Với việc thực hiện đề án này, giáo viên GV không chỉ dạy những bài có nộidung kiến thức về môi trường mà còn phải chú ý lồng ghép, dạy học tích hợpchủ đề môi trường ở nhiều môn học khác
Trang 1II Cơ sở thực tiễn
III Giải pháp và tổ chức thực hiện
III1 Giải pháp thực hiện
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Trái đất thì nóng lên rồi Băng tan, khô nước biển trào, sóng dâng Dịch bệnh, thiên tại khắp nơi
Như lời phẫn uất – địa cầu của ta
Vì ngày mai, vì con ta Sống cho mưa thuận, gió hòa nơi nơi
Những câu thơ của Minh Chánh Toàn và những bức tranh trên là lời nhắn
nhủ tâm tình, là bức thông điệp ngắn gọn nhưng súc tích và đầy ý nghĩa Lờinhắn nhủ, bức thông điệp ấy đang khẩn cầu, giục giã gửi đến tất cả mọi ngườikhiến cho ta không khỏi trăn trở, nghĩ suy? Làm sao ta có thể thờ ơ, vô cảmtrước thực trạng môi trường ở khắp nơi đang xuống cấp nghiêm trọng? Nóchẳng những bị ô nhiễm mất đi sự trong lành vốn có mà còn bị suy thoái cónguy cơ hủy diệt Nó đang quằn quại, gồng mình lên để chống trọi Tiếng rênxiết, kêu cứu đêm ngày của nó vẫn thảm thiết quanh đây! Sự nguy hiểm ấy vẫnluôn rình rập đe dọa sự sống của con người và vạn vật trên trái đát Vì thế, sựchung tay cứu giúp của mỗi người, mỗi quốc gia và của toàn nhân loại lúc này là
vô cùng cần thiết và cấp bách Đây không còn là trách nhiệm của riêng ai! Nhận thức sâu sắc vấn đề ấy, Chính phủ đã kí và ban hành nhiều Quyết định,Công văn, Chỉ thị về bảo vệ môi trường trong đó có Quyết định phê duyệt đề án:
Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân”.
Với việc thực hiện đề án này, giáo viên (GV) không chỉ dạy những bài có nộidung kiến thức về môi trường mà còn phải chú ý lồng ghép, dạy học tích hợpchủ đề môi trường ở nhiều môn học khác nhau nhằm nâng cao chất lượng, hiệuquả giáo dục nói chung và ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh (HS)nói riêng.Tuy nhiện việc dạy học tích hợp theo chủ đề không phải là dễ, nhiều GV khi vậndụng đã gặp không ít khó khăn, kết quả đem lại không như mong muốn nếukhông nói là “thất bại” Bởi nội dung, và vấn đề tich hợp phong phú, đa dạng,liên quan ở nhiều môn học khác nhau trong khi đó thời lượng 1 tiết học chỉ có
45 phút.Là GV trực tiếp giảng dạy môn Giaos dục công dân (GDCD), tôi rấttrăn trở và đã cố gắng, tích cực tìm ra những giải pháp có tính khả thi, hi vọng sẽđem lại những kết quả khả quan hơn Với những nhận thức có được từ việc tiếpthu các Công văn, Chỉ thị, các Chuyên đề dạy học lồng ghép, tích hợp chủ đềMôi trường mà Bộ, Sở, Phòng GD & ĐT đã triển khai, tổ chức kết hợp vớinhững kinh nghiệm và kết quả đạt được của bản thân trong quá trình dạy học ở
trường THCS, tôi đã quyết định chọn đề tài “Vận dụng dạy học tích hợp về
chủ đề Môi trường để tổ chức hiệu quả hoạt động ngoại khóa ở môn Giáo dục Công dân cấp THCS”
1.2Mục đích nghiên cứu:
Trang 4- Tìm ra những giải pháp tốt nhất trong việc vận dụng dạy học tích hợp vềchủ đề Môi trường ở môn Giáo dục Công dân cấp THCS để nâng cao chất lượnggiáo dục nói chung và giáo dục môi trường nói riêng.
