Không những góp phần giữ gìn văn học dân gian, văn hóa dân gian mà hoạt động ngoại khóa này sẽ gây sự hứng thú học tập và lòng say mê khám phá, tìm hiểu văn học dân tộc thông qua việc họ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUAN HOÁ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
CÁCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VĂN HỌC DÂN GIAN, NHẰM GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN NGỮ VĂN CHO
HỌC SINH THCS TRUNG THÀNH
Người thực hiện: Nguyễn Ngọc Quang
Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THCS Trung Thành SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ Văn
THANH HOÁ NĂM 2019
Trang 2MỤC LỤC
Trang 41 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Đại văn hào nước Nga Macxim Gorơki đã từng khẳng định rằng: “Văn học
là nhân học” nghĩa là học văn là học cách làm người Vì vậy có thể thấy rằng
việc dạy- học môn ngữ văn trong nhà trường có một vị trí vô cùng quan trọng Giúp các em hình thành và hoàn thiện nhân cách con người Song dạy- học để đem lại hiệu quả tốt lại là điều không dễ Đặt biệt là trong xu thế hiện nay các ngành khoa học tự nhiên, kinh tế, kỹ thuật… đang chiếm ưu thế Cho nên trong
xu thế chung đó, ngày nay các bậc phụ huynh luôn có định hướng về học tập cho con em mình, coi trọng những bộ môn sau này phục vụ cho nghề nghiệp, hay dễ dàng có cơ hội tìm việc làm trong tương lai của các em về sau này mà vô tình xem nhẹ đi ý nghĩa cũng như vị trí của các môn xã hội nói chung và bộ môn ngữ văn nói riêng, trong việc hình thành và hoàn thiện nhân cách của các em Như chúng ta đã biết, văn học giúp cho con người trở về cội nguồn dân tộc, đồng thời hướng tới xã hội tương lai Thế nhưng dạy học như thế nào để gây hứng thú và niềm say mê cho học sinh? Đó là cả một vấn đề không phải dễ dàng
gì Một mặt dạy học cần không ngừng đổi mới về nội dung phương pháp song bên cạnh đó cũng cần đổi mới cả về hình thức tổ chức Nghĩa là cải tiến các cách thức tổ chức để sao cho cũng từ tiết dạy đó để lại trong học trò nhiều sự rung cảm, cảm xúc sâu lắng nhất về môn học Mà một trong những hình thức tổ chức
có hiệu quả và gây hứng thú cho học sinh nói chung và học sinh bậc THCS nói riêng, đó là hoạt động ngoại khóa văn học Đó là một hình thức tổ chức bổ ích
và mang tính tích cực trong hoạt động dạy học môn ngữ văn ở trường phổ thông Dân tộc Việt nam ta được hợp thành bởi sự kết hợp hài hòa của nhiều thành phần dân tộc anh em, mỗi dân tộc sinh sống trên một lãnh thổ vùng miền khác nhau, mỗi dân tộc anh em lại có một nền văn hóa với những nét bản sắc rất riêng Tất cả hợp chung lại, tạo nên trên đất nước ta một nền văn hóa với nhiều màu sắc phong phú và đa dạng Trong xu thế hội nhập toàn cầu như hiện nay, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là rất cần thiết Văn học dân gian là một phần không thể tách rời của văn hóa dân gian, mà giữ gìn văn học dân gian bằng nhiều hình thức cũng có nghĩa là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Những thế hệ học sinh của chúng ta hôm nay sẽ là những chủ nhân của đất nước trong tương lai Các em cần phải hiểu rõ về dân tộc mình,về tâm hồn của con người Việt Nam Đúng như lời của chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời đã dạy:
“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” [1]
Vì vậy, tổ chức ngoại khóa văn học dân gian là một việc làm hết sức cần thiết và vô cùng bổ ích Không những góp phần giữ gìn văn học dân gian, văn hóa dân gian mà hoạt động ngoại khóa này sẽ gây sự hứng thú học tập và lòng say mê khám phá, tìm hiểu văn học dân tộc thông qua việc học tập môn ngữ văn, và cũng như các môn học khác trong phạm vi nhà trường
Trang 5Như trên đã nói văn học dân gian vốn rất phong phú và đa dạng với rất nhiều màu sắc khác nhau Nhưng so với số tiết học văn học dân gian trong chương trình THCS là quá ít so với kho tàng văn học dân gian dân tộc vô cùng
đồ sộ (tập trung chủ yếu ở chương trình ngữ văn lớp 6,lớp 7) ở lớp 6, lớp 7 học sinh được học với hầu hết các thể loại văn học dân gian từ văn xuôi dân gian cho đến thơ ca dân gian
Có một thực tế đã và đang gây ra không ít khó khăn, trở ngại cho mỗi người giáo viên khi giảng dạy mảng văn học dân gian đó là : Nội dung chương trình thì nhiều, mà thời gian học thì ít Nếu chỉ cho học sinh tiếp cận qua tiết học chính khóa thôi thì không thể chuyển tải hết nội dung của nó Cho nên ta có thể tiến hành lồng ghép sinh hoạt ngoại khóa văn học dân gian với một số hoạt động ngoại khóa khác của nhà trường như tổ chức kỷ niệm ngày 20/11(ngày nhà giáo Việt nam) ngày 22/12 (ngày quân đội nhân dân Việt Nam) ngày 3/2 (ngày thành lập Đảng ) ngày 26/3 (ngày thành lập đoàn) hoặc ngày sinh nhật Bác 19/5…vv
Từ những vấn đề nêu trên, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Cách tổ chức hoạt động ngoại khoá văn học dân gian nhằm gây hứng thú học tập môn ngữ văn ở trường trung học cơ sở Trung Thành” Với mục đích tạo nên một sân
chơi bổ ích cho các em, các em chơi mà học, học mà chơi, nhằm tạo nên sự lôi cuốn hấp dẫn đối với học sinh, từ đó tạo ra sự hứng thú đối với bộ môn Ngữ văn nói chung và mảng văn học dân gian nói riêng
1.2 Mục đích nghiên cứu
Là một giáo viên giảng dạy ngữ văn bậc THCS bản thân tôi cũng rất băn khoăn, trăn trở về vấn đề đã đặt ra.Vì vậy sau một thời gian nghiên cứu và thể nghiệm trong những năm học vừa qua.Tôi đã nhận được sự ủng hộ và đóng góp
ý kiến của tổ chuyên môn và đặc biệt là của Ban giám hiệu nhà trường Nên tôi
đã tiến hành xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động ngoại khóa văn học dân gian cho học sinh để không ngoài mục đích nhằm nâng cao sự hứng thú học tập môn ngữ văn ở trường THCS Góp phần vào bồi dưỡng và phát triển nhân cách
cho học sinh thân yêu
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Về nội dung đề tài: Tôi lựa chọn hình thức tổ chức ngoại khóa về mảng văn học dân gian Không chỉ nhằm đánh giá tổng kết lại toàn bộ chương trình văn học dân gian Việt Nam mà các em đã được học trong chương trình bậc THCS (đã học ở lớp 6 và lớp 7) nói riêng, cũng như giúp các em có những hiểu biết chung về văn học dân gian, làm cơ sở nền tảng để các em tiếp tục tiếp thu mảng văn học dân gian ở bậc THPT Đối tượng nghiên cứu là học sinh khối 6,7 trường THCS Trung Thành năm học: 2017- 2018 và 2018 – 2019 Đồng thời còn tìm ra những giải pháp tích cực để kích thích sự tư duy, nhằm gây hứng thú yêu thích
