MỞ ĐẦU Hoạt động TDTT nói chung và công tác giáo dục thể chất đối với lứa tuổihọc sinh trong trường học là yếu tố cấp thiết nhất, nó đã được đặt ra trong cácnghị quyết về giáo dục thể ch
Trang 210 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động
giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
15
Trang 4
1 MỞ ĐẦU
Hoạt động TDTT nói chung và công tác giáo dục thể chất đối với lứa tuổihọc sinh trong trường học là yếu tố cấp thiết nhất, nó đã được đặt ra trong cácnghị quyết về giáo dục thể chất của Bộ GD-ĐT đó là kế hoạch phát triển giáodục thể chất trong trường học các cấp từ năm học 1993 đến nay Các nhiệm vụ
cụ thể là “ Công tác giáo dục thể chất trong trường học góp phần vào việc thựchiện mục tiêu xây dựng con người mới phát triển cao về trí tuệ, cường tráng vềthể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, sẵn sàng cho công cuộcxây dựng và bảo vệ Tổ quốc, để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội cũng như
ý thức học tập và rèn luyện của học sinh trong thời đại mới”
Để đi đến thành công trong mọi lĩnh vực, yêu cầu đầu tiên là chúng taphải có thể chất cường tráng, có sức khỏe dồi dào, sức khỏe là vốn quý Vẻ đẹphình thể của con người, lịch sử phát triển khoa học đã thừa nhận rằng: Chỉ có tậpluyện bằng động tác, các bài tập có định hướng thì mới có khả năng đáp ứngđược những mong muốn của con người Khi xã hội ngày càng phát triển thì sẽđặt ra một vấn đề rất cần quan tâm Giáo dục thể chất là một vấn đề của xã hội
có tính phổ biến, phục vụ cho nhu cầu phát triển và hoàn thiện của con người.Bởi vậy, rất nhiều quốc gia trên thế giới đã nhận thức rõ sức khỏe của con người
là tài sản quốc gia, nhà nước có trách nhiệm quản lý và phát triển nguồn tài sản
ấn chứa trong một con người đó
Ngày nay bóng đá là môn thể thao “vua” được đông đảo quần chúng mến
mộ và tập luyện Trong đó đối tượng thanh niên học sinh tham gia rất đông Đặcbiệt thời gian gần đây sau nhiều thành công của bóng đá Việt Nam như huychương bạc U23 Châu Á , huy chương vàng AFF cúp Đông Nam Á 2018 và vàobán kết giải vô địch Châu Á Phong trào tập luyện bóng đá trong trường họccũng như ở tất cả các địa phương không ngừng được tăng lên cả về chất lượng
và số lượng, hàng năm ở các kỳ thi học sinh giỏi môn thể dục cũng như hội khỏephù đổng thường kỳ cho học sinh, trong đó nội dung bóng đá thực sự đã thu hútkhán giả Vì vậy, bóng đá đã góp phần không nhỏ vào việc giáo dục và phát triểntoàn diện đối với lứa tuổi học sinh
1.1 Lý do chọn đề tài
Bộ môn TDTT có một vị trí rất quan trọng trong hệ thống các trường họcnói chung và bậc THCS nói riêng Nó là một trong năm mặt giáo dục hiện nay:Đức - Trí - Thể - Mĩ - Lao động TDTT đã góp phần tích cực để giáo dục rènluyện học sinh trở thành con người phát triển toàn diện, có tinh thần sáng suốt,minh mẫn, có thể chất cường tráng
Trong TDTT nói chung thì chương trình giáo dục thể chất là một bộ phậnquan trọng của nền giáo dục XHCN, chỉ thị của ban bí thư Trung ương Đảng đãnêu rõ “đất nước ta trong giai đoạn hiện nay, vấn đề khôi phục tăng cường sứckhỏe cho nhân dân nhằm góp phần xây dựng cho con người mới phát triển toàndiện phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt NamXHCN”