- Giúp HS hứng thú học tập, phát huy được tính tích cực, sáng tạo, tư duylôgic, có cái nhìn tổng quan, khái quát hơn về môi trường và bảo vệ môi trường
Từ đó vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, huy động hiệu quả những kiến thức vànăng lực của mình vào giải quyết các tình huống cụ thể nói chung và môi trườngnói riêng Đồng thời rèn cho HS có ý thức, kĩ năng, thái độ sống, giá trị sốngđúng đắn trong việc góp phần cùng với mọi người, cộng đồng bảo vệ môitrường
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
- Những vấn đê, nôi dung liên quan đến môi trường: Khái niệm, vai trò,chức năng, thực trạng, nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, biện pháp khắcphục và một số quy định của Pháp luật về bảo vệ môi trường
- Phương pháp dạy học tích hợp chủ đề môi trường, những đơn vị kiếnthức về môi trường ở các môn học khác nhau cần tích hợp
- Phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa
- 40 em HS ở 4 khối (10em/khối)
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Căn cứ vào các
quyết định, công văn, chỉ thi đã được ký và ban hành về Giáo dục môi trường và
“Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình giáo dục của tất cả các bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân”
- Phương pháp khảo sát điều tra thực tế từ HS, thống kê các số liệu, phân
tích số liệu và phương pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa trong đó kết hợp với
“Môi trường và con người” họp tại Stockholm đã nêu: “Giáo dục môi trường
cho thề hệ trẻ cũng như người lớn làm sao để học có được đạo đức, trách nhiệm trong việc bảo vệ và cải thiện môi trường” Ngay sau đó, chương trình môi
trường của Liên Hiệp Quốc (UNEF) cùng với các tổ chức văn hóa – khoa học –giáo dục của 10/1975 IEEP đã tổ chức Hội thảo Quốc tế lần thứ nhất về Giáodục môi trường ở Beograde (Cộng Hòa Liên Bang Nam Tư), kết thúc hội thảo
đã đưa ra được một nghị định khung và tuey6n Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đãthành lập chương trình giáo dục môi trường quốc tế (IEEP)…
Trang 5Nhằm giải quyết các vấn đề về môi trường, Đảng và Nhà nước ta đã đề ranhiều chủ trương biện pháp tích cực, đồng bộ Nhiều văn bản mang tính phápquy được thông qua, ban hành như: Ngày 25/6/1998 Bộ Chính trị ra Chỉ thị số
36 CT/TW về “Tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công
nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước” Chỉ thi đã đưa ra nhiều giải pháp cơ bản để
thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường trong đó cógiải pháp: “Thường xuyên
giáo dục, tuyên truyền, xây dựng thói quen, nếp sống và phong trào quần chúng bảo vệ môi trường” và “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình giáo dục của tất cả các bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân” Luật Bảo
vệ môi trường(BVMT) năm 2005 được Quốc Hội Nước CHXHCN Việt Namkhóa XI kì họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005; Quyết định 1363/ QĐ - TTg
ngày 17/10/2001 của Thủ tương Chính phủ về việc phê duyệt đề án : “Đưa các
nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình giáo dục của tất cả các bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân”; Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào ngày 22/7/2008 phát động phong trào thi đua “Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Việc Chính phủ và Bộ GD & ĐT kí nhiều Quyết định, ban hành nhiều Công
văn, Chỉ thị về Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo
dục quốc dân”, dạy học lồng ghép, tích hợp về chủ đề môi trường là cần thiết,
vừa có ý nghĩa trước mắt vừa có ý nghĩa lâu dài, nó không chỉ góp phần hìnhthành, hoàn thiện nhân cách, đạo đức, giáo dục kĩ năng sống, giá trị sống cho HS
mà còn góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống cho con người Hầuhết các môn học đều được đảm nhận vai trò sứ mệnh rất quan trọng này nhưngmôn GDCD có vai trò và sứ mệnh đặc biệt cao cả hơn bởi nó là môn học cónhiệm vụ đặc trưng là giáo dục cho HS có những chuẩn mực cả về đạo đức vàPháp luật Từ những chuẩn mực đó các em biết nhận thức hành vi đúng sai củamình và mọi người xung quanh, tự đánh giá và điều chỉnh theo đúng chuẩn mực.Mặt khác môn GDCD có đặc điểm nổi bật là gần gũi với con người, xã hội, gắn
bó mật thiết với đời sống thực tiễn sinh động của gia đình, nhà trường và xã hội.Đặc điểm này tạo cho môn Giáo dục Công dân có những lợi thế để có thể tích
hợp những nội dung giáo dục cần thiết cho HS: “ Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh”, giáo dục môi trường, giáo dục an toàn giao thông , giáo dục kỹ năng sống, Giá trị sống, giáo dục giới tính… Trong đó
“Giáo dục môi trường” là một trong những nội dung cần tích hợp, giữ vị trí quan
trọng trong việc giáo dục, hình thành các chuẩn mực đạo đức và pháp luật cho
HS ở nước ta hiện nay Vấn đề đặt ra là tích hợp nội dung gì, như thế nào, ở
những môn học nào để có thể đáp ứng được yêu cầu “Giáo dục Môi trường”
một cách có hiệu quả nhưng vẫn không làm biến dạng môn học, vẫn đảm bảonguyên tắc nội dung chương trình, không gượng ép mà vẫn gây được hứng thúcho HS
2.2 Thực trạng của vấn đề
Với tác động của nền kinh tế thị trường thời mở cửa, sự giao thoa, hợp tác
và hội nhập quốc tế như vũ bão, nền kinh tế của đất nước có những bước phát
Trang 6triển đáng kể, đời sống nhân dân được cải thiện và nâng cao Thế nhưng đằngsau sự phát triển đó là những hệ lụy đáng buồn: Tệ nạn xã hội, Trật tự an ninh,
xã hội, nguồn tài nguyên cạn kiệt, tham nhũng, sự bùng nổ dân số Đặc biêt làvấn đề môi trường – nó đang có những diễn biến hết sức phức tạp theo chiềuhướng xấu Từ những làng quê yên bình cho đến phố phường ồn ào, náo nhiệtđâu đâu ta cũng có thể bắt gặp: rác vứt bừa bãi, chất thải, khí thải, nước thảichưa qua xử lý ngang nhiên đổ ra không theo một quy định, hay luật lệ nào
ý thức bảo vệ môi trường của con người là thế đấý! Tất cả đang làm cho môi trường ô nhiễm, suy thoái nghiêm trọng
Đã có rất nhiều chủ trương và giải pháp được đưa ra nhằm giảm thiểu sự ônhiễm môi trường Dạy học tích hợp về chủ đề môi trường cũng là một trongnhững giải pháp đó Cách dạy học này, thực chất là hình thức tìm tòi những nộidung, những chủ đề giao thoa giữa các môn học với nhau làm cho nội dung học
