Sử dụng bản đồ tư duy thông qua phân môn thường thức mỹ thuật để nâng cao hứng thu học tập cho học sinh trường THCS thiết ống

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY THÔNG QUA PHÂN MÔN THƯỜNG THỨC MĨ THUẬT ĐỂ NÂNG CAO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO H

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY THÔNG QUA PHÂN MÔN THƯỜNG THỨC MĨ THUẬT ĐỂ NÂNG CAO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRƯỜNG THCS THIẾT ỐNG

Người thực hiện: Chu Kim Thắng Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Thiết Ống SKKN thuộc môn: Mĩ Thuật

THANH HÓA NĂM 2019

Trang 2

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU Trang 11.1 Lí do chọn đề tài Trang 11.2 Mục đích nghiên cứu Trang 21.3 Đối tượng nghiên cứu Trang 21.4 Phương pháp nghiên cứu Trang 2

2 NỘI DUNG Trang 32.1 Cơ sở lí luận Trang 32.2.Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN Trang 52.3 Giải pháp sử dụng bản đồ tư duy thông qua phân môn Thường

thức mĩ thuật để nâng cao hứng thú học tập cho học sinh THCS

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ Trang 183.1 Kết luận Trang 183.2 Kiến nghị Trang 19TÀI LIỆU THAM KHẢO Trang 20DANH MỤC ĐỀ TÀI SKN Trang 20

Trang 3

Nhưng học sinh muốn có những cảm nhận, những cái nhìn đúng, khônglệch thì cần truyền đạt vốn kiến thức bổ ích Việc truyền thụ kiến thức là mộtcông việc quan trọng, qua đây học sinh hình thành kĩ năng cảm thụ thẩm mỹ và

kĩ năng thực hành Và người dẫn dắt học sinh đi đúng hướng không ai khácchính là người thầy Thật ngụy biện khi người thầy giáo nói rằng “Có thể tôi họckhông tốt nhưng nhờ có phương pháp mà tôi dạy tốt” Phó giáo sư tiến sĩ ĐỗXuân Hà nói: “Năng lực của người thầy chính là học giỏi và nói giỏi” Có nănglực mới sử dụng được phương pháp và tạo ra phương pháp

Đối với môn mĩ thuật gồm có 4 phân môn chính:

Phân môn vẽ tranh

Phân môn vẽ trang trí

Phân môn vẽ theo mẫu

Phân môn thường thức mĩ thuật

Trong 4 phân môn trên, có 3 phân môn: vẽ tranh, vẽ trang trí, vẽ theo mẫuchủ yếu yêu cầu học sinh thực hành và hoàn thành bài tập của mình, đa số họcsinh đều thích thú và say mê vì các em có thể thể hiện được khả năng của mình.Còn đối với phân môn thường thức mĩ thuật chủ yếu cung cấp cho học sinhnhững kiến thức về lý thuyết, về nền mĩ thuật trong nước và nước ngoài haynhững tác giả, tác phẩm tiêu biểu,… chính vì thế học sinh không mấy hứng thúvì trong suy nghĩ của các em khi nói đến học mĩ thuật chính là được “vẽ”

Vì vậy để giờ học thường thức mĩ thuật trở thành sự mong đợi của các emthì người giáo viên cần khơi dậy sự hứng thú ở học sinh Thực tế cho thấy là đốivới giáo viên có phương pháp dạy tốt thì môn mỹ thuật luôn là một môn họcđược các em rất yêu thích

Dạy học bằng bản đồ tư duy mang lại hiệu qủa thiết thực Đây là phươngpháp làm việc tập thể hiệu quả, là cách làm việc năng động mà xã hội hiện đạiyêu cầu đáp ứng nhu cầu mới

Hơn thế, phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy tạo được không khí sôinổi, hào hứng của cả thầy và trò trong các buổi học Tôi nghĩ: đây là một trongnhững nội dung quan trọng của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực” mà Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đang đẩy mạnh triển khai

Nhưng sử dụng bản đồ tư duy sao cho hiệu quả, kích thích tối đa sự tíchcực tham gia của học sinh vào hoạt động học là một vấn đề cần thiết trong giảngdạy… Qua dự giờ ở các tiết dạy mĩ thuật, việc sử dụng bản đồ tư duy còn nhiềuhạn chế ảnh hưởng lớn đến kết quả dạy và học mĩ thuật THCS

Do vậy tôi chọn đề tài “Sử dụng bản đồ tư duy thông qua phân môn thường thức mĩ thuật để nâng cao hứng thú học tập cho học sinh Trường THCS Thiết Ống” để nghiên cứu.

