Một số phương pháp và kỹ năng dạy bài thực hành ở bộ môn sinh học 6

Như vậy bộ môn sinh học lớp 6 với nội dung nghiên cứu về giới Thực vật, Vi khuẩn, Nấm và Địa y đã mở đầu cho việc nghiên cứu thế giới hữu cơ mộtcách có hệ thống trong bộ môn Sinh học, ch

2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 42.3 Các SKKN hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 52.3.1.Xây dựng kế hoạch cho các bài thực hành và các thí nghiệm

2.3.2 Thiết kế giáo án và tổ chức dạy học loại bài thực hành hoặc

2.4 Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục, với bản

DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SKKN NGÀNH

GD&ĐT CẤP HUYỆN, TỈNH VÀ CẤP CAO HƠN XẾP TỪ

LOẠI C TRỞ LÊN.

22

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài.

Mục tiêu chung của môn sinh học ở trường THCS là cung cấp những kiếnthức cơ bản tương đối hoàn chỉnh về cấu tạo, hoạt động của các cơ thể sống,thông qua các đại diện thuộc các nhóm VSV, Nấm, Thực vật, động vật và conngười Đồng thời sinh học còn trang bị cho học sinh những hiểu biết về các quyluật cơ bản của quá trình sống, hiện tượng di truyền và biến dị, về mối quan hệcủa sinh vật với sinh vật và với môi trường, về sự phát triển của thế giới sinhvật Những kiến thức đó làm cơ sở cho việc tìm hiểu những nguyên tắc kĩ thuậttrong sản xuất có liên quan đến lĩnh vực sinh học, các biện pháp giữ vệ sinh,bảo vệ môi trường, nhằm bảo vệ tăng cường sức khỏe Giúp cho các em có thểtiếp tục học kiến thức sinh học ở THPT, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề hoặc

đi vào cuộc sống

Như vậy bộ môn sinh học lớp 6 với nội dung nghiên cứu về giới Thực vật,

Vi khuẩn, Nấm và Địa y đã mở đầu cho việc nghiên cứu thế giới hữu cơ mộtcách có hệ thống trong bộ môn Sinh học, chính vì thế môn sinh học lớp 6 cầnphải tiếp tục hình thành và phát triển các kĩ năng quan sát, làm thí nghiệm thựchành với các cơ thể sống ở tiểu học, hình thành một số kĩ năng mới của bộ mônnhư thu thập các số liệu, làm tiêu bản thực vật, giải thích sâu hơn các hiện tượngtrong tự nhiên và đời sống có liên quan đến thực vật

Thông qua bộ môn sinh học lớp 6 học sinh sẽ được học những kiến thức cơbản, phổ thông và hoàn chỉnh về hình thái, cấu tạo, hoạt động sống (Trao đổichất, sinh trưởng, sinh sản) trong mối quan hệ của thực vật với môi trường làm

cơ sở cho các em tiếp tục học những kiến thức về di truyền ở sinh học lớp 9 Cóthể nói cùng với những kiến thức về động vật, con người, kiến thức về thực vật

ở sinh học lớp 6 cung cấp cho học sinh những tri thức cơ sở để học sinh có thểnắm được các kiến thức sinh học đại cương về mối quan hệ giữa sinh vật vớimôi trường ( kiến thức sinh thái học), quy luật di truyền, biến dị ở các lớp trên.Những kiến thức về thực vật học sẽ làm cơ sở để học sinh hiểu các biện pháp kĩthuật để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp ở môn công nghệ lớp 7 và lớp 9

Cụ thể bộ môn sinh học lớp 6 ở trường THCS có nhiệm vụ:

- Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, hệ thống về cơ thể thựcvật và nhóm thực vật

- Hình thành kĩ năng bộ môn cho học sinh

- Rèn luyện năng lực tư duy độc lập cho HS

- Hình thành các phẩm chất nhân cách toàn diện như:

+ Bồi dưỡng thế giới quan

+ Giáo dục môi trường và giữ gìn sức khỏe

+ Giáo dục kĩ thuật tổng hợp, lao động sản xuất và hướng nghiệp

+ Giáo dục thẩm mĩ

- Đảm bảo tính liên thông bộ môn giữa các lớp học và cấp học cho HS.Như vậy trong dạy học sinh học lớp 6 nếu giáo viên hoàn thành tốt cácnhiệm vụ bộ môn sẽ góp phần tích cực vào việc đào tạo thế hệ trẻ có nhân cáchphát triển toàn diện sau này, tham gia tích cực vào công cuộc xây dựng đất nước,bảo vệ môi trường sinh thái đảm bảo cho sự phát triển bền vững.

