Nâng cao hiệu quả bài dạy saccarozơ – hóa học 9 – thông qua hoạt động tham quan nhà máy đường lam sơn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO THỌ XUÂN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀINÂNG CAO HIỆU QUẢ BÀI DẠY" SACCAROZƠ - HOÁ HỌC 9" THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, THAM

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO THỌ XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀINÂNG CAO HIỆU QUẢ BÀI DẠY" SACCAROZƠ - HOÁ HỌC 9" THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, THAM QUAN NHÀ MÁY ĐƯỜNG LAM SƠN VÀ KHU DI TÍCH LỊCH SỬ LAM KINH"

Người thực hiện: Đinh Thị Hường Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác:Trường THCS Tây Hồ

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Hóa học

THANH HÓA, NĂM 2019

1.5 Tính mới của sáng kiến kinh nghiệm 2-4

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

nghiệm

5-6

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6-21

2.3.1 Hoạt động tham quan nhà máy đường Lam Sơn và khu

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

21-23

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Đại hội Đảng VI năm 1986, Đảng và nhà nước đang từng bước thực hiệncác giải pháp đổi mới, phát triển kinh tế, thu hẹp khoảng cách về kinh tế giữacác vùng miền trong cả nước, giữa khu vực thành thị và nông thôn Với mục tiêu

"Không ai bị bỏ lại phía sau" Đảng và nhà nước luôn quan tâm đến đời sống ansinh xã hội, mức sống, công ăn việc làm của mọi tầng lớp trong xã hội nhất lànhững người nghèo Mặc dù, trong năm 2018, tốc độ tăng trưởng GDP đạt7,38%, cao nhất trong 10 năm trở lại đây tuy nhiên khoảng cách giữa các vùng

miền, giữa thành thị và nông thôn còn khá lớn.

( https://www.baogiaothong.vn/tang-truong-kinh-te-viet-nam-2018).

Mức thu nhập bình quân đầu người trên năm ở nông thôn còn cách khá xamức thu nhập bình quân đầu người trên năm tại thành phố Kinh tế tại các vùngmiền và nông thôn phát triển chưa bền vững, lao động nông thôn tay nghề cònthấp, công việc thiếu Phần lớn người trong độ tuổi lao động đều ra các thànhphố lớn để kiếm công ăn việc làm Đa số các ban sinh viên được hỏi khi ratrường em sẽ xin việc làm ở đâu, hầu hết các em đều muốn ở lại các thành phốlớn để kiếm công ăn việc làm Tại sao các em lại không về quê hương làm việc?

Trong tư tưởng của người lao động cho rằng ở quê làm gì Đây là một tưtuởng sai lầm, chính vì vậy việc định hướng nghề nghiệp giáo dục tình yêu quêhương đất nước cho học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường rất quan trọng.Mỗi một vùng quê đều có thế mạnh để phát triển kinh tế Định hướng cho họcsinh sau này về quê hương phát triển kinh tế quê hưong, phát triển bản thân vàlàm giàu cho quê hương mình

Học sinh khi phải học về các hợp chất cao phân tử như glucozơ, saccozơ,protein đều cảm thấy khó hiểu và không hứng thú Vì vậy trước tiết học vềsaccarozo tôi muốn tổ chức cho học sinh tham quan về khu nguyên liệu trồngmía và nhà máy đường Lam sơn Thọ xuân để các em có được những hiểu biếtcần thiết về bài học saccarozơ tạo hứng thú và yêu thích cho tiết học, các emhiểu về quy trình sản xuất đường saccarozo và ứng dụng của nó

Thông qua hoạt động tham quan nhà máy đuờng và khu nguyên liệu trồngmía tôi muốn giáo dục cho học sinh về tình yêu quê hương đất nuớc Địnhhướng nghề nghiệp cho các em sau này thay vì chọn ở lại các thành phố lớn thìcác em có thể về quê hương làm việc Ở tại quê hương có rất nhiều công việc đểphát triển bản thân

Đây là yêu cầu, đòi hỏi cấp thiết, mang tính khách quan và hoàn toàn phùhợp với mục tiêu giáo dục toàn diện của chúng ta là “đào tạo con người ViệtNam phát triển toàn diện” để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc

Tại trường THCS các hoạt động tham quan trải nghiệm thực tế còn ít,điều này khiến tôi rất trăn trở làm sao để các em có thể vừa được học kiến thứcvừa được chơi, vừa đuợc trải nghiệm các hoạt động tập thể cùng nhau Giúp các

em tiếp thu tri thức tốt hơn và năng động hơn, kỹ năng sống của các em cũngđược cải thiện dần Sau khi tiến hành và áp dụng tôi thấy hiệu quả rất tốt vì vậy

tôi quyết định chia sẽ kinh nghiệm cho đồng nghiệp với mục đích nâng cao hiệu

quả dạy học Sau đây tôi xin chia sẽ đề tài “Nâng cao hiệu quả bài dạy

Saccarozơ - Hoá học 9" thông qua hoạt động trải nghiệm, tham quan nhà máy đường Lam Sơn và khu di tích lịch sử Lam Kinh" đến mọi người.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trong phạm vi đề tài này tôi tích hợp các hoạt động tham quan trảinghiệm thực tế trước bài học sẽ giúp các em nắm vững kiến thức về saccarozơ,quá trình sản xuất saccarozo, nguyên liệu và ứng dụng Ngoài ra tôi còn lồngghép thêm cho học sinh kiến thức về môn lịch sử thông qua khu di tích Lam

Kinh, môn âm nhạc qua bài hát"âm vang thọ xuân" và làng nghề qua đặc sản

bánh gai Tứ trụ Từ đó giáo dục tình yêu quê huơng đất nước, tình yêu thươnggiữa con người với nhau Tạo niềm tin trong cuộc sống cho các em về một tươnglai tươi sáng ở phía trước

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Thông qua các hoạt động trải nghiệm, tham quan nhà máy đường LamSơn, khu di tích lịch sử Lam Kinh nhằm nâng cao hiệu quả bài dạy "Saccarozơ"cho học sinh lớp 9

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:

Đầu tiên tôi tiến hành thu thập và xử lí những thông tin lí luận về phương

pháp tích hợp kiến thức thông qua hoạt động tham quan trước bài dạy trongmôn học nói chung và môn Hoá học nói riêng để có kiến thức lí luận vững chắc

Nghiên cứu giáo án, dự giờ đồng nghiệp để tìm hiểu về hình thức tổ chức

và hiệu quả của việc tham quan trước bài dạy trong các giờ dạy các môn Tìmhiểu các thông tin trên mạng internet về các hoạt động tham quan trải nghiệm củacác trường học, cấp học cho học sinh qua các môn khác nhau như môn lịch sử,môn địa lý, môn công nghệ

Khảo sát hiểu biết về saccarozơ của học sinh khi chưa áp dụng phương phápnày Sau đó tôi thử nghiệm áp dụng các giải pháp vào dạy học Sau khi tiến hànhthực nghiệm, tôi cùng đồng nghiệp trao đổi, rút kinh nghiệm và nhận thấy rõ hiệuquả tích cực

Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin.

Ở đây tôi sử dụng hai hình thức là : Phương pháp phỏng vấn và Phươngpháp điều tra an - két Tôi chuẩn bị hệ thống câu hỏi để phỏng vấn trực tiếp các

em về các vấn đề khác nhau có liên quan đến bài học và chuyến tham quan Ví

dụ như : Khu di tích Lam Kinh nằm ở xã nào? Lễ hội Lam Kinh diễn ra vàongày tháng nào trong năm Tôi cho học sinh trả lời trực tiếp bằng vấn đáp vàlàm vào giấy trong buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ Qua điều tra nắm bắt đượctâm tư nguyện vọng và những mặt hạn chế và yếu kém của các em để có kếhoạch phù hợp

phương pháp hợp tác nhóm: Trong chuyến tham quan tôi chia các em thành

các nhóm nhỏ Mỗi nhóm có nhóm trưởng có thư ký, các nhóm hoạt động và làmviệc cùng nhau, mỗi hoạt động tôi sẽ tính điểm cụ thể cho các nhóm để tạo khôngkhí thi đua, mỗi hoạt động nhóm nào thắng sẽ có phần thưởng cụ thể Thông qua

hoạt động nhóm giúp các em có trách nhiệm và tinh thần đoàn kết, các em biếttương trợ và nổ lực hơn Trong giờ học các em cũng tham gia các hoạt động họccùng nhau trong nhóm, thảo luận để tìm ra vấn đề, cùng tiến hành thí nghiệm.

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.