Trang 5Để đi đến thành công trong mọi lĩnh vực, yêu cầu đầu tiên là chúng ta phải
có thể chất cường tráng, có sức khỏe dồi dào vì sức khỏe là vốn quý, lịch sử pháttriển khoa học đã thừa nhận rằng: Chỉ có tập luyện bằng động tác, các bài tập cóđịnh hướng thì mới có khả năng đáp ứng được những mong muốn của conngười
Chương trình giáo dục thể chất trong trường học là tổ hợp gồm rất nhiềucác bài tập được xây dựng trên cơ sở các môn điền kinh và thể thao Trong đó,việc đưa nội dung bóng đá vào giảng dạy có tác dụng rất lớn để giáo dục vànâng cao thể lực cho học sinh, chơi bóng đá là một hình thức vận động mà thanhthiếu niên rất ưa thích, đặc điểm và sức hấp dẫn của bóng đá có thể thu hút rấtnhiều người hâm mộ, bóng đá còn mang lại rất nhiều hữu ích đối với tâm hồn,thân thể, tâm lý, công việc và đời sống của con người Chơi bóng đá sẽ nâng caothể chất một cách toàn diện, có người đã so sánh thế này về cầu thủ bóng đá: Cótốc độ của một vận động viên chạy ngắn, có sức bền của một vận động viênchạy maratông, có sức mạnh và khả năng bứt phá của một vận động viên cử tạ,
có sự mềm dẻo của vận động viên thể dục Ngoài ra, bóng đá còn có tác dụngbồi dưỡng rất nhiều tính cách của con người như dũng cảm, ngoan cường, kiênnhẫn kiềm chế, thắng không kiêu, bại không nản Nhiều tình huống đòi hỏingười chơi phải dũng khí và can đảm để thực hiện động tác kỹ thuật, trong quátrình học và vận dụng những động tác kỹ thuật đó chính là quá trình giáo dục bồidưỡng dần dần tinh thần dũng cảm, ngoan cường
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài đó
là “Một số giải pháp huấn luyện hiệu quả đội tuyển bóng đá học sinh THCS ở trường TH&THCS ” với mục đích hoàn thiện các kỹ năng cơ bản mà các em đã
có và trang bị cho các em một số chiến thuật thi đấu cơ bản phục vụ cho học tập
và thi đấu đạt hiệu quả cao
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trong nhiều thập kỷ qua bóng đá đã được đông đảo các tầng lớp trong xãhội yêu và hâm mộ không kể tầng lớp giàu nghèo, nông đân hay trí thức chi phícho hoạt động không cao, chỉ cần khoảng đất rộng 30x20m, một quả bóng nhưvậy đã thu hút được một số lượng người cùng chơi Lứa tuổi học sinh THCSđang phát triển về ngoại hình lẫn tâm sinh lý, các em ước mình giống như nhữngngôi sao hàng đầu thế giới với những pha đi bóng lắt léo, những pha ghi bàn vàolưới đối phương và những tràng pháo tay không ngừng của khán giả vì vậy bóng
đá luôn là môn thể thao được các em yêu mến nhất trong các môn thể thao
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Một số giải pháp huấn luyện hiệu quả đội tuyển bóng đá học sinh THCS
ở trường TH&THCS Xã Cẩm Tâm, Huyện Cẩm Thủy, Tỉnh Thanh Hóa
+ Là một số bài tập động tác tăng cường về thể lực như: Chạy tăng tốc độ.Các động tác về kỹ thuật như đỡ bóng, chuyền bóng, sút bóng, bắt bóng, chiếnthuật thi đấu khối THCS
Trang 61.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
bằng đề tài “Một số giải pháp huấn luyện hiệu quả đội tuyển bóng đá học sinh THCS ở trường TH&THC Cẩm Tâm, Huyện Cẩm Thủy Tỉnh Thanh Hóa.