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Đề tài hệ thống hóa, khái quát hóa, xây dựng những vấn đề lí luận về sửdụng bản đồ tư duy để nâng cao hứng thú học tập cho học sinh THCS qua phânmôn thường thức mĩ thuật

- Đề tài khảo sát, đánh giá thực trạng việc sử dụng bản đồ tư duy để nâng

cao hứng thú học tập cho học sinh THCS qua phân môn thường thức mĩ thuật

Trang 4

- Đề tài đưa ra một số giải pháp sử dụng bản đồ tư duy nâng cao hứng thúhọc tập cho học sinh THCS qua phân môn thường thức mĩ thuật.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Nghiên cứu về vấn đề sử dụng bản đồ tư duy trong dạy phân mônthường thức mĩ thuật;

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Phương pháp phân tích,

tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, trừu tượng hóa, hệ thống hóa cơ sở lý luận liênquan đến phương pháp sử dụng bản đồ tư duy trong các tiết dạy phân mônthường thức mĩ thuật ở THCS

1.4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

- Điều tra bằng bảng hỏi:

+ Lập phiếu điều tra trên học sinh, khảo sát hứng thú thái độ của học sinhđối với phân môn thường thức mĩ thuật;

- Quan sát:

+ Giáo viên: Quan sát trong các tiết dạy không sử dụng bản đồ tư duy vàcó sử dụng bản đồ tư duy để tìm ra những ưu điểm, hạn chế giúp xây dựngnhững tiết dạy đạt kết quả cao nhất

+ Học sinh: Thái độ của học sinh trong từng tiết học không sử dụng bản

đồ tư duy và có sử dụng bản đồ tư duy để thấy được ưu điểm của việc sử dụngbản đồ tư duy trong quá trình học

- Xây dựng mô hình: Xây dựng những tiết dạy mẫu để thấy được nhữngthuận lợi, khó khăn trong quá trình áp dụng phương pháp bản đồ tư duy

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận.

2.1.1 Khái quát về môn Mĩ thuật ở THCS.

- Mục tiêu môn mĩ thuật ở THCS:

+ Giáo dục thẩm mỹ cho học sinh thông qua ngôn ngữ tạo hình: vẻ đẹpcủa bố cục, hình tượng, đường nét, màu sắc

Trang 5

+ Cung cấp một số kiến thức phổ thông về mỹ thuật để qua đó học sinh đểgiải quyết các bài tập trong chương trình theo khả năng nhận thức và cảm nhậnriêng.

+ Học sinh nhận thức sâu sắc hơn về vẻ đẹp và giá trị của nền mỹ thuậtdân tộc

+ Giúp học sinh tiếp thu có hiệu quả hơn tri thức ở các môn học khác vìcác môn học có liên quan, móc nối với nhau, hơn nữa mỹ thuật tạo điều kiện chohọc sinh suy nghĩ, sáng tạo để có nhiều cách thể hiện khác nhau cho bài tập sẽgiúp

+ Thông qua bộ môn mĩ thuật giúp học sinh có thái độ yêu quý, trân trọngcác giá trị nghệ thuật trong nước cũng như quốc tê, hiểu rõ hơn về thân thế sựnghiệp của các họa sĩ trong và ngoài nước

- Vai trò môn mĩ thuật ở THCS:

