SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP kỹ THUẬT dạy học THEO NGHIÊN cứu bài học ở môn NGỮ văn TRƯỜNG THCS TRUNG sơn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUAN HOÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP KỸ THUẬT DẠY HỌC THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC Ở MÔN NGỮ VĂN TRƯỜNG THCS TRUNG SƠN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUAN HOÁ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP KỸ THUẬT DẠY HỌC THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC Ở MÔN NGỮ VĂN TRƯỜNG THCS TRUNG SƠN

Người thực hiện: Lưu Tuấn Anh

Chức vụ: Hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường THCS Trung Sơn SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ Văn

THANH HOÁ NĂM 2018

MỤC LỤC

4 1.3 Đối tượng nghiên cứu 1

5 1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

6 1.4.1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết 2

7 1.4.2 Phương pháp kết hợp nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm 2

10 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3

11 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3

14 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5

15 2.3.1 Các bước thực hiện dạy học theo nghiên cứu bài học 5

16 2.3.2 Các kỹ thuật dạy học theo nghiên cứu bài học 7

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Tại bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới giáo dục cũng được xem là quốc sách hàng đầu Xã hội càng phát triển những đòi hỏi và yêu cầu về giáo dục càng cao Ngày 4/11/2013, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã xác định: “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.” [1]

Trong yêu cầu đổi mới giáo dục, đặc biệt nhấn mạnh việc khắc phục những hạn chế của chương trình sách giáo khoa, tăng cường tính thực tiễn, kĩ năng thực hành, năng lực tự học; coi trọng kiến thức khoa học xã hội và nhân văn; bổ sung những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh Và trước hết muốn làm được điều đó phải chú ý đến đổi mới phương pháp dạy học

Tuy nhiên trong những năm qua, những thay đổi trong cách dạy học của người giáo viên ở nước ta vẫn diễn ra chậm chạp với nhiều khó khăn Nhiều nước châu Á và nhiều nước đang phát triển đều có chung tình trạng như vậy Có một lý

do là các giáo viên sẽ rất khó thay đổi cách dạy học đã trở thành thói quen của họ nếu họ không thực sự hiểu được các vấn đề: Tại sao cần phải đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới theo cách nào…

Những câu hỏi trên đây thực sự đã được đề cập đến ở rất nhiều tài liệu, nhiều cuộc hội thảo, các lớp chuyên đề song những vấn đề đó đem tác dụng vào các tiết dạy thực sự trên lớp quả không dễ dàng chút nào đối với người dạy Đối với môn Ngữ văn ở cấp trung học cơ sở, việc đổi mới phương pháp, vận dụng các kĩ thuật dạy học tích cực cũng đã được bàn đến rất nhiều trong các lớp chuyên đề ở huyện,

ở tỉnh trong những năm qua Song hầu như nó chưa được áp dụng rộng rãi trong các tiết dạy đại trà mà chỉ được ứng dụng trong các tiết dạy mẫu, các tiết thao giảng vì thế học sinh chưa được học tập lĩnh hội kiến thức theo đúng tinh thần tích cực và yêu cầu đổi mới giáo dục đã đặt ra Vì thế việc đổi mới phương pháp dạy học cần phải được thực hiện đồng bộ đại trà ở mọi lớp, mọi tiết dạy, mọi đối tượng học sinh thì mới mong đạt được kết quả tốt

Vấn để đổi mới chúng ta cần có cuộc cách mạng về tư duy: Thay đổi kiểu tư duy đơn tuyến đó là kiểu tư duy coi phương pháp là các hệ thống nguyên tắc, điều chỉnh hoạt động nhận thức và hoạt động cách tạo thực tiễn; chuyển kiến thức của thầy sang tr ò theo một chiều Tư duy đơn tuyến là tư duy dễ cả tin, cần phải khắc phục Tư duy đa tuyến là tư duy đặt phương pháp vào hệ thống hoạt động gồm nhiều thành tố ,là tư duy theo hệ hình thái tương tác, bao quát tổng thể mỗi sự vật,