2.2 Thực trạng của việc học tập môn bóng đá ở trường TH&THCS A trước khi áp dụng sáng kiên kinh nghiệm.
Địa phương nơi bản thân tôi công tác là một xã vùng sâu, vùng xa củahuyện Cẩm Thủy, với diện tích không rộng, dân số ít nên năm 2016 nhà trường
đã được sát nhập lại giữa 2 cấp học đó là Tiểu học và Trung học cơ cở
Mặc dù học sinh ở khối THCS trong nhà trường không đông nhưng trongcông tác giáo dục thể chất nói chung và đặc biệt là học bộ môn bóng đá nóiriêng các em đều rất hứng thú và tham gia học tập đầy đủ, nhiệt tình
Tuy môn bóng đá được đông đảo các em học sinh ưa thích và tham gia tậpluyện nhưng nhìn chung các em có tố chất và say mê về bóng đá thì rất ít Thờigian tập bóng và chơi bóng của các em chưa nhiều,vì lịch học thêm, học phụ đạotrong trường chiếm hết thời gian luyện tập của các em, mặc dù đã được nhàtrường và địa phương quan tâm nhưng điều kiện về sân bãi chật hẹp, cơ sở vậtchất còn hạn chế, điều đó cũng đã ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình tập luyệncủa các em Qua khảo sát thực tế đầu năm số học sinh ở các khối lớp cho thấy
Trang 7Như vậy kết quả khảo sát ban đầu cho thấy số lượng các em hiểu biết vềbóng đá còn rất thấp, chưa đáp ứng được với yêu cầu môn học Chính vì vậy màtôi đã xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện kế hoạch tập luyện cho học sinhtrong nhà trường thông qua nhiều biện pháp và giải pháp.
2 3 Các giải pháp giải quyết vấn đề:
Phần 1 Kỹ thuật nhập môn bóng đá.
Nếu muốn nhanh chóng học được động tác kỹ thuật trong bóng đá thì phảinhanh chóng nắm vững các đặc điểm và yếu lĩnh kỹ thuật của bóng đá Mặc dù,
có rất nhiều phương pháp đá bóng khác nhau như: Đá bóng bằng lòng bàn chân,
đá bóng bằng má trong bàn chân, đá bóng bằng mu chính diện bàn chân, đá bóng bằng má ngoài bàn chân, đá bằng mũi bàn chân và gót bàn chân Nhưng
các phương pháp đó đều có những điểm chung, chỉ cần nắm vững đặc điểmchung của phương pháp đá bóng thì có thể nắm được cách học đá bóng, cũngnhư học được động tác kỹ thuật đá bóng ở những vị trí khác nhau
Đặc điểm chung của các phương pháp đá bóng là các kỹ thuật đều được
thực hiện thông qua 4 giai đoạn: Chạy đà, vị trí đặt chân trụ, vị trí tiếp xúc của chân lăng với bóng và động tác tiến lên phía trước sau khi đá bóng đi Trong đó
vị trí chân tiếp xúc với bóng là quan trọng nhất, bởi vì nó quyết định việc dùng
kỹ thuật nào để đá bóng và đá bóng như thế nào cùng với các khâu quan trọng
như đá có chuẩn không
Ảnh: Giới thiệu các yêu cầu kỹ thuật trong Bóng đá cho các em học sinh
Trang 8a Chạy đà Chạy như thế nào và tác dụng của chạy đà?
Khi đá bóng, chạy đà có tác dụng điều tiết khoảng cách giữa người vàbóng, tạo ra tốc độ nhất định, làm tăng sức đá bóng Chạy đà trong đá bóng đượcchia làm 2 loại là chạy đà đường thẳng và chạy đà đường chéo Tùy từng kỹthuật cụ thể mà có các phương pháp chạy đà thích hợp Nếu hướng chạy đà vàhướng đá bóng đi trùng nhau thì gọi là chạy đà đường thẳng, còn hướng chạy đà
và hướng đá bóng đi cắt nhau gọi là chạy đà đướng chéo
b Vị trí đặt chân trụ: Đặt chân trụ như thế nào?
Khi đá bóng, một chân phải đứng chắc chắn trên mặt đất, đỡ trọng lượngcủa toàn thân, chân này được gọi là chân trụ Khi đá bóng chân trụ đặt ở vị trí cóđúng hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến động tác kỹ thuật đá bóng và hiệuquả đá bóng Thực hiện kỹ thuật bóng đá khác nhau thì yêu cầu vị trí đặt củachân trụ cũng không giống nhau Do vậy, khi đá bóng phải căn cứ vào phươngpháp vận dụng kỹ thuật đá bóng để chọn vị trí đặt chân trụ sao cho chính xác,mới có thể đá bóng tốt, đá chuẩn vào bóng
Vị trí đứng của chân trụ chủ yếu là chỉ khoảng cách và phương hướnggiữa chân trụ và bóng bởi vì trong thực hiện có kỹ thuật đá bóng bắt buộc chântrụ để ở phía trước bóng, cách bóng khoảng 10-15cm Có kỹ thuật đá bóng thìchân trụ phải để phía sau, cách bóng khoảng 20-25cm Có kỹ thuật đá bóng thìchân trụ phải để ngang với bóng …
c Chân tiếp xúc với bóng.
