán trắc nghiệm (chọnĐúng hoặc Sai), phần mềm VisuaBasic, Power Point hay Violet sẽ làm đượcđiều đó Sau đó học sinh có thể kiểm nghiệm kết quả trên màn hình, như thế tiếtkiệm được thời gian chép câu hỏi lên bảng, đồng thời tăng khả năng tư duy củahọc sinh Với đặc điểm này, nội dung hiển thị đến đâu giáo viên giảng đến đó,làm cho thời gian giảng bài nhiều hơn, logic hơn, học sinh hiểu bài sâu hơn Đối với môn Lịch sử, Địa lý bài giảng thường đi kèm với nhiều hình ảnhminh họa Có thể là hình ảnh mô tả một trận chiến, các căn cứ địa cách mạng,hay hình ảnh của các vùng kinh tế, khí hậu, diện tích lãnh thổ của các nước trênthế giới,…
Làm giáo án ứng dụng CNTT thì sẽ cho bài giảng phong phú hơn Hiện tạinhững hình ảnh minh họa, phần mềm cho các nội dung bài giảng nói trên có rất
Trang 8nhiều trên Internet Điều đó đồng nghĩa với việc giáo viên phải biết cách truycập mạng Inernet để tìm kiếm và lấy thông tin (download) Tuy nhiên khôngphải hình ảnh nào cũng lấy từ Internet được mà có những hình ảnh cần lấy từsách giáo khoa thì lúc đó giáo viên phải biết Scanner (quét ảnh), chụp ảnh vàchỉnh sửa ảnh … Nói tóm lại để có được một giáo án ứng dụng CNTT tạm gọi
là hiệu quả thì mỗi giáo viên cần phải rèn luyện cho mình kỹ năng về ứng dụngCNTT
Bài giảng sau khi được thiết kế sẽ được trình chiếu lên màn chiếu thông quathiết bị projector Như vậy mỗi giáo viên phải biết cách sử dụng nó Đây là mộttrong những yêu cầu bắt buộc đối với giáo viên, chỉ cần một vài thao tác lắpmáy chiếu với máy vi tính hoặc Laptop (máy tính xách tay) và điều chỉnh độ nét,
độ lớn trên màn hình, lúc này giáo viên có một bài giảng có ứng dụng CNTTchất lượng, học sinh sẽ có một tiết học thoải mái và sôi động
Biện pháp 2: Hướng dẫn một số quy trình và nguyên tắc khi thực hiện bài giảng ứng dụng CNTT
Khi chuyển từ bài giảng truyền thống (giáo viên giảng - đọc, học sinh ghichép hay giáo viên vừa giảng vừa ghi bảng – học sinh chép) sang việc giảng bàibằng giáo án ứng dụng CNTT, hầu hết các giáo viên ở trường nói chung thườngmang một tư tưởng của bài giảng cũ để áp đặt Nghĩa là trình bày tất cả những gìmình sẽ nói và viết tất cả các nội dung đó vào trong slide Điều này là hoàn toànsai lầm, vì như thế học sinh sẽ cho rằng giáo viên chỉ nói những điều trong sách,không mở rộng các kiến thức ngoài
Khi thực hiện bài giảng sử dụng giáo án ứng dụng CNTT, giáo viên nhìnvào slide có nhiệm vụ phát triển ý của từ khóa, giải thích và mở rộng nó chứkhông phải đọc các dòng chữ trên slide Nếu chưa quen với cách giảng dạy này,giáo viên cảm thấy khó khăn trong việc xác định xem slide tiếp theo sẽ trình bày
về vấn đề gì giáo viên có thể in ra một bản để vừa giảng vừa nhìn vào để xácđịnh vấn đề tiếp theo
Sử dụng giáo án ứng dụng CNTT cũng có nghĩa giáo án truyền thống đượclãng quên Chúng ta hãy nhìn lại xem trong giáo án truyền thống chúng ta trìnhbày những gì, phải chăng là tất cả nội dung bài giảng? Vậy thì đối với giáo ánứng dụng CNTT chỉ gồm một số các Slide chỉ chứa văn bản, hình ảnh,….thì làmthế nào mà giáo viên có thể quan sát hết các vấn đề cần được giảng? Những nộidung cảm thấy thích thì tập trung nhiều thời gian vào và giảm thời gian cho cácnội dung còn lại? Liệu nếu một giáo viên mới có thể nhớ hết nội dung đã chuẩn
bị trước buổi dạy hay không? Chỉ cần chúng ta xây dựng kế hoạch giảng dạy thìvấn đề trên sẽ được giải quyết ngay Đề cương này sẽ ghi rõ tên bài dạy, cácmục kiến thức cần trình bày, vấn đề nào cần trình bày trước, vấn đề nào cầntrình bày sau? Vấn đề nào trọng tâm và nhấn mạnh? Chúng ta phải chuẩn bị kỹlưỡng như vậy là vì nếu tiết dạy đó giáo viên chưa nói hết các nội dung trongcác Slide hay đã trình bày hết nội dung nhưng thời gian còn thừa Tóm lai,chúng ta phải kết hợp đề cương này cùng với việc trình bày trên các slide một
Trang 9các hợp lý thì lúc đó giáo viên ắt hẳn không còn băn khoăn gì về cách dạy mới
mẻ này
a) Một số chú ý khi thiết kế bài giảng có ứng dụng CNTT.