Để làm được điều đó đòi hỏi người giáo viên khi giảng dạy bộ môn sinhhọc lớp 6 phải biết vận dụng các phương pháp và kĩ năng dạy học bộ môn vàogiảng dạy một cách hợp lí Ở độ tuổi này ( 11-12 tuổi) các em rất hiếu độngthích khám phá những điều mới lạ, thích bắt trước, đặc biệt bắt trước tìm hiểunhững gì khơi gợi sự tò mò của các em Nhưng đồng thời các em không có khảnăng tập trung chú ý lâu vào một vấn đề nào đó, mà chóng chán Do vậy giáoviên phải sử dụng các phương pháp dạy học thích hợp và đa dạng đặc biệt ưutiên các phương pháp trực quan, thực hành Tuy nhiên trong tình hình thực tếhiện nay ở các nhà trường THCS đa số giáo viên lại xem nhẹ và thường bỏ quanhững tiết thực hành, những thí nghiệm vì những tiết thực hành và những thínghiệm thường có nội dung khó, nhiều giáo viên thực hiện không thành công,khi thực hiện mất nhiều thời gian và đòi hỏi sự chuẩn bị công phu, tốn kém vềvật chất nên giáo viên không muốn hoặc rất ngại tiến hành các bài dạy này màthay vào đó là dạy học bằng tranh ảnh hoặc dạy lí thuyết cho học sinh dẫn đếncác em tiếp thu kiến thức rất bị động và không nhớ lâu, đặc biệt khi học xongcác em không có khả năng áp dụng vào thực tiễn cuộc sống và sản xuất Xuất

phát từ tình hình đó bản thân tôi nhận thấy việc đưa ra đề tài nghiên cứu “ Một

số phương pháp và kĩ năng dạy bài thực hành ở bộ môn sinh học 6” là cần

thiết nên tôi đã xây dựng đề tài SKKN này nhằm giúp cho Giáo viên bộ mônsinh học nói riêng và giáo viên trong nhà trường THCS nói chung tham khảo đểthực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy của bản thân và giúp học sinh khối 6 trong cácnhà trường tiếp thu kiến thức chủ động hơn, biết vận dụng kiến thức đã học vàocuộc sống của bản thân mình

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Nghiên cứu đề tài SKKN này nhằm giúp cho học sinh tiếp thu kiến thứcchủ động hơn, ghi nhớ kiến thức lâu hơn và có khả năng vận dụng kiến thức vàocuộc sống một cách tốt hơn

- Giáo dục cho các em lòng yêu thích môn học, ý thức bảo vệ cơ thể, bảo vệthiên nhiên và đặc biệt là bảo vệ thực vật

- Giúp cho GV bộ môn sinh học thực hiện tốt hơn những bài thực hành vànhững thí nghiệm trong SGK của chương trình sinh học lớp 6 góp phần hoànthành tốt nhiệm vụ được giao

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài tập trung nghiên cứu một số bài thực hành và một số thí nghiệm cótrong chương trình SGK sinh học lớp 6 ở trường THCS về:

+ Sự chuẩn bị của Giáo viên và học sinh trước khi làm thực hành trên lớp

+ Cách tiến hành (Các bước) dạy bài thực hành và các bước tiến hành thínghiệm.

