Một số kinh nghiệm dạy học tích hợp trong bài tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành bề mặt trái đất địa lí 6

Ở mức độ thấp thì dạy học tích hợp mới chỉ là lồng ghép những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình dạy học một môn học như: lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp lu

8 2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4

9 3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6

I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung, phương pháp dạy học trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học

Dạy học tích hợp là một quan điểm dạy học nhằm hình thành và phát triển

ở học sinh những năng lực cần thiết trong đó có năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết có hiệu quả các tình huống thực tiễn Thông qua dạy học tích hợp, học sinh có thể vận dụng kiến thức để giải quyết các bài tập hàng ngày, đặt cơ sở nền móng cho quá trình học tập tiếp theo; cao hơn là có thể vận dụng để giải quyết những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống hàng ngày

Dạy học tích hợp liên môn là dạy học những nội dung kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học "Tích hợp" là nói đến phương pháp và mục tiêu của hoạt động dạy học còn "liên môn" là đề cập tới nội dung dạy học Đã dạy học "tích hợp" thì chắc chắn phải dạy kiến thức "liên môn" và ngược lại, để đảm bảo hiệu quả của dạy liên môn thì phải bằng cách và hướng tới mục tiêu tích hợp Ở mức

độ thấp thì dạy học tích hợp mới chỉ là lồng ghép những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình dạy học một môn học như: lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông Mức độ tích hợp cao hơn là phải xử lí các nội dung kiến thức trong mối liên quan với nhau, bảo đảm cho học sinh vận dụng được tổng hợp các kiến thức đó một cách hợp lí để giải quyết các vấn đề trong học tập, trong cuộc sống, đồng thời tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau

Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học, kĩ thuật và công nghệ, tri thức của loài người đang gia tăng nhanh chóng Không những thông tin ngày càng nhiều mà với sự phát triển của các phương tiện công nghệ thông tin, ngày càng có nhiều cơ hội để mỗi người dễ dàng tiếp cận các thông tin mới nhất Tình hình nói trên buộc phải xem lại chức năng truyền thống của người giáo viên là truyền đạt kiến thức, đặc biệt là những kiến thức của từng môn khoa học riêng rẽ Giáo viên phải biết dạy tích hợp các khoa học, dạy cho học sinh cách thu thập, chọn lọc, xử lí các thông tin, đặc biệt là biết vận dụng các kiến thức

học được trong việc xử lý các tình huống của đời sống thực tế

Nước ta đã, đang và sẽ tiếp tục tiến hành chương trình giáo dục phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Điều này đã tạo một luồng sinh khí mới trong dạy và học các môn khoa học tự nhiên và xã hội Trong những năm gần đây, dạy học các môn theo phương pháp tích hợp kiến thức liên môn các môn học như Hóa - Lý, Ngữ văn - Địa lý giúp học sinh có kiến thức bao quát rộng hơn về nội dung được học trong bài

Vì vậy, chương trình SGK cũng đã được xây dựng dựa trên quan điểm: Lấy quan điểm tích hợp làm nguyên tắc chỉ đạo, tổ chức, nội dung chương trình biên soạn sách giáo khoa và lựa chọn các phương pháp giảng dạy Việc tích hợp liên môn trong giảng dạy là một trong những phương pháp giảng dạy mới đáp

ứng được mục tiêu mới của giáo dục đề ra

Đối với môn Địa lý mục tiêu giáo dục là phát triển tư duy logic, kỹ năng tính toán, vận dụng vào cuộc sống luôn được xác định là quan trọng nhất Với đặc thù là một môn khoa học tự nhiên mà tri thức vừa mang tính cụ thể, vừa gắn với thực tiễn Đồng thời cũng là một môn học hình thành các kỹ năng sống cho học sinh Kiến thức bộ môn cũng có liên quan đến kiến thức của nhiều môn học, vì vậy một trong những phương pháp giảng dạy bộ môn hiệu quả đó là tích hợp liên môn trong quá trình dạy học

