Dạy học nói chung là một quá trình phức hợp của nhiều thành tố bao gồmhoạt động dạy, gợi mở của giáo viên với các hoạt động tự học, trao đổi, thảo luậncủa học sinh nhằm đạt đến mục tiêu
Trang 1Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
2444
2 Nội dung Sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp
2.4 Hiệu quả của SKKN
46816
Trang 2A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Dạy học nói chung là một quá trình phức hợp của nhiều thành tố bao gồmhoạt động dạy, gợi mở của giáo viên với các hoạt động tự học, trao đổi, thảo luậncủa học sinh nhằm đạt đến mục tiêu đầu tiên là hình thành tri thức cho học sinh.Tuy nhiên, không chỉ dừng lại với mục tiêu hình thành tri thức, các hoạt động dạy
và học còn nhằm đạt đến các mục tiêu về hình thành, rèn luyện các kĩ năng và giáodục ý thức, thái độ cho học sinh về bộ môn Các mục tiêu về kĩ năng thái độ sẽ tácđộng trở lại, góp phần giúp học sinh nắm vững các kiến thức của bài học sâu sắchơn
Đối với bất cứ nước nào, môn Lịch sử đều có chức năng quan trọng trongnhiệm vụ giáo dục học sinh- đặc biệt là nhân cách, là tư duy độc lập sáng tạo, lànhững tố chất tạo nên bản lĩnh con người Đối với Việt nam, lịch sử càng giữ vaitrò quan trọng, lịch sử gắn liền với sự tồn vong của quốc gia dân tộc Do vị trí địa -chính trị và địa - quân sự mà từ khi hình thành nhà nước đầu tiên cho đến nay,nước ta phải đương đầu với nhiều nguy cơ xâm lược đến từ các nước lớn của châu
Á, châu Âu, châu Mĩ, trong đó thường xuyên nhất là các đế chế phong kiếnphương Bắc Con đường chiến thắng của ta là phải phát huy sức mạnh của cả dântộc, của toàn dân với chủ nghĩa yêu nước, sự đoàn kết dân tộc và trí thông minhsáng tạo là yếu tố quyết định Nhân dân ta đã sáng tạo ra lịch sử với tất cả côngsức, tính mạng của mình nên qua Lịch sử sẽ nuôi dưỡng ý chí dân tộc và lưutruyền cả một kho tàng kinh nghiêm đánh giặc phong phú, sáng tạo
Ngày nay, nhiệm vụ bảo vệ đất nước vẫn gắn chặt với nhiệm vụ xây dựngđất nước, giữ gìn chủ quyền, bảo vệ lãnh thổ tổ quốc Thế hệ trẻ lớn lên qua giáodục phổ thông mà không yêu mến lịch sử dân tộc, không có vốn hiểu biết cần thiết
về lịch sử và văn hoá dân tộc cũng như nhân loại, không có niềm tin dân tộc,không kế thừa bản sắc văn hoá của dân tộc thì làm sao có thể hoàn chỉnh đượcphẩm chất của người công dân Việt Nam để bảo vệ tổ quốc Việt Nam.Từ đó chochúng ta thấy, môn Lịch sử càng cần phải được đặt đúng vị thế và chức năng của
nó trong hệ thống giáo dục quốc dân
Tuy nhiên, như Giáo sư Đinh Xuân Lâm từng nói: “Chúng ta vẫn chưa ứng
xử với môn sử như một môn khoa học mà chúng ta vẫn ứng xử với nó như mộtmôn tuyên truyền, áp đặt Bên cạnh cuốn sách giáo khoa, thì giáo viên có cuốnsách giáo viên Cuốn sách này cung cấp cho giáo viên những công việc của giáoviên khi lên lớp Trên lớp, giáo viên cũng đặt câu hỏi cho học sinh nhưng chỉ hỏinhững câu trong sách giáo khoa Học sinh cũng chấp nhận sự truyền đạt từ trên
Trang 3Trong những năm qua, khi thực hiện chương trình thay sách giáo khoa, việcđổi mới phương pháp đã được mọi người quan tâm và khẳng định vai trò quantrọng của việc đổi mới phương pháp dạy học trong việc nâng cao chất lượng dạyhọc Môn học Lịch sử cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ sở của khoa họcLịch sử nên đòi hỏi học sinh không chỉ nhớ mà còn phải hiểu và vận dụng kiếnthức đã học vào cuộc sống Cho nên cùng với các môn học khác, việc học Lịch sửđòi hỏi phát triển tư duy, thông minh sáng tạo Đã có quan niệm sai lầm, lệch lạccho rằng học lịch sử chỉ cần nhớ thuộc lòng, ghi nhớ sự kiện hiện tượng là đạt,không cần phải tư duy, động não, không cần thực hành…Đây chính là một trongnhững nguyên nhân làm suy giảm chất lượng môn học, khiến học sinh xa rời mônhọc.