vê chủ đề môi trường có ý nghĩa sâu sắc và thực tế hơn, góp phần xóa bỏ đượclối dạy học khép kín tách biệt nhà trường với thế giới bên ngoài, cô lập kiếnthức, kỹ năng vốn có liên hệ với nhau, bổ sung cho nhau để từ đó xác lập đượcmối liên hệ giữa các đơn vị kiến thức và kĩ năng của các môn học khác nhaumang lại cho HS hứng thú học tập, phát huy được tính tích cực, sáng tạo, tư duylôgic, giúp các em vận dụng được lý thuyết vào thực tiễn, huy động hiệu quảnhững kiến thức và năng lực của mình vào giải quyết các tình huống cụ thể nóichung và môi trường nói riêng Đồng thời rèn cho HS những kĩ năng sống, giátrị sống cần thiết đáp ứng được yêu cầu mới hơn, cao hơn của cuộc sống
Tuy nhiên với thời lượng 1 tiết học chỉ có 45 phút thì việc tích hợp quảkhông hề dễ Ngoài những đơn vị kiến thức cơ bản của môn học cần đạt, GVcòn phải chọn lọc nội dung, địa chỉ tích hợp sao cho phù hợp, hiệu quả Đây làvấn đề vô cùng khó Khó cả với GV và HS Nhiều HS không biết tích hợp, vậndụng kiến thức liên môn là gì thậm chí kiến thức cơ bản còn không nắm được thìđòi hỏi gì ở việc tích hợp - vận dụng kiến thức liên môn Các em đang say sưa,mải mê, chú tâm với những tin hot, febook, điện tử …có để ý gì đến tích hợp,hay bảo vệ môi trường Vì thế số HS có ý thức tự giác bảo vệ môi trường ở mọinơi, mọi lúc cũng chưa nhiều đôi khi chỉ là do yêu cầu, bắt buộc, đối phó…
Kết quả khảo sát thực tế năm học 2014– 2015 (Mỗi khối lớp 10 em)
Số HS
được
khảo sát
Số HS biết vận dụng kiến thức liên
môn về môi trường
Số HS chưa biết vận dụng kiến thức liên môn về môi trường
Số HS có ý thức
tự giác bảo vệ môi trường
Số HS chưa có ý thức bảo vệ môi trườngchưa cao
40 SL 9 22.5 % SL 31 77.5 % SL 19 47.5 % 21 SL 52.5 % Kết quả khảo sát trên là điều đáng để cho tôi phải suy nghĩ và trăn trở.
Làm sao để HS có cái nhìn tổng quan, cơ bản và sâu sắc hơn về môi trường: Từnhững khái niệm, vai trò, chức năng đến thực trạng, nguyên nhân gây ô nhiễm,biện pháp khắc phục và một số quy định của Pháp luật về bảo vệ môi trường, rồisau đó là rèn kĩ năng vận dụng thực hành, vận dụng kiến thức liên môn để giảiquyết những tình huống thực tiễn, giáo dục cho HS ý thức tự giác bảo vệ môi
Trang 7trường Hàng loạt các nội dung, vấn đề được đưa ra muốn truyền tải đến HSnhưng nếu được tiến hành chỉ trong 1 tiết dạy với 45 phút chắc chắn sẽ khônghiệu quả bằng việc tổ chức hoạt động ngoại khóa kết hợp Hội thi với thời lượng
từ 150 phút đến 180 phút Vì thế tôi mạnh dạn chọn đề tài này để thực hiện.Song, dù day học tích hợp trong 1 tiết hay cả buổi ngoại khóa với thời lượng lớnthì việc đòi hỏi người GV phải biết chọn lọc nội dung, địa chỉ tích hợp sao cho
tinh, kĩ, tổ chức, tiến hành sao cho hiệu quả vẫn rất cần thiết và vô cùng quan
trọng - nó chính là một trong những nhân tố góp phần tạo nên sự thành công!
2.3 Giải pháp đã sử đụng để giải quyết vấn đề
23.1 Căn cứ vào mục đích yêu cầu của Chương trình môn Giáo dục Công dân, của việc tích hợp để xây dựng kế hoạch ngoại khóa.
