- Chủ đề thể hiện các nội dung: Lý do cần phải bảo vệ thông tin máy tính; Các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin máy tính; Virus máy tính: tác hại, các con đường lây lan và cá
Trang 1S ti t: 03ố tiết: 03 ết: 03
Ngày soạn:
Tiết theo PPCT: 18, 19, 20
Tuần dạy: 9, 10
I NỘI DUNG CHỦ ĐỀ:
- Đối với học sinh, đặc biệt là học sinh THCS, được làm việc và học tập với máy tính
lá điều vô cùng lý thú Các em thường thích các buổi thực hành hơn là học lý thuyết Tuy nhiên ý thức về tầm quan trọng của máy tính cũng như việc bảo vệ thông tin trong máy tính còn rất nhiều hạn chế Chính vì thế “Bảo vệ thông tin máy tính” là một chủ đề thiết thực cần đưa vào nội dung dạy học môn Tin học
- Chủ đề thể hiện các nội dung: Lý do cần phải bảo vệ thông tin máy tính; Các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin máy tính; Virus máy tính: tác hại, các con đường lây lan và cách phòng tránh; Cách sao lưu dữ liệu
- Các nội dung trong chủ đề nằm ở bài 5 và bài thực hành 4 trong SGK Tin học 9
II MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Biết sự cần thiết phải bảo vệ thông tin trong máy tính
- Biết các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin
- Biết Virus máy tính là gì? Tác hại của virus máy tính và các con đường lây lan của virus máy tính
- Biết ý nghĩa của việc phòng chóng virus
- Biết cách phòng chóng virus máy tính
- Biết cách sao lưu dữ liệu vá quét virus
2 Kĩ năng
- Bước đầu phân biệt được các yếu tố ảnh hưởng đến thông tin trong máy tính
- Biết cách phòng chóng virus máy tính
3 Thái độ
- Giáo dục thái độ học tập nghiêm túc
- Giáo dục kỹ năng bảo vệ thông tin trong máy tính
CHỦ ĐỀ BẢO VỆ THÔNG TIN MÁY TÍNH
Trang 24 Định hướng năng lực hình thành
- Sử dụng đa phương tiện để minh họa, trình bày nội dung học tập với sự hỗ trợ của
GV, người thân hoặc bạn học
- Thể hiện hành vi đạo đức và xã hội tích cực khi sử dụng công nghệ thông tin
- Hợp tác, cộng tác với bạn học, GV và những người khác khi sử dụng công nghệ thông tin
III BẢNG MÔ TẢ:
CAO
Sự cần thiết phải
bảo vệ thông tin
trong máy tính
Thấy được sự cần thiết phải bảo vệ thông tin trong máy tính
Các yếu tố ảnh
hưởng đến sự an
toàn của thông tin
Nhận biết các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin
Phân loại được các yếu tố thuộc công nghệ, vật lý hay bảo quản sử dụng, virus máy tính
Virus máy tính Khái niệm virus máy
tính
- Tác hại của virus
- Các con đường lây lan của virus
- Cách phòng tránh virus
- Quét virus bằng phần mềm diệt virus
- Lựa chọn phần mềm quét virus phù hợp với máy tính của mình
Sao lưu dữ liệu Biết cách sao lưu dữ
liệu an toàn - Tiến hànhsao lưu dữ
liệu quan trọng trên máy tính
IV CÂU HỎI BÀI TẬP THEO BẢNG MÔ TẢ
Câu 1: Thông tin được lưu trữ trong máy tính có ý nghĩa như thế nào đối với người sử
dụng?
Câu 2: Vì sao cần phải bảo vệ thông tin máy tính?
Câu 3: Liệt kê các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin trong máy tính.
Trang 3Câu 4: Yếu tố nào có nguy cơ gây mất an toàn cho thông tin trong máy tính nhiều
nhất?
Câu 5: Virus máy tính là gì?
Câu 6: Virus có thể gây ra những tác hại nào cho máy tính?
Câu 7: Hãy nêu các con đường lây lan của virus máy tính.
Câu 8: Em cần làm gì để phóng tránh virus đạt hiệu quả tốt nhất?
Câu 9: Để hạn chế được rủi ro cho dữ liệu máy tính khi nó bị virus tấn công thì ta cần
làm gì?
V CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Thiết bị dạy học: tranh ảnh, phần mềm, phòng máy
- Học liệu: SGK, SGV, sách bài tập, chuẩn KTKN, bài viết về Virus máy tính
2 Chuẩn bị của học sinh
- Đọc trước bài ở nhà; sưu tập tài liệu có thông tin liên quan
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
GV có thể KT bài cũ HS trong những tiết học:
HS1:
Câu 1 Các yếu tố nào có thể làm ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin? Câu 2 Em có thể làm gì để có thể bảo vệ thông tin của mình không bị hư? HS2:
Câu 1: Virus máy tính là gì?
Câu 2: Hãy nêu cách phòng chống virus máy tính.
3 Tiến trình bài học
3.1 Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: Khơi gợi cho học sinh sự tò mò về kiến thức mới – virus máy tính
- Phương pháp/Kĩ thuật: Nêu tình huống có, đàm thoại, vấn đáp.
- Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động theo cá nhân.
- Phương tiện dạy học: Máy chiếu, hình ảnh minh hoạ cho tình huống.
- Sản phẩm: Học sinh hứng thú sự cần thiết phải vệ thông tin máy tính.
* Tình huống 1: Lan bị sốt mấy ngày liền và không hết và không hết nên mẹ Lan đã
Trang 4đưa bạn tới bác sĩ để khám bệnh Sau khi khám bệnh, bác sĩ kết luận Lan bị sốt xuất
huyết
* Tình huống 2: Máy tính nhà Mai mấy ngày nay khởi động rất chậm và thường
xuyên tự khởi động lại Bố Mai mang máy tính ra «bệnh viện máy tính » để sửa thì được báo là máy tính đã bị nhiễm virus
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức
HOẠT ĐỘNG 1 Tìm hiểu vì sao cần phải bảo vệ thông tin trên máy tính
- Mục tiêu: Hiểu được vì sao cần bảo vệ thông tin trong máy tính
- Phương pháp/Kĩ thuật: Thuyết trình, đàm thoại, gợi mở, vấn đáp.
- Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động theo cá nhân.
- Phương tiện dạy học: Bảng đen, SGK.
- Sản phẩm: Hiểu được sự cần thiết phải vệ thông tin máy tính.
Bước 1 GV giao nhiệm vụ
GV : Y/c Hs đọc thông tin mục
1 SGK
GV ?: Em hãy dự đoán xem
nếu thông tin khách hàng của
một ngân hàng bị mất thì có
hậu quả gì?
Bước 1 HS nhận nhiệm vụ
1HS đọc thông tin SGK.
HS dự đoán hậu qủa của việc mất
dữ liệu
1 Vì sao cần bảo vệ thông tin máy tính:
Thông tin trong máy tính rất quan trọng nên nếu có sự mất an toàn với
Bệnh Sốt Xuất Huyết Dengue (SXHD) là một bệnh truyền nhiễm gây dịch do một loại virus thuộc họ Flaviviridae
Trang 5thông tin thì sẽ gây
ra hậu quả rất nghiêm trọng vì thế cần phải bảo vệ thông tin của máy tính
Bước 2 Quan sát và hướng
dẫn HS
GV ?: Khi lưu trữ thông tin có
thể gặp những rủi ro nào?
GV cho một vài ví dụ để HS
thấy được sự quan trọng của
thông tin
GV ?: Vì sao cần phải bảo vệ
thông tin trong máy tính ?
Bước 2 HS thực hiện nhiệm vụ
HS cá nhân trả lời :
- Thông tin có thể bị hư hoặc là
bị mất đi
HS thảo luận để nêu hậu quả của
việc mất thông tin trên máy tính
HS trả lời theo ý hiểu của mình :
Thông tin rất quan trọng, thông tin dễ bị phá hỏng,
Bước 3 GV nhận xét, đánh
giá, chốt kiến thức
GV chốt lại để HS thấy được
sự cần thiết để bảo vệ thông tin
trên máy tính
Bước 3 Báo cáo, góp ý, bổ sung để hoàn thiện
HS chú ý lắng nghe.
HOẠT ĐỘNG 2 Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin
- Mục tiêu: Biết các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin trong maý tính
- Phương pháp/Kĩ thuật: Nêu vấn đề, thuyết trình, vấn đáp
- Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động theo cá nhân
- Phương tiện dạy học: Bảng đen, SGK.