Đối với học sinh ngoài việc học tập, rèn luyện trên ghế nhà trường còn cần phải đẩy mạnh các hoạt động ngoại khoá với nhiều hình thức phong phú và

đa dạng kết hợp các hoạt động giáo dục học tập với các loại hình sinh hoạt vui chơi, giải trí, dã ngoại, giao lưu tham quan nhà máy, di tích lịch sử, văn hoá, cách mạng, làng nghề truyền thống…để các em vui chơi thư giãn thoảimái về tinh thần sau những ngày học tập tại trường và tiếp thu kiến thức dễ dàng từ thực tiễn Các em cần được tổ chức vào các hoạt động giải trí và chính thông qua các hoạt động này mà những phẩm chất đạo đức cần thiết được củng cố và phát triển Từ hoạt động tham quan sẽ giúp các em phát triển toàn diện về các kỹ năng sống, đạo đức và tiếp thu tri thức dễ dàng hơn Đồng thời khơi dậy và làm sáng lên cho các em về lòng tự hào Dân tộc, tình yêu con người , yêu đất nước, yêu quê hương và tăng sự tự tin của bản thân Còn một thực tế là hiện nay, tại cơ sở việc giáo dục cho học sinh thông qua hoạt động tham quan chưa được coi trọng Hình thức đưa học sinh đi tham quan chỉ đơn thuần là đưa học sinh đến các địa danh chưa đạt đến được mục đích cần hướng tới Trong đề tài sáng kiến này tôi áp dụng cho học sinh tham quan hai địa điểm chính đó là nhà máy đường Lam Sơn

và khu di tích lịch sử Lam Kinh với mục đích rất cụ thể Đối với hoạt động tham quan nhà máy đường tôi muốn giúp học sinh nắm được trạng thái tự nhiên, quy trình sản xuất đường mía, quy trình sản xuất cồn etylictừ rỉ đường, sản xuất phân bón từ bã mía phục vụ cho khu công nghệ cao, học sinh có thể phân biệt được các loại đường Trong hoạt động tham quan các

em vừa nắm kiến thức lại vừa được vui chơi, được bày tỏ quan điểm của bản thân về tương lai sau này, phát biểu cảm xúc của các em Dưới sự hướng dẫn của kỹ sư có chuyên môn nên hoạt động tham quan sẽ thú vị hơn Địa điểm thứ hai mà học sinh tham quan là khu di tích Lam Kinh, hầu hết các em đều biết đến khu di tích thông qua các phương tiện truyền thông

và học trong lịch sử địa phương vì vậy tôi không chú trọng đi vào kiến thức Thay vào đó tôi liên hệ với người hướng dẫn viên trước yêu cầu về nội dung tham quan Khi học sinh tham quan thay vì nói kiến thức thì tôi yêu cầu anh ấy kể các câu truyện kỳ bí và thú vị liên quan đến mỗi địa danh

như : Cây ổi cười, Cây Thị, Cây Lim ( Chuyện kỳ lạ về những “cụ cây” ở

di tích Lam

Kinh(https://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/chuyen-ky-la-ve-nhung-cu-cay-o-di-tichlamkinh20170123225947679.htm).

Khiến học sinh vô cùng thích thú Sau đó tổ chức cho học sinh chơi trò chơingay tại khu di tích, thử làm các nhân vật lịch sử Trong khi tham quan về mặt

kiến thức không yêu cầu học sinh quá cao(các hoạt động tham quan chỉ hỗ trợcho bài học saccarozơ) mà chủ yếu giúp các em được vui chơi và thư giản,thông qua đó giúp kỹ năng sống của các em tốt hơn Đây chính là sự khác biệtcủa đề tài mà tôi nghiên cứu, các đề tài trước đây quá coi trọng kiến thức mangđến qua hoạt động tham quan khiến học sinh căng thẳng, không được vui chơibộc lộ cảm xúc, khiến các em cảm thấy không thích thú Trong khi về tôi còncho học sinh tham quan làng nghề làm bánh gai Tứ Trụ, thưởng thức hương vịthơm ngon của bánh khiến các em rất thích thú, được thử gói bánh Thông quacác hoạt động đó các em được bộc lộ tính cách và cảm xúc của mình hoàn thiệnnhân cách và kỹ năng, định hướng nghề nghiệp tương lại cho các em

Thông qua hoạt động tham quan ngoài giúp học sinh tiếp thu tri thức thìtôi còn muốn giúp học sinh định hướng nghề nghiệp và con đường tương laiphía trước Không chạy theo những ảo tưởng không thực tế Đây chính là điểmmới mà các sáng kiến khác không đề cập đến