Có một công thức mà những người làm giáo dục ai cũng biết, đó là tháp họctập, dựa trên nền tảng tháp nhu cầu của Maslow, trong đó chỉ rõ, người ta học được10% bằng đọc, 20% bằng nghe, 30% bằng quan sát minh họa, 50% bằng cách kếthợp nghe và quan sát, 70% bằng cách trao đổi với người khác, 80% bằng cách thựchành và 90% bằng cách dạy lại cho người khác.[1]
Hiểu và vận dụng công thức trên, tôi luôn cố gắng hướng dẫn học sinh tăng cườngcác hoạt động trao đổi, thực hành trong những tiết học phù hợp để các em tiếp thu
bài tốt hơn Vì vậy, tôi chọn đề tài Tổ chức hoạt động nhóm và các trò chơi
Trang 4kiến kinh nghiệm của mình trong năm học 2018-2019 này.
2 Mục đích nghiên cứu.
Với đề tài này, tôi muốn kiểm nghiệm và chứng minh lại nhận thức củamình về tác dụng của phương pháp dạy học theo hướng tích cực - mà cụ thể làphương pháp tổ chức hoạt động học cho học sinh, hướng dẫn học sinh tự trao đổi
và thực hành các nhiệm vụ học tập Từ đó, để bản thân nỗ lực hơn nữa trong việcthay đổi các phương pháp, hình thức dạy học cho phù hợp với yêu cầu và mục tiêucủa Đổi mới giáo dục trong thời gian tới
3 Đối tượng nghiên cứu
Trong phạm vi đề tài này, tôi sẽ trình bày quá trình tiến hành một tiết dạy tại
lớp 7A trường THCS Hoằng Trường - Tiết 31 - bài 17 - Lịch sử 7 - Ôn tập chương
II và III theo cách hướng dẫn cho học sinh tự trao đổi và thực hành để giải quyết
những vấn đề của bài học Ngoài ra, lớp 7C áp dụng theo cách dạy phát vấn thôngthường sẽ là lớp để đối chứng kết quả nghiên cứu
4 Phương pháp nghiên cứu
Tôi đã sử dụng phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết, sau khitìm hiểu kĩ nội dung bài dạy, tôi xác định những nội dung cơ bản của bài học,những nội dung có thể thực hiện thông qua hoạt động trao đổi và thực hành củahọc sinh; những nội dung dành cho hoạt động nhóm hoặc cá nhân… Từ đó thiết kếgiáo án lên lớp sao cho phù hợp đối tượng học sinh của mình, phù hợp điều kiện cơ
sở vật chất, kĩ thuật (phương tiện, thiết bị dạy học) của nhà trường và chú ý đảmbảo những mục tiêu về kiến thức, kĩ năng và thái độ của bài học Ngoài ra, tôi còn
sử dụng các phương pháp phân tích, thống kê và tổng hợp các số liệu đối chứnglàm cơ sở cho kết luận của đề tài
B NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lí luận
Cách đây hơn 70 năm, trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầutiên của nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, tháng 9 năm 1945, Bác Hồ viết: “…từgiờ phút này trở đi, các em bắt đầu nhận được một nền giáo dục hoàn toàn ViệtNam…một nền giáo dục làm phát triển năng lực sẵn có của các em” [2]
Mười năm sau, vào ngày 1- 6 - 1955, trong Thư gửi cho các cháu và cán bộcác trường miền Nam, chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Các cháu nên tự lực cánh sinhcho quen” [3]
Những lời căn dặn của người đã luôn được các thế hệ học sinh, giáo viêntâm niệm và thực hiện Tư tưởng giáo dục của người là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong
Trang 5quá trình phát triển sự nghiệ giáo dục của nước nhà Vì vậy, nghiên cứu và thựchiện tốt lời căn dặn của người là trách nhiệm của các nhà quản lý giáo dục, giáoviên và học sinh trong quá trình dạy học và giáo dục.