Nhìn chung, các giáo viên đều đã được tiếp cận, tìm hiểu vấn đề, thấy rõ tác dụng, ý nghĩa của việc tích hợp kiến thức các môn trong giảng dạy bộ môn Địa lí Việc tích hợp kiến thức liên môn trong giảng dạy đã bước đầu mang lại kết quả, các giờ học trở nên sống động hơn với những hiện tượng vật lí, hóa học, sinh học, kiến thức Ngữ văn và hiểu biết xã hội… Vì thế các vấn đề bài học trong môn Đại lý được cụ thể hóa sinh động, trực quan qua những hình ảnh mà học sinh được quan sát Từ đó, học sinh đã được tiếp cận các kiến thức trong môn Địa lý ở nhiều khía cạnh, nhiều giác quan Điều này đã thúc đẩy các em học tập tích cực hơn, có nhận thức rõ ràng và từ đó có thái độ đúng đắn, hành vi

phù hợp

Cũng chính vì lí do đó, tôi cố gắng tìm hiểu và quyết định thực hiện việc tích hợp các môn Vật Lý, Ngữ văn, Hóa học, Sinh học và Hiểu biết Xã hội vào giảng dạy bài “Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành bề mặt Trái Đất” (Địa lí 6) một cách thành công, tôi xin mạnh dạn trình bày đề tài: “Một số kinh nghiệm dạy học tích hợp trong bài: Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành bề mặt Trái Đất– Địa lí 6” Để cùng trao đổi với các bạn đồng nghiệp đang giảng dạy môn Địa lý nói chung và dạy ở trường trung học cơ sở Cẩm Qúy nói riêng, nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

2 Mục đích nghiên cứu:

Để thấy được rõ ràng hơn về mục đích và ý nghĩa của Dạy học tích hợp - liên môn Để cả giáo viên và học sinh thấy được ý nghĩa và sự cần thiết trong quá trình tích hợp kiến thức các môn học trong quá trình dạy học

Giúp học sinh phân biệt cái cốt yếu với cái thứ yếu: Do dự tính được những điều cần thiết cho học sinh

Quan tâm đến việc sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể: Giúp học sinh hòa nhập vào thực tiễn cuộc sống

Giúp người học xác lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học với thực hành

3 Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu vận dụng tích hợp kiến thức liên môn trong bài “Tác động của

nội lực và ngoại lực trong việc hình thành bề mặt Trái Đất– Địa lí 6 ở trường THCS Cẩm Quý

4 Phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp dạy học gợi mở - vấn đáp

+ Phương pháp dạy học và giải quyết vấn đề

+ Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

+ Phương pháp dạy học trực quan

+ Phương pháp dạy học luyện tập và thực hành

+ Phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy

Nghiên cứu tài liệu trên mạng Intenet và quan sát, phỏng vấn, điều tra bằng bảng hỏi khi dạy học sinh Sau đó sử dụng thống kê để sử lý số liệu thu được và rút kinh nghiệm

Phương pháp dạy học theo quan điểm tích hợp yêu cầu giáo viên chú ý hướng dẫn học sinh tìm hiểu, chiếm lĩnh những tri thức kĩ năng đặc thù của từng phân môn, từng bài học cụ thể Đồng thời phải biết khai thác những yếu tố chung, những yếu tố có mối liên hệ giữa các phân môn, các bài học khác cùng loại Từ đó giúp hình thành hệ thống tri thức, kĩ năng cơ bản cho học sinh

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Trong dạy học, tích hợp liên môn được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học trong các lĩnh vực học tập khác nhau thành một môn tổng hợp mới hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội dung vốn có của môn học ví như lồng ghép nội dung dân số vào môn Sinh học, môn Địa lí; nội dung giáo dục môi trường môn Sinh học, môn Giáo dục công dân… Như vậy thông qua dạy học tích hợp liên môn thì những kiến thức, kỹ năng học được ở môn này có thể sử dụng như những công cụ để nghiên cứu, học tập các môn học khác

