Vận dụng tích hợp kiến thức liên môn dạy tiết 30 bài 24 môn địa lý 6, biển và đại dương ở trường THCS dân tộc nội trú bá thước

Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn khôngchỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn cần phảikhông ngừng trau dồi kiến thức của những môn học k

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ DẠY TIẾT 25 MÔN ĐAI SỐ 7: LUYỆN TẬP – “MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ TRƯỜ TTHƯỚC

-Người thực hiện: Lê Xuân Thiện Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Dân tộc Nội trú Bá Thước SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán

THANH HÓA NĂM 2016

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

TRƯỜNG THCS DÂN TỘC NỘI TRÚ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ DẠY TIẾT 30, BÀI 24 MÔN ĐỊA LÍ 6: “BIỂN VÀ ĐẠI DƯƠNG”

Ở TRƯỜNG THCS DÂN TỘC NỘI TRÚ BÁ THƯỚC

Người thực hiện: Trương Khánh Chi Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Dân tộc Nội trú Bá Thước SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Địa Lí

THANH HÓA NĂM 2017

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU: 1

1.1 Lý do chon đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NÔI DUNG ………… ……… ….2

2.1 Cơ sở lí luận 2

2 2.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 3

2.2.1 Thực trạng đối với giáo viên 3

2.2.2 Thực trạng đối với học sinh 4

2.3 Giải pháp, giải quyết vấn đề 5

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 14

2.4.1.Đối với giáo viên: 14

2.4.2 Đối với học sinh: 14

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ: 16

3.1 Kết luận: 16

3.2 Kiến nghị 17

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chon đề tài:

Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực Trong lĩnh vực

khoa học giáo dục, khái niệm tích hợp xuất hiện từ thời kì khai sáng, dùng để chỉmột quan niệm giáo dục toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho conngười phát triển thiếu hài hòa, cân đối

Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào

quá trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dụcpháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụngnăng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông Qua thực tế dạy học tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức giữa các môn học

“tích hợp” vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hếtsức cần thiết Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn khôngchỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn cần phảikhông ngừng trau dồi kiến thức của những môn học khác để giúp các em giải quyếtcác tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quảnhất

Mặc dù đã được tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên về đổi mới phương phápdạy học theo quan điểm tích hợp, nhưng chưa hẳn tất cả giáo viên đều đã nhậnthức về vấn đề một cách thấu đáo Bản thân tôi cũng không ít lần lúng túng trongthiết kế bài dạy cũng như vận dụng một cách hiệu quả các phương pháp dạy họctheo quan điểm tích hợp

Từ những lí do trên, khi chọn sáng kiến kinh nghiệm này, mục đích của tôi làmuốn đúc rút những vấn đề lí luận cơ bản nhằm giúp cho việc nhận thức rõ hơn vềdạy học tích hợp và bản thân tôi đã thiết kế thử nghiệm một bài dạy cụ thể đã đượcgiảng dạy trong chương trình Tiết dạy thử nghiệm theo phương pháp tích hợp, xen

kẽ kênh hình, lồng ghép kiến thức các môn Hóa học, Lịch Sử, Vật lý, Sinh học,

Giáo dục công dân vào giảng dạy tiết 30 – Môn Địa Lí 6: “Biển và Đại Dương”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Dự án làm cho quá trình dạy học bộ môn thêm phong phú, đa dạng Làm choviệc học của học sinh thêm hứng thú, tạo cho học sinh lòng hăng say Từ đó tạođiều kiện phát triển khả năng, năng lực của học sinh

Dự án góp phần củng cố, bổ sung kiến thức cho học sinh Với việc kết hợp kiếnthức liên môn Hóa học, Vật lí, Sinh học, Lịch sử, Giáo dục công dân vào môn Địa

Lí góp phần làm cho học sinh có kiến thức đầy đủ, bao quát, sâu sắc hơn Tạo điềukiện cho học sinh sáng tạo, rèn luyện kỹ năng học đi đôi với hành, kỹ năng giảiquyết các tình huống trong cuộc sống và ứng dụng vào thực tiễn đời sống