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Hiện nay đất nước đang đứng trước nhiều thách thức, trong đó vấn đề pháttriển kinh tế các khu vực nông thôn và vùng miền đang gặp nhiều khó khăn.Không những thế vấn đề giải quyết việc làm cho lao động trong độ tuổi hết sứckhó khăn Vì vậy trên cơ sở chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, mỗiđịa phương cũng cần có những chính sách thu hút các nhà đầu tư trong và ngoàinước đến mở rộng sản xuất, phát triển kết cấu hạ tầng, tận dụng thế mạnh củađịa phương để phát triển kinh tế du lịch, thương mại nhằm chuyển dịch cơ cấukinh tế theo hướng hiện đại, đa dạng hóa các hình thức sản xuất, kinh doanhnhằm tháo gỡ công ăn việc làm cho người lao động, đồng thời phát triển kinh tếđịa phương Thọ xuân là vùng đất với rất nhiều thế mạnh : Có bề dạy lịch sử hàohùng, có khu công nghệ cao, nhà máy đường, cảng hàng không Những lợi thế

đó sẽ thúc đẩy các ngành du lịch, công nghiệp và thương mại dịch vụ phát triển.Giải quyết được lượng lớn lao động Chính vì thế tôi muốn giúp các em học sinh

có cái nhìn mới về mảnh đất Thọ xuân đang chuyển mình đổi thay từng ngày, đểcác em có thể nhìn thấy tương lai tốt đẹp trên chính mảnh đất quê hương

Khi tiếp cận bài dạy về saccarozơ tôi nhận thấy có rất nhiều kiến thức từhoạt động trải nghiệm tham quan sẽ giúp hoc sinh nắm bắt rất nhanh và hứngthú Trong phần trạng thái tự nhiên thông qua hoạt động tham quan khu nguyênliệu trồng mía các em có thể biết được saccarozơ có nhiều trong cây mía Quátrình sản xuất đường saccarozơ từ mía, sản xuất cồn etylic từ rỉ đường, các emcon tìm hiểu được bả mía ứng dụng làm phân bón để trồng cây Trái ngượchoàn toàn trứơc đây các em chỉ tiếp thu các kiến thức này qua sách giáo khoahoặc tivi một cách thụ động

Đối với môn Hoá học lớp 9 khi học về hợp chất hữu cơ và nhất là hợpchất cao phân tử học sinh rất lúng túng và cảm giác không muốn học thấy khó

và phức tạp nhưng khi được tham quan trải nghiệm các em rất hoà hứng vào bàihọc, tranh luận sôi nổi Mặt khác hiện nay giới trẻ nhất là các em học sinh đangngổi trên ghế nhà trường khá thờ ơ hay nói cách khác là vô cảm với quê hương

nơi mình sinh ra và lớn lên Vì vậy thông qua hoạt động tham quan để giúp các

em yêu quê hương gắn bó hơn

Thông qua hoạt động tham quan giúp học sinh định hướng nghề nghiệpcho các em Các em vẫn có công việc tốt, làm giàu ngay trên quê hương mình

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Về phía giáo viên

Tại đơn vị nơi tôi công tác, trong những năm trước đây học sinh chưađược đi tham quan trải nghiệm vì nhiều lý do trong đó kể đến như tổ chức chocác em tham quan rất phức tạp, liên hệ với các đơn vị và địa điểm để học sinhtham quan gặp nhiều khó khăn, kinh phí tham quan phụ huynh đóng góp nênmột số phụ huynh chưa đồng ý Mặc dù được học máy chiếu nhưng học sinhvẫn không hứng thú Những năm gần đây được sự quan tâm của lãnh đạo nhàtrường đã đầu tư trang thiết bị dạy học và đồ dùng cần thiết cho quá trình giảngdạy, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học cho học sinh Với cấp THCS, kiếnthức bộ môn hóa học chỉ ở mức độ thấp: các khái niệm, định luật… đưa vào rấtkhô cứng buộc học sinh phải biết và vận dụng…, nhưng chưa đi sâu vào quátrình giải thích, giải quyết các vấn đề nên học sinh hay nhàm chán Những họcsinh có khả năng tư duy không cao thì có xu hướng sợ học bộ môn này Nhất làcác tiết học về các hợp chất cao phân tử đối với học sinh thường khó, giáo viêncũng sử dụng các phương tiện dạy học nhưng hiệu quả không cao