- Sản phẩm: Biết được các yếu tố ảnh hưởng đến sưj an toàn thông tin
Bước 1 GV giao nhiệm vụ
GV?: Những yếu tố nào ảnh
hưởng đến sự an toàn của thông
tin trong máy tính?
Bước 1 HS nhận nhiệm vụ
1HS đọc thông tin SGK.
HS tham khảo SGK để nêu các yếu tố ảnh hưởng đến thông tin
2 Một số yếu tố ảnh hưởng đến an toàn của thông tin máy tính:
- Thông tin máy tính có thể bị mất,
bị hư do nhiều nguyên nhân khác nhau
- Các yếu tố ảnh hưởng đến sự an toàn của thông tin
Bước 2 Quan sát và hướng dẫn
HS
GV?: Trong yếu tố công nghệ
-vật lí thì người ta quan tâm đến
yếu tố nào của máy tính?
Bước 2 HS thực hiện nhiệm vụ
HS cá nhân trả lời :
- yếu tố công nghệ - vật lí, yếu tố bảo quản và sử dụng,
Trang 6GV giải thích: Yếu tố này đề cập
đến khâu kỹ thuật chế tạo các thiết
bị phần cứng máy tính
GV thuyết trình: Ngoài phần cứng
thì có thể yếu tố công nghệ - vật lí
còn tác động đến phần mềm máy
tính nữa
GV?: Điều kiện như thế nào có
thể làm cho máy tính bị hỏng?
GV?: Chúng ta cần phải bảo quản
như thế nào để tránh trường hợp
ảnh hưởng đến thông tin máy tính
vì yếu tố bảo quản và sử dụng?
GV chú ý HS về việc tắt máy
không hợp lệ cũng có thể làm hư
máy tính và mất thông tin
GV chuyển ý: Trong các yếu tố
ảnh hưởng đến sự an toàn của
thông tin thì yếu tố virus máy tính
là yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất,
đặc biệt là trong thòi điểm hiện
nay khi các máy tính tham gia vào
mạng internet Mạng internet là
môi trường để virus phát tán đi
mọi nơi
GV?: Để phòng tránh các yếu tố
gây ảnh hưởng đến thông tin trên
máy tính ta phải làm gì?
GV thuyết trình: Cách sao lưu dữ
liệu chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài
thực hành
yếu tố virus máy tính
- Yếu tố tuổi thọ của máy tính
HS chú ý lắng nghe.
HS cá nhân trả lời :
- Nơi ẩm thấp hay nhiệt độ cao, bị ánh năng chiếu vào,
- Không để máy bị ướt hoặc
bị va chạm mạnh
HS chú ý lắng nghe.
HS chú ý lắng nghe.
HS cá nhân trả lời :
- Cần phải sao lưu dữ liệu và phòng chống virus máy tính
là yếu tố công nghệ
- vật lí, yếu tố bảo quản và sử dụng, yếu tố virus máy tính
- Để đảm bảo an toàn cho thông tin máy tính thì ta cần phải sao lưu dữ liệu thường xuyên và phòng tránh virus
Bước 3 GV nhận xét, đánh giá,
chốt kiến thức
GV?: Những yếu tố nào ảnh
hưởng đến sự an toàn thông tin và
chúng ta cần làm gì để phòng
tránh nếu dữ liệu bị mất
Bước 3 Báo cáo, góp ý, bổ sung để hoàn thiện
1 HS nêu các yếu tố và 1HS
nêu cách khắc phục
Trang 7HOẠT ĐỘNG 3 Tìm hiểu virus máy tính là gì và tác hại của nó
- Mục tiêu: Hiểu được virus máy tính là gì và tác hại của nó.
- Phương pháp/Kĩ thuật: Nêu vấn đề, thuyết trình, vấn đáp
- Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động theo cá nhân hoặc theo nhóm.
- Phương tiện dạy học: Bảng đen, SGK.
- Sản phẩm: Biết khái niệm Virus máy tính và tác hại của nó.
Bước 1 GV giao nhiệm vụ
GV: Y/c HS tham khảo SGK
và cho biết Virus máy tính là
gì? Nó có ảnh hưởng gì đến
máy tính?
Bước 1 HS nhận nhiệm vụ
HS đọc tiếp nội dung mục 3
SGK để trả lời thông tin GV yêu cầu
3 Virus máy tính và cách phòng tránh:
a Virus máy tính là gì?