So với dạy học đơn môn hiện nay thì dạy học tích hợp liên môn không có nhiều khác biệt về phương pháp tổ chức và hình thức dạy học bởi, cho dù dạy học liên môn hay đơn môn thì đều đòi hỏi chúng ta phải tổ chức các hoạt động dạy học một cách tích cực, tự lực, sáng tạo, tăng khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn Đối với việc dạy học một chủ đề thì liên môn hay đơn môn đều cần phải chú trọng việc ứng dụng kiến thức của chủ đề ấy

nó bao gồm cả ứng dụng vào thực tiễn cũng như ứng dụng trong các môn học khác Sự khác biệt chủ yếu là chỉ ở nội dung của chủ đề Dạy học đơn môn, đề cập đến kiến thức thuộc một môn học, dạy học liên môn đề cập đến kiến thức thuộc nhiều môn học “liên quan”, do vậy nếu ở các nội dung có tiềm năng dạy học tích hợp liên môn mà chúng ta tổ chức dạy học tích hợp liên môn hợp lí thì

cả học sinh và giáo viên đều có thể dễ dàng tiếp cận và thực hiện có hiệu quả, đáp ứng được mục tiêu của đổi mới giáo dục theo xu thế giáo dục hiện đại

Hệ thống khoa học Địa lí là một hệ thống các khoa học tự nhiên và xã hội, nghiên cứu các thể tổng hợp lãnh thổ tự nhiên và sản xuất và các thành phần của chúng, chúng có mối quan hệ rất chặt chẽ với nhau Hệ thống khoa học Địa lí bao gồm hai nhóm khoa học lớn là nhóm khoa học Địa lí tự nhiên và nhóm khoa học Địa lí kinh tế, xã hội Giữa Địa lí học và các khoa học khác có những mối quan hệ rất mật thiết như: Địa lí tự nhiên có quan hệ chặt chẽ với toán học, vật

lý học, hóa học và sinh học; Địa lí kinh tế xã hội có quan hệ chặt chẽ với Sinh học, kinh tế chính trị học, Văn học và với nhiều môn kỹ thuật khác Như vậy trong Địa lí có các khoa học khác cũng như trong khoa học khác có Địa lí

Sử dụng kiến thức liên môn là một yêu cầu cần thiết trong dạy học ở các trường phổ thông nói chung và môn Địa lí nói riêng.Được coi là một nguồn kiến thức quan trọng giúp HS hiểu sâu kiến thức Địa lí góp phần gây hứng thú học tập cho HS nâng cao hiệu quả dạy học Địa lí đảm bảo được tính toàn vẹn của kiến thức trên cơ sở sử dụng kiến thức các môn học khác và ngược lại Kiến thức liên môn còn giúp HS tránh được những lỗ hổng kiến thức khi học tách rời các môn học Nhờ đó, các em hiểu được sâu kiến thức Địa lí và gây được hứng thú học tập cho học sinh, thúc đẩy quá trình nhận thức của học sinh đạt kết quả cao

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

* Từ phía chương trình sách giáo khoa của môn Địa lí hiện nay: Được viết theo kiểu đơn môn nên đôi khi còn có sự chồng chéo, thiếu tính đồng bộ về kiến thức giữa các môn học “liên quan”, giữa các cấp học, các lớp học, nên khi tiến hành xác định được các nội dung tích hợp liên môn nhưng thực hiện không có hiệu quả cao hoặc không thực hiện được Mặc dù còn khó khăn, song từ thực trạng trên tôi thấy mỗi giáo viên Địa li cần dạy học theo hướng tích hợp liên môn Cần có giải pháp dạy học tích hợp liên môn như thế nào để đào tạo được thế hệ học sinh không chỉ biết có kiến thức “hàn lâm” mà cần có năng lực vận dung kiến thức đã hoc giải quyết các tình huống trong thực tiễn cuộc sống

* Từ phía đội ngũ giáo viên: Đội ngũ giáo viên hiện nay chủ yếu được đào tạo theo chương trình sư phạm đơn môn, chưa được trang bị về cơ sở lý luận dạy học tích hợp liên môn một cách chính thống, khoa học nên khi thực hiện thì phần lớn là do giáo viên tự mày mò , tự tìm hiểu không tránh khỏi việc hiểu chưa đúng, chưa đầy đủ về mục đích, ý nghĩa cũng như cách thức tổ chức dạy học tích hợp liên môn