2.2.2 Về phía học sinh

Học sinh lớp 9, đang ở lứa tuổi vị thành niên lại là lứa tuổi đang có sựthay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lý, muốn khẳng định mình, không muốn phụthuộc và dễ bị tác động, rủ rê, lôi kéo của các đối tượng xấu Nhiều em bị ảnhhưởng tâm lý từ các loại văn hóa phẩm đồi trụy nên việc giáo dục các em ở lứatuổi này cần giáo viên phải có biện pháp phù hợp Đối với các em các hoạt độngtập thể cùng nhau trải nghiệm và khám phá đều rất thu hút các em Nhất là cáchoạt động đó giúp các em phát triển toàn diện về đạo đức, trí lực, thể chất, thẫm

mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng tạo,hình thành nhân cách con người Đồng thời các hoạt động đó giúp các em lĩnhhội tri thức tốt hơn

Đa số các em học sinh thường thấy khô khan và khó hiểu đối với bộ mônhoá học, từ việc thấy khó hiểu các em không muốn học Mặt khác về khả năngnhận thức của các em còn hạn chế, chưa chăm học, một số hoc sinh còn ỉ lạikhông tự giác khi làm thí nghiệm, nên việc tiếp thu tri thức của các em gặpnhiều khó khăn Tuy nhiên tôi quan sát các em khi tham gia các hoạt động tậpthể thì các em lại rất hào hứng và tiếp thu tri thức rất nhanh và hứng thú

Trong năm học 2016 - 2017, tôi được phân công giảng dạy môn Hoá học

ở hai lớp 9A và 9B của 2 trường THCS Tây Hồ và THCS Bắc Lương Sau khihọc xong bài "Saccarozơ" tôi đã khảo sát về mức độ hiểu biết Saccarozơ của các

em về vấn đề liên quan đến nội dung bài thông qua phiếu thăm dò với nội dungcâu hỏi sau:

Em hãy chọn đáp án mà em cho là đúng nhất:

Câu 1 Saccarozơ có những ứng dụng trong thực tế là :

A Nguyên liệu trong công nghiệp thực phẩm, thức ăn cho người, pha chế

thuốc, tráng gương , tráng ruột phích

B Nguyên liệu sản xuất thuốc nhuộm, sản xuất giấy, là thức ăn cho người

C Tráng gương , tráng ruột phích

D Làm thức ăn cho người, sản xuất gỗ, giấy, thuốc nhuộm

Câu 2 Đường mía là loại đường nào sau đây :

2018 - 2019 (Phần giải đáp kết quả đính kèm Phụ lục I)

Sau đây tôi xin trình bày các giải pháp mà tôi đã thực hiện.

2 3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Hoạt động tham quan nhà máy đường Lam Sơn và khu di tích lịch sử Lam Kinh.

Để nâng cao chất lượng tiết dạy về saccarozơ và tạo hứng thú cho họcsinh đối với môn học nói chung, hợp chất cao phân tử nói riêng, đồng thờihướng nghiệp cho học sinh thông qua hoạt động tham quan trải nghiệm khunguyên liệu trồng mía và nhà máy đường Lam Sơn và khu di tích lịch sử LamKinh trong chương trình tôi đã tiến hành các giải pháp sau:

1 Tìm hiểu kiến thức về hoạt động tham quan trải nghiệm

2.Tìm hiểu những hiểu biết về khu nguyên liệu trồng mía, nhà máy đườngLam sơn và khu di tích Lam Sơn

3 Sưu tầm tài liệu

4 Lập kế hoạch cụ thể của hoạt động tham quan cho học sinh, sau khitham quan trải nghiệm thì cho học sinh viết bài thu hoạch Tích hợp thêm mônlịch sử thông qua khu Di Tích Lam Sơn

5 Hoạt động tham quan và trải nghiệm nhà máy đường Lam Sơn và khu

di tích lịch sử Lam Kinh

6 Học sinh viết bài thu hoạch

2.3.1.1 Tìm hiểu kiến thức về hoạt động tham quan trải nghiệm.

2.3.1.1.1 Khái niệm.

Hoạt động tham quan trải nghiệm là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sựhướng dẫn của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vàocác hoạt động khác nhau của đời sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tưcách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chấtnhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình.Hoạt động trải nghiệm trong nhà trường cần được hiểu là hoạt động cóđộng cơ, có đối tượng để chiếm lĩnh, được tổ chức bằng các việc làm cụ thể củahọc sinh, được thực hiện trong thực tế, được sự định hướng, hướng dẫn của nhàtrường Đối tượng để trải nghiệm nằm trong thực tiễn