Tạo cơ hội cho các em thể hiện mình, giao tiếp được nâng lên Hiểu rõ tầmquan trọng của việc học đều các môn học để có sự phát triển một cách toàn diện.Góp phần xây dựng một xã hội ngày càng tiến bộ và đáp ứng được yêu cầu hiệnnay

Qua việc thực hiện dự án sẽ giúp cho giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc

kiến thức bộ môn mình dạy mà còn không ngừng trao dồi kiến thức các môn học

có liên quan Từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, không ngừng nângcao hiệu quả trong công tác dạy học

Mục đích của đổi mới phương pháp học hiện nay là phương pháp học tích hợp mà đặc trưng của nó là:

dạy-+ Dạy - học thông qua việc liên hệ kiến thức của các môn học khác.

+ Dạy - học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

+ Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác

Dạy - học tích hợp môn Địa Lí ở trường THCS là dạy - học không chỉ đemđến cho học sinh kiến thức mà còn nhằm rèn luyện phương pháp tư duy logic vàkhoa học, có khả năng tự giải quyết vấn đề Kiến thức phải được khắc sâu tronghọc sinh để làm tiền đề cho việc tiếp thu các kiến thức tiếp theo

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu là bài 24: “Biển và đại dương” có tích hợp kiến thứccủa các môn Hóa học, Vật lý, Sinh học, Giáo dục công dân

- Học sinh Lớp 6B Trường THCS Dân tộc nội trú- Bá Thước

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp xây dựng cở sở lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, để nắm rõ nhưthế nào là dạy học tích hợp, và áp dụng trong day học ra sao

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Trong công tácgiảng dạy giáo viên hiểu rõ tâm lý, năng lực của từng đối tượng học sinh, thôngqua bài kiểm tra để đánh giá chất lượng học sinh

- Phương pháp thống kê, sử lý số liệu: Phân tích và sử lý số liệu kết quả quảbài kiểm tra trước và sau khi áp dụng đề tài

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận:

Dạy học tích hợp liên môn là dạy học những nội dung kiến thức liên quan đếnhai hay nhiều môn học "Tích hợp" là nói đến phương pháp và mục tiêu của hoạtđộng dạy học còn "liên môn" là đề cập tới nội dung dạy học Đã dạy học "tích hợp"thì chắc chắn phải dạy kiến thức "liên môn" và ngược lại, để đảm bảo hiệu quảcủa dạy liên môn thì phải bằng cách và hướng tới mục tiêu tích hợp

Việc dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn Đối với học sinh, trước hết, cácchủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên sinh động, hấp dẫn, có ưu thế trongviệc tạo ra động cơ, hứng thú học tập cho học sinh Học các chủ đề tích hợp, liênmôn, học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết cáctình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc Điều quan trọnghơn là các chủ đề tích hợp, liên môn giúp cho học sinh không phải học lại nhiềulần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau, vừa gây quá tải, nhàm

chán, vừa không có được sự hiểu biết tổng quát cũng như khả năng ứng dụng củakiến thức tổng hợp vào thực tiễn.

Đối với giáo viên thì ban đầu có thể có chút khó khăn do việc phải tìm hiểusâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác Tuy nhiên khó khăn này chỉ làbước đầu và có thể khắc phục dễ dàng bởi hai lý do: Một là, trong quá trình dạyhọc môn học của mình, giáo viên vẫn thường xuyên phải dạy những kiến thức cóliên quan đến các môn học khác và vì vậy đã có sự am hiểu về những kiến thứcliên môn đó; Hai là, với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò củagiáo viên không còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra,định hướng hoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học; vì vậy, giáoviên các bộ môn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợnhau trong dạy học