từ đó nắm được bản chất cụ thể và sâu xa của sự vật

Bản thân là một giáo viên, cán bộ quản lý có thâm niên 20 năm trong ngành giáo dục của huyện với sự trải nghiệm của bản thân, cùng với việc học hỏi đồng nghiệp, tiếp thu các chuyên đề thông qua các lớp tập huấn tôi đã có sự thay đổi về

tư duy giảng dạy Hay nói cách khác là đã làm một cuộc cách mạng về phương pháp trong hai năm qua Hiệu quả thực sự chưa như mong muốn song học sinh đã hứng thú hơn khi được tiếp cận kiến thức và các em đã thực sự là những người làm chủ trong quá trình lĩnh hội kiến thức Đó là lý do mà tôi muốn trao đổi với đồng

nghiệp và các nhà quản lí giáo dục về đề tài: “Dạy học theo nghiên cứu bài học môn Ngữ văn trung học cơ sở”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Dạy học theo nghiên cứu bài học nhằm mục đích thay đổi thói quen học tập bị động lâu nay của học sinh nhằm giúp học sinh được quyền trao đổi, thảo luận, giải quyết ấn đề theo suy nghĩ của chính các em Trong các giờ học các em được quyền bộc lộ và phát huy khả năng sáng tạo của mình

Với lượng kiến thức khổng lồ của môn Ngữ văn giáo viên không thể “ nhồi nhét” hết vào đầu học sinh và cũng không thể “ bắt” các em phải thuộc, phải nhớ mà để các

em tự khám phá, tự hiểu và biết vận dụng trong đời sống thực tiễn của mình

Dạy học theo nghiên cứu bài học nhằm mục đích đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn

bị cho học sinh năng lực giải quyết các tình huống trong cuộc sống hiện tại và cả sau này

Vì thế khi chọn đề tài “Dạy học theo nghiên cứu bài học” tôi đã nhằm mục

đích hướng tới người học, mong muốn tạo được những giờ học mà học sinh thực

sự được làm chủ, được bộc lộ, được phát huy và được định hướng một cách đúng đắn nhất

Và khi nghiên cứu đề tài này tôi cũng nhằm mục đích thay đổi chính bản thân mình trong giảng dạy Đó là thói quen áp đặt học sinh về kiến thức, về kỹ năng Học sinh là phải theo thầy, là hình bóng của thầy trong những bài iết thực hành

Tập làm văn Và tôi tin chắc sau khi thực hiện phương pháp “Dạy học theo nghiên cứu bài học môn Ngữ văn THCS” tôi sẽ tạo được niềm say mê, khám phá và hứng

thú cho các em trong mỗi giờ lên lớp

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Chương trình Ngữ văn cấp THCS Trung Sơn, huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết

Cá nhân: Thực hiện các tiết soạn bài theo nghiên cứu bài học

Tổ chuyên môn: Xây dựng, góp ý giáo án

1.4.2 Phương pháp kết hợp nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm

Tổ chuyên môn: Dự giờ đánh giá mức độ thành công, hạn chế của việc áp dụng giáo án trong quá trình lên lớp

Cá nhân: Rút kinh nghiệm sau mỗi lần góp ý của tổ chuyên môn

Đúc kết thành sáng kiến kinh nghiệm sau một năm thực hiện được sự góp ý của tổ chuyên môn và đồng nghiệp

1.4.3 Phương pháp điều tra và khảo sát

Trước khi thực hiện đề tài tôi thấy:

Khối Số HS thích học văn Số HS không thích học văn

Sau khi thực hiện đề tài tôi thấy các em yêu thích và tự giác với bộ môn Ngữ văn hơn.Cụ thể qua điều tra học sinh tôi thấy:

Khối Số HS thích học văn Số HS không thích học văn

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Dựa trên chỉ thị số 2699 CT-BGDĐT ngày 8-8-2017 Nghành giáo dục tiếp tục tập trung thực hiện thắng lợi nghị quyết số 29-NQ/TW của ban chấp hành trung ương Đảng, Nghị quyết số 44/NQ-CP của chính phủ về đổi mới căn bản toàn diện