Phần lớn GV đã quen với việc dạy học đơn môn là chính nên kiến thức các môn

“liên quan” còn nhiều hạn chế

* Từ phía các em học sinh: Qua thực tế giảng dạy ở trường tôi nhận thấy phần lớn các em học môn Địa lí vẫn chủ yếu nắm kiến thức bộ môn, còn việc sử dụng kiến thức,kĩ năng của các môn “liên quan” như kiến thức môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Ngữ văn khai thác kiến thức mới ở môn Địa lí, hay hiểu sâu vấn đề địa lí còn hạn chế Dẫn đến các em chán học, lười học, chất

lượng học không cao Đặc biệt là đối với môn Địa lý, nhiều em học sinh còn xem đây là môn phụ nên còn sao nhãng trong việc học

Khi phát phiếu điều tra về mức độ hứng thú học ở lớp 6A, 6B, 6C đầu năm cho thấy kết quả như sau :

Dạy học theo hướng tích hợp phát huy được tính tích cực của học sinh, góp phần đổi mới nội dung và phương pháp dạy học ở nhà trường Bên cạnh đó, giáo viên có thể trau dồi kiến thức nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Kết hợp các kiến thức liên môn trong môn Địa lý làm cho học sinh hứng thú khi học tập bộ môn, vận dụng được nhiều mảng kiến thức khác nhau, kết hợp hài hòa kiến thức các môn học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Vì vậy, với bài “Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành

bề mặt Trái Đất” việc dạy học theo hướng tích hợp các bộ môn Hóa học, Vật lý, Sinh học, Ngữ văn và Hiểu biết xã hội đã giúp học sinh tích cực chủ động, trở thành chủ thể của hoạt động học tâp Các em hào hứng, hăng say nắm bài một cách hiệu quả, giờ học trở nên sinh động, hấp dẫn Rèn được các kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng vận dụng kiến thức trong học tập vào trong thực tiễn, nâng cao

khả năng tổng hợp phân tích đánh giá và giải quyết vấn đề cho học sinh Đồng thời, hình thành thái độ rõ ràng, tích cực trong học tập Từ đó, học sinh có thói quen tự học, tự rèn luyện Các em biết xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiện,

sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng

3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

3.1 Xác định rõ ràng, tổng thể về mục tiêu, kiến thức trọng tâm của bài học từ đó thiết kế phạm vi tích hợp liên môn trong dạy học:

Bài “Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành bề mặt Trái Đất”

Với mục tiêu là giáo dục cho học sinh hiểu được địa hình bề mặt Trái Đất rất đa dạng Trên các lục địa hay ở đấy đại dương cũng có nơi cao, nơi thấp, có nơi bằng phẳng, nơi gồ ghề Đó là kết quả của sự tác động lâu dài và liên tục của hai lực đối nghịch nhau: nội lực và ngoại lực Nội lực là lực sinh ra ở bên trong Trái Đất, có tác động nén ép vào các lớp đá, làm cho chúng uốn nếp, đứt gãy hoặc đẩy vật chất nóng chảy ở dưới sâu ngoài mặt đất thành hiện tượng núi lửa hoặc động đất Tác động của nội lực thường làm cho bề mặt Trái Đất thêm gồ ghề Con ngoại lực là lực sinh ra từ bên ngoài, trên bề mặt Trái Đất, chủ yếu là hai quá trình: Phong hóa các loại đá và xâm thực (nước chảy, gió…) Tác động của ngoại lực san bằng và hạ thấp địa hình

Sau khi học xong bài học sinh cần nắm được:

Kiến thức:

- Trình bày được nguyên nhân của việc hình thành địa hình trên bề mặt

Trái đất là do tác động của nội lực và ngoại lực Hai lực này luôn luôn có

tác động đối nghịch nhau và diễn ra đồng thời

- Trình bày được nguyên nhân gây ra hiện tượng động đất, núi lửa và tác hại của chúng

- Trình bày được cấu tạo của một ngọn núi lửa

- Hứng thú tìm hiểu và giải thích các hiện tượng xảy ra trong thiên nhiên

- Yêu thiên nhiên, bảo vệ địa hình Trái đất

Định hướng phát triển năng lực:

- Phát triển năng lực tự học

- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề

- Phát triển năng lực giao tiếp

- Phát triển năng lực sủ dụng ngôn ngữ

- Phát triển năng lực hợp tác

- Phát triển năng lực đọc tranh ảnh, bản đồ

Nội dung các môn học cần thực hiện dạy tích hợp trong bài bao gồm:

* Môn Hóa học:

Sử dụng kiến hóa học đề học sinh hiểu được là các nhũ đá trong ác đá có những hình thù đẹp như vậy là do kết quả lâu dài của sự chuyển hóa lẫn nhau giữa hai muối Ca(HCO3)2 và CaCO3. Thành phần chính của núi đá vôi là CaCO3 Khi gặp nước mưa và khí CO2 trong không khí, CaCO3 chuyển hóa thành Ca(HCO3)2 tan trong nước, chảy qua khê đá vào trong hang động Dần dần Ca(HCO3)2 lại chuyển hóa thành CaCO3 rắn, không tan Qúa trình này sảy

ra liên tục, lâu dài tạo nên thạch

* Môn sinh học:

Sử dụng kiến thức môn sinh học mô tả và giải thích tác hại của núi lửa và động đất sinh ra Cụ thể như sau: khi núi lửa phun trào và động đất sinh ra nó sẽ làm mất đi sự cân bằng hệ sinh thái gây ra ô nhiễm môi trường

* Môn Vật lý:

Sử dụng kiến thức môn vật lý mô tả và giải thích hiện tượng đá mòn là do lực đẩy và lực ma sát của nước làm cho đá bị mòn và bị biến dạng

* Tích hợp với hiểu biết xã hội:

Qua tài liệu trong sách giáo khoa, các thông tin từ ti-vi, Intenet…giúp các

em hiểu được những điểm du lịch nổi tiếng về các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử nổi tiếng được công nhận là di sản Văn hóa Thế giới, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan ở nước ta là do tác động của ngoại lực tạo thành

*Tích hơp với môn Mĩ thuật: Dựa vào kiến thức môn Mỹ thuật đã học

trong nhà trường, học sinh biết cách vẽ và phối màu cho bản đồ tư duy

* Mục đích, ý nghĩa: Nhằm bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng trong

chương trình, hợp lý và có kết quả cao trong quá trình tích hợp liên môn giữa các môn học để từ đó phân chia thời lượng một cách hợp lý trong tiết học; truyền cảm hứng phấn khởi, vui vẻ và hào hứng trong quá trịnh chủ động, tích cực học tập của học sinh…từ đó có cơ sở chuẩn bị đầy đủ và hợp lý về thiết bị

và học liệu cho tiết dạy học

3.2 Chuẩn bị đầy đủ, hợp lý về thiết bị dạy học, học liệu trong quá trình thiết kế và thực hiện bài học:

Thiết bị dạy học và học liệu phục vụ cho quá trình thiết kế và tiến hành thực hiện bài học là một trong những yếu tố quyết định cho sự thành công của tiết học Bởi vậy, việc chuẩn bị đầy đủ và hợp lý các thiết bị dạy học và nguồn học liệu phục vụ cho việc thiết kế bài giảng và tiến hành bài học có ý nghĩa vai trò vô cùng quan trọng trong suốt quá trình từ thiết kế bài học cho đến khi kết

thúc bài học Đối với việc dạy học tích hợp trong bài Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành địa hình bề mặt Trái Đất– Địa lý 6, giáo viên

cần chuẩn bị đầy đủ và hợp lý các yêu cầu sau:

+ Chuẩn bị của giáo viên:

Thiết bị, phương tiện dạy học:

- Máy chiếu, bảng phụ, bút dạ

Nguồn tư liệu, học liệu:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên môn Địa lý 6

- Giáo án

- Tranh ảnh, tư liệu trên mạng Intenet và các nguồn thông tin đại chúng

- Sách giáo khoa Sinh 9

- Sách giáo khoa Hóa 9

- Vật lý 8

- Phiếu học tập của học sinh

+ Chuẩn bị của học sinh:

Đối với bài Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành địa hình bề mặt Trái Đất– Địa lý 6 được chia thành 6 hoạt động chủ yếu sau đây:

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ (5 phút):

? Trên bề mặt Trái Đất có các đại dương và lục địa nào?

?.Nguyên nhân hình thành các lục địa và đại dương đó?