Như vậy, dạy học theo các chủ đề liên môn không những giảm tải cho giáoviên trong việc dạy các kiến thức liên môn trong môn học của mình mà còn có tácdụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, góp phầnphát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có đủ nănglực dạy học kiến thức liên môn, tích hợp

Qua thực tế quá trình dạy học tôi thấy rằng việc tích hợp kiến thức liên mônhọc vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sứccần thiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mìnhdạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức,hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học mộtcách nhanh nhất, hiệu quả nhất

Việc tích hợp kiến thức liên môn vào giảng dạy bộ môn Địa Lí nói chung làrất cần thiết Trong tiết học này tôi tích hợp một số đơn vị kiến thức trong các mônHóa học, Lịch Sử, Vật lý, Sinh học, Giáo dục công dân vào bài học sẽ giúp chobài học bao quát nội dung, đầy đủ ý, khắc sâu được kiến thức hơn, đồng thời gâyđược hứng thú học tập cho học sinh hơn

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: 2.2.1 Thực trạng đối với giáo viên

* Thuận lợi

Bản thân là một giáo viên đã có nhiều năm giảng dạy bộ môn Địa Lí lớp 6 ởtrường THCS Thường xuyên được tiếp xúc với phương pháp, kỹ thuật và côngnghệ dạy học hiện đại; Được đào tạo cơ bản dạy đúng chuyên nghành đào tạo,thường xuyên được tham gia các lớp tập huấn chuyên đề

* Khó khăn

Qua dự giờ thăm lớp của một số đồng nghiệp thấy việc vận dụng các phươngpháp dạy học tích hợp đôi khi còn cứng nhắc, chưa linh hoạt, nhiều tiết học cònkhô khan, chưa tạo ra được không khí nhẹ nhàng, hấp dẫn vui vẻ trong giờ học,việc tổ chức các hoạt động học tập của học sinh có khi còn mang tính hình thức…Dẫn đến hiệu quả dạy học chưa cao

Giáo viên còn đang phụ thuộc nhiều vào sách giáo khoa Chưa thực sự mạnhdạn có những thay đổi khi đối tượng học sinh là khác nhau Vì vậy học sinh tiếpthu một cách thụ động, thiếu tự nhiên, thiếu tính sáng tạo, dẫn đến kết quả học tậpthấp

2.2.2 Thực trạng đối với học sinh:

- Mất tập trung thậm chí làm việc riêng hoặc ngồi lì trong giờ học

- Các em phải học hai buổi/ngày nên không có nhiều thời gian làm bài tập, ônbài cũ, và chuẩn bị bài mới

- Đặc biệt nhiều em xem bộ môn Địa Lí là môn học phụ nên nhiều em ít quan

tâm, chỉ học cho xong

* Kết quả kiểm tra học sinh:

Cụ thể thực trạng về hứng thú học tập môn Địa Lí được khảo sát đầu năm họccủa học sinh khối 6 trường THCS Dân tộc Nội trú Bá Thước (trước khi áp dụngsáng kiến kinh nghiệm) như sau:

Qua kết quả khảo sát trên dễ dàng thấy: Tỉ lệ học sinh không mấy hứng thúvới việc học tập môn Địa Lí là khá cao 56,7% trong đó có đến hơn 18% khôngthích học môn Địa Lí, điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng dạy học bộ môncủa nhà trường.

Có tình trạng trên là do nhiều nguyên nhân, trong đó nhiều em xem môn Địa

Lí là môn học phụ, trong khi đó nhiều em học lực khá, giỏi thường các em đi theokhối A, một số em cảm thấy môn Địa Lí thường khô khan và kém hấp dẫn nên các

2.3 Giải pháp, giải quyết vấn đề:

Từ thực trạng nói trên để gây hứng thú học tập và nâng cao chất lượng họctập môn Địa Lí cho học sinh bản thân phải áp dụng nhiều biện pháp trong đó biệnpháp tích hợp kiến thức liên môn vào một tiết học có sử dụng công nghệ thông tin