Để thực hiện giải pháp này tôi đã tiến hành những bước sau:
* Xác định mục tiêu, địa chỉ, mức độ tích hợp trong buổi ngoại khóa:
- Mục tiêu: Qua việc dạy học tích hợp về chủ đề môi trường được vận dụng
ở buổi ngoại khóa, giúp các em có cái nhìn tổng quan, cơ bản và sâu sắc hơn vềmôi trường: Từ những khái niệm, vai trò, chức năng đến thực trạng, nguyênnhân gây ô nhiễm môi trường, biện pháp khắc phục và một số quy định củaPháp luật về bảo vệ môi trường, rồi sau đó là rèn kĩ năng vận dụng thực hành,vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết những tình huống thực tiễn, giáo dụccho HS ý thức tự giác bảo vệ môi
- Địa chỉ , nội dung, các môn học cần tích hợp:
- Kiến thức về tin học để soạn giảng và trình chiếu Powerpoint
- Kiến thức về môn GDCD - Sự hiểu biết về kiến thức và các chuẩn mực đạođức và pháp luật của nội dung kiến thức của chủ đề môi trường
- Kiến thức về môn Hóa học 8: Bài 28: Không khí và sự cháy để thấy được
thành phần của không khí và sự ô nhiễm khí và cách xử lý rác vôcơ, hữu cơ
(Tích hợp vào nội dung: ô nhiễm không khí và biện pháp xử lý rác thải
- Kiến thức về môn Địa lí 7 : Bài 10 “Dân số và sức ép dân số tới tài nguyên môi trường ở đới nóng” để thấy được một trong nguyên nhân gây ô
nhiễm môi trường (Tích hợp nội dung: Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường)
- Kiến thức về môn Địa lí 8 (Tiết 28 và 44: Tài nguyên thiên nhiên rừng, biển…)
để thấy được vai trò và tác dụng của tài nguyên thiên nhiên cũng là của môitrường, từ đó có ý thức bảo vệ
(Tích hợp vào nội dung : vai trò của môi trường và tài nguyên thiên nhiên
- Kiến thức về môn Ngữ văn 8 (Tiết 39: Thông tin ngày Trái đất năm 2000)
để thấy được tác hại nghiêm trọng của việc sử dụng các chất khó phân hủy nhưnilon, nhựa từ đó hạn chế sử dụng giảm thiểu tác hại đến môi trường
- Thu gom, tái chế và tái sử dụng đồ phế thải nhất là việc dùng lon, ống nhựalàm các đồ dùng không ảnh hưởng nhiều đến môi trường
(Tích hợp vào nội dung ; Biệp pháp góp phần bảo vệ môi trường)
- Kiến thức về môn Công nghệ 7 (Tiết 7: Cách sử dụng và bảo quản phân bón thông thường và tiết 12: Phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng) để biết sử dụng
thuốc trừ sâu, phân hóa học và các hóa chất bảo vệ thực vật đúng qui trình, biết
Trang 8cách xử lí rác hữu cơ - ủ phân; Công nghệ 6 bài 8: Sắp xếp đồ đạc hợp lý trong
gia đình: Mục I: Phân chia các khu vực sinh hoạt trong nơi ở của gia đình
(Tích hợp vào nội dung ; Biệp pháp góp phần bảo vệ môi trường)
- Kiến thức về môn Hóa học 9 Tiết 45 và công nghệ 7 (Tiết 44: vệ sinh
chuồng trại trong chăn nuôi) để khuyến khích xây dựng và sử dụng bi ô ga
nhằm tiết kiệm điện, giảm thiểu chất thải ra môi trường
(Tích hợp vào nội dung ; Biệp pháp góp phần bảo vệ môi trường)
- Kiến thức môn Vật lí 9 (Tiết 22: Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện: chương IV: Sự bảo toàn và chuyển hóa năng lượng) để biết sử dụng điện an toàn và tiết
kiệm, khuyến khích sử dụng công nghệ năng lượng, đặc biệt là năng lượng mặttrời, sức gió…(Tích hợp vào nội dung ; Biệp pháp góp phần bảo vệ môi trường)
- Kiến thức môn Hát nhạc lớp 8 : Tiết 26 : Ngôi nhà của chúng ta