bộ môn và biết vận dụng kiến thức phong phú ấy vào cuộc sống
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Bằng cách kết hợp các phương pháp thu thập thông tin lắng nghe ý kiến phản hồi của đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí
Trang 6thuyết với phương pháp điều tra khảo sát thực tế, kết hợp phương pháp kích thích tư duy, luyện tập sáng tạo, phương pháp thực hành sắm vai và phương pháp góp ý, sửa chữa… để từ đó hình thành kĩ năng biểu diễn hát dân ca, diễn xuất chèo, rèn kĩ năng vẽ tranh dân gian, kĩ năng hợp tác với nhau trong quá trình làm việc theo nhóm một cách thành thục hơn và hiệu quả hơn
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến
Văn học Việt Nam được cấu thành bởi hai bộ phận: Đó là văn học dân gian
và văn học viết Văn học viết mới ra đời và tồn tại chỉ hơn mười thế kỉ, còn trong khi đó nền văn học dân gian đã ra đời và phát triển rất lâu đời từ trước khi
có chữ viết và sự ra đời của nền văn học viết.Và kể cả khi nền văn học viết đã ra đời thì văn học dân gian vẫn tiếp tục phát triển và đạt được những thành tựu vô cùng rực rỡ Mảnh đất màu mỡ “Văn học dân gian” ấy đã soi sáng tâm hồn và trí tuệ của dân tộc ta Góp phần bồi đắp cho tâm hồn, nhân cách, trí tuệ của dân tộc
ta thêm phần phong phú và đa dạng Nó bao gồm nhiều thể loại như: Thần thoại, Truyền thuyết, Cổ tích, Ngụ ngôn, ca dao, tục ngữ, hò, vè, chèo, tuồng, sử thi, truyện cười, câu đố…vv Văn học dân gian do nhân dân lao động sáng tác chủ yếu theo phương thức truyền miệng Ở Việt Nam văn học dân gian có một vị trí vai trò rất quan trọng, qua hàng nghìn năm Bắc thuộc và ở thời kỳ dân tộc ta chưa có chữ viết hoặc chữ viết chưa phổ biến, thì văn học dân gian đã có những đóng góp lớn trong việc giữ gìn và phát huy vốn ngôn ngữ dân tộc, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc Chính tính chất nhân dân, tính chất dân tộc sâu sắc cuả văn học dân gian từ nội dung cho đến hình thức đã có tác động to lớn đến sự hình thành và phát triển của nền văn học viết về sau này
Đặc điểm của văn học dân gian là những sáng tác theo phương thức diễn xướng mang tính tập thể và truyền miệng Do vậy tác phẩm văn học dân gian là để: nói - hát- kể- diễn Nhưng khi đưa vào nhà trường, nó tồn tại như một tác phẩm văn học viết Vì vậy nên cách tiếp cận một tác phẩm văn học dân gian theo đúng thể loại là rất khó đối với cả giáo viên và học sinh.Tổ chức ngoại khóa là để cho học sinh được nói, được hát, được kể, được diễn Làm như vậy là chúng ta đã đặt văn học dân gian vào đúng môi trường diễn xướng của nó, không những giúp cho học sinh mà còn giúp cho người giáo viên hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm cũng như cách tiếp cận một tác phẩm văn học dân gian Đây là yêu cầu quan trọng bậc nhất mà bất kể một người giáo viên dạy ngữ văn nào cũng phải tuân thủ trong quá trình giảng dạy của mình