Nghị quyết 29 - NQ/TƯ ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa
XI Đảng Cộng sản Việt Nam về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đãnêu lên quan điểm: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạonhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bịkiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôivới hành; lý luận gắn với thực tiễn ”
Ngoài ra, Nghị quyết 29 còn nêu lên mục tiêu cụ thể cho giáo dục phổ thônglà: “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thànhphẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướngnghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáodục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹnăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tựhọc”
Giải pháp được đề ra là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy vàhọc theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụngkiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghinhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở
để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển
từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạtđộng xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệthông tin và truyền thông trong dạy và học.”
Từ những quan điểm chỉ đạo trên, ngành giáo dục và đào tạo nhiều năm nay
đã và đang ra sức thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huytính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạocon người mới trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng cao độ - mà chúng tathường gọi ngắn gọn là Phương pháp dạy học tích cực
Theo tài liệu Bồi dưỡng thường xuyên dành cho giáo viên THCS, Phươngpháp dạy học tích cực mang 4 đặc trưng:
- Một là, dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh Đốitượng của hoạt động dạy, đồng thời là chủ thể của hoạt động học - được cuốn hútvào các hoạt động do giáo viên tỏ chức và chỉ đạo, thông qua đó, tự khám phánhững điều mình chưa rõ …, được trực tiếp quan sát, thảo luận, làm thí nghiệm,giải quyết vấn đề đặt ra theo cách của mình, từ đó vừa nắm được kiến thức kỹ năng
Trang 6mới, vừa tự “làm ra” kiến thức, kỹ năng đó, được bộc lộ và phát huy tiềm năngsáng tạo.
- Hai là, dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học Rèn luyệnphương pháp học tập cho học sinh không chỉ là biện pháp nâng cao hiệu quả dạyhọc mà còn là mục tiêu giáo dục Trong các phương pháp dạy học tích cực thì tựhọc là phương pháp cốt lõi Nếu rèn luyện cho học sinh phương pháp, kỹ năng,thói quen tự học thì sẽ khơi dậy cho các em lòng ham học Vì vậy, ngày nay, chúng
ta chú trọng tạo ra sự chuyển biến từ học tập thụ động sang học tập chủ động
- Ba là, tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác Trong họctập, không phải mọi tri thức, kỹ năng, thái độ đều được hình thành bằng nhữnghoạt động cá nhân Lớp học là môi trường giao tiếp thầy - trò, trò-trò, tạo nên mốiquan hệ hợp tác cá nhân trên con đường chiếm lĩnh nội dung học tập Thông quathảo luận, tranh luận trong tâp thể, ý kiến của mỗi cá nhân được tranh luận, tánthành hay bác bỏ, qua đó, người học nâng mình lên một trình độ mới Học tập hợptác làm tăng hiệu quả học tập, nhất là những lúc xuất hiện vấn đề gay cấn, xuấthiện nhu cầu hợp tác thật sự để hoàn thành nhiệm vụ chung
- Bốn là, đánh giá của thầy kết hợp với tự đánh giá của trò Trước đây, giáoviên giữ vai trò độc quyền đánh giá học sinh Trong phương pháp dạy học tích cực,học sinh được tham gia đánh giá lẫn nhau [4]