về giáo dục và đào tạo.Nghị quyết số 88/2014 QH 13 của quốc hội,quyết định số 404/QĐ/TTG của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông, các Nghị quyết của Đảng, quốc hội ,Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc đổi mới toàn diện giáo dục trong tư thế hội nhập và phát triển trong đó có đổi mới phương pháp giảng dạy hướng đến người học, lấy học sinh làm trung tâm, tạo điều kiện để học sinh được phát huy hết sức khả năng sáng tạo của mình Và ngành giáo dục và Đào tạo Quan Hóa nói riêng năm học 2017-2018 thực hiện theo Nghị Quyết số 08-NQ/HU ngày 23 tháng 3 năm 2017 của Ban Chấp hành Đảng Bộ huyện Quan Hóa về nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2017-2020; định hướng đến năm 2025 và kế hoạch số 77/ KH-UBND ngày 22/5/2017 của KH-UBND huyện về kế hoạch hành động thực hiện Nghị Quyết số 08-NQ/HU ngày 23 tháng 3 năm 2017 của Ban Chấp hành Đảng Bộ huyện Quan Hóa về nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2017-2020; định hướng đến năm 2025;Chính điều đó đã thôi thúc mỗi người giáo viên phải thay đổi thói quen phương pháp giảng dạy, tạo điều kiện để học sinh được học tập trong một môi trường hoàn toàn chủ động và tích cực để hội nhập quốc tế

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Về phía giáo viên

Như đã nói ở trên việc thay đổi cách dạy học đã trở thành đường mòn thành thói quen nhiễm vào máu thịt của người dạy là vô cùng khó khăn Bên cạnh đó hiện cũng không phải 100% giáo viên dạy Ngữ văn ở bậc trung học cơ sở đã được tiếp cận với các kĩ thuật dạy học mới Bởi tôi được biết trong những năm qua Sở giáo dục đã triển khai nhiều lớp chuyên đề có ý nghĩa thực tiễn: như giáo dục bảo

vệ môi trường trong môn ngữ văn giáo dục kĩ năng sống qua môn Ngữ Văn hay vận dụng các kĩ thuật dạy học mới trong môn Ngữ Văn Những vấn đề này đã được các phòng giáo dục đặc biệt là phòng giáo dục huyện Quan Hóa cùng với các cốt cán môn Ngữ Văn triển khai cụ thể ,chi tiết và hiệu quả tới những người được

đi học chuyên đề Song mỗi trường chỉ có một đến hai giáo viên đi tiếp thu chuyên

đề Việc truyền đạt lại cho giáo viên ở trường chắc chắn không phải trường nào cũng làm tốt, hoặc c ó trường thậm chí không triển khai cho nên giáo viên không nắm được tinh thần của việc đổi mới dạy học Họ cứ vô tư dạy học theo khuôn mẫu của những giáo án cách đây 5 năm thậm chí 10 năm trước Miễn làm sao hết bài là được Còn học sinh cứ ghi đầy vở, đủ ý để về nhà học thuộc lòng là xong Chính vì kiểu dạy học áp đặt, học theo thầy,thầy là người truyền đạt chân lí như thế cho nên khi kiểm tra đánh giá chúng ta sẽ có một loạt sản phẩm như nhau Học sinh làm văn như chép lại bài chính tả, bài học thuộc lòng khiến người đọc cảm thấy tẻ nhạt nhàm chán vô cùng.Thực ra lỗi đó trước hết phải thuộc về người dạy, bởi chúng ta đã tước đi của các em quyền được sáng tạo,chúng ta luôn áp đặt các em theo cách của mình, tự khẳng định cho các em phải công nhận chân lý chứ không dạy cho các em con đường tìm ra chân lí Đó là một phương pháp dạy học lỗi thời mà trên thực tế đa phần giáo viên của chúng ta hiện nay đang áp dụng Một thực trạng nữa mà giáo viên gặp phải hiện nay khi vận dụng các kiểu dạy học mới đó là cơ sở vật chất ở các trường học hầu như chưa ứng được triệt để Sĩ

số lớp học quá đông, bàn ghế, cách kê bàn ghế trong lớp học vẫn theo kiểu truyền thống nên khi hoạt động nhóm gặp khó khăn Các em phải kê bàn ghế lại tạo nên

sự ồn ào,mất thời gian.hay khi sử dụng kĩ thuật phòng tranh trong dạy học lớp học không có sẵn chỗ để trưng bày Nếu cần sử dụng máy chiếu hiện nay trên địa bàn huyện Quan Hóa mới có một số trường như PTDTNT, THCS Thị Trấn, THCS Hồi Xuân …là có phòng máy cố định,còn các trường khác có từ 1-2 máy chiếu, mỗi lần muốn dạy là giáo viên phải nhờ thêm người hỗ trợ, lớp học thiết kế chưa đúng quy cách nên màn hình chưa đúng chỗ, đèn chiếu phải để giữa lớp, dây điện loằng ngoằng tạo khó khăn cho giáo viên và học sinh trong quá trình di chuyển