Môn Mĩ thuật ở trường phổ thông góp phần thực hiện mục tiêu giáo dụctoàn diện cho học sinh Từ mục tiêu chung đối với giáo dục THCS, mục tiêu cụthể của môn Mĩ thuật là giáo dục thẩm mĩ, giáo dục cảm thụ cái đẹp… giúp họcsinh có những kiến thức ban đầu về mĩ thuật: có những hiểu biết cơ bản, cầnthiết để hoàn thành được bài tập theo chương trình đào tạo, có hiểu biết sơ lược

về mĩ thuật Việt Nam và thế giới Từ đó học sinh có kĩ năng quan sát, nhận xétnhằm phát huy tư duy, trí tưởng tượng và sáng tạo

2.1.2 Khái quát phân môn Thường thức Mĩ thuật ở THCS.

- Mục tiêu của phân môn thường thức mĩ thuật ở THCS:

Thường thức mĩ thuật là một phân môn nhằm trang bị cung cấp cho họcsinh một số hiểu biết về nghệ thuật tạo hình thông qua một số kiến thức sơ lượclịch sử Mĩ thuật Việt nam và thế giới, qua đó góp phần hình thành ở học sinhkhả năng cảm thụ cái đẹp trong nghệ thuật tạo hình được thể hiện qua đường néthình mảng, hình khối, đậm nhạt, không gian ánh sáng màu sắc và bố cục Giúphọc sinh có thái độ yêu quý, trân trọng các công trình kiến trúc, các tác phảm hộihọa trong nước cũng như Quốc tế …

- Phương pháp dạy học phân môn thường thức mĩ thuật:

Những phương pháp thường sử dụng trong phân môn thường thức mĩ thuật+ Phương pháp trò chơi

+ Phương pháp hoạt động nhóm

+ Phương pháp vấn đáp, gợi mở

+ Phương pháp sử dụng bản đồ tư duy…

2.1.3 Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học thườngg thức mĩ thuật

- Khái niệm tư duy:

Tư duy là một quá trình tâm lý phẩn ánh những thuộc tính bản chất, nhữngmối liên hệ và quan hệ bên trong có tính quy luật của sự vật hiện tượng tronghiện thực khách quan mà trước đó ta chưa biết

- Khái niệm bản đồ tư duy:

Bản đồ tư duy là một hình thức ghi chép sử dụng màu sắc và hình ảnh để

mở rộng và đào sâu ý tưởng Ở giữa bản đồ là ý tưởng trung tâm, từ ý tưởng nàyphát triển ra các nhánh tượng trưng cho các ý chính (nhánh chính) Các nhánhchính lại được phân thành những nhánh nhỏ để nghiên cứu ở mức độ sâu hơn

Trang 6

Những nhánh nhỏ này lại tiếp tục được phân thành những nhánh nhỏ hơn Cứnhư thế tạo nên bản đồ tư duy.

Cũng có thể hiểu: Bản đồ tư duy là phương pháp được đưa ra để tận dụngkhả năng ghi nhận hình ảnh của bộ não Đây là cách để ghi nhớ chi tiết, để tổng

hợp, hay để phân tích một vấn đề ra thành một dạng của lược đồ phân nhánh.

Khác với máy tính, ngoài khả năng ghi nhớ kiểu tuyến tính (ghi nhớ theo 1 trình

tự nhất định chẳng hạn như trình tự biến cố xuất hiện của 1 câu chuyện) thì não

bộ còn có khả năng tạo sự liên kết giữa các dữ liệu với nhau Phương pháp này

khai thác cả hai khả năng này của bộ não.

- Bản đồ tư duy trong dạy học:

Bản đồ tư duy giúp học sinh học được phương pháp học hiệu quả : Việc

rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một biện pháp nâng

cao hiệu quả dạy học mà còn là mục tiêu dạy học “Thực tế cho thấy một số

hoc sinh học rất chăm chỉ nhưng vẫn học kém, các em này thường học bài nào biết bài đấy, học phần sau quên phần trước và không biết liên kết các kiến thức với nhau, không biết vận dụng kiến thức đã học trước đó vào những phần sau Phần lớn số học sinh này khi đọc sách hoặc nghe giảng trên lớp không biết cách tự ghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức trọng tâm vào tr í nhớ của mình Sử dụng thành thạo bản đồ tư duy trong dạy học học sinh sẽ học được phương pháp học, tăng tính độc lập tư duy và phát triển tư duy”[1].