Clip về bài hát về bảo vệ môi trường
- Kiến thức môn Toán học để đưa ra những số liệu về % diện tích của một số địa phương ở Việt Nam khi nước biển tăng thêm 1 m vào năm 2100 để giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường (Tích hợp phần liên hệ, nâng cao)
- Mức độ tích hợp: Trong môn GDCD có nhiều mức độ tích hợp:
Liên hệ ( mức độ thấp nhất); Tích hợp bộ phận ( mức độ trung bình):
Và Tích hợp toàn phần ( mức độ cao nhất):
Ngoài bài “Bảo về tài nguyên thiên nhiên và môi trường” (Tiết 23+24 –
GDCD 7) mức độ tích hợp là toàn phần, thì ở 1 số bài như: “Yêu thiên
nhiên-sống hòa hợp với thiên nhiên” (Tiết 8 GDCD 6) “Tích cực , tự giác trong hoạt động tập thể và trong hoạt động xã hội” (Tiết 12 +13 GDCD 6) “Xây dưng gia đình văn hóa”(Tiết 11+12 GDCD 7); Môn GDCD 8: “Góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở cộng đồng dân cư” (Tiết 10+11)) Phòng ngừa tai nạ vũ khí, chất chay nổ độc hai (Tiết 21) Nghĩa vụ tôn trọng tài sản Nhà nước, lợi ích công cộng (Tiết 23 + 24) ….là tích hợp bộ phận nên để chuyển tải được khối lượng
kiến thức và nội dung tích hợp lớn về môi trường trong 1 tiết dạy thì hiệu quả
chưa cao nên tôi quyết định chọn phương pháp tích hợp vào một buổi ngoại
khóa bởi đây là một nội dung, một vấn đề lớn có ý nghĩa thiết thực và sâu sắc.
* Chuẩn bị và sắp xếp, lưu trữ tư liệu
Đây là khâu quan trọng, quyết định đến hiệu quả một giờ dạy, bài dạy nhất
là một buổi ngoại khóa Kinh nghiệm của bản thân cho thấy nếu nguồn tài liệukhông phong phú và tin cậy thì sức thuyết phục không cao Tư liệu có nhiều loạikhác nhau có thể bằng văn bản, hình ảnh, phim tư liệu, bài viết khác hoặc bằngnhận thức thực tiễn của GV Có nhiều cách để xây dựng nguồn tư liệu: Tự làm,sưu tầm ở cá nhân, tổ chức có liên quan và một nguồn rất phong phú đó là mạnginternet Nhưng cần chú ý tài liệu trên mạng phong phú, đa dạng nên đòi hỏichúng ta phải biết chọn lọc và tìm những tư liệu ở những nguồn đáng tin cậy vàphù hợp với mục đích của mình
Để phục vụ cho việc giảng dạy những bài học có nội dung cần tích hợp vềMôi trường nhất là cho buổi ngoại khóa về chủ đề này, bản thân tôi đã dày công
Trang 9nghiên cứu, sưu tầm tài liệu, hình ảnh, bài viết hay, những câu chuyện về môitrường và bảo vệ môi trường qua báo viết, Internet, qua các cuộc thi…
Khi đã có được nguồn tư liệu phong phú, tôi sắp xếp và lưu trữ nguồn tư liêu
đó, xây dựng kế hoạch và nội dung cho buổi ngoại khóa đạt hiệu quả
* Xây dựng kế hoạch ngoại khóa:
Trên cơ sở mục tiêu cần đạt, những tài liệu tham khảo liên quan được chuẩn
bị, quá trình xác định mục tiêu, địa chỉ, mức độ, nội dung các môn học cần tíchhợp, GV xây dựng kế hoạch ngoại khóa trong đó phải thể hiện được mục đích,các hoạt động, nội dung ngoại khóa sao cho phù hợp, hấp dẫn tạo được khôngkhí và hiệu quả cho buổi ngoại khóa
* Trình bày kế hoạch ngoại khóa với Tổ chuyên môn, BGH Nhà trường
GV trực tiếp báo cáo kế hoạch ngoại khóa từ nội dung chương trình đến thờigian, cách thức, phương pháp, hình thức tổ chức để Tổ Chuyên môn, BGH góp ýhoàn thiện kế hoạch ngoại khóa
* Phối kết hợp với các Đoàn thể, tổ chức trong Nhà trường (Đoàn, Đội)
và xã (Đoàn thanh niên) tiến hành tổ chức ngoại khóa.