2 Thực trạng của việc dạy và học lịch sử trước khi tiến hành nghiên cứu.
2.1 Thực trạng chung:
Học lịch sử là học những gì đã xảy ra trong quá khứ; mỗi bài học đều có rấtnhiều kiến thức, nhiều sự kiện, khái niệm mà học sinh phải nhớ và hiểu Nhưngthực tế, học sinh học một cách thụ động, chỉ đơn thuần là nhớ kiến thức một cáchmáy móc mà chưa rèn luyện kĩ năng tư duy, học sinh chỉ học bài nào biết bài đấy,nhớ các kiến thức một cách rời rạc và rất nhanh quên
Ngoài ra, nhiều học sinh và phụ huynh có thái độ xem thường môn Lịch sử,coi Lịch sử là môn phụ, không cần đầu tư nhiều công sức, nên học sinh khônghứng thú với việc học lịch sử, không nắm được những sự kiện lịch sử cơ bản, nhớsai, nhầm lẫn kiến thức lịch sử
Trong điều kiện hiện nay, việc dạy và học lịch sử vẫn còn nhiều bất cập như:chương trình sách giáo khoa quá dài, quá tải về nội dung; nặng về lí thuyết mà córất ít số tiết thực hành, ôn tập hoặc làm bài tập Mặc dù chương trình giảm tải đãthực hiện và lược bỏ bớt dung lượng kiến thức trước đó nhưng vẫn chưa thực sự
Trang 72.2.Thực trạng của giáo viên:
Năm học 2018-2019, trường THCS Hoằng Trường có 18 lớp với 02 giáoviên được đào tạo chính Sử, tức là đã đáp ứng khá đầy đủ so với nhu cầu Vềphương pháp dạy học, chúng tôi đã rất cố gắng cập nhật, thay đổi phương pháp tổcức dạy học trong phạm vi cho phép của thực tế nhà trường cũng như cho phù hợpvới năng lực nhận thức của các đối tượng học sinh Tuy nhiên, do nhiều nguyênnhân khách quan và chủ quan, đa số giờ dạy vẫn phải đi theo lối mòn cũ là thựchiện theo lối phát vấn Tức là giáo viên hỏi, học sinh trả lời theo sách giáo khoa;một số câu hỏi nâng cao dành cho học sinh khá giỏi thì các em mới không lệ thuộcvào sách giáo khoa để nêu suy nghĩ, chính kiến, đánh giá của mình
Việc đổi mới phương pháp của giáo viên cũng chủ yếu mới chỉ là sử dụngtối đa phương tiện dạy học có sẵn, một số bảng biểu, sơ đồ do giáo viên tự làm,ứng dụng công nghệ thông tin… Trong các tiết ôn tập hoặc làm bài tập, hoạt độngchủ yếu của giáo viên là cho học sinh hệ thống lại kiến thức thông qua những câuhỏi tự luận hoặc lập những bảng, biểu thống kê Cách làm này cũng góp phần giúphọc sinh hệ thống hoá kiến thức nhưng vẫn có hạn chế là nếu liên tục như vậy sẽlàm cho học sinh nhàm chán, không hứng thú, một số em có thể tận dụng phần phụlục cuối sách để hoàn thành nhiệm vụ mà chẳng cần suy nghĩ tái hiện kiến thức
2.3.Thực trạng của học sinh:
Như đã nói ở trên, môn lịch sử bị học sinh xem như là một môn học phụ dùchưa bao giờ lịch sử mang tên “phụ” Việc học bài, chuẩn bị bài của học sinh hầunhư chỉ mạng tính chất đối phó với việc kiểm tra bài cũ và các con điểm thườngxuyên hay định kì trong năm học Địa phương Hoằng Trường là khu vực trình độdân trí nhìn chung chưa tốt nên nhận thức trên càng nặng nề và ăn sâu không chỉvới học sinh mà cả với các bậc phụ huynh
Tôi đã từng tiến hành một cuộc thăm dò nhỏ trong một lớp học và kết quảchỉ có 20 % số học sinh có thái độ tích cực với môn lịch sử; 14,3% không thích và65,7% có thái độ bình thường Lí do mà các em đưa ra để lí giải vì sao không thíchchủ yếu là do bài học lịch sử quá dài, có nhiều mốc thời gian, có nhiều sự kiện vànhân vật khiến học sinh khó nhớ, khó tiếp thu Thậm chí có một em nêu lí do:
“Em không thích học môn sử vì em nghĩa rằng môn sử khi mang vào xã hội, chẳng
có lợi gì cho chính bản thân em cả Những hiểu biết về thời xa xưa nếu có hiểu thìcũng chẳng để làm gì cả Thời nay, xã hội đang phát triển, cần nhiều công nghệkhoa học, có ai lấy kiến thức hiểu biết về dân tộc xa xưa mà phát triển đất nướckhông? Là không cô ạ Vì thế em cũng không muốn học môn sử cho lắm dù giáoviên giảng bài thực sự là hay và hấp dẫn”…
Trang 83 Sáng kiến, giải pháp đã áp dụng
Trên những cơ sở lý luận và thực tiễn trên đây, tôi càng chắc chắn rằng, bảnthân mình chỉ có thể thay đổi phương pháp tổ chức dạy học để cuốn hút học sinh,
từ đó làm chuyển biến thái độ và quan niệm của học sinh đối với môn Lịch sử
Hệ thống phương pháp dạy học tích cực có rất nhiều nội dung Tuy nhiên,không thể và không nên áp dụng tất cả các phương pháp trong cùng một tiết học.Hơn nữa, việc lựa chọn phương pháp dạy học tích cực nào thì giáo viên phải căn
cứ vào hình thức, nội dung bài học; đặc điểm của đối tượng lớp dạy; điều kiện thiết
bị, cơ sở vật chất của nhà trường dành cho nội dung bài học đó v.v…
Những phương pháp mà tôi đã sử dụng trong quá trình dạy học bao gồm:dạy học nêu vấn đề; dạy học trực quan; tổ chức trò chơi; tổ chức hoạt động nhóm;tăng cường sử dụng CNTT…Riêng trong nội dung của sáng kiến kinh nghiệm này,tôi sử dụng hai hình thức tổ chức dạy học, đó là tổ chức trò chơi và tổ chức hoạtđộng nhóm để giúp học sinh nắm bắt nội dung, yêu cầu của bài học
3.1 Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm:
Tổ chức hoạt động nhóm là một phương pháp có vai trò quan trọng trongviệc phát triển năng lực học tập cho học sinh Có thể nói đây là phương pháp tối ưumang lại hiệu quả cao nhất trong việc tổ chức các hoạt động học tập Người họcđược nêu quan điểm của mình, lắng nghe quan điểm của bạn, được trao đổi, bànluận, và đưa ra biện pháp phù hợp nhất để hoàn thiện nhiệm vụ của nhóm Phươngpháp này, nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được tính tích cực chủ động, sáng tạo
và tinh thần trách nhiệm của học sinh
Tiến trình thực hiện hoạt động nhóm như sau:
- Bước 1: Giáo viên phân chia và giao nhiệm vụ cho các nhóm
- Bước 2: Hướng dẫn các nhóm tự phân công nhiệm vụ trong nhóm củamình (cử nhóm trưởng, thư ký, người lên trình bày, công việc cụ thể của từngthành viên )
- Bước 3: Tổ chức hướng dẫn cho các nhóm giải quyết vấn đề của mình.Chú ý quan sát bao quát lớp để phát hiện những khó khăn của học sinh và có biệnpháp hỗ trợ kịp thời và hợp lý
- Bước 4: Tổ chức cho các nhóm báo cáo trình bày sản phẩm và nhận xét lẫnnhau
- Bước 5: Giáo viên nhận xét, đánh giá, tổng kết
3.2 Phương pháp tổ chức trò chơi
Trang 9Đây là hoạt động dễ lôi cuốn, hấp dẫn học sinh nhất Các trò chơi không đơnthuần mang tính giải trí mà là một cách để học sinh tiếp thu kiến thức trong khôngkhí, tâm thế sôi nổi hơn, hiệu quả hơn Có nhiều hình thức tổ chức trò chơi tùy vàonăng lực của giáo viên, khả năng thực hiện của học sinh và điều kiện cơ sở vật chấtcho phép của nhà trường cũng như sự phù hợp trong mỗi loại bài học Do đó giáoviên có thể linh hoạt để lựa chọn hoạt động trò chơi nào là phù hợp nhất.