Trả lời:

- Tên lục địa: Á-Âu, Phi, Bắc Mĩ, Nam Mĩ, O-tray-li-a và lục địa Nam Cực

- Do tác động của nội lực và ngoại lực

Đặt vấn đề: Để đưa học sinh vào bài học, giáo viên sử dụng hình ảnh về

bề mặt Trái Đất

Đi ̣a hình núi Đi ̣a hình trung du

Đại dương sâu thẳm Đi ̣a hình đồng bằng

Giáo viên bằng câu hỏi đặt vấn đề:

?.Em có nhận xét gì địa hình bề mặt Trái Đất?

? Tại sao lại có sự khác biệt về địa hình bề mặt Trái Đất ?

Bằng kiến thức Địa lý giáo viên giới thiệu bài và dẫn dắt học sinh vào bài

“ Tác động của nọi lực và ngoại lực trong việc hình thành địa hình bề mặt Trái đất”

* Đặt vấn đề: Địa hình trên bề mặt Trái đất rất phức tạp Đó là kết quả của sự tác động lâu dài và liên tực của hai lực đối nghịch nhau đó là nội lực và ngoại lực Vậy nội lực là gì? Ngoại lực là gì? Giáo viên dẫn dắt học sinh đi tìm hiểu từng phần

Hoạt động 2: Tìm hiểu tác động của nội lực và ngoại lực (10 phút): Yêu cầu:

Kiến thức:

- Nêu được khái niệm nội lực, ngoại lực và biết được tác động của chúng

- Giúp các em yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên

- Học sinh yêu thích,có hứng thú và chủ động hơn trong học tập

Định hướng phát triển năng lực:

- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề

- Phát triển năng lực sủ dụng ngôn ngữ

?.Nội lực là gì ?Nguyên nhân nào sinh ra nội lực? Kết quả của tác động nội lực ?

HS trả lời:

- Nội lực là những lực sinh ra ở bên trong Trái Đất

- Do sự chuyển dịch của các lớp vật chất quánh dẻo trong lòng của Trái Đất và do tác động nén ép vào các lớp đá

- Làm cho bề mặt Trái Đất uốn nếp, đứt gãy, động đất, núi lửa, và làm cho địa hình bề mặt Trái Đất gồ ghề

Giáo viên cho học sinh quan sát các hình ảnh:

Tác động của nhiê ̣t độ làm đá nứt vỡ. Tác động của gió trong việc mài mòn đá

Tác động của nước chảy làm xói

mòn ̉ đi ̣a hình.

Tác động của dòng chảy trong việc Bồi tu ̣ phù sa ở chổ trũng

Qúa trình xâm thực

? Qua các hình ảnh trên hãy cho cô biết đây là tác động của yếu tố nào?

- Đây là do tác động của ngoại lực

Giáo viên tiếp tục đưa ra câu hỏi:

? Ngoại lực là gì ? Kết quả của tác động ngoại lực ?

- Ngoại lực là những lực sinh ra ở bên ngoài, trên bề mặt Trái Đất

-Kết quả: Làm cho bề mặt Trái Đất bị san bằng, hạ thấp địa hình

? Ngoại lực xẩy ra gồm mấy quá trình ?

- Gồm 2 quá trình: quá trình phong hóa các loại đá và quá trình xâm thực

* Tích hợp môn Vật lý:

? Vì sao đá lại bị bào mòn và biến dạng như vậy?

Những hiện tượng ở trên là do lực đẩy và lực ma sát của nước làm cho đá

bị mòn và bị biến dạng như vậy ( để hiểu rõ hơn về hai lực này hôm sau các em

sẽ học và tìm hiểu ở môn Vật lý 8)

• Tích hợp với hiểu biết xã hội :

Qua phần hiểu biết xã hội giúp các em hiểu được những điểm du lịch nổi tiếng về các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử nổi tiếng được công nhận là di sản Văn hóa Thế giới, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan

ở nước ta là do tác động của ngoại lực tạo thành

? Hãy cho một số ví dụ về tác động của ngoại lực đến địa hình bề mặt Trái Đất : (ở Việt Nam)

Chùa và các hang động ở Lạng Sơn

Tích hợp với môn Hóa học :

?.Vì sao trong các hang động ở nhiều địa phương khác có nhiều thạch nhũ hình dáng khác nhau, trông lạ mắt và rất đẹp như vậy?