+ Một số lưu ý cần thiết khi tiến hành thí nghiệm để thí nghiệm thành công

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập và xử lí thông tin

- Phương pháp sưu tầm tài liệu, thống kê và xử lý số liệu

- Phương pháp trao đổi, thảo luận với học sinh, phụ huynh và đồng nghiệp

bộ môn

- Phương pháp thực nghiệm: Tiến hành dạy học trực tiếp cho học sinh trong nhà trường

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Như ta đã biết đối tượng học sinh lớp 6 là đối tượng thích khám phá điềumới lạ Do đó các phương pháp thực hành có tác dụng không chỉ giúp các em tựmình chiếm lĩnh các kiến thức thực vật học một cách vững chắc, sâu sắc hơn màcòn giúp các em rèn luyện kĩ năng bộ môn, gây hứng tú học tập bộ môn, chuẩn

bị khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, giáo dục ý thức lao động, sáng tạomột cách có hiệu quả qua môn học

Các phương pháp thực hành có thể được vận dụng vào dạy học các kiếnthức về hình thái, giải phẫu, sinh lí, sinh thái thực vật các phương pháp thựchành có thể được vận dụng khi dạy học sinh học 6 là thực hành xác định mẫuvật, thực hành quan sát, thực hành thí nghiệm Có thể làm thực hành trên lớphoặc hướng dẫn học sinh làm thực hành ở nhà, ở vườn trường và ghi chép lại kếtquả để từ đó phân tích, tổng hợp, khái quát hóa hình thành và phát triển các kháiniệm thực vật học Phương pháp thực hành cũng có thể được áp dụng trong cáchoạt động ngoại khóa của tất cả các học sinh trong lớp hoặc của các em trongcâu lạc bộ sinh học với nhiều tên gọi khác nhau như: “ Hội những nhà khoa họctrẻ yêu thiên nhiên”, Hội bảo vệ thiên nhiên trẻ” Hình thức hoạt động này giúpcác em mở rộng, đào sâu kiến thức, đặc biệt góp phần giáo dục cho các em yêu

thích bộ môn và lòng yêu thiên nhiên (Trích giáo trình phương pháp dạy học sinh học ở trung học cơ sở - Nhà xuất bản đại học sư phạm)

Để vận dụng phương pháp thực hành có hiệu quả, giáo viên cần chuẩn bịchu đáo mẫu vật, tiến hành làm thử, có quy trình tổ chức cho học sinh thực hànhhợp lí, dự kiến những tình huống xẩy ra để có thể giải đáp cho học sinh hoặc tìmcác giải pháp cụ thể giúp cho công tác thực hành của học sinh có kết quả Việcchuẩn bị các mẫu vật có thể giao cho học sinh hoặc nhóm học sinh chuẩn bị,nhưng giáo viên cần kiểm tra sự chuẩn bị của các em để kịp thời bổ sung nếucần thiết

* Quy trình áp dụng phương pháp thực hành:

- Chuẩn bị mẫu vật: Có thể giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị mẫu vật

ở nhà trong tiết học trước, giáo viên làm thử trước khi lên lớp

- Hướng dẫn học sinh làm thực hành

- Trong khi học sinh thực hành giáo viên theo dõi, sửa chữa, uốn nắn cácthao tác thực hành cho học sinh, hoặc trả lời, hướng dẫn thêm cho những họcsinh chưa nắm được công việc của mình

- Dưới sự hướng dẫn của giáo viên học sinh rút ra kết luận khoa học Giáoviên có thể cho học sinh vẽ, lập biểu đồ, sơ đồ, bảng thống kê, để biểu diễn kếtquả thực hành.( Giáo viên có thể cho học sinh phán đoán hoặc dự báo kết quảtrong các tình huống khi thực hành và kiểm tra các phán đoán, dự đoán đó khilàm thực hành hoặc khi thực hành xong)

Dùng phương pháp thực hành có nhiều ưu điểm nhưng giáo viên cần chú ýđến công tác tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh vì lứa tuổi này học sinhrất hiếu động Tuy vậy nên tránh khuynh hướng quá khắt khe làm cho giờ dạymất đi sự sinh động vốn có của một giờ thực hành Trong chương trình sinh học

6 không có tiết thực hành riêng để củng cố kiến thức mà chỉ có các bài thựchành và các thí nghiệm nhằm mục tiêu hình thành kiến thức mới

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

* Kết quả khảo sát thực trạng trước khi áp dụng SKKN:

Nội dung khảo sát Hình thức khảo sát

Số lượng HS

Tỉ lệ

- Khả năng tiếp thu kiến thức

qua các bài thực hành môn sinh

41/58 70,7%

* Những khó khăn nhận thấy khi khảo sát thực trạng cần phải giải quyết vàkhắc phục:

- Đa số học sinh không yêu thích môn học do phải học nhiều lí thuyết, giáoviên ít dạy các tiết thực hành nên không gây được hứng thú cho các em và các

em có suy nghĩ sinh học là môn phụ ở trường THCS

- Học sinh không có hứng thú với bộ môn nên khi học bộ môn thường ngại,nhác học, không chịu khó tìm tòi, không phát biểu ý kiến mà thường ỉ lại chogiáo viên

- Lứa tuổi các em còn nhỏ chưa ý thức được vấn đề bảo vệ môi trường sốngxung quanh, chưa hình thành thói quen bảo vệ thiên nhiên nói chung và thực vậtnói riêng

- Các em không được thực hành và làm thí nghiệm nhiều nên kĩ năng thựchành không có dẫn đến khi gặp vấn đề nào đó trong cuộc sống đòi hỏi phải thựchiện những thao tác thực hành thì các em rất lúng túng không biết áp dụng nhưthế nào

- Đa số học sinh không biết cách sử dụng các dụng cụ thí nghiệm có sẵntrong phòng thiết bị do các em ít được tiếp xúc, đặc biệt là những thí nghiệm cónội dung khó

- Nhiều giáo viên bộ môn phải dạy nhiều tiết trên lớp nên không có thờigian để lập kế hoạch riêng cho dạng bài thực hành và thí nghiệm nên khi bướcvào tiết dạy nhiều thí nghiệm đòi hỏi phải làm trước thường không thực hiệnđược Có giáo viên ngại va chạm hay tiếp xúc với dụng cụ thực hành, đặc biệt làhóa chất nên đôi khi bỏ qua luôn các thí nghiệm trong bài

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Một số biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề:

2.3.1 Xây dựng kế hoạch cho các bài thực hành và các thí nghiệm trong cả năm học.

Trong chương trình sinh học 6 có những bài thực hành hay thí nghiệm cầnthời gian để làm trước cả tháng, nửa tháng hoặc 1 tuần nên ngay từ đầu năm họcgiáo viên cần thiết phải xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng bài thực hành cụ thểtránh tình trạng đến sát ngày dạy mới làm sẽ không kịp thời gian, không thànhcông trong quá trình tiến hành, ngoài ra một số dụng cụ thực hành không còn sửdụng được hoặc kém chất lượng giáo viên cũng cần phải xem trước để nắm bắttình hình trước khi tiến hành thực hành và thí nghiệm Việc lập kế hoạch cho bàithực hành thí nghiệm giúp cho GV chủ động hơn trong quá trình tiến hành dạyhọc, giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức, rèn luyện những thao tác, những

kĩ năng thực hành để từ đó hình thành cho các em khả năng nghiên cứu khoahọc thúc đẩy niềm đam mê môn học và có ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệmôi trường, bảo vệ thiên nhiên

Mẫu kế hoạch chuẩn bị cho các bài thực hành hoặc bài có nội dung thựchành ( Kế hoạch thực hành):

Chuẩn bị và tiến hành thí nghiệm của GV và HS

Thời gian chuẩn bị trước khi tiến hành bài học

( Tiết: 5)

Kính lúp,kính hiển vi

và cách sửdụng

GV: - Kính lúp, kính hiển viHS: - Một vài bông hoa

1 ngày

( Tiết: 6)

Quan sát tếbào thực vật

GV: - Kính hiển vi

- Đồ mổ, tiêu bản, la men, đĩa kính, giấy thấm

HS: 1 cây hành và 1 quả cà chua

1 ngày

( Tiết: 7)

Quan sát hìnhdạng tế bàoqua tiêu bản

GV: - Kính hiển vi

- Tiêu bản: Lát cắt ngangthân cây, lá cây, rễ cây

1 ngày

( Tiết: 9)

Quan sát cácloại rễ, cácmiền của rễ

GV: - Kính lúp, khay nhựa,chậu trồng cây

HS: - Một số cây rễ cọc vàcây rễ chùm

1 ngày

5 Bài 11

(Tiết:11)