Bản đồ tư duy giúp học sinh học tập một cách tích cực Một số kết quả

nghiên cứu cho thấy bộ não của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái

mà do chính mình tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình Vì vậyviệc sử dụng bản đồ tư duy giúp học sinh học tập một cách tích cực, huy độngtối đa tiềm năng của bộ não Việc học sinh tự vẽ bản đồ tư duy có ưu điểm làphát huy tối đa tính sáng tạo của học sinh, phát triển năng khiếu hội họa, sởthích của học sinh, các em tự do chọn màu sắc (xanh, đỏ, vàng, tím,…), đườngnét (đậm, nhạt, thẳng, cong…), các em tự “sáng tác” nên trên mỗi bản đồ tưduy thể hiện rừ cách hiểu, cách trình bày kiến thức của từng học sinh và bản đồ

tư duy do các em tự thiết kế nên các em yêu quí, trân trọng “tác phẩm” củamình

Trong dạy học, bản đồ tư duy góp phần đổi mới phương pháp dạy học.Giáo viên có thể sử dụng bản đồ tư duy trong quá trình soạn giảng, bố cục nộidung bài dạy; vẽ sơ hoá kiến thức thông qua việc liên kết các mắt xích kiến thứccho từng bài, từng chương, từng phần kiến thức; hệ thống nội dung ôn tập đểhọc sinh có cái nhìn tổng quát về kiến thức đã học, từ đó dễ dàng ôn tập và khắcsâu kiến thức hơn; cấu trúc trong ra đề kiểm tra bằng cách đưa ra các ma trậnnhằm phân bố lượng kiến thức, mức độ kiến thức cần kiểm tra cho hợp lí; phântích cách giải các bài tập định tính cũng như định lượng, đưa ra những kiến thứcchính cần giải bài tập cũng như các kiến thức liên quan, từ đó đưa ra các bướcgiải trình tự và cách trình bày rõ ràng, lập luận chặt chẽ Học sinh có thể sử dụngbản đồ tư duy để học tập tích cực, chủ động và sáng tạo hơn; có thời khoá biểu

và thời gian biểu học tập cụ thể, rõ ràng; từ đó tìm ra phương pháp học phù hợpcho bản thân để việc học trở nên đơn giản, nhớ lâu, ngày càng yêu thích mônhọc và kết quả học tập tốt hơn

Trang 7

- Bản đồ tư duy trong dạy học mĩ thuật:

Giáo dục mĩ thuật cho học sinh trung học cơ sở là giáo dục ý thức, cảmnhận kỹ năng thẫm mỹ, kiến thức mỹ thuật là trọng tâm bên cạnh hình thành kỹnăng thực hành

Việc tổ chức dạy học bằng bản đồ tư duy khi cả thầy và trò có sự chuẩn

bị, học sinh cần phải được rèn kỹ năng vẽ bản đồ tư duy thường xuyên, có dụng

cụ giấy, bút, màu để vẽ Đặc biệt phải có hứng thú khi vẽ thì nới đạt hiệu quảcao Vì vậy việc trước tiên chúng ta phải tìm cách tạo hứng thú và sau đó hướngdẫn học sinh theo các bước để vẽ

Đối với thầy giáo nên hướng dẫn cho học sinh nhiều cách vẽ bản đồ tưduy, biết cách sử dụng chữ viết, màu sắc và ký hiệu khi vẽ, từ đó các em cóhứng thú khi vẽ một bản đồ tư duy

Thực hiện dạy học bằng bản đồ tư duy được tóm tắt qua 3 bước như sau:+ Bước 1: Chuẩn bị