Thực trạng khó khăn thứ ba mà tôi nhận thấy nữa khi vận dụng phương pháp,

kĩ thuật dạy học tích cực khó tiến hành đồng bộ ở tất cả các trường, các lớp, các giáo viên bởi vì trên thực tế đội ngũ giáo viên Ngữ văn của huyện Quan Hóa tuổi đời và tuổi nghề còn trẻ, hơn nữa lại thiếu giáo viên thì số giờ của các đồng chí áp lực hơn Nhiều giáo viên dạy xa nhà, tư tưởng tâm huyết nghề nghiệp chưa cao,

quan điểm “ tối ngày đầy công” hết tiết hết bài là được vẫn còn phổ biến cho nên

tinh thần học tập, thay đổi, vận dụng kĩ thuật dạy học mới đối với một số giáo viên này là rất khó Họ chỉ làm khi có kiểm tra thanh tra, khi có giờ thao giảng ở trường hay đi tham gia dự thao giảng cấp huyện Số giáo viên nhiều người có năng lực nghề nghiệp, có tâm huyết, nhưng bên cạnh đó vẫn còn một số bộ phận bằng lòng với cái vốn có của mình bao năm qua miễn là không ai đụng chạm đến bản thân mình là được Chính vì suy nghĩ đó cho nên ý thức phấn đấu cho chuyên môn còn hạn chế

Việc đầu tư vận dụng các kĩ thuật dạy học mới trong các giờ Ngữ văn tốn nhiều thời gian, công sức của người dạy bởi cần phải có sự chuẩn bị dầu tư chu đáo

mới thực hiện được Vì thế không phải ai cũng sẵn sàng bắt tay để áp dụng các kiểu dạy này Trong khi đó kiểu dạy học truyền thống lại vô cùng đơn giản cô cứ dạy và nói theo giáo án là xong Đó là thực trạng và những khó khăn trong việc áp dụng phương pháp dạy học mới hiện nay ở địa bàn huyện ta nói riêng và hầu như trong toàn tỉnh nói chung

2.2.2 Về phía học sinh

Khi áp dụng các kĩ thuật dạy học mới không chỉ gặp khó khăn về phía giáo viên mà đối với chủ thể (người học) đó là học sinh chúng ta cũng gặp phải rất nhiều khó khăn Lâu nay các em quen tiếp cận kiến thức một cách thụ dộng theo kiểu truyền thống, thầy giảng trò ghi, thầy đọc trò chép, thầy hỏi trò trả lời, nếu không trả lời thì được thầy giải đáp luôn nay buộc các em phải tư duy dộng não, phải đưa ra ý kiến hoặc hợp tác với bạn để cùng ý kiến thống nhất ý kiến đó thì đó thực sự là một vấn đề khó khăn với các em

Một thực trạng nữa mà chúng ta thấy rõ trong quá trình giảng dạy về phía học sinh đó là: Thực hiện chủ trương chính sách xóa bỏ các lớp chọn trong các nhà trường phổ thông (cấp I, II) nên trình độ học sinh trong một lớp không đồng đều Điều này khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực buộc giáo viên phải chấp nhận

sự phân hóa về cường độ, mức độ, tiến độ hoàn thành nhiệm vụ học tập nhất là bài học được thiết kế thành một chuỗi hoạt động độc lập

Có những học sinh hoạt động tích cực trong giờ học nhưng cũng có học sinh

ỷ lại hoàn toàn cho bạn mình (đối với hoạt động nhóm) bởi vì các em nghĩ kết quả

và điểm dành cho nhóm đương nhiên là mình sẽ có “ phần ” trong đó vì thế để tổ chức hoạt động nhóm đối với học sinh giáo viên lại phải suy nghĩ chia nhóm phù hợp, giao việc cho mỗi nhóm tùy theo năng lực của học sinh, điều khiến hoạt động nhóm làm sao để tất cả học sinh đều được bộc lộ khả năng của mình