Qua trải nghiệm thực tiễn, người học có được kiến thức, kĩ năng, tình cảm

và ý chí nhất định Hoạt động này giúp cho học sinh có nhiều cơ hội trải nghiệm

để vận dụng những kiến thức học được vào thực tiễn từ đó hình thành năng lựcthực tiễn cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của bản thân.Hoạt động tham quan trải nghiệm hướng đến những phẩm chất và năng lực ởngười học các năng lực đặc thù sau:

+ Năng lực hoạt động và tổ chức hoạt động

+ Năng lực tổ chức và quản lý cuộc sống;

+ Năng lực tự nhận thức và tích cực hóa bản thân;

+ Năng lực định hướng nghề nghiệp;

+ Năng lực khám phá và sáng tạo;

2.3.1.1.2 Mục đích ý nghĩa của hoạt động tham quan trải nghiệm

Nội dung hoạt động tham quan trải nghiệm rất đa dạng và mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập và giáo dục như: giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục kĩ năng sống, giáo dụcgiá trị sống, giáo dục thẩm mĩ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục môi trường… điều này giúp cho các nội dung giáo dục

thiết thực hơn, gần gũi hơn với thực tế cuộc sống, giúp các em vận dụng vào trong thực tiễn cuộc sống một cách dễ dàng, thuận lợi hơn Đồng thời từ thực tiễn các em vận dụng vào mỗi bài học một cách linh hoạt và sáng tạo.Hoạt động tham quan trải nghiệm hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống và những năng lực chung cần có ở con ngườitrong xã hội hiện đại thông qua những trải nghiệm thực tiễn.

Mục đích chính: Hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí,

tình cảm, giá trị và những năng lực chung cần có ở con người trong xã hội hiệnđại Đặc biệt là phát triển các kỹ năng sống cho các em học sinh cụ thể:

+ Kỹ năng tự phục vụ bản thân

+Kỹ năng giao tiếp và ứng xử

+ Kỹ năng hợp tác và chia sẽ

+Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông

+ Kỹ năng xác lập mục tiêu cho cuộc đời

+ Kỹ năng quản lí thời gian hiệu quả

+ Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc

+ Kỹ năng nhận thức và đánh giá bản thân, đánh giá người khác

+ Kỹ năng ứng phó và đối diện với khó khăn

Nội dung:

+ Kiến thức thực tiễn gắn bó với đời sống, địa phương, cộng đồng, đất nước, mang tính tổng hợp nhiều lĩnh vực giáo dục, nhiều môn học; dễ vận dụng vào thực tế Đồng thời từ thực tiễn các em vận dụng vào mỗi bài học một cách linh hoạt và sáng tạo

+ Được thiết kế thành các chủ điểm mang tính mở, không yêu cầu mối liên hệ chặt chẽ giữa các chủ điểm

Hình thức tổ chức:

+ Đa dạng, phong phú, mềm dẻo, linh hoạt, mở về không gian, thời gian, quy

mô, đối tượng và số lượng…

+ Học sinh có nhiều cơ hội trải nghiệm

+ Có nhiều lực lượng tham gia chỉ đạo, tổ chức các hoạt động trải nghiệm với các mức độ khác nhau (giáo viên, phụ huynh, nhà hoạt động xã hội, chính

quyền, doanh nghiệp,…)

+ Học sinh tự hoạt động, trải nghiệm là chính

2.3.1.2 Tìm hiểu những hiểu biết về nhà máy đường Lam sơn và khu di tích Lam Kinh của Học sinh.

Đây là công việc đầu tiên trong quá trình chuẩn bị cho hoạt động trảinghiệm, giúp tôi nắm được nội dung và mục đích tham quan trải nghiệm cho họcsinh Để tìm hiểu hiểu biết của học sinh về khu nguyên liệu trồng mía, nhà máyđường Lam Sơn, khu di tích lịch sử Lam Kinh tôi tiến hành kiểm tra dưới hìnhthức phỏng vấn trực tiếp, từ đó lên kế hoạch cho phù hợp Khi thực hiện, tôi đãphối hợp các biện pháp:

Biện pháp quan sát: Tôi quan sát những biểu hiện tâm lí, sự phát triển về

cơ thể, cách giao tiếp với bạn bè, cách xử lí những tình huống trong quá trìnhhọc tập,…để hiểu rõ hơn về học sinh cả về mặt thể chất và tâm sinh lí Quá trìnhquan sát thực hiện bất cứ lúc nào (trong các tiết học, trong giờ ra chơi, trong các

buổi hoạt động tập thể,…) Khi gặp những biểu hiện đặc biệt tôi sẽ ghi chép vàocuốn sổ “Nhật kí quan sát” để kịp theo dõi các em.