+ Bước 2: Triển khai

+ Bước 3: Kết thúc

Mĩ thuật là một trong những môn học góp phần giáo dục toàn diện chohọc sinh Để dạt được hiệu quả học tập tốt nhất cần khơi dậy hứng thú học tập ởcác em Để làm được điều đó người thầy đóng vai trò vô cùng quan trọng; phảibiết vận dụng mọi kiến thức, phương pháp một cách linh hoạt, chủ động Trongdạy học, bản đồ tư duy góp phần đổi mới phương pháp dạy học Giáo viên cóthể sử dụng bản đồ tư duy trong quá trình soạn giảng, bố cục nội dung bài dạy;

vẽ sơ hoá kiến thức thông qua việc liên kết các mắt xích kiến thức cho từng bài,từng chương, từng phần kiến thức; hệ thống nội dung ôn tập để học sinh có cáinhìn tổng quát về kiến thức đã học, từ đó dễ dàng ôn tập và khắc sâu kiến thứchơn Bản đồ tư duy một công cụ có tính khả thi cao vì có thể vận dụng được vớibất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay Có thể thiết kếbản đồ tư duy trên giấy, bìa, bảng phụ,… bằng cách sử dụng bút chì màu, phấn,tẩy,… hoặc cũng có thể thiết kế trên phần mềm bản đồ tư duy

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

2.2.1 Thuận lợi, khó khăn trong dạy học Mĩ thuật ở THCS.

- Thuận lợi:

* Về phía giáo viên:

+ Hiện nay việc dạy và học đang được Đảng, Nhà nước rất quan tâm chútrọng và xác định giáo dục là “Quốc sách hàng đầu” chính vì vậy đã tạo độnglực, tinh thần và ý chí phần đấu vươn lên trong giảng dạy của mỗi giáo viên

+ Việc áp dụng phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy vào trong giảngdạy hiện đang là công cụ phù hợp và đạt hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng dạy

và học trong giáo dục hiện nay Đây là một phương pháp mới, nhưng tính hiệuquả rất cao Qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi thấy tâm đắc vì phương phápnày giúp cho học sinh phát huy được sự tự tin, logic, sáng tạo và phát triển khảnăng tư duy,…

+ Dạy học bằng bản đồ tư duy giúp cho học sinh thuộc bài ngay tại lớp,nhớ nhanh, nhớ sâu và chính xác nội dung bài học Đặc biệt phương pháp nàycòn giúp cho học sinh không nhàm chán mà luôn sôi nổi, hào hứng trong học tập

Trang 8

từ đó tạo điều kiện cho học sinh tập trung thảo luận và cùng tìm ra vấn đề cốt lõicủa bài học Với phương pháp này buộc học sinh phải chủ động trong việc họccủa mình, từ đó mà hiệu quả của việc học không ngừng được nâng cao Điều đótạo động lực, niềm tin, lòng yêu nghề đối với mỗi giáo viên khi đứng trên bụcgiảng.

* Về phía học sinh:

+ Học sinh đa số chú ý nghe giảng, tập trung suy nghĩ trả lời các câu hỏi

mà giáo viên đặt ra như các em đã chuẩn bị bài mới ở nhà, trả lời các câu hỏicuối mục trong bài nên các em luôn chú ý để nắm chắc bài hơn

+ Đa số học sinh tích cực thảo luận nhóm và đưa ra hiệu quả cao trongquá trình lĩnh hội tri thức

+ Học sinh yếu, kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng tâm

cơ bản thông qua các hoạt động học như thảo luận nhóm, vấn đáp, đọc sách giáokhoa Chủ động trong việc chiếm lĩnh các tri thức của mình

- Khó khăn:

* Về phía giáo viên:

+ Vẫn còn một số ít giáo viên chưa thực sự thay đổi hoàn toàn phươngpháp dạy học cho phù hợp với từng tiết dạy, chưa tích cực hóa hoạt động củahọc sinh tạo điều kiện cho các em suy nghĩ, chiếm lĩnh và nắm bắt tri thức Một

số giáo viên chưa nêu câu hỏi nhận thức đầu giờ học tức là sau khi kiểm tra bài

cũ giáo viên vào bài luôn mà không giới thiệu bài qua việc nêu câu hỏi nhậnthức, điều này làm giảm bớt sự tập trung, chú ý bài học của học sinh ngay từhoạt động đầu tiên