Để tiến hành ngoại khóa văn học dân gian đạt hiệu quả và tạo được sự lôi cuốn hấp dẫn đối với học sinh, từ đó tạo ra sự hứng thú đối với bộ môn đòi hỏi bản thân người giáo viên phải xuất phát từ thực tiễn giảng dạy, kết hợp với sự tìm tòi, nghiên cứu về văn học dân gian một cách nghiêm túc Xong sẽ là một sự thiếu xót nếu bản thân người giáo viên áp đặt những điều mà mình đã tích lũy được về văn học dân gian thông qua quá trình giảng dạy và nghiên cứu mà không chú ý đến tâm lí tình cảm của học sinh Có nghĩa là các giải pháp mà người giáo viên đưa ra có khả năng gây hứng thú, hấp dẫn với các em hay không? Và có một điều chắc chắn rằng, nếu những giải pháp ngoại khóa mà
Trang 7người giáo viên đưa ra khô khan giáo điều, nặng tính lí luận thì sẽ không tạo được sự lôi cuốn và hấp dẫn cũng như sự nhiệt tình tham gia của các em học sinh trong quá trình tổ chức hoạt động.Vì vậy trong quá trình tổ chức nghiên cứu tôi luôn chú ý tìm tòi ra những giải pháp thực hiện vừa đảm bảo tính chính xác, khoa học, xong lại phải gây sự hứng thú và hấp dẫn để thu hút được sự tham gia nhiệt tình của các em.Và để đạt hiệu quả cao nhất tôi đã tiến hành tổ chức ngoại khóa văn học dân gian theo các chủ đề cụ thể sau đây
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Như chúng ta đã biết việc dạy và học phần văn học dân gian trong trường THCS đã gây ra không ít khó khăn trở ngại cho cả giáo viên và học sinh Không chỉ vì thời lượng, dung lượng kiến thức nhiều, không chỉ vì nó đã ra đời cách thế
hệ chúng ta ngày nay hàng nghìn năm, không chỉ đó là những tác phẩm thể hiện trí tuệ uyên thâm, đời sống tình cảm vô cùng phong phú của cha ông đi trước…
mà một điều quan trọng là người học ngày nay dường như đang thờ ơ, quay lưng hay chí ít là xem nhẹ với việc học văn nói chung và văn học dân gian nói riêng Cộng thêm vào đó là người dạy chưa có biện pháp kích thích, gây hứng thú cho người học để kéo người học văn trở lại với vị trí vốn có của nó
Đã từ lâu hoạt động ngoại khóa văn học nói chung và hoạt động ngoại khóa văn học dân gian nói riêng là một trong những hình thức phổ biến, được nhân dân ta thường hay tổ chức sinh hoạt vào những dịp lễ, tết, hoặc đình đám, hội hè… Thế nhưng hoạt động đó trong xu thế cơ chế thị trường ngày nay có vẻ như đang dần bị quên lãng, hoặc dần bị xem nhẹ Thực tế không còn có nhiều người quan tâm Đó là một sự thật đáng buồn, và trên thực tế cũng có không ít giáo viên không còn thật sự tâm huyết với nghề nghiệp, không còn thật sự trăn trở trước sự giảm sút về hứng thú đối với việc học tập môn ngữ văn của học sinh Bên cạnh đó tình trạng học sinh nói chung trong đó có học sinh THCS đang cảm thấy không hứng thú với việc học môn ngữ văn Cụ thể là: Kết quả học tập của
bộ môn ngữ văn bị giảm sút, quá trình tư duy và cảm nhận các tác giả cũng như các tác phẩm văn học của các em ngày càng hời hợt, qua loa…ảnh hưởng lớn đến việc hình thành và phát triển các năng lực như: Năng lực thẩm mĩ, năng lực giao tiếp, năng lực hành vi, nhân cách…của các em bị ảnh hưởng không nhỏ
Mà thực tế qua việc giảng dạy và tiến hành khảo sát trong những năm học vừa qua ở nhà trường THCS Trung Thành, tôi nhận thấy thực trạng đó ngày càng bộc lộ rõ, c th nh sau:ụ thể như sau: ể như sau: ư sau:
HS yêu thích học môn ngữ văn
HS không yêu thích học môn ngữ văn
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Các chủ đề
a Chủ đề “Du lịch qua các miền bằng dân ca”