Chân tiếp xúc khi đá bóng gồm có 2 nội dung: Một là phần nào của chântiếp xúc với bóng? Đây là tiêu chuẩn để phán đoán nên dùng động tác kỹ thuậtnào để đá bóng, ví như dùng phần mũi của bàn chân tiếp xúc với bóng thì chínhđộng tác kỹ thuật đá bóng bằng mũi bàn chân Thứ hai, là vị trí tiếp xúc vớibóng, hay nói cách khác là chân đá vào vị trí nào của quả bóng? Điều này quyếtđịnh quả bóng được đá đi sẽ lăn tròn trên mặt đất, bay lên cao hay là xoáy Dovậy, chân tiếp xúc với bóng là khâu quan trọng trong việc học tập động tác kỹthuật trong bóng đá
d Động tác tiến lên phía trước sau khi đá bóng
Sau khi đá bóng, do quán tính vận động, cơ thể cũng tự nhiên sẽ chuyển
về phía trước, điều này không chỉ có lợi cho tính chính xác khi đá bóng, mà còn
có thể bảo vệ cho cơ thể người học
Nắm vững được năm khâu này thì có thể học được tất cả các động tác kỹthuật của bóng đá, chính vì thế mà trong quá trình huấn luyện giáo viên cần phảitruyền đạt cho học sinh tất cả những nguyên lý cơ bản của kỹ thuật đá bóng, dựavào khả năng của học sinh và vốn kỹ thuật đã có để huấn luyện nâng cao
Trang 9Phần 2 Nhóm bài tập chuyên môn:
a Bài tập thể lực :
Mặc dù một trận thi đấu bóng đá ở lứa tuổi học sinh THCS ( bóng đá mi ni )
không nhiều, khoảng 20 phút/1 hiệp Nhưng việc để có được thể lực cho các emduy trì tốt trong trận đấu là một vấn đề vô cùng cần thiết Bởi vậy , không chỉhướng dẫn các em có kỹ thuật về chuyên môn mà còn phải hướng dẫn các emcác bài tập về thể lực, để các em không chỉ có sự dẻo dai, sức chịu đựng, mà cònphải có sức bền về tốc độ Cụ thể các bài tập thường tập cho các em là :
Chạy nhanh 20 mét, kỹ thuật chạy đảo hướng vượt qua chướng ngại vật
Bài tập bổ trợ rèn luyện thể lực: chạy nhanh 20m và chạy đảo hướng rèn luyện
Chạy đà ném biên: đây là kỹ thuật tương đối khó, trong quá trình tập tôicho các em ném ở cự ly gần và luôn nhắc nhở các em thực hiện lê chân khi ném
Trang 10Ảnh: Kỹ thuật đá biên Ảnh: Kỹ thuật ném biên
c Bài tập dẫn bóng luồn qua cọc: (Hình 1) bài tập này giúp các em luyện tập
tính khéo léo và linh hoạt trong dẫn bóng
Cách thực hiện: Các em sử dụng các kỹ thuật để dẫn bóng qua cọc sao chobóng không chạm vào cọc và hoàn thành với thời gian ngắn nhất
Ảnh: Tập luyện kỹ thuật dẫn bóng trong bóng đá
d Phối hợp nhóm 2 người:
Các em tập hợp thành 2 hàng dọc đứng cách nhau 5 - 6m, đạp bóng bằnglòng má trong hoặc má ngoài một chạm cho đến đích cách vạch xuất phát 10m -15m ( Hình 2)
Hình 2
Trang 11e Bài tập phối hợp nhóm 3 người: Bài tập này hỗ trợ rất tốt trong tấn công,
cũng như phòng ngự trong không gian hẹp
Cách thực hiện: Chia đội làm 3 nhóm mỗi nhóm cách nhau 2m - 3m (Hình 3)
g Bài tập sút cầu môn: Bài tập này nhằm giúp cho các em có thể kỹ năng dứt
điểm mang tính hiệu quả, khả năng xử lý bóng trong khu vực tấn công đối phương