Trên đây là những vấn đề, là thực trạng dễ thấy nhất trong quá trình áp dụng các kĩ thuật dạy học mới Bên cạnh đó vẫn còn có rất nhiều nhữngkhó khăn nữa mà người trực tiếp đứng lớp như tôi đã gặp phải trong các giờ dạy của mình

Song, vượt qua những khó khăn đó, bản thân tôi đã xác định được trách nhiệm của người giáo viên đứng lớp; dạy học không chỉ là dạy kiến thức mà còn phải bồi dưỡng cho các em lòng say mê học tập ,ý chí vươn lên trong cuộc sống

Vì thế tôi đã luôn chủ động đểáp dụng các kĩ thuật dạy học mới trong những giờ dạy của mình Sau đây là một số tiết dạy có áp dụng các kỹ thuật đó Và chính nhờ

áp dụng các kỹ thuật này mà tôi đã đạt được nhiều thành tích trong giảng dạy

2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Các bước thực hiện dạy học theo nghiên cứu bài học

Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu

Giáo viên cần xác định mục tiêu kiến thức và kỹ năng mà HS cần đạt được khi tiến hành nghiên cứu (theo chuẩn kiến thức, kỹ năng ở từng môn học), đảm bảo phù hợp với trình độ của học sinh, năng lực chuyên môn của giáo viên

Các giáo viên trong tổ thảo luận chi tiết về thể loại bài học, nội dung bài học, các phương pháp, phương tiện dạy học đạt hiệu quả cao, cách tổ chức dạy học

phân hóa theo năng lực của học sinh, cách rèn kỹ năng, hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải quyết tình huống thực tiễn…

Dự kiến những thuận lợi, khó khăn của học sinh khi tham gia các hoạt động học tập và các tình huống xảy ra và cách xử lý (nếu có)…

Bước 2 Tiến hành bài giảng minh họa (BGMH) và dự giờ

Sau khi hoàn thành giáo án của bài học nghiên cứu chi tiết, một giáo viên sẽ dạy minh họa bài học nghiên cứu (BGMH) ở một lớp học cụ thể, các GV còn lại trong nhóm tiến hành dự giờ và ghi chép thu thập dữ kiện về bài học

Giáo viên dự giờ phải đảm bảo nguyên tắc: Không làm ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh; không gây khó khăn cho giáo viên dạy minh họa; khi dự giờ phải tập trung vào việc học của học sinh, cách phản ứng của học sinh trong giờ học, cách làm việc nhóm học sinh, những khó khăn vướng mắc, thái độ tình cảm của học sinh… Quan sát tất cả đối tượng học sinh, không được “bỏ rơi” một học sinh nào

Giaó viên cần từ bỏ thói quen đánh giá giờ qua hoạt động của giáo viên dạy, người dự cần học tập, hiểu và thông cảm với khó khăn của người dạy Đặt mình vào

vị trí của người dạy để phát hiện những khó khăn trong việc học của HS để tìm cách giải quyết

Luyện tập cách quan sát và suy nghĩ về việc học của học sinh trong giờ học,

có khả năng phán đoán nhanh nhạy, chính xác để điều chỉnh việc dạy phù hợp, việc học của học sinh

Thay đổi cách nhìn, cách nghĩ và cảm nhận của giáo viên về học sinh trong từng hoàn cảnh khác nhau

Hình thành thói quen lắng nghe lẫn nhau; rèn luyện cách chia sẻ ý kiến, từ đó hoàn thành mối quan hệ đồng nghiệp thân thiện, cộng tác và học tập lẫn nhau

Để thực hiện thành công hoạt động này giáo viên cần thực hiện các giai đoạn sau:

Giai đoạn 1 Định hướng học tập

Giáo viên giới thiệu trước cả lớp về nội dung cơ bản của chủ đề học tập Tổ chức học sinh học tập theo nhóm (4 đến 6 học sinh), phổ biến, quán triệt tinh thần học tập nhóm để học sinh năm và làm việc hiệu quả