+ Vẫn còn giáo viên chỉ nêu vài ba câu hỏi và huy động một số học sinhkhá giỏi trả lời, chưa có câu hỏi dành cho học sinh yếu kém

+ Việc chuẩn bị giáo cụ tốn nhiều thời gian của cả giáo viên và học sinh.+ Phương pháp sử dụng bản đồ tư duy là phương pháp dạy và học mới,đòi hỏi phải có thời gian thực nghiệm thì học sinh và giáo viên mới có thể vàlàm quen thành thạo được

2.2.2 Kết quả và hiệu quả của thực trạng.

Theo kết quả học tập ở những năm học trước tôi nhận thấy mức độ thíchthú đối với phân môn thưởng thức mĩ thuật còn chưa cao so với những bài vẽtranh, vẽ trang trí, vẽ theo mẫu Cụ thể: Tôi đặt câu hỏi khảo sát bất chợt đối vớihọc sinh các khối lớp Phiếu khảo sát sau:

* Trong 4 phân môn của môn mỹ thuật (vẽ tranh, vẽ trang trí, vẽ theomẫu, thường thức mĩ thuật), em hãy lựa chọn và đánh dấu (x) vào bảng sau?

Trang 9

Thích học

Bình thường

Thích học

Bình thường

Thích học

Bình thường

Thích học

Bình thường

Kết quả khảo sát 82 học sinh ở các khối lớp khác nhau:

Chỉ có 26/82 em thích học phân môn thường thức mĩ thuật với lí do:

- Không phải vẽ tranh

- Được xem nhiều tranh ảnh mới lạ, biết nhiều loại hình nghệ thuật

- Được biết nhiều họa sĩ nổi tiếng trong nước và thế giới…

Số còn lại chưa thích học phân môn thường thức mĩ thuật vì:

- Không được vẽ tranh

- Thường thức mĩ thuật là những bài dài, kiến thức nhiều

- Thường hay bị kiểm tra miệng…

Sau khi áp dụng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy đa số học sinh đềuyêu thích phân môn thường thức mĩ thuật bởi vì:

+ Bản đồ tư duy là phương pháp tích cực, kích thích được sự chủ động,tích cực làm việc theo cá nhân độc lập suy nghĩ rồi tổng kết theo nhóm Pháthuy được khả năng sáng tạo tư duy và tinh thần tập thể Đây là cách làm việckhoa học, năng động, sáng tạo, phù hợp với nhu cầu hiện đại hóa hiện nay

+ Sử dụng được nguồn tư liệu một cách phong phú và hiệu quả

+ Học sinh khắc sâu lượng kiến thức của bài học

+ Dạy học bằng cách sử dụng bản đồ tư duy có thể tích hợp nhiều phươngpháp dạy học khác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Mặt khác có thể khaithác công nghệ thông tin tối đa và nguồn tư liệu phong phú, dễ trình bày

+ Minh hoạ đẹp, phong phú, phương pháp trực quan sinh động sẽ làmtăng thêm tính hấp dẫn của tiết học và thuyết phục học sinh, nó có tác động quantrọng đến việc cảm nhận tác phẩm, hình thành nên nhận thức thẩm mỹ của các

em, rèn luyện cho các em một trực giác nhạy bén, khả năng quan sát và pháthiện những vấn đề trong cuộc sống

+ Việc sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học thường thức mĩ thuật ở THCSvẫn đang là một trong những phương pháp mới Để áp dụng một cách tích cực,sâu rộng dựa vào rất nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, trong đó cơ sở vậtchất tại trường sở tại vô cùng quan trọng Không những thế, sự chuẩn bị củagiáo viên và học sinh đánh giá trực tiếp hiệu quả của tiết học.Những tiết học sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học mang lại những hiệu quả

thiết thực “Bản đồ tư duy được xem là một công cụ giúp bộ não tư duy toàn

diện Nhờ có sự liên kết giữa các ý tưởng với ý tưởng trung tâm nên bản đồ tư duy cho thấy mức độ bao quát, sâu rộng của vấn đề cần nghiên cứu Bản đồ tư duy có thể giúp người dùng xây dựng kế hoạch làm việc, học tập nhanh chóng, chính xác, sáng tạo hơn giúp người dùng giải phóng suy nghĩ theo lối mòn từ