- Biện pháp phỏng vấn: Tôi trực tiếp phỏng vấn các học sinh về hiểu biết

về khu nguyên liệu trồng mía, nhà máy đường Lam Sơn, khu di tích lịch sử LamKinh của các em bằng các câu hỏi Ví dụ:

Câu 1: Nhà máy đường Lam Sơn và khu di tích lịch sử Lam Kinh thuộc xã hay thị trấn nào của Thọ Xuân?

Câu 2: Thọ Xuân những xã nào tập trung khu nguyên liệu trồng mía

Câu 3: Nhà máy đường Lam Sơn thành lập trung tâm NC&PT công nghệ cao Lam Sơn vào năm nào?

Câu 4: Khu di tích lich sử Lam Kinh gắn liền với vị Vua nào của dân tộc?

Lễ hội Lam kinh diễn ra vào ngày tháng nào trong năm?

Câu 5: Nếu có 2 lựa chọn khi ra trường em sẽ bươn trải xin việc ở thành phố và tuyển ngay vào làm việc trong nhà máy đường Lam Sơn thì em sẽ chọn làm ở đâu?vì sao?

Tùy thuộc từng đối tượng học sinh mà tôi có thể đưa ra các câu hỏi phỏngvấn khác nhau Sau khi thu thập những câu trả lời của các em tôi tổng kết lại và

từ đó có thêm hiểu biết về nhận thức của học sinh

- Biện pháp đưa các tình huống cho các em giải quyết: Tôi đưa các tình

huống cụ thể cho các lớp, yêu cầu các em cùng thảo luận trong buổi sinh hoạt 15phút và đưa ra các cách giải quyết, rồi ghi chép vào giấy Sau buổi sinh hoạt 15phút tôi sẽ thu thập lại kết quả thảo luận của các lớp và thống kê vào sổ theo dõi

- Biện pháp sử dụng phiếu thăm dò: Trong phiếu thăm dò tôi có sử dụng

các câu hỏi trắc nghiệm đúng sai, trắc nghiệm nhiều lựa chọn,…và các câu hỏi

mở để các em thể hiện những hiểu biết của mình

2.3.1.3 Sưu tầm tài liệu

Sau khi đã nắm được mức độ hiểu biết của học sinh và sự phát triển về thểchất cũng như tâm lí của học sinh, tôi tiến hành sưu tầm các loại tài liệu liênquan đến nội dung tham quan trãi nghiệm Liên hệ với ban quản lý di tích lịch

sử, ban giám đốc nhà máy đường Đồng thời tìm hiểu thêm về các loại giốngmía hiện nay đang được trồng cho năng suất cao, các sản phẩm của nhà máyđường Lam sơn Để có đuợc các thông tin và hiểu biết về chuyến tham quan vàtrải nghiệm tôi phải tìm hiểu trên mạng, vào trang WED của nhà máy đường, tàiliệu về công nghệ của nhà máy Sách lịch sử và tư liệu về khu di tích Lam Kinh

2.3.1.4 Lập kế hoạch cụ thể của hoạt động tham quan cho học sinh, sau khi tham quan trải nghiệm thì cho học sinh viết bài thu hoạch Tích hợp thêm môn lịch sử thông qua khu Di Tích Lam Sơn.

Thứ nhất: Tôi xin ý kiến chỉ đạo của BGH nhà trường, trình bày chi tiết về kế

hoạch tham quan trải nghiệm, mục đích của chuyến tham quan trải nghiệm thực

tế Sau đó xin ý của Ban đại diện cha mẹ học sinh về chuyến tham quan và yêucầu phụ huynh đi cùng hỗ trợ giáo viên phụ trách khi đưa học sinh đi tham quan.Tôi tiến hành nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách giáo viên, sách chuẩn kiến thức

và kĩ năng để xác định rõ mục tiêu của bài về kiến thức, kĩ năng, thái độ, xácđịnh trọng tâm bài học để khi tham quan định hướng cho học sinh nắm rõ kiếnthức

Thứ hai: Tôi liên hệ với nhà máy đường và ban quản lý khu di tích Lam Kinh

để sắp xếp thời gian cho học sinh tham quan trải nghiệm trong một buổi sáng.Đây là công việc quan trọng nhất trong cả chuyến tham quan