Trang 8Kho tàng dân ca nước ta vô cùng đa dạng và phong phú,vì vậy cho nên trong khuôn khổ buổi ngoại khóa này tôi chỉ ấn định mỗi đội thi chọn và tập luyện 2 bài dân ca đặc trưng cho mỗi vùng miền của nước ta (Bắc – Trung -Nam) Tôi đã chọn và ấn định sẵn các bài dân ca cho các đội thi như sau : Vùng Bắc Bộ chọn 2 bài đó là: Trống Cơm và Bèo dạt mây trôi.Vùng Trung Bộ, tôi chọn 2 bài dân ca mang đậm bản sắc và con người xứ Thanh, đó là: Hò sông Mã
và Đi cấy Còn đến với vùng Nam Bộ tôi yêu cầu các em tập hát 2 bài: Lí ngựa ô
và Lí con sáo Sau khi tôi đã chọn được các bài dân ca cụ thể, tôi cho các em bốc thăm chọn bài và tôi cũng lưu ý các em là hai bài các em tham gia thi phải ở hai vùng miền khác nhau (Có như vậy mới giúp các em thấy được sự đa dạng, phong phú về kho tàng dân ca của nước ta) Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên dạy Âm nhạc cùng với giáo viên bộ môn ngữ văn
Bằng hình thức này tôi sẽ giúp các em hiểu biết thêm về các làn điệu dân ca của ba miền đất nước: BắcTrungNam Ở Bắc Bộ với những làn điệu dân ca
-ca dao mượt mà duyên dáng và hết sức tình tứ, qua điệu “Trống Cơm” hay “Bèo dạt mây trôi”…Ta đến với dân ca miền Trung cũng như con người miền Trung
gồ ghề, gân guốc mà mặn mà và đằm thắm, nghĩa tình với những điệu như “Hò sông Mã”,”Đi cấy”…tiếp theo ta sẽ đến với vùng đất xứ Nam Bộ mộc mạc và đầy tình nghĩa, chỉ với khúc hát “Lí ngựa ô” vui nhộn, Lí con sáo”nghe réo rắt, xúc động lòng người, sẽ giúp ta hiểu được phần nào tâm hồn con người Nam bộ mộc mạc nhưng sống đầy tình nghĩa, thủy chung sâu nặng
b Chủ đề “Đố vui tục ngữ- ca dao”
Đó là những câu đố có nội dung rất gần gũi và quen thuộc với đời sống lao động sản xuất của các em ở nông thôn đúc rút từ những kinh nghiệm thực tế lao động, sản xuất trong mỗi gia đình nông thôn Như: Con trâu, cái bừa, cây rơm, cái nơm, cái cào cỏ, cái gáo múc nước, cái nón Với nội dung này sẽ giúp các
em tích lũy thêm sự hiểu biết về vốn thành ngữ, tục ngữ, ca dao.Từ đó rút ra những bài học bổ ích và thú vị cho bản thân, phát triển óc phán đoán tư duy và liên hệ với đời sống thực tiễn.Và hơn nữa giúp các em có thêm vốn tục ngữ - ca dao để sử dụng trong quá trình nói và viết của bản thân mình
c Chủ đề “Thi sưu tầm thành ngữ- tục ngữ- ca dao”
Để giúp các em có thể tham gia tốt phần thi này, tôi đã đưa ra các chủ đề trước cho các nhóm, yêu cầu các em về nhà sưu tầm tìm hiểu, chuẩn bị kĩ lưỡng Các chủ đề mà tôi lựa chọn rất gần gũi, thân thuộc với các em Giúp các em dễ sưu
tầm tìm hiểu, dễ nhớ, dễ thuộc.Tôi đưa ra 4 nội dung như sau: Ca ngợi tình yêu quê hương - đất nước ; Tình cảm gia đình ; Quan hệ thầy- trò ; Kinh nghiệm lao động sản xuất Và hơn nữa qua việc sưu tầm ca dao, tục ngữ, thành ngữ dân
gian giúp các em thấy được sự phong phú, đa dạng của ca dao, tục ngữ, thành ngữ nước ta Từ đó giúp các em hình thành và phát triển tình cảm yêu quí lao động sản xuất, quí trọng tình cảm gia đình, quí trọng tình cảm thầy trò, tình cảm quê hương đất nước biết vận dụng vào trong quá trình nói và viết của bản thân
d Chủ đề “Thi kể chuyện dân gian”
Trang 9Tôi đã cho học sinh tìm hiểu một số thể loại truyện văn xuôi dân gian như: Truyện cổ tích, truyện truyền thuyết, truyện thần thoại, truyện ngụ ngôn, truyện cười…sau đó lựa chọn những tác phẩm có nội dung phục vụ cho hoạt động ngoại khóa Ở chủ đề này tôi dự kiến sẽ cho các em thi kể chuyện các tác phẩm