Giáo viên phải giải quyết ba khâu: soạn giáo án ứng dụng CNTT, trìnhchiếu giáo án và hướng dẫn học sinh ghi chép
Mỗi lớp học có trung bình từ 30 - 40 học sinh Trong khi đó các tiết dạy sửdụng giáo án ứng dụng CNTT thường phải tắt bớt đèn, đóng bớt cửa sổ hay kéorèm hạn chế ánh sáng trời để ảnh trên màn chiếu rõ hơn Như vậy, những họcsinh ngồi ở các dãy cuối lớp hay những học sinh mắt kém sẽ gặp khó khăn khiquan sát hình ảnh, chữ viết hay công thức trên màn chiếu Do đó để học sinh cóthể ghi chép được bài học chính xác từ màn chiếu, giáo viên khi soạn giáo ántrên Power Point cần chú ý một số nguyên tắc về hình thức sau:
- Các trang trình diễn phải đơn giản và rõ ràng
- Không sao chép nguyên văn bài dạy, chỉ nên đưa những ý chính vào mỗitrang trình diễn
- Về màu sắc của nền hình: Màu sắc không lòe loẹt, không lạm dụng đồ họa
vui nhộn gây mất tập trung cho học sinh Cần tuân thủ nguyên tắc tương phản(contrast), chỉ nên sử dụng chữ màu sậm (đen, xanh đậm, đỏ đậm…) trên nềntrắng hay nền màu sáng Ngược lại, khi dùng màu nền sậm thì chỉ nên sử dụngchữ có màu sáng hay trắng
- Về Font chữ: dùng các phông chữ, khung, nền hợp lí (VD: nền màutrắng, màu đỏ cho các đề mục có vai trò ngang nhau “cỡ chữ, kiểu chữ giốngnhau”, màu xanh mực cho học sinh ghi vào vở…); Chỉ nên dùng các font chữđậm, rõ và gọn (Arial, Times New Roman,…) hạn chế dùng các font chữ cóchân vì dễ mất nét khi trình chiếu
- Về cỡ chữ: giáo viên thường muốn chứa thật nhiều thông tin trên mộtslide nên hay có khuynh hướng dùng cỡ chữ nhỏ Thực tế, trong kỹ thuật video,khi chiếu trên màn hình TV (25 inches) cho vài người xem hay dùng máy chiếuProjector chiếu lên màn cho khoảng 50 người xem thì size chữ thích hợp phải từ
cỡ 30 trở lên mới đọc rõ được
- Về trình bày nội dung trên nền hình: giáo viên không nên trình bày nộidung tràn lấp đầy nền hình từ trên xuống từ trái qua phải, mà cần chừa rakhoảng trống đều hai bên và trên dưới theo tỷ lệ thích hợp (thường là 1/5), đểđảm bảo tính mỹ thuật, sự sắc nét và không mất chi tiết khi chiếu lên màn Cácdạng đồ họa (hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng…) cần phải được lựa chọn cẩn thận,nếu không chúng sẽ gây phân tán tư tưởng, tư duy lệch lạc trong học sinh.Những tranh, ảnh hay đoạn phim minh họa dù hay nhưng mờ nhạt, không rõràng thì cũng không nên sử dụng vì không có tác dụng cung cấp thông tin xácđịnh như ta mong muốn
- Trình chiếu giáo án: Khi giáo viên trình chiếu Power Point, để học sinh có
thể ghi chép kịp thì nội dung trong mỗi slide không nên xuất hiện dày đặc cùnglúc Ta nên phân dòng hay phân đoạn thích hợp, cho xuất hiện theo hiệu ứngthời gian tương ứng Trường hợp có nội dung dài mà nhất thiết phải xuất hiện
Trang 10trọn vẹn cùng lúc, ta trích xuất từng phần thích hợp để giảng, sau đó đưa về lạitrang có nội dung tổng thể, học sinh sẽ dễ hiểu và dễ chép hơn.