Thí nghiệm chứng minh nhu cầu nước của cây

HS: - Chuẩn bị và làm thínghiệm ở nhà: Phơi mỗiloại 100g một số loại củ,quả, hạt đến khô rồi cân lạighi vào phiếu

7 ngày

6 Bài 14

(Tiết:15)

Thí nghiệm ngắt ngọn câyđậu

HS: - Làm thí nghiệm ở nhà:

Gieo hạt đậu vào 2 chậu,chọn 6 cây phát triển đều ( Mỗi chậu 3 cây), ngắt ngọn

3 cây trong một chậu, chậucòn lại không ngắt ngọn,chăm sóc 2 chậu trong 2tuần đo chiều cao các cây ở

2 chậu ghi vào phiếu

14 ngày

7 Bài 17

(Tiết 18)

Thí nghiệm chứng minh

sự vận chuyển các chất trong thân

HS: - Làm thí nghiệm ở nhà:

2 cốc thủy tinh, một cốcđựng nước trắng và một cốcnước có pha mực đỏ, cắm 2bông hoa huệ trắng sau haingày đem đến lớp quan sát

2 ngày

8 Bài 20

(Tiết 23)

Quan sát cấu tạo trong của phiến lá

GV: - Kính hiển vi, tiêu bảnlát cắt ngang phiến lá, môhình cấu tạo phiến lá

1 ngày

9 Bài 21

(Tiết 24)

Thí nghiệm chứng minh

lá cây chế tạo tinh bột khi

cá ánh sáng

và thí nghiệmchứng minh

lá cây nhả ra khí oxi khi chế tạo tinh bột

GV: - Dung dịch iôt, đèncồn, chuông thủy tinh, nướcvôi trong, ống nghiệm

HS: - Tiến hành ở nhà:

+ Trồng cây khoai lang vàochậu và tiến hành bịt bănggiấy đen một phần lá câynhư hướng dẫn

+ Úp cây rong đuôi chó vàoống nghiệm rồi thực hiệnnhư hướng dẫn

HS: Tiến hành ở nhà rồi đemđến lớp ( trồng 2 cây vào 2chậu)

lá, rễ

HS: Tiến hành ở nhà+ Vùi củ gừng, củ khoailang vào đất ẩm Đặt lá câythuốc bỏng, rau má nơi đấtẩm

HS: Tiến hành ở nhàLấy 4 cốc thủy tinh đánh số1,2 và 2 cốc số 3

+ Cốc 1: Bỏ vào 10 hạt đỗtốt, khô

+ Cốc 2: Bỏ vào 10 hạt đỗtốt, khô và cho ngập nước

+ Cốc 3: Bỏ bông ẩm xuốngdưới rồi cho 10 hạt đỗ tốt,khô lên trên.( Làm 2 cốc)trong đó 1 cốc để ngoàinhiệt độ thường, 1 cốc chovào thùng đá

7 ngày

13 Bài 38

(Tiết 46)

Thực hành quan sát cấu tạo của cây rêu

GV: Khay nhựa, kính lúp,kim mũi mác

HS: Cây rêu tường và một

số cây rêu khác

1 ngày

2.3.2 Thiết kế giáo án và tổ chức dạy học loại bài thực hành hoặc bài có thí nghiệm cho học sinh.

Bài học thành công hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố, xong có mộtphần rất quan trọng không thể thiếu đó là khả năng chuẩn bị kế hoạch dạy họccủa giáo viên Nếu giáo viên có kế hoạch và chuẩn bị giáo án chu đáo trước khilên lớp thì việc giảng dạy tiết học đó sẽ trôi chảy, nhuần nhuyễn hơn, giáo viên

sẽ làm chủ được kiến thức để truyền đạt đến học sinh một cách có hệ thống,nhanh nhất và toàn vẹn nhất Bên cạnh đó học sinh cũng sẽ dễ hiểu bài và tiếpthu kiến thức chủ động hơn dưới sự hướng dẫn của giáo viên Đặc biệt nhữngbài thực hành và bài có thí nghiệm thì giáo viên lại càng cần thiết phải chuẩn bị

kĩ càng hơn vì nó có liên quan đến những thao tác, kĩ thuật, những kĩ năng hoạtđộng phức tạp đòi hỏi phải tiến hành một cách chính xác và khoa học