tự sự dân gian, cụ thể như: Thể loại truyền thuyết gồm có: “Sự tích Hồ Gươm”
“Con rồng cháu tiên” hoặc “ Bánh chưng bánh giầy” “Thánh Gióng” “Sơn Tinh Thủy Tinh” hay thể loại truyện cổ tích gồm có: Sọ Dừa, Thạch Sanh, Em bé thông minh…Đây là những văn bản các em đã được học trong chương trình ngữ văn, ngoài ra có thể khuyến khích các em có thể sưu tầm chọn kể một câu chuyện dân gian khác ngoài chương trình chính khóa đã học Sở dĩ tôi cho các
em chọn kể hai thể loại truyện dân gian như trên là giúp các em ngược về với cội nguồn của dân tộc Đại Việt, lịch sử hào hùng của cha ông trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước, từ đó giúp các em khắc sâu truyền thống lòng yêu nước, tự hào dân tộc cho các em Không chỉ như vậy mà qua phần thi kể chuyện dân gian giúp các em rèn luyện sự tự tin, mạnh dạn hơn khi đứng trước đám đông, rèn kĩ năng kể chuyện cho các em…
đ Chủ đề “Chúng em với nghệ thuật sân khấu dân gian”
Ở nội dung này tôi sẽ cho các em thi diễn xuất sân khấu dân gian, các em
sẽ vào vai các nhân vật rất quen thuộc và gần gũi với các em trong 3 trích đoạn
nghệ thuật sân khấu đó là: Các vở chèo “Quan Âm Thị Kính”, “Xã trưởng mẹ Đốp” và “Nghêu sò ốc hến”…như chúng ta đã biết sân khấu dân gian nói chung
và sân khấu chèo nói riêng là loại hình làm tăng thêm màu sắc hấp dẫn, thú vị của văn hóa dân gian Việt Nam Đưa chủ đề này vào để các em thấy được tính chất diễn xướng của văn học dân gian nhằm tăng thêm vốn hiểu biết về văn học dân gian cũng như văn hóa dân gian cho các em Đồng thời qua hoạt động thi diễn xuất giúp các em hóa thân vào nhân vật dân gian, rèn kĩ năng sắm vai, phát triển ngôn ngữ nói và sự tự tin của bản thân trước đám đông Từ đó giúp các em yêu và thích thú văn hóa dân gian Đặc biệt là nghệ thuật sân khấu chèo
e Chủ đề “Chúng em với nghệ thuật tranh dân gian”
Nói đến nghệ thuật dân gian không thể không kể đến nghệ thuật tranh dân gian Trong chương trình môn Mĩ thuật THCS các em cũng được làm quen và thưởng thức dòng tranh dân gian Việt Nam ( Cụ thể như sau: Lớp 6 Tiết 19 và
24 Thường thức mĩ thuật – giới thiệu tranh dân gian Việt Nam, ở lớp 7 tiết 25
-vẽ tranh trò chơi dân gian Việt Nam, ở lớp 8 tiết 28- -vẽ tranh minh họa truyện cổ tích.) Tranh dân gian là một bộ phận không thể tách rời khỏi nghệ thuật dân gian, và nó có mối quan hệ chặt chẽ với văn học dân gian Chính vì lẽ đó tôi tích hợp giữa bộ môn Mĩ thuật với Ngữ văn trong mảng nghệ thuật dân gian để tìm
ra điểm tương đồng giữa hai bộ môn này nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh bằng cách tổ chức cho học sinh thi vẽ tranh minh họa các truyện cổ tích hoặc truyền thuyết đã được học, được đọc trong chương trình ngữ văn ở lớp 6 Các em có thể chọn một trong các truyện cổ tích hoặc truyền thuyết đã được học
để vẽ minh họa Ví dụ như: Truyện truyền thuyết: Sự tích Hồ Gươm; Thánh Gióng … Truyện cổ tích: Thạch Sanh; Tấm Cám, Sọ Dừa… Qua việc tổ chức phần thi vẽ tranh minh họa các truyện cổ tích hoặc truyền thuyết đã được học,