3.3 Thiết kế giáo án và tổ chức một tiết dạy cụ thể.
* Giới thiệu bài: Từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XV ba triều đại Lý - Trần - Hồ
thay nhau lên nắm chính quyền Đó là giai đoạn lịch sử hào hùng, vẻ vang của dântộc Nhìn lại cả một chặn đường lịch sử, chúng ta có quyền tự hào về truyền thốngđấu tranh anh dũng của dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Hômnay chúng ta cùng nhau ôn lại chặng đường lịch sử hào hùng ấy
* GV chia học sinh thành 3 nhóm để tổ chức hoạt động học tập
Thành viên nhóm theo tổ học tập; GV cử nhóm trưởng; hướng dẫn các nhóm tựthảo luận, phân công nhiệm vụ: người làm thư ký tổng hợp; người lên trình bàytrước lớp…
Trang 10Hoạt động 1: Ôn tập khái quát lịch sử thời Lý, Trần.
Thông qua trò chơi “Ai nhanh hơn” - giáo viên đưa hệ thống câu hỏi, nhóm nàonhanh sẽ được trả lời Trả lời đúng ghi điểm, trả lời sai thì hai đội khác giànhquyền trả lời tiếp theo
Hệ thống câu hỏi và đáp án như sau:
1 Triều Lý được thành lập năm nào? Năm 1009
3 Năm 1010 diễn ra sự kiện gì? Lý Công Uẩn dời đô về
Đại La (đổi là Thăng Long)
4 Nước Đại Cồ Việt đổi tên thành Đại Việt khi nào? Năm 1054
5 Bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta có tên là
gì? Ra đời khi nào?
Hình thư - Năm 1042
6 Năm 1075-1077 diễn ra sự kiện nào? Kháng chiến chống Tống
của Lý Thường Kiệt
7 Tướng giặc ra lệnh “Ai bàn đánh sẽ bị chém” tên
gì?
Quách Quỳ
8 Vị vua cuối cùng của nhà Lý? Lý Chiêu Hoàng
9 Nhà Trần thành lập năm nào? Vị vua đầu tiên của
11 Quân đội nhà Trần được xây dựng theo chủ
trương như thế nào?
Cốt tinh nhuệ, không cốt đông
12 “Điền trang”, “thái ấp” là gì? Đất do khai hoang/ Đất
được ban cấp
13 Cuộc kháng chiến chống ngoại xâm lần đầu tiên
của nhà Trần diễn ra năm năm nào?
Trang 11
Khu di tắch Văn miếu- Quốc tử giám (Hà Nội)
(Vãn Miếu đýợc xây dựng từ nãm 1070 đời Lý Thánh Tông Ngoài chức nãng thờ Khổng Tử và các học trò của ông, Vãn Miếu còn chức nãng của một trýờng học Hoàng gia Nãm 1076 , Lý Nhân Tông cho lập trýờng Quốc Tử Giám ở bên cạnh Vãn Miếu Có thể coi đây là trýờng đại học đầu tiên ở Việt Nam Ban đầu, trýờng chỉ dành riêng cho con vua và con các bậc đại quyền quý, sau đó mở rộng cho con thýờng dân có sức học xuất sắc vào học).