Sau đây là một số giáo án và cách tiến hành dạy học điển hình cho loại bàithực hành trong môn sinh học 6

Bài 6 ( Tiết 6): THỰC HÀNH QUAN SÁT TẾ BÀO THỰC VẬT

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:

- HS biết làm tiêu bản hiển vi tạm thời tế bào thực vật

- Hiểu và phân biệt được các dụng cụ thực hành: kim nhọn, kim mũi mác, đồ

mổ,

- Quan sát được các vật mẫu dưới kính hiển vi

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng kính hiển vi và các dụng cụ thực hành

- Rèn luyện kĩ năng vẽ hình sau khi quan sát được

3 Thái độ:

- Có ý thức giữ gìn dụng cụ sau khi sử dụng

- Giáo dục lòng yêu thích bộ môn và ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ thiênnhiên

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin

- Năng lực nghiên cứu

* Phẩm chất

- Yêu gia đình, quê hương, đất nước

- Tự lập, tự tin, tự chủ

- Có trách nhiệm với bản thân cộng đồng đất nước, con người

II PHƯƠNG PHÁP , PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

- Phương pháp: Trực quan, thực hành, vấn đáp

- Phương tiện: phấn, bảng, SGK, sách chuẩn KTKN, dụng cụ thí nghiệm

III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH :

1 Giáo viên:

- Dụng cụ: 4 kinh hiển vi, 8 lam kính, 8 lamen (vật, thị kính: 5 x 10), lọ đựngnước cất, 2 ống nhỏ giọt, giấy thấm, 4 khay nhựa, 4 kim mủi mác, 4 kim nhọn

- Vật mẫu: củ hành trắng tươi, quả cà chua chín

- Bảng phụ ghi nội dung tóm tắc các bước tiến hành

2 Học sinh:

- Chuẩn bị theo nhóm vật mẫu: củ hành trắng, quả cà chua chín

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :

1 Kiểm tra bài cũ : (3 phút)

- Câu hỏi 1: Hãy nêu các bước sử dụng kính lúp ?

- Câu hỏi 2: Các bước sử dụng kính hiển vi ?

2 Dạy bài mới :

* Mở bài: ( 2 Phút) Các tế bào thực vật thường có kích thước rất nhỏ, khi

muốn quan sát ta cần phải sử dụng các dụng cụ hổ trợ như kính hiển vi Và khimuốn quan sát vật mẫu ta cần phải chuẩn bị tiêu bản tạm thời vậy cách làm tiêubản tạm thời đó như thế nào ta cùng nghiên cứu bài thực hành hôm nay

* Giáo viên:

- Nêu yêu cầu của bài thực hành: Qua bài thực hành này các em sẽ:

+ Biết cách làm một tiêu bản hiển vi tạm thời ( Tế bào biểu bì vảy hành hoặc tếbào thịt quả cà chua)

+ Biết sử dụng kính hiển vi

+ Tập vẽ hình đã quan sát được

- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

* Phát triển bài: phân công nhóm:

- Nhóm 1, 2 làm tiêu bản biểu bì vảy hành trước

- nhóm 3, 4 làm tiêu bản tế bào thịt quả cà chua

a Hoạt động 1: Quan sát tế bào dưới kính hiển vi:

- Mục tiêu: HS làm được tiêu bản tạm thời và quan sát được dưới kính hiển vi

- Thời gian: 20 phút

- Hình thức tiến hành HĐ: Thực hành theo nhóm

- ĐVĐ: Cách làm tiêu bản và quan sát tiêu bản dưới kính hiển vi như thế nào?

GV: Phân dụng cụ cho các nhóm.

Treo bảng phụ nội dung các bước

tiến hành thí nghiệm và cách hướng

dẫn quan sát lên bảng

- Yêu cầu học sinh đọc kỹ các bước

tiến hành và thực hiện quan sát tiêu

+ Lấy biểu bì vảy hành phải thật

mỏng mới quan sát được dưới

kính hiển vi

+ Khi đậy lamen lên phải cầm

nghiêng 45 0 cho mép của lamen

tiếp xúc với giọt nước, sau đó hạ từ

từ cạnh đối diện của lamen xuống

để tránh có những bong bóng nằm

bên trong dễ bị đánh lừa khi quan

sát.