Cách thực hiện: Chuyền bóng 1 chạm cho đồng đội rồi chạy xuống dứt điểm bằng mu chính diện bàn chân ( hoặc bằng má trong; má ngoài bàn chân) tùy tình huống bóng được trả lại
Ảnh: Hướng dẫn kỹ thuật sút bóng vào cầu môn
Phần 3 Chiến thuật cơ bản trong bóng đá
Trận đấu bóng đá được tiến hành trên mặt sân rộng với 2 đội, mỗi đội có 5 cầu thủ Trong một đội bóng, các cá nhân cầu thủ rất quan trọng; một đội bóng thi đấu hay, không thể thiếu các cầu thủ xuất sắc Tuy nhiên không có bất cứ một cầu thủ nào đủ sức vượt qua một không gian rộng lớn với sự cản phá quyết liệt của đối phương để ghi bàn thắng Điều đó có nghĩa là sức mạnh của đội bóng được thể hiện trước hết ở tính tập thể Điều này đòi hỏi các cầu thủ phải biết chơi có tổ chức, biết phối hợp chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau trong tấn công cũng như trong phòng thủ vì mục đích chung của toàn đội là dành chiến thắng
Chiến thuật trong bóng đá được chia làm hai loại:
1 lần 1 1 lần 2 1
2 2 2 2
3 3 3 3
Hình 3
Trang 12* Chiến thuật tấn công
- Chiến thuật cá nhân
- Chiến thuật đồng đội
a Chiến thuật tấn công: Là các biện pháp, phương pháp và hình thức tổ chức
thi đấu để tấn công cầu môn đối phương Trong tấn công phải nắm được cácnguyên tắc cơ bản:
* Tạo ưu thế về số lượng trong tấn công, khi có bóng mỗi cầu thủ phảitriển khai tấn công và chiếm lĩnh các vị trí có lợi
* Tấn công nhanh và bất ngờ là yếu tố rất quan trọng, điều này làm chođối phương không kịp tổ chức phòng ngự hoặc phòng ngự không chặt chẽ
* Mở rộng diện tấn công, tấn công trên nhiều hướng khác nhau làm chohàng phòng ngự phải dàn mỏng và phòng thủ thiếu chiều sâu
* Lôi kéo người, tạo khoảng trống Trong tấn công phải liên tục di chuyểnnhằm lôi kéo đối phương để đồng đội hành động
* Tổ chức tấn công có nhiều lớp, nhiều tuyến, phối hợp nhịp nhàng giữatấn công nhanh
* Tận dụng các tình huống cố định để tổ chức tấn công như đá những quảphạt gần vòng cấm địa, phạt góc
a.1 Chiến thuật tấn công cá nhân
Chiến thuật tấn công cá nhân là hành động của cầu thủ với bóng hoặckhông bóng nhằm tấn công cầu môn đối phương phù hợp với nhiệm vụ, vị trícủa mình và tình huống trên sân Chiến thuật tấn công cá nhân là cơ sở của chiếnthuật nhóm và chiến thuật tập thể Trong thi đấu các cầu thủ vận dụng tốt chiếnthuật cá nhân sẽ tạo điều kiện hoàn thành một cách sáng tạo chiến thuật nhóm vàchiến thuật của toàn đội
Trong thi đấu, hành động chiến thuật cá nhân rất đa dạng Trong quá trìnhhuấn luyện cần trang bị cho học sinh cách thức chạy chỗ, dẫn bóng, qua người,sút bóng và đánh đầu vào cầu môn, tấn công thủ môn…
- Chạy chỗ là sự di chuyển không bóng trong thời gian thi đấu trong bóng
đá chạy chỗ chiếm một vị trí rất quan trọng Mục đích của chạy chỗ chiếm một
vị trí thuận lợi để nhận bóng, để phối hợp với đồng đội, để tạo ưu thế về sốlượng, để tạo tình huống uy hiếp cầu môn đối phương hoặc lôi kéo đối phươngtạo khoảng trống cho đồng đội hoạt động