đó dễ dàng đưa ra cách giải quyết vấn đề, làm sáng tỏ những tình huống, tiết kiệm thời gian và nhớ lâu hơn, …”[2] Cơ chế hoạt động của bản đồ tư duy chú

trọng tới hình ảnh, màu sắc, với các mạng lưới liên tưởng (các nhánh) Bản đồ

Trang 10

tư duy là công cụ đồ họa nối các hình ảnh có liên hệ với nhau vì vậy có thể vậndụng bản đồ tư duy vào hỗ trợ dạy học kiến thức mới, củng cố kiến thức sau

mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hóa kiến thức sau mỗi chương

2.3.Giải pháp sử dụng bản đồ tư duy thông qua phân môn Thường thức mĩ thuật để nâng cao hứng thú học tập cho học sinh THCS Thiết Ống.

2.3.1 Giải pháp thực hiện.

* Công tác chuẩn bị:

Đối với bất kỳ một công việc nào đó muốn đạt được thành công đều phảicó sự chuẩn bị chu đáo, tỉ mĩ và cẩn thận Dạy học không nằm ngoài quy luật đó,đặc biệt đối với môn mĩ thuật và đặc biệt hơn nữa là phân môn thường thức mĩthuật thì lại càng cần thiết Cả giáo viên và học sinh đều phải chuẩn bị chu đáo

- Đối với giáo viên:

+ Giáo viên cần nắm rõ về kiến thức, kỹ năng, thái độ từ đó xác định mụctiêu bài học một cách cụ thể rõ ràng

+ Tài liệu tham khảo là một yếu tố cần thiết để giáo viên có thể nắm vữngkiến thức của mỗi bài học, từ đó có thể giới thiệu, khái quát vấn đề để học sinhcó thể hiểu vấn đề sâu rộng hơn

+ Trực quan là một phần nội dung bài giảng Trong chương trình giáo dục

mĩ thuật ở trung học cơ sở, bài thường thức mĩ thuật giáo viên cần chuẩn bị đủtranh ảnh cho các bài đó Từ những tranh ảnh liên quan đến các tác giả và cáctác phẩm, cả những tranh ảnh về lịch sử và các công trình của các thời đại Khigiáo viên chuẩn bị chu đáo thì lúc đó giáo viên mới có thể dạy tốt hơn trong tiếtdạy của mình

+ Ngoài ra, giáo viên cần phải xác định các phương pháp dạy học chủ yếu

sử dụng trong bài để sắp xếp sử dụng một cách hợp lý

+ Sự chuẩn bị của giáo viên còn căn cứ theo thực tế của từng bài để sửdụng các phương tiện dạy học phù hợp nhất ngoài ra giáo viên có thể chuẩn bịsẵn đồ dùng trực quan để học sinh chơi những trò chơi phù hợp với môn học,kính thích sự sôi nổi, hứng thú ở các em

- Đối với học sinh:

+ Việc sử dụng bản đồ tư duy vào bài học yêu cầu học sinh phải có sựchuẩn bị kỹ về kiến thức, về tư duy logic, cách sử dụng màu sắc, hình ảnh…

+ Học thường thức mĩ thuật đối với học sinh trung học cơ sở vốn vẫn làkiến thức dài nhất trong bộ môn mỹ thuật Dài bởi vì học sinh vừa phải học sơlược về một giai đoạn lịch sử nào đó, vừa phải học rất nhiều các thành tựu mỹthuật của giai đoạn đó; hoặc học sinh vừa phải học về thân thế sự nghiệp củanhiều họa sĩ cùng một lúc vừa phải nghiên cứu các tác phầm của họ… Vì lí donày, học sinh cần chuẩn bị tốt điều kiện để tham gia vào tiết học một cách tíchcực và hiệu quả