+ Khi quan sát chú ý quan sát ở vật

kính nhỏ trước sau đó chuyển sang

quan sát ở vật kính lớn hơn.

- Đối với thao tác làm tế bào thịt

quả cà chua:

+ Thịt quả cà chua phải lấy thật ít

không lấy nhiều quá.

+ Khi dầm phải dầm kĩ để thịt quả

I Quan sát tế bào biểu bì vảy hành

dưới kính hiển vi:

* Cách tiến hành làm tiêu bản:

- Tách đôi lá hành theo chiều dọc

- Lấy nửa lá hành cuộn dọc theo đầungón tay trỏ trái, dùng ngón giữa vàngón cái giữ chặt

- Tay phải dùng kim mũi mác lách vàtước nhẹ, chọn chỗ nào mỏng cắt từngmiếng nhỏ khoảng 0,5 cm, cho cácmiếng đã cắt vào đĩa kính đồng hồ đã cósẵn nước sạch

- Đặt mặt ngoài của miếng biểu bì lênlam kính đã có sẵn giọt nước rồi đậynhẹ la men lên trên

- Dùng giấy thấm đặt cạnh lamen đểthấm hết nước tràn ra ngoài

- Đặt tiêu bản lên bàn kính và quan sát

* Cách quan sát tiêu bản:

- Đặt và cố định tiêu bản lên bàn kínhhiển vi

- Quan sát tiêu bản theo các bước đã học

ở tiết 5

- Chọn 1 nhóm tế bào nhìn rõ nhất rồi

vẽ hình quan sát được vào vở

II Quan sát tế bào thịt quả cà chua

chín:

* Cách tiến hành làm tiêu bản:

- Cắt đôi quả cà chua chín,

- Dùng kim mủi mác lấy ít thịt quả cà

cà chua được dàn mỏng ra tránh

tình trạng dồn lại khi quan sát sẽ

không thấy được tế bào.

HS: Các nhóm tiến hành các thao tác

thí nghiệm được phân công

- Nhóm trưởng đọc các bước tiến

hành, các học sinh khác nghe và

thực hiện theo hướng dẫn trên bảng

phụ

GV: Theo dõi hướng dẫn các nhóm

thực hiện thí nghiệm và cách quan

sát kết quả, yêu cầu học sinh vẽ hình

- Đậy lamen lại thật nhẹ

- Dùng giấy thấm đặt cạnh lamen để húthết nước tràn ra ngoài

b Hoạt động 2: Vẽ hình quan sát được

- Mục tiêu: Rèn kỹ năng vẽ hình quan sát được dưới kính hiển vi

phần trong tế bào biểu bì vảy hành và

tế bào thịt quả cà chua

Tế bào biểu bì vảy hành

Tế bào thịt quả cà chua

3 Luyện tập, củng cố: ( 4 phút)

- Cho HS các nhóm vệ sinh sạch sẽ phòng thực hành

- Nhận xét cách sử dụng kính hiển vi của các nhóm và kết quả thực hành; tinhthần chuẩn bị, thái độ tham gia

- Ghi điểm học sinh có kết quả tốt

- Yêu cầu học sinh các nhóm về nhà hoàn thành hình vẽ

- Hướng dẫn học sinh lau chùi kính hiển vi và cho vào hộp

V HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ (1 Phút)

- Trả lời câu hỏi 1,2 trang 22 vào vở bài tập ở nhà

- Chuẩn bị bài sau: Đọc và tham khảo trước bài “Cấu tạo tế bào thực vật”

-Bài 21( Tiết 24): QUANG HỢP

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- HS biết xác định được chất hữu cơ do cây tạo ra khi có ánh sáng (quang hợp)

- HS hiểu được chất khí thải ra khi cây quang hợp

2 Kỹ năng:

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

- Lắng nghe tích cực, tự tin trình bày ý kiến trước tổ, lớp

- Rèn luyện kĩ năng thực hành thí nghiệm

- Năng lực nghiên cứu

- Năng lực giao tiếp

* Phẩm chất

- Tự lập, tự tin, tự chủ

- Có trách nhiệm với bản thân, với gia đình, bạn bè và người xung quanh