Đoàn, Đội là những tổ chức trực tiếp gắn bó với các em nên GV cần phối kếthợp để thực hiện tốt kế hoạch của mình
* Chuẩn bị về mọi mặt cho buổi ngoại khóa
Đây là khâu rất quan trọng nên GV cần hết sức chú trọng, chú ý chuẩn bị tốt
cả về nội dung chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức tối ưu, phươngtiện, thiết bị, trang phục, người dẫn chương trình, các đội tham gia Hội thi…
Về vấn đề lựa chọn 2 đội tham gia, GV phải chủ động chọn trước, địnhhướng chủ đề dự thi cho các em tìm hiểu, phân công đảng viên, đoàn viên,GVphụ trách các đội thi để tập cho các em màn chào hỏi, sưu tầm những câu cadao nói về môi trường, chọn những em có giọng nói trền cảm để luyện hùng
biện, chọn một em có năng khiếu vẽ để thực hiện phần thi “tập làm họa sĩ” …
23.2 Tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khóa
(Trong quá trình ngoại khóa tôi sử dụng nhiều đơn vị kiến thức, tranh ảnh,
vioclip minh họa Nhưngvới phạm vi, dung lượngcủa đề tài có hạn (chỉ cho phép 20 trang) nên có những nội dung kiến thức hoặc tranh ảnh minh họa tôi chỉ trình bày ý tưởng và cách thức tiến hành)
Mục đích: Qua sân chơi “Học mà chơi – chơi mà học” giúp các em:
- Có cái nhìn tổng quan, cơ bản và sâu sắc hơn về môi trường
- Từ những hiểu biết nâng cao nhận thức – hành động, rèn kĩ năng vận dụng
thực hành, vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết những tình huống thực tiễn, giáo dục cho HS ý thức tự giác bảo vệ môi trường
- Biết tự nhận xét đánh giá hành vi của mình và mọi người xuang quanh đểđiều chỉnh đúng với chuẩn mực
Nội dung: Gồm 4 phần:
Phần 1: Bí thư Chi bộ - Hiệu trưởng Nhà trường đọc diễn văn khai mạc
Trang 10Phần 2: Giới thiệu những kiến thức cơ bản nhất về môi trường và bảo vệ
môi trường (Có vận dụng dạy học tích hợp ở nhiều môn học – Kết hợp kênh
hình và kênh chữ
- Giới thiệu những nét cơ bản nhất về môi trường: Từ những kháiniệm, vai trò, chức năng đến thực trạng, nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường,biện pháp khắc phục và một số quy định của Pháp luật về bảo vệ môi trường
* Khái niệm về môi trường
Theo Điều 31, Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam 2005 "Môi trường
bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên."
Môi trường bao gồm: Môi trường tự nhiên - xã hội - nhân tạo
Các yếu tố tạo thành môi trường: không khí, nước, đất, đường sá, khói bụi, nhà máy, âm thanh, ánh sáng, lòng đất, núi rừng, sông hồ, biển, sinh vật, các
hệ sinh thái, các khu dân cư, khu sản xuất, khu bảo tồn thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử và các hình thái vật chất khác.
Tóm lại, môi trường là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để
sống và phát triển Đúng như lời bài thơ của bác Nguyễn Ngọc Nguyệt - Thànhviên đoàn xe đạp xuyên Việt vì Môi trường:
Môi trường ngay ở mọi nhà
Ở ngay thôn xóm và qua phố phường.