Giai đoạn 2 Tổ chức nghiên cứu bài học

Hoạt động 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập : nhiệm vụ học tập rõ ràng và

phù hợp với khả năng của học sinh, thể hiện ở yêu cầu về sản phẩm mà học sinh phải hoàn thành khi thực hiện nhiệm vụ; hình thức giao nhiệm vụ sinh động, hấp dẫn, kích thích được hứng thú nhận thức của học sinh; đảm bảo cho tất cả học sinh tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ [2]

Hoạt động 2 Thực hiện nhiệm vụ học tập : khuyến khích học sinh hợp tác

với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập, phát hiện kịp thời những khó khăn của

học sinh và có biện pháp hỗ trợ phù hợp, hiệu quả; không có học sinh bị "bỏ quên" [2]

Hoạt động 3 Báo cáo kết quả và thảo luận : hình thức báo cáo phù hợp với

nội dung học tập và kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng; khuyến khích cho học

sinh trao đổi, thảo luận với nhau về nội dung học tập, xử lí những tình huống sư phạm nảy sinh một cách hợp lí [2]

Hoạt động 4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập : nhận xét về

quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh; phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và những ý kiến thảo luận của học sinh; chính xác hóa các kiến thức mà học sinh đã học được thông qua hoạt động [2]

Bước 3: Suy ngẫm, thảo luận về BGMH

Đây là công việc có ý nghĩa quan trọng trong SHCM, là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả của sinh hoạt chuyên môn, TTCM cần phát huy được vai trò, năng lực của người chủ trì, động viên toàn bộ giáo viên trong tổ tham gia đóng góp

ý kiến cho BGMH, cần nhấn mạnh những điểm nổi bật và không xếp loại giờ dạy

Bước 4: Áp dụng

Trên cơ sở BGMH giáo viên nghiên cứu vận dụng, kiểm nghiệm những vấn

đề đã được dự giờ và thảo luận, suy ngẫm áp dụng vào bài học hàng ngày cho phù hợp, đạt hiệu quả tốt

2.2.3 Các kỹ thuật dạy học theo nghiên cứu bài học

Trong một giờ dạy giáo viên có thể sử dụng một hay nhiều kĩ thuật dạy học mới miễn làm sao phù hợp với nội dung bài dạy, đem lại hứng thú, sự say mê, phát huy tính tối đa, tính tích cực của học sinh

Kỹ thuật huy động tư duy (động não tập thể)

Đây là một hình thức học có thể áp dụng cho bất kỳ một tiết dạy nào Huy động tư duy là một kỹ thuật nhằm huy động những ý tưởng mới những kiến thức cần sự phối hợp nhiều người trong lớp Các thành viên được cổ vũ tham gia một cách tích cực thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể

Kỹ thuật huy động tư duy thường được cụ thể bằng hoạt động nhóm Đây là cách tổ chức giờ học không chỉ giúp học sinh củng cố, phát huy kiến thức mà còn nhằm phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỉ luật, tính tập thể, tinh thần tương trợ, hợp tác, ý thức cộng đồng, tạo không khí, niềm vui trong học tập

Học tập theo nhóm làm tăng hiệu quả học tập, nhất là lúc phải giải quyết những vấn đề gay cấn, lúc xuất hiện thực sự nhu cầu phối hợp giữa các cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ chung Hiện nay trong nền kinh tế thị trường đã xuất hiện như cầu hợp tác xuyên quốc gia, năng lực hợp tác phải trở thành một mục tiêu giáo dục mà giáo viên phải hình thành được cho học sinh trong các giờ học

Tôi đã áp dụng kĩ thuật dạy học theo nhóm trong nhiều giờ dạy kể cả phần đọc hiểu văn bản, Tập làm văn và Tiếng Việt đặc biệt của nhất là đối với các bài tập Tiếng Việt hay phần ôn tập thì học theo nhóm là vô cùng cần thiết

Ví dụ 1: Khi dạy tiết 47: “Luyện tập xây dựng bài tự sự - kể chuyện đời thường” [3]