đã mang lại hiệu quả khả quan nhất Để dạy học tích hợp mang lại hiệu quả caongười giáo viên cần:

- Cần quan niệm rõ mục tiêu dạy học là hướng tới mục tiêu học tập bộ môncủa trò Giáo viên phải hình dung sau khi học xong bài học, học sinh phải có kiếnthức, kỹ năng, thái độ gì, ở mức độ như thế nào Mục tiêu đề ra là cho học sinh,thông qua các hoạt động học tập tích cực Việc tích hợp để gây hứng thú cho họcsinh giúp học sinh dễ hiểu bài chứ không làm cho tiết học nặng nề hơn

- Lấy trình độ học sinh chung của cả lớp làm căn cứ, nhưng phải hình dungthêm yêu cầu phân hoá đối với những nhóm học sinh có trình độ kiến thức và tưduy khác nhau để mỗi học sinh được làm việc với sự nỗ lực trí tuệ vừa với sứcmình

Sau đây là tiết dạy theo chủ đề tích hợp đã được tiến hành ở lớp 6B trường THCS Dân tộc Nội trú Bá Thước trong năm học 2016-2017.

TÍCH HỢP KIẾN THỨC CÁC MÔN VẬT LÝ, HÓA HỌC, LỊCH SỬ, SINH HỌC, GIÁO DỤC CÔNG DÂN VÀO DẠY TIẾT 30, BÀI 24

MÔN ĐỊA LÍ 6: “BIỂN VÀ ĐẠI DƯƠNG”

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

1 Về kiến thức:

1.1 Đối với môn Địa Lí:

- Biết được độ muối của nước biển và đại dương, nguyên nhân làm cho

nước biển và đại dương có độ muối

- Biết các hình thức vận động của nước biển và đại dương gồm: Sóng, thủytriều, các dòng biển Nguyên nhân sinh ra các vận động đó

1.2 Đối các môn tích hợp:

* Môn Vật Lý:

- Giải thích được nguyên nhân sinh ra thủy triều là do lực hút của Mặt Trăng, Mặt Trời với Trái Đất, hiện tượng triều cường, triều kém

- Ứng dụng của sóng, thủy triều trong việc sản xuất điện, muối

-Ảnh hưởng của độ bốc hơi đến độ mặn của nước biển ở các khu vực biểnkhác nhau

- Nước biển có vị mặn chát vì có một lượng muối hòa tan đáng kể

* Môn Giáo dục công dân:

- Giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường nói chung, môi trường biểnnói riêng Có những hành động thiết thực để góp phần bảo vệ môi trường xungquanh các em đang sống, đồng thời tuyên truyền bạn bè, người thân có ý thức bảo

vệ môi trường

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kỹ năng thu thập thông tin, phân tích các mối liên hệ địa lí, phân tích kênh hình, kỹ năng lập luận, trình bày vấn đề một cách chặt chẽ khoa học

- Rèn luyện kỹ năng tích hợp liên môn; kỹ năng làm việc hợp tác

3 Về thái độ:

- Học tập nghiêm túc, tích cực, tính hợp tác trong làm việc nhóm

- Thấy rõ vai trò của Biển và Đại dương trong cuộc sống của con người từ

đó có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường biển, đại dương

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên: Máy tính, Máy chiếu, Phiếu học tập, bút dạ; Các nguồn tham

khảo trên Internet có liên quan đến bài học, sách giáo khoa các môn có liên quan

Các hình ảnh, vi deo minh họa các nội dung trên

2 Học sinh: SGK; Tìm hiểu các nội dung sau: Các khái niệm: Sóng, thủy

triều, các dòng biển Nguyên nhân sinh ra sóng, thủy triều, dòng biển, tác động tíchcực và tiêu cực của các hiện tượng trên đối với đời sống và sản xuất của con người

Các tài liệu, tranh ảnh về tác hại của sóng thần

III PHƯƠNG PHÁP- KỸ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp; Đặt vấn đề, gợi mở

- Kỹ thuật dạy học; Hoạt động nhóm

IV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC

1 Ổn định lớp ( 1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ.( 4 phút) GV: Trình triếu Silide 1

? Em hiểu thế nào là Sông, hệ thống sông? Kể tên một số sông ở VN?