Chùa Một cột (Hà Nội)
Trang 12(Chùa Một Cột đýợc vua Lý Thái Tông cho khởi công xây dựng vào nãm 1049 Còn có tên khác là chùa Diên Hựu, chùa Mật Đây là ngôi chùa với kết cấu một cột độc đáo, dáng tựa đài sen výõn lên giữa mặt hồ).
Thành Tây Đô (Thanh Hóa)
(Đýợc xây dựng nãm 1397 - thành Tây Đô thể hiện một trình độ rất cao về
kĩ thuật xây vòm đá thời bấy giờ Những phiến đá nặng từ 10 đến 20 tấn đýợc nâng lên cao, ghép với nhau một cách tự nhiên, hoàn toàn không có bất cứ một chất kết dắnh nào Đến nay, dù đã tồn tại hõn 6 thế kỷ nhýng một số đoạn của tòa thành này còn lại týõng đối nguyên vẹn
Nãm 2011, UNESCO công nhận thành Tây Đô là di sản vãn hóa thế giới)
GV tổng kết phần khởi động, tuyên bố đội giành thắng lợi và chuyển nội dung.
Hoạt động 2: Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thời Lý, Trần.
1 HS làm việc cá nhân.
Câu hỏi: Thời Lý Trần, nhân dân ta đã đương đầu với những cuộc xâm lược nào? (Thời gian? Lực lượng xâm lược?)
GV có thể gọi sổ để lấy điểm hoặc gọi theo tinh thần xung phong của các em
GV nhận xét câu trả lời của học sinh và trình chiếu Bảng 1
Trang 13GV chia nhóm theo tổ học tập trên lớp, hướng dẫn học sinh cử tổ trưởng, thư
ký, phân công nhiệm vụ của từng thành viên trên cư sở nhiệm vụ chung của cả nhóm
Nhiệm vụ 1:
Nhóm 1: Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến thời Lý.
Nhóm 2: Trình bày diễn biến các cuộc kháng chiến thời Trần.
Nhóm 3: Nêu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của các cuộc kháng chiến thời Lý - Trần.
- GV hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ (Lập bảng thống kê: thời gian; đườnglối kháng chiến; những tấm gương tiêu biểu; ví dụ về tinh thần đoàn kết; nguyên nhân thắng lợi; ý nghĩa lịch sử)
- Thành viên các nhóm tổ chức thảo luận, ghi kết quả thảo luận vào bảng phụ
- GV theo dõi, quan sát để phát hiện những khó khăn của học sinh và có biện pháp
hỗ trợ học sinh phù hợp (nếu cần thiết)
- Sau 10 phút, GV cho HS dừng bút Từng nhóm lên báo cáo kết quả của mình Các nhóm khác theo dõi và nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét kết quả thảo luận của từng nhóm và trình chiếu nội dung đã chuẩn
bị để HS có sự so sánh và khắc sâu kiến thức Cụ thể:
Cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý
Nội dung Kháng chiến chống Tống
Trang 14Cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên thời Trần:
Nội dung Kháng chiến chống Mông Nguyên
Thời gian Lần 1: năm 1258
Lần 2: năm 1285Lần 3: năm 1287-1288Đường lối kháng
VD về tinh thần
đoàn kết
- Hội nghị Diên Hồng, các cụ đồng thanh hô
“Đánh!”
- Quân sĩ thích vào tay hai chữ “Sát Thát”
- Nhân dân Thăng Long cả 3 lần thực hiện theo
kê hạch của triều đình là “vườn không, nhà trống”…
Nhiệm vụ 2: GV yêu cầu các nhóm thảo luận để rút ra:
Điểm khác nhau trong cách đánh giặc thời Lý và thời Trần?
HS thảo luận khoảng 5p và báo cáo; các nhóm theo dõi, nhận xét và bổ sung (nếucó)
GV đánh giá, chuẩn hóa kiến thức:
- Đánh trước để chặn thế mạnh của giặc
- Mềm mỏng nhưng cương quyết (đánh
- Bắt sứ giả của giặc tống giam vào ngục
- Cứng rắn, đánh giặc đến cùng, truy kích