Phần lập dàn bài cho một đề văn tự sự: giáo viên ra cùng một đề bài như nhau, giáo viên có thể chia lớp thành 3 nhóm để các em cùng lập một dàn bài Sau

đó đối chiếu, so sánh kết quả, chắt lọc các ý tốt của mỗi nhóm để hình thành một dàn bài hoàn chỉnh

Hoặc cho 3 đề khác nhau, mỗi nhóm lập dàn bài cho một đề Sau đó các nhóm quan sát bổ sung cho dàn bài của nhóm bạn

Hoạt động nhóm trong giờ Tập làm văn giáo viên sẽ huy động được sự tham gia hợp tác của tất cả học sinh trong lớp Mỗi em dù ít hay nhiều cũng sẽ cung cấp cho nhóm của mình được những thông tin về yêu cầu của bài tập để chứng tỏ khả năng bản thân Biết tổ chức hoạt động nhóm tốt giáo viên sẽ thành công trong giờ dạy

Ví dụ 2: Khi dạy tiết 32 trong chương trình địa phương phần tiếng Việt lớp 8:

“Từ ngữ địa phương Thanh Hóa” [4]

Nếu không tổ chức hoạt động nhóm thì chúng ta không thể hoàn thành được bài dạy ở phần tìm hiểu về các từ ngữ chỉ các quan hệ thân thích ruột thịt của Thanh Hóa và các địa phương khác

Trong tiết dạy này ở phần I: Tôi đã chia lớp học thành 3 nhóm chia trước bài tập ở nhà để các em tìm hiểu Các nhóm đã hoạt động rất tích cực trong giờ học Các em đã thể hiện tinh thần hợp tác cao, trách nhiệm của cá nhân đối với nhóm của mình Giờ dạy sôi nổi và đạt kết quả tốt

Đến phần 2 (luyện tập ) Riêng bài tập 1 tôi vẫn cho học sinh làm việc cá nhân

và trả lời tại chỗ Các học sinh khác bổ sung cho ý kiến của bạn Nhưng sang bài tập 2 gồm rất nhiều câu hỏi nhỏ phải tổ chức hoạt động nhóm mới giải quyết hết được bài tập

Ví dụ 3: Khi dạy phần văn bản cũng có thể tổ chức hoạt động nhóm Ví dụ

như bài “Ôn tập truyện dân gian” [3], nếu không sử dụng kỹ thuật hoạt động nhóm

giờ học cũng sẽ rất buồn tẻ và đơn điệu

Ở câu hỏi 2 giáo viên có thể cho các nhóm thi kể chuyện dân gian (Mỗi nhóm

kể một thể loại) Các thành viên trong nhóm sẽ bắt thăm để được lên kể chuyện trước lớp chứkhông tựcử người kể chuyện Như vậy vừa tạo sự hồi hộp bất ngờ, vừa kích thích được tinh thần hăng say học tập của học sinh

Đối với câu hỏi 4, 5: Trao đổi ý kiến ở lớp nêu và minh họa một số đặc điểm tiêu biểu của từng thể loại truyện dân gian hay so sánh điểm giống và khác nhau giữa các thể loại dân gian giáo viên cũng nên tổ chức cho học sinh hoạt động theo nhóm biến giờ học thành một buổi xê mi na nhỏ, tạo được sự tranh luận, đóng góp

ý kiến giữa các nhóm với nhau

Qua cách tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh tôi nhận thấy rằng dạy học theo nhóm nghiên cứu bài học không chỉ thu được kết quả về mặt kiến thức mà còn xây dựng cho học sinh các kỹ năng cần thiết Bằng cách nói ra những điều đang nghĩ mỗi người có thể hiểu nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề hay bài tập đưa ra, nhận thấy mình cần học hỏi thêm những gì Bài học sẽ trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không phải chỉ là sự tiếp nhận thụ đông từ giáo viên Do

đó hoạt động nhóm thực sự cần thiết trong các giờ học nói chung và giờ học Ngữ văn nói riêng

Kỹ thuật phòng tranh

Đây là một kỹ thuật dạy học tuyệt vời đối với môn Ngữ Văn Kỹ thuật phòng tranh sẽ tích hợp được với rất nhiều các môn học theo như môn Mĩ thuật, môn toán học …