Môi trường trên mỗi tuyến đường
Và trên tất cả bốn phương quanh mình.
Con người sạch, đẹp càng xinh Môi trường xanh, sạch ắt mình sống lâu ”
Ngoài việc đưa ra khái niệm về môi trường tự nhiên, xã hội, nhân tạo GV
đưa thêm 1 số khái niệm về ô nhiễm và suy thoái môi trường
(Vận dụng kiến thức môn hóa học 8: Bài 28: Không khí và sự cháy để
thấy được thành phần của không khí và sự ô nhiễm khí
Ví dụ: Ô nhiễm không khí là một nguồn cacbonnic khổng lồ, các loại axit,
các loại khí gây hiệu ứng nhà kính, từ các nhà máy, xí nghiệp, khói bụi xe hơi vàcác loại động cơ khác thải ra không khí Việc xả khói chứa bụi và các chất hóahọc vào bầu không khí Ví dụ về các khí độc là cacbon mônôxít, điôxít lưuhuỳnh, các chất cloroflorocacbon (CFCs), và ôxít nitơ là chất thải của côngnghiệp và xe cộ Ôzôn quang hóa và khói lẫn sương (smog) được tạo ra khi cácôxít nitơ phản ứng với nước trong không khí ( chính là sương ) xúc tác là ánhsáng mặt trời Đây là nguồn gây ô nhiễm lớn nhất của con người Các quá trìnhgây ô nhiễm là quá trình đốt các nhiên liệu hóa thạch: than, dầu, khí đốt tạo ra:CO2, CO, SO2, NO2, các chất hữu cơ chưa cháy hết: muội than, bụi, quá trìnhthất thoát, rò rỉ trên dây truyền công nghệ, các quá trình vận chuyển các hóa chất
bay hơi, bụi Tương tự với Ô nhiễm nước và Ô nhiễm đất
GV sử dụng 1 số hình ảnh minh họa cho từng loại môi trường và ô nhiễm
Trang 11Cùng một số loại ô nhiễm khác Ô nhiễm phóng xạ; ô nhiễm tiếng ồn, bao gồm
tiếng ồn do xe cộ, máy bay, tiếng ồn công nghiệp; ô nhiễm sóng, do các loạisóng như sóng điện thoại, truyền hình ô nhiễm ánh sáng…
* Những chức năng, vai trò cơ bản của môi trường.
Chức năng cơ bản của môi trường:Môi trường là không gian sống của
con người và các loài sinh vật; là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộcsống và hoạt động sản xuất của con người; là nơi chứa đựng các chất phế thải docon người rtạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất của mình; là nơi giảmnhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên trái đất; lànơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người
Vai trò của môi trường đối với cuộc sống con người:
( GV Tích hợp địa lý 8 (Bài 24 – Tiết 28 và bài 38 – Tiết 44 để thấy được vai trò của tài nguyên rừng, biển, nước, khoáng sản… và môi trường)
hàng năm là ngày Môi trường Thế giới.
Việt Nam hưởng ứng ngày Môi trường Thế giới vào năm 1982
Năm 2016, Thế giới đã chọn chủ đề cho ngày Môi trường là:
toàn nhân loại hướng tới các hành vi sống thân thiện với môi trường, giảm thiểu
áp lực ngày càng gia tăng với các hệ sinh thái tự nhiên của Trái đất Thông qua
đó, huy động nỗ lực của toàn thể cộng đồng hướng tới ngăn chặn tình trạng buônbán trái phép động vật hoang dã đã và đang làm suy kiệt tài nguyên đa dạng sinhhọc, đe dọa sự sống còn của các động vật trên thế giới
* Thực trạng và hậu quả của sự ô nhiễm môi trường
Hạn hán, lũ lụt, nguồn nước, không khí và đất bị ô nhiễm nặng nề, động đất,sóng thần gây tổn thất lớn về người và tài sản, trái đất nóng dần lên, tầng ô Zôn