+ Việc đọc, nghiên cứu bài học là công việc đầu tiên của học sinh Từ đóhọc sinh sẽ tìm hiểu sơ lược về nội dung của bài học mà không cần lên lớp lạimất thời gian tìm hiểu Việc chuẩn bị này giúp cho học sinh tư duy nhanh hơn,

so sánh dễ dàng hơn và đặc biệt tiếp thu bài cũng nhanh hơn

+ Việc chuẩn bị đồ dùng học tập cũng là một yếu tố quan trọng Những đồdùng của học sinh không thể thiếu được đó là: Vở mĩ thuật, bút chì, bút màu,

Trang 11

giấy A4… Học sinh chuẩn bị được đồ dùng học tập tức là đã góp một phần lớnvào hiệu quả của giờ dạy.

Lưu ý hướng dẫn học sinh phân biệt cấp độ của các nhánh bằng màu sắc,

kí tự hình học hoặc bằng cách riêng của các em Điều này sẽ dẫn đến sự sáng tạoriêng của từng học sinh, nhóm học sinh, giúp các em nhớ được nội dung bài, tácphẩm của mình

- Bước 2: Học sinh hoặc đại diện các nhóm học sinh lên báo cáo, thuyếtminh về bản đồ tư duy mà nhóm mình đã thiết lập

Sau khi học sinh hoặc các nhóm học sinh hoàn thành được bản đồ tư duy,giáo viên yêu cầu từng nhóm trình bày về bản đồ tư duy mà nhóm mình đã thiếtlập dựa trên các yêu cầu

+ Nội dung chính xác, khoa học

+ Trình bày hợp lý, rõ ràng, đẹp mắt

+ Bản đồ thể hiện sự logic, làm rõ trọng tâm bài học

- Bước 3: Học sinh thảo luận, bổ sung, chỉnh sửa để hoàn thiện bản đồ tưduy về kiến thức của bài học đó Giáo viên là người cố vấn, là trọng tài giúp họcsinh hoàn chỉnh bản đồ tư duy, từ đó dẫn dắt đến kiến thức của bài học

Sau khi các nhóm báo cáo, thuyết minh về bản đồ tư duy của nhóm mình,giáo viên yêu cầu các nhóm khác quan sát, lắng nghe, thảo luận và bổ sung chonhóm bạn dựa trên yêu cầu đã đặt ra Kết thúc thảo luận giáo viên là người tổngkết giúp học sinh hoàn chỉnh bản đồ tư duy Giáo viên đưa ra bản đồ tư duychính xác về nội dung, trình bày đẹp ( Không yêu cầu học sinh trình bày về màusắc, cách sắp xếp giống bản đồ của giáo viên, mà các em có thể trình bày màusắc, sắp xếp theo cảm nhận riêng), từ đó dẫn dắt đến kiến thức của bài học

* Kết thúc:

Củng cố kiến thức bằng một bản đồ tư duy mà giáo viên đã chuẩn bị sẵnhoặc một bản đồ tư duy mà cả lớp tham gia chỉnh sửa hoàn chỉnh, cho học sinh

lên trình bày, thuyết minh về kiến thức đó.

Thông thường giáo viên cho một số câu hỏi và bài tập để học sinh chuẩn

bị bài tập ở nhà Trong phần củng cố giáo viên hướng dẫn học sinh tự lập bản đồ

tư duy, sau đó cho học sinh trao đổi kết quả với nhau và sau cùng đối chiếu vớibản đồ tư duy do giáo viên lập ra Từng em có thể bổ sung hay sửa chữa lại bản

đồ tư duy của mình và coi đó là tài liệu ôn tập

- Cách khác: Giáo viên lập bản đồ tư duy mở trong phần củng cố giáoviên chỉ vẽ một nhánh chính, thậm chí không đủ nhánh, hoặc thiếu, hoặc thừathông tin trong tiết học đó và yêu cầu học sinh tự bổ sung, thêm hoặc bớt thôngtin để cuối cùng toàn lớp lập được bản đồ tư duy cho toàn bài học tương đốihoàn chỉnh và hợp lý Cách làm này sẽ lôi cuốn được sự tham gia của học sinh

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	806,5 KB