Trong tiết học, học sinh phải có sẵn trước mặt sách giáo khoa quy định của
Bộ Giáo dục và Đào tạo và dùng vở để ghi chép Khi trình chiếu Power Point vàgiảng bài, giáo viên hướng dẫn học sinh cách ghi bài học vào vở như sau:
- Những phần thể hiện bố cục của bài giảng trong suốt quá trình giảng dạygiáo viên phải ghi lên bảng để học sinh ghi chép, dễ dàng củng cố (VD: Tên bàidạy, các đề mục)
- Những kiến thức căn bản, thuộc nội dung giáo khoa quy định sẽ nằmtrong các slide có ký hiệu riêng (Ví dụ ký hiệu (@, đặt ở góc trên bên trái) Họcsinh phải chép đầy đủ nội dung trong các slide này Tập hợp nội dung các slide
có ký hiệu riêng tạo nên kiến thức yêu cầu tối thiểu của tiết học
- Những nội dung có tính thuyết minh, minh họa, mở rộng kiến thức sẽ nằmtrong các slide khác, không có ký hiệu riêng Với những slide này, học sinh tựchọn học nội dung để chép tùy theo sự hiểu bài của mình
- Với những kiến thức căn bản nhưng khá dài, nếu chép hết sẽ ảnh hưởngđến tiến độ của tiết học, sau khi giảng xong giáo viên hướng dẫn học sinh đánhdấu trong sách giáo khoa để về nhà học
- Nguyên tắc giáo dục chủ động là lấy học sinh làm trung tâm giáo viêntrong quá trình giảng dạy phải đảm bảo được việc học sinh nắm được kiến thứctrọng tâm, nhưng giáo viên không phải là người cung cấp mọi kiến thức cho họcsinh Chính bản thân học sinh, trong khi tham gia tích cực vào tiết học, sau khitìm hiểu lại sách giáo khoa và tìm tòi ở các phương tiện multimedia, sẽ chọn lọcđúc kết những kiến thức của tiết học và ghi chép, lưu trữ cho riêng mình
b) Các tiêu chí đánh giá bài giảng có ứng dụng CNTT:
- Kế hoạch bài giảng được thể hiện cụ thể, rõ ràng và logic, nêu bật mụctiêu, nội dung, tiến trình bài giảng
- Thể hiện được các yêu cầu của phương pháp dạy học tiên tiến, phát huytính tích cực của học sinh
- Nội dung bài giảng bám sát kiến thức cơ bản của chương trình theo quyđịnh, có tính hệ thống và khoa học
- Sử dụng và tích hợp các công cụ CNTT sáng tạo, hợp lý, tối ưu nhằm pháthuy tối đa chất lượng, tính hấp dẫn trong bài giảng; thu hút và tạo môi trườngtương tác tích cực giữa giáo viên và học sinh và giữa học sinh với nhau
- Hình thức tổ chức, bố trí nội dung bài giảng khoa học, dễ hiểu, thân thiện
- Hiệu quả, tác động và ảnh hưởng của bài giảng đối với môi trường giáodục
Biện pháp 3: Hướng dẫn khai thác và xử lý thông tin, tư liệu phục vụ cho giáo án ứng dụng CNTT
Hiện nay, ở các trường phổ thông cũng đã tương đối phổ biến mô hình giảngdạy sử dụng giáo án ứng dụng CNTT cùng với các trang thiết bị khác như máytính, máy chiếu (projector), giáo án ứng dụng CNTT và các trang thiết bị này
có thể coi là những công cụ dạy học đa năng vì nó có thể thay thế cho hầu hết các
Trang 11công cụ dạy học khác từ truyền thống (tranh vẽ, bản đồ, mô hình, ) đến hiện đại
(cassette, ti vi, đầu video ) Hơn nữa, nếu các giáo án ứng dụng CNTT được