Trang 10được đọc trong chương trình ngữ văn nhằm rèn luyện kĩ năng thực hành vẽ tranh đồng thời giúp các em ghi nhớ lâu hơn các văn bản truyện dân gian đã học, đã đọc trong chương trình
2.3.2 Cách thức tiến hành
a Công tác chuẩn bị tổ chức
Để hoạt động ngoại khóa đạt hiệu quả cao thì công tác chuẩn bị là một khâu hết sức quan trọng tạo nên sự thành công của chương trình Trong khuôn khổ của buổi ngoại khóa này tôi đã chủ động xây dựng kế hoạch với ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn và đã được ban giám hiệu và tổ chuyên môn đồng ý Vì vậy tôi đã chủ động phối hợp với giáo viên phụ trách Đoàn- Đội ; giáo viên chủ nhiệm lớp, các giáo viên bộ môn khác trong trường đã bàn bạc trao đổi và cuối cùng đã đi đến thống nhất kế hoạch thực hiện Trước tiên là tôi
thành lập và tuyển chọn ba đội thi với tên gọi lần lượt là: Đội Trống Cơm , Đội
Hò sông Mã và Đội Lí ngựa ô, mỗi đội có 10 em có đầy đủ thành phần từ học
sinh lớp 6 cho đến lớp 9 Mỗi nhóm cử một bạn đội trưởng
Tôi đã phối hợp với các đồng nghiệp trong tổ chuyên môn và giáo viên đoàn đội phân công nhóm giáo viên có trách nhiệm phụ trách hướng dẫn cho các
em luyện tập) Trên cơ sở đó mỗi đội thi lại phân chia thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm nhỏ chuẩn bị từ một đến hai nội dung, phân công nhiệm vụ cụ thể từng thành viên trong nhóm Từ việc chuẩn bị về nôị dung câu đố cho đến xây dựng
đáp án cho các chủ đề như: Đố vui thành ngữ - tục ngữ - ca dao cho đến hướng dẫn tập học sinh hát các làn điệu dân ca để thực hiện được chủ đề:”Du lịch qua các miền bằng ca dao dân ca” hay chọn cử thành viên trong mỗi đội thi tham
gia phần thi kể chuyện, chọn một câu chuyện phù hợp mà các em yêu thích để
tập kể tham gia phần thi kể chuyện dân gian.Trong quá trình phân công tôi đặc biệt lưu ý cho các nhóm hết sức coi trọng phần thi Chúng em với nghệ thuật sân khấu dân gian, bởi lẽ đây là phần thi hay, hấp dẫn nhưng đòi hỏi phải
chuẩn bị kĩ lưỡng công phu.Vì vậy ngay từ đầu tôi đã chọn và ấn định tên các vở kịch cho các đội để các nhóm chủ động trong việc chuyển thể các câu chuyện dân gian thành kịch bản sân khấu, cũng như phân công các em đóng vai, tập
luyện Hay ở phần thi Chúng em với nghệ thuật tranh dân gian các đội cần
chọn thành viên thi vẽ tranh, chọn nội dung tranh để vẽ sao cho phù hợp với nội dung truyện Cần luyện tập kĩ càng để vẽ cho thành thạo, bảo đảm tính thẩm mĩ
và thời gian qui định Xong bên cạnh đó một yếu tố hết sức quan trọng nữa góp
phần làm nên sự thành công của buổi ngoại khóa đó là khâu chuẩn bị trang phục, đạo cụ, hóa trang phù hợp với văn hóa dân gian Mỗi phần thi, mỗi vùng miền, đòi hỏi những loại trang phục, đạo cụ đặc trưng riêng biệt Tôi đã phối hợp trang trí sân khấu được chuẩn bị kĩ lưỡng, công phu, mang đặc trưng của sân khấu dân gian, có người dẫn chương trình, có thành phần ban giám khảo, ban cố vấn, ban thư kí, thuê âm nhạc phụ trách đệm đàn, có xây dựng hướng dẫn chấm, thang điểm chấm cho từng nội dung cụ thể như: Trang phục, diễn xuất, đạo cụ, nội dung (Tuy nhiên khi xây dựng biểu chấm và thang điểm của tôi có
sự góp ý xây dựng của các đồng nghiệp trong tổ bộ môn, giáo viên đoàn đội, giáo viên chủ nhiệm) có chuẩn bị loa, đài, đàn, phần thưởng cho các đội tham