- HS trả lời- GV chốt: đó là kết quả lâu dài của sự chuyển hóa lẫn nhau

giữa hai muối Ca(HCO3)2 và CaCO3. Thành phần chính của núi đá vôi là CaCO3 Khi gặp nước mưa và khí CO2 trong không khí, CaCO3 chuyển hóa thành Ca(HCO3)2 tan trong nước, chảy qua khê đá vào trong hang động Dần dần Ca(HCO3)2 lại chuyển hóa thành CaCO3 rắn, không tan Qúa trình này sảy

ra liên tục, lâu dài tạo nên thạch nhũ với những hình thù khác nhau.(Lên lớp 9 các em sẽ hiểu sâu hơn qua môn hóa )

Tích hợp Lịch sử :

? Ngoài những hang động đẹp thì ở Lạng Sơn còn có những di tích lịch

sử nổi tiếng như di tích chùa Tam Thanh Vậy em hiểu gì về di tích lịch sử này?

Di tích chùa Tam Thanh là một điểm tham quan thu hút khách du lịch thập phương bằng vẻ đẹp tự nhiên kỳ thú với hang động đẹp, có nhiều nhũ đá và hình thù độc đáo Ngoài sự nổi tiếng về giá trị danh thắng, chùa Tam Thanh còn nổi tiếng bởi những giá trị văn hoá nghệ thuật ẩn chứa trong di tích Đó là hệ thống các văn bia khá phong phú mang giá trị về mặt lịch sử và văn học nghệ thuật

Tích hợp môn Ngữ văn :

? Cũng do tác động của ngoại lực, do quá trình phong hóa mà ở Lạng sơn có một tảng đá giống hình người phụ nữ bồng con nhìn về phương xa đã đi vào truyền thuyết, ca dao của dân tộc ta Đó là hòn đá nào? Em hiểu gì về truyền thuyết này?

GV cho HS quan sát bức tranh:

Núi Vọng phu -HS trả lời – GV chốt:

Núi Tô Thị hay còn gọi là núi Vọng Phu (nằm trong quần thể di tích Tam Thanh) có tảng đá tự nhiên giống hình người phụ nữ bồng con nhìn về phương xa đã đi vào truyền thuyết, ca dao của dân tộc ta, tượng Nàng Tô Thị chờ chồng như một biểu tượng cho lòng trung thủy son sắt của người phụ nữ Việt Nam

Nhị-Từ xưa tảng đá hình người đã được gắn với truyện cổ tích nàng Tô Thị bồng con đứng chờ chồng đi đánh trận Phương Bắc Chờ mãi không được nằng cùng con đã hóa đá Vì thế nên người đời cũng gọi tảng đá là nàng Tô Thị Câu

ca dao về địa danh Lạng Sơn gắn liền với chùa Tam Thanh, gắn bó với bao nhiêu thế hệ người Viết Nam bởi nó được in trong sách giáo khoa:

Đồng Đăng có phố Kì Lừa

Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Bõ công bác, mẹ sinh thành ra em.”

Như vậy, thông qua phần kiến thức các em vừa lĩnh hội được học sinh hoạt động tích cực chủ động tìm hiểu kiến thức kết hợp với phần tích hợp với bộ

môn Vật lý, Hóa học, Lịch sử, Ngữ văn và hiểu biết xã hội để khắc sâu kiến

thức hơn

Hoạt động 3: Núi lửa và động đất (10 phút):

* Yêu cầu:

Kiến thức:

- Nêu được hiện tượng động đất, núi lủa và tác hại của chúng

Kỹ năng:

- Hiểu được nguyên nhân sinh ra và tác hại của các hiện tượng núi lửa, động đất và cấu tạo của một ngọn núi lửa

- Có kỹ năng hoạt động nhóm

- Có kĩ năng vận dụng kiến thức các bộ môn như:

Hóa học, Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường để giải quyết những vấn

đề thực tiển mà dự án đặt ra

Thái độ:

- Có ý thức trong việc bảo vệ môi trường

- Học sinh yêu thích,có hứng thú và chủ động hơn trong học tập

Định hướng phát triển năng lực:

- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề

- Phát triển năng lực giao tiếp

- Phát triển năng lực sủ dụng ngôn ngữ

GV cho học sinh đọc thông tin và quan sát các tranh ảnh:

? Núi lửa và động đất do nội lực hay ngoại lực sinh ra? ( Do nội lực sinh ra)