đầu tư xây dựng cẩn thận thì sẽ đem lại hiệu quả hơn hẳn Chẳng hạn khi môphỏng một trận đánh lịch sử, trên bản đồ giấy chỉ có thể diễn tả được bằng cácmũi tên chỉ hướng tấn công, còn trên phần mềm có thể diễn tả được hình ảnh củacác đoàn quân di chuyển, nên tạo được sự hấp dẫn và học sinh có thể tiếp thu bàigiảng dễ dàng hơn
Khác với các phần mềm giáo dục khác, giáo án ứng dụng CNTT không phải
là phần mềm dạy học, nó chỉ trợ giúp cho việc giảng dạy của giáo viên (đối tượng
sử dụng là giáo viên, không phải là học sinh) Chính vì vậy, việc truyền đạt kiếnthức vẫn dựa trên giao tiếp thầy - trò, chứ không phải giao tiếp máy - người Mặtkhác, vì giáo viên là người trực tiếp điều hành việc sử dụng phần mềm nên có thểkhai thác tối đa được những kiến thức cần chuyển tải trong phần mềm, tuỳ thuộcvào trình độ của học sinh và phương pháp giảng dạy của giáo viên
Rõ ràng việc sử dụng các giáo án ứng dụng CNTT sẽ tăng hiệu quả đáng kểđối với các tiết dạy của giáo viên Có thể nói đó là sự kết hợp những ưu điểm củaphương pháp dạy học truyền thống và của các công nghệ hiện đại
Tuy nhiên, nếu đầu tư xây dựng các bài giảng đóng gói đơn lẻ như trên thì
dễ thấy những mặt hạn chế như sau:
- Tính cứng nhắc trong nội dung bài giảng: Các giáo án ứng dụng CNTTxây dựng theo mô hình trên thường không thể ứng dụng trên quy mô rộng được.Một bài giảng do giáo viên này thiết kế khó có thể áp dụng cho một giáo viênkhác vì mỗi người sẽ có một phương pháp giảng dạy khác nhau Thậm chí vớicùng một giáo viên nhưng với những trình độ học sinh khác nhau thì cũng phải
có những bài giảng khác nhau
- Giá thành cao: Để có được những sản phẩm có chất lượng phù hợp vớiyêu cầu của các giáo viên thì đòi hỏi phải có một đội ngũ kỹ thuật viên có đủchuyên môn và kinh nghiệm làm việc, phải đầu tư không ít thời gian cho cácviệc thiết kế, sản xuất và bảo trì phần mềm Do vậy, nếu tính theo giá thị trườngthì giáo viên khó có thể đáp ứng được, thậm chí đối với một trường học thì giáthành cũng là một vấn đề lớn
- Sự áp đặt máy móc: Hiện nay, nhiều trường cũng thường đầu tư xây dựnghoặc mua phần mềm hỗ trợ giảng dạy, sau đó đưa về cho giáo viên sử dụng Tuynhiên, giáo viên phải tâm đắc với phần mềm nào thì quá trình giảng dạy sử dụngphần mềm đó mới đạt hiệu quả Mọi sự áp đặt từ cấp trên đưa xuống sẽ trở nênkém hiệu quả Phương pháp giảng dạy tốt nhất là do giáo viên trực tiếp đứng lớpquyết định, không phải của một người khác đưa ra để áp đặt cho họ Thậm chíviệc áp đặt còn có thể gây ra hiệu quả xấu khi tạo cho người giáo viên tính lườisoạn bài, không phát huy tính sáng tạo trong giảng dạy và cũng không nắm rõđược những ý đồ sư phạm trong một bài giảng ứng dụng CNTT Như vậy, chỉ cómột cách tốt nhất, hiệu quả nhất là phải hướng dẫn, tập huấn cho các giáo viên
để có thể tự xây dựng các giáo án ứng dụng CNTT cho riêng mình