Em hãy nêu giá trị kinh tế của sông ngòi?

- 1 HS lên bảng trả lời

- 1HS đứng tại chỗ nhận xét câu trả lời của bạn

- GV kết luận và cho điểm HS

2 Bài mới:

Nước trên Trái Đất chủ yếu là nước mặn (chiếm gần 97% toàn bội khối nướctrên bề mặt Trái Đất) được phân bố trong các biển và ĐD Nước trong các biển vàđại dương lưu thông với nhau và luôn luôn vận động vậy độ mặn trong nước biển

và ĐD như thế nào, các vận động của nước biển và ĐD là gì chúng ta cùng tìmhiểu

Hoạt động 1: ( 12 phút)

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng

? Các em đã được đi tắm biển chưa? Không may

nước biển bắn vào miệng ta thấy có vị gì?

HS: vị mặn

? Vì sao nước biển có vị mặn?

HS: Vì trong nước biển có muối

? Nguyên nhân làm cho nước biển và đại dương

có độ muối

HS: Do muối hòa tan từ nước sông đưa ra

? Vậy, độ muối TB của nước biển và đại dương

là bao nhiêu?

HS: Độ muối TB trong các biển và đại dương là

350/00

? Độ muối TB của nước biển và đại dương là

1. Độ muối của nước biển và đại dương

- Độ muối TB của nước biển

và đại dương là 350/00 Độmuối đó là do nước sông hòatan các loại muối từ đất, đá

trong lục địa đưa ra.

350/00 , có nghĩa là gì?

HS:

* Tích hợp kiến thức môn Hóa học

GV: Độ muối trong các biển và đại dương là

350/00, có nghĩa là cứ 1000 gam nước biển thì có

35 gam muối, trong đó có 27,3 gam muối ăn

(Natriclorua) Khối lượng muối trong nước biển

càng lớn thì độ muối của biển đó càng cao và

ngược lại

Silide 2: Bản đồ tự nhiên thế giới

? Quan sát bản đồ tự nhiên thế giới, xác định vị

trí của biển Đông, biển Ban- tích, biển Hồng hải

Độ muối của các biển này là bao nhiêu?

HS: lên bảng chỉ vị trí trí các biển trên bản đồ và

nêu độ muối các biển

* Tích hợp kiến thức môn Vật Lý

? Độ muối trong các biển và đại dương có giống

nhau không? Vì sao?

HS: không giống nhau

? Vậy theo em vùng biển như thế nào trên thế

giới sẽ có độ muối cao nhất? Vì sao? (HS khá

giỏi)

GVBX: Biển nào có nguồn nước sông, nước

mưa đổ vào nhiều, và có độ bốc hơi nhỏ

->độ muối thấp, ngược lại nguồn nước sông,

mưa ít và có độ bốc lớn- > độ muối cao

GV: Cho HS quan sát một số hình ảnh về Biển

? Vậy, em biết gì về biển Chết?

HS: rất mặn, sinh vật không sống được

GVBX: (Đưa các thông tin về Biển Chết trên

máy chiếu): Biển Chết nằm ở vùng biên giới phía

tây của Jordan, Biển Chết dài 76 km, chỗ rộng

nhất tới 18 km và chỗ sâu nhất là 400 m.Biển

Chết có nồng độ muối rất cao, 30- 40 % nên sinh

vật không sống được gọi là biển Chết Độ muối

cao nên tỉ trọng của người nhỏ hơn tỉ trọng của

nước biển vì vậy người nổi trên mặt nước

- Độ muối của biển và các đạidương không giống nhau, tùythuộc vào nguồn nước sôngchảy vào nhiều hay ít và độbốc hơi lớn hay nhỏ