Virus máy tính là đoạn chương trình
có khả năng tự nhân bản và lây nhiễm từ máy tính này qua máy tính khác bằng nhiều con đường, nhất là qua môi trường mạng máy tính, internet và thư điện tử
b Tác hại của virus máy tính:
- Virus máy tính
là một trong những mối nguy hại lớn nhất cho
an toàn thông tin máy tính
- Một số tác hại
có thể thấy khi một máy tính bị nhiễm virus: Tiêu
Bước 2 Quan sát và hướng
dẫn HS
GV?: Virus máy tính hoạt
động như thế nào?
GV?: Virus nằm ở đâu?
GV chú ý HS: virus máy tính
khác với những loại virus khác
GV?: Virus có thể gây ra
những tác hại nào cho máy
tính?
GV: Y/c HS nêu các dấu hiệu
nhận biết máy tính của chúng ta
bị nhiễm virus
Bước 2 HS thực hiện nhiệm vụ
HS trả lời theo ý trong SGK.
HS cá nhân trả lời:
- Virus tự khả năng tự nhân bản hay sao chép chính nó từ đối tượng bị lây nhiễm này sang đối tượng khác mỗi khi đối tượng bị lây nhiễm được kích hoạt
- Virus ẩn trong các chương trình, văn bản, bộ nhớ hay một
số thiết bị máy tính
1HS nêu các tác hại của virus
như SGK
HS cá nhân trả lời:
- Virus có thể làm tổn hại đến tuổi thọ của máy tính, máy tính chạy chậm, máy tính có thể bị treo, mất tệp, dữ liệu trong máy sẽ bị mã hóa,
Trang 8GV?: Theo em virus máy tính
là tự nó sinh ra hay là do người
tạo ra?
GV?: Người tạo ra virus có thể
có những lợi ích gì?
GV?: Virus có thể gây ảnh
hưởng đến tuổi thọ của máy
tính không?
Hãy nêu tác hại của virus máy
tính
GV thuyết trình: Việc sử dụng
máy tính thì không tránh khỏi
phải bị virus xâm nhập nên khi
đã sử dụng máy tính thì chúng
ta phải học cách “sống chung”
với virus máy tính
- Do con người viết ra.
- Có thể có lợi
- Virus có thể gây tổn hại đến tuổi thọ của máy tính
HS nêu tác hại của virus máy
tính
HS chú ý lắng nghe.
tốn tài nguyên hệ thống, Phá hủy
dữ liệu, phá hủy
hệ thống, đánh cắp dữ liệu, mã hóa dữ liệu để tống tiền và gây một số khó chịu khác
Bước 3 GV nhận xét, đánh
giá, chốt kiến thức
GV chốt lại khái niệm virus
máy tính và nêu những tác hại
của nó
Bước 3 Báo cáo, góp ý, bổ sung để hoàn thiện
HS Mỗi em nêu một ý
HOẠT ĐỘNG 4 Tìm hiểu về các con đường lây lan của virus và cách phòng tránh
- Mục tiêu: Biết các con đường lây lan của virus
- Phương pháp/Kĩ thuật: Nêu vấn đề, thuyết trình, vấn đáp
- Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động theo cá nhân
- Phương tiện dạy học: SGK, các bài viết về virus máy tính
- Sản phẩm: Hiểu được các con đường lây lan của virus máy tính
Bước 1 GV giao nhiệm vụ
GV y/c HS tham khảo SGK để
biết được các con đuường lây
lan của virus và cách phòng
tránh
Bước 1 HS nhận nhiệm vụ
HS đọc thông tin SGK để trả
lời câu hỏi của GV
c Các con đường lây lan của virus:
Virus máy tính có thể lây vào máy tính bằng nhiều
Trang 9cách khác nhau như lây qua việc sao chép tệp đã bị nhiễm virus, lây qua các phần mềm
bẻ khóa, các phần mềm sao chép lậu, qua các thiết bị nhớ di động, qua mạng nội bộ, mạng internet đặc biệt là thư điện tử, qua các lỗ hổng phần mềm,…
d Phòng tránh virus:
Cách phòng tránh virus máy tính tốt nhất là cảnh giác và ngăn chặn trên chính những con đường lây lan của chúng
và cập nhật phần mềm diệt virus và quét virus thường xuyên
Bước 2 Quan sát và hướng
dẫn HS
GV chuyển ý: Vì sao virus lại
có thể lan truyền ra rộng như
vậy?