Thứ ba: Chuẩn bị phương tiện di chuyển cho học sinh là ôtô 30 chỗ( Tiền xe

phụ huynh đóng góp).Ăn sáng các em phải tự túc ở nhà, phụ huynh của lớp sẽmua nước và thêm một số đồ ăn nhẹ cho các em khi tham quan và trải nghiêm

Thứ tư: Quán triệt nội quy và yêu cầu đối với từng học sinh khi tham gia

chuyến tham quan trải nghiệm, thông báo giờ đi, lịch di chuyển và thứ tự nơitham quan, trang phục và vở ghi chép cho chuyến tham quan:

NỘI QUY THAM QUAN

1 Học sinh có mặt đúng thời gian quy định Đi và về cùng với đoàn,không bỏ đoàn đi riêng Không được phép thay đổi xe Giữ vệ sinh chung cácnơi mình tới Khi tới giờ tham quan học tập tất cả học sinh phải tham gia, khôngđược ở lại trên xe

2 Trang phục: Mang theo đồng phục nhà trường để mặc vào sáng tham quan,đem theo thẻ học sinh và khăn quàng Các em đem điện thoại hoặc máy ảnh đểchụp tư liệu cho chuyến tham quan

3 Học sinh mang theo thuốc cá nhân (nếu có bệnh lý riêng)

4 Không tự ý đi lung tung trong khu vực tham quan, không gây ồn ào, tuyệt đối tuân thủ theo sự hướng dẫn của nhà máy, ngưòi hướng dẫn của

khu di tích và giáo viên phụ trách

5 Không mang theo các chất kích thích, các vật gây hại (như dao, kéo); không uống rượu bia, không đánh bài khi đi tham quan học tập

6 Xếp hàng trật tự (theo xe của mình) để vào khu tham quan

7 Không được sờ mó làm hư hỏng máy móc, đồ vật khi vào tham quan

8 Sau khi tham quan về, học sinh nộp bài thu hoạch tự chọn (cho giáo viên dạy bộ môn lớp mình)

1 Giáo Viên chủ nhiêm: Bùi Thị Hiền

2 Giáo viên Bộ môn: Đinh Thị Hường

3 Phụ huynh: Phụ huynh trưởng và phụ huynh em Đỗ Trường Giang

Thứ bảy: Sau chuyến tham quan giáo viên rút kinh nghiệm và báo cáo tình hình

cho ban giám hiệu những mặt ưu điểm và hạn chế khi tham quan, để nhữngchuyến tham quan sau sẽ tốt hơn

Căn cứ vào nội dung bài học, tôi lựa chọn thời điểm và những nội dungtham quan, định lượng nội dung tích hợp sao cho phù hợp, vừa gây hứng thú chohọc sinh và giúp các em lĩnh hội kiến thức tốt nhất, vừa học vừa chơi.

2.3.1.5 Hoạt động tham quan và trải nghiệm nhà máy đường Lam Sơn và khu di tích lịch sử Lam Kinh.

Sáng 6h30 phút: tập trung tại sân trường THCS Tây Hồ

7h15 phút xe ôtô xuất phát tại trường

Đúng 7h 10 tất cả các em học sinh lên xe, trong lúc ổn định chỗ ngồi trên

xe tôi yêu cầu bác lái xe mở ngay một bản nhạc trẻ mà các em rất thích của SơnTùng MTV Cả xe bọn trẻ đồng thanh hát khiến bác lái xe ngạc nhiên Tôi nóivới học sinh rằng giờ đến lượt cô yêu cầu Tôi mở bài "Nối vòng tay lớn" chỉ cómột số em hát theo được, nhưng những em khác thì vỗ tay hào hứng lắm Saubài nối vòng tay lớn lại là một bài các em yêu cầu, cứ thế trò chơi diễn ra rấtvui Thông qua trò chơi hát theo yêu cầu này tôi đã lồng ghép rất nhiều bài hátquê hương vào để các em cảm nhận được sự hào hùng và vẻ đẹp của quê hươngđất nước

7h45 phút xe đến cổng nhà máy đường Lam Sơn

Các em tập trung tại cổng nhà máy để đợi anh kỹ sư ra dẫn đi tham quan

8h đúng bắt đầu tham quan nhà máy đường.

Khu tập kết nguyên liệu mía.

Khu ép mía.

Khu vực lọc, tẩy màu và kết tinh đường.