GV?: Hãy kể ra các con đường
giúp virus lan truyền từ máy
tính này sang máy tính khác?
GV?: Từ các yếu tố trên hãy
cho biết em sẽ làm gì để có thể
phòng tránh lây lan của virus?
GV chú ý HS về việc truy cập
các trò chơi trực tuyến miễn phí
hay những truy cập những trang
web có nội dung không lành
mạnh có thể làm cho máy tính
mình là “ổ virus”
GV?: Làm sao để tránh tình
trạng virus xâm nhập máy tính
của chúng ta?
GV Y/c HS nêu một vài biện
pháp để ngăn ngừa virus máy
tính
GV thuyết trình: Do nhu cầu
của công việc nên chúng ta
không thể truy cập internet và
sử dụng các dịch vụ trên
internet cũng như trao đổi thông
tin với nhau bằng các phương
tiện Vì thế có chúng ta cần
phải trang bị cho máy tính của
mình một phần mềm để duyệt
virus
GV: Y/c HS nêu tên một vài
phần mềm duyệt virus thông
dụng hiện nay
Bước 2 HS thực hiện nhiệm vụ
HS trả lời theo ý hiểu của
mình
HS nêu tóm lược các ý như
mục c SGK trang 63
HS nêu tự do: hạn chế sao
chép, truy cập các phần mềm miễn phí, những trò chơi miến phí, thường xuyên duyệt virus cho máy tính của mình,…
HS chú ý lắng nghe.
HS nêu các ý trong phần d của
SGK (Mỗi HS có thể nêu 1 ý)
HS chú ý lắng nghe.
HS kể tên các phần mềm
duyệt virus: Kaspersky, BKAV, Norton, McAfee,…
Bước 3 GV nhận xét, đánh
giá, chốt kiến thức
GV y/c HS chốt lại kiến thức về
Bước 3 Báo cáo, góp ý, bổ sung để hoàn thiện
HS: Mỗi HS nêu một ý
Trang 10các con đường lây lan của virus
và biện pháp khắc phục
HS có thể hỏi GV những
thông tin về virus
3.3 Luyện tập:
(1) Mục tiêu: Hs tự củng cố, hoàn thiện kiến thức về bảo vệ thông tin trên
máy tính
(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Giải quyết vấn đề, vấn đáp gợi mở (3) Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân
(4) Phương tiện dạy học:SGK, máy chiếu (nếu có).
(5) Sản phẩm: Hoàn thành các câu hỏi và bài tập từ 2 đến 9 ở phần câu
hỏi bài tập
Yêu cầu HS lần lượt
hoàn thành bài tập số
2 - 9
Tiếp nhận nhiệm vụ Đáp án:Câu 2: Thông tin trong máy tính rất quan
trọng nên nếu có sự mất an toàn với thông tin thì sẽ gây ra hậu quả rất nghiêm trọng vì thế cần phải bảo vệ thông tin của máy tính
Câu 3: Các yếu tố: Công nghệ vật lý, bảo
quản sử dụng và virus máy tính
Câu 4: Virus máy tính Câu 5: Virus máy tính là đoạn chương trình
có khả năng tự nhân bản và lây nhiễm từ máy tính này qua máy tính khác bằng nhiều con đường, nhất là qua môi trường mạng máy tính, internet và thư điện tử
Câu 6: Tiêu tốn tài nguyên hệ thống, phá
hủy dữ liệu, phá hủy hệ thống, đánh cắp dữ liệu, mã hóa dữ liệu để tống tiền và gây một
số khó chịu khác
Câu 7: Qua việc sao chép tệp đã bị nhiễm
virus, lây qua các phần mềm bẻ khóa, các phần mềm sao chép lậu, qua các thiết bị nhớ
di động, qua mạng nội bộ, mạng internet đặc biệt là thư điện tử, qua các lỗ hổng phần mềm,…
Câu 8: Cách phòng tránh virus máy tính tốt
nhất là cảnh giác và ngăn chặn trên chính những con đường lây lan của chúng và cập nhật phần mềm diệt virus và quét virus thường xuyên
Câu 9: Thường xuyên sao lưu dữ liệu và
- GV gợi ý khi học
sinh chưa trả lời
được
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi và hoàn thành bài tập
- Nhận xét các câu
trả lời của HS