Trong chương trình mục tiêu quốc gia về “ sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả” theo Quyết định số 79/2006/QĐ-TTg-CP của Thủ tướng Chính phủ có đề án thứ ba của Chương trình là: Đưa c
Trang 1MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT CẨM THỦY
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC HỌC SINH SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM - HIỆU QUẢ - BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA
DẠY HỌC CÔNG NGHỆ 8
Người thực hiện: PHẠM THỊ THẮM
Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THCS Cẩm Tân
SKKN thuộc lĩnh vực : Môn Công Nghệ
THANH HÓA NĂM 2019
Trang 2STT Nội dung Trang
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN 4
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.
Nước ta được thiên nhiên ưu đãi nên giàu có về tài nguyên năng lượng,nhưng thực tế cho thấy khả năng việc khai thác, chế biến và sử dụng còn nhiềuhạn chế, gây nên sự lãng phí và hiệu quả không cao Những hạn chế đó do nhiềunguyên nhân, đặc biệt là do ý thức của con người trong việc sử dụng năng lượngcòn quá thấp, từ việc sử dụng các nguồn năng lượng có sẵn đến việc duy trì táitạo năng lượng làm cho nguồn năng lượng đã cạn kiệt lại càng cạn kiệt hơn.Tương lai sẽ đi về đâu nếu tình trạng này cứ tiếp tục kéo dài? Hơn bao giờ hết,việc giáo dục sử dụng tiết kiệm - hiệu quả năng lượng và việc bảo vệ môitrường sống thiết nghĩ là một việc làm cấp bách và thiết thực Bởi vì, hành động
và ứng xử của con người đối với các nguồn năng lượng quý giá bị chi phối bởichính thái độ và nhận thức của họ, trong đó giáo dục có vai trò to lớn Mà trongcuộc sống, năng lượng là yếu tố có tầm quan trọng đặc biệt, đảm bảo cho hoạtđộng bình thường và phát triển sản xuất; là nhu cầu thiết yếu để nâng cao đờisống vất chất và tinh thần của người dân; là nguồn động lực cho phát triển kinh
tế - xã hội Sự thiếu hụt năng lượng là nhân tố kìm hãm sự phát triển liên tục củanền kinh tế quốc dân, gây hiệu ứng xấu đối với tăng trưởng kinh tế và phát triển
xã hội Nguồn năng lượng truyền thống có thể khai thác để cung cấp cho nhucầu của xã hội không phải là vô tận
Trong nghị định số 102/2003/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ về “ Sửdụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” cũng như điều 18 về chương trình mụctiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã nêu rõ yêu cầugiáo dục, đào tạo, phổ biến thông tin, tuyên truyền cộng đồng trong lĩnh vựcphát triển, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môitrường
Trong chương trình mục tiêu quốc gia về “ sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả” theo Quyết định số 79/2006/QĐ-TTg-CP của Thủ tướng Chính phủ có
đề án thứ ba của Chương trình là: Đưa các nội dung về giáo dục sử dụng nănglượng tiết kiệm và hiệu quả vào các môn học, phù hợp với từng cấp học, từ tiểuhọc đến trung học phổ thông Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệuquả trong phạm vi trường phổ thông là một quá trình tạo dựng cho học sinhnhững nhận thức và mối quan tâm đối với các nguồn năng lượng ( như về cácloại năng lượng, ý nghĩa to lớn của nó, tình trạng khai thác sử dụng hiện nay vànhững nguy cơ làm cạn kiệt các nguồn năng lượng), sao cho các em có đủ kiếnthức, thái độ động cơ, ý thức và kĩ năng để có thể hoạt động một cách độc lậphoặc phối hợp nhằm tìm ra các giải pháp để sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả trong hiện tại và tương lai
Hiện nay, nội dung về giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
đã được tích hợp vào chương trình cấp THCS Tuy nhiên, giáo viên còn lúngtúng khi dạy tích hợp do tài liệu hướng dẫn chưa có, đội ngũ giáo viên còn gặp
Trang 4khó khăn về kiến thức, kĩ năng, thái độ khi dạy học tích hợp Thực tế trong quátrình giảng dạy môn Công nghệ, tôi thấy đa số học sinh chưa có ý thức trongviệc sử dụng năng lượng hợp lí: Từ việc sử dụng điện, quạt, máy tính hay nước,việc bảo vệ môi trường như xả rác bừa bãi, ăn quà vặt đến việc đi học bằng xemáy, xe đạp điện Đa số các em đều rất thờ ơ đối với việc tiết kiệm năng lượng,việc này ảnh hưởng xấu đến kinh tế và môi trường Làm thế nào để phát huy tốtkhả năng tự giác, chủ động của các em trong việc sử dụng năng lượng tiếtkiệm và hiệu quả, xây dựng một ngôi trường “ Xanh – Sạch – Đẹp”, góp phầntiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường là câu hỏi cứ day dứt mãi trong tôi.
Vì vậy, bằng tâm huyết của một người làm nghề giáo dục, với kinh nghiệm
đã được tích lũy trong quá trình dạy học và những kiến thức cơ bản về việc bảo
vệ môi trường, về sử dụng năng lượng tiết kiệm - hiệu quả đã được nắm bắt, tôithấy cần phải giáo dục cho học sinh biết cách sử dụng năng lượng tiết kiệm -hiệu quả và bảo vệ môi trường vào môn học, qua đó góp phần giáo dục các em
có ý thức hơn khi sử dụng năng lượng ở trong và ngoài nhà trường một cách tiếtkiệm và hiệu quả Với suy nghĩ đó, cùng những kết quả bước đầu đạt được khi
áp dụng dạy học tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vàomôn học đã trở thành động lực để bản thân tôi quyết định thực hiện sáng kiến
“Giáo dục học sinh sử dụng năng lượng tiết kiệm - hiệu quả - bảo vệ môi trường qua dạy học Công nghệ 8” với mong muốn góp phần cùng nhà trườnggiáo dục học sinh có ý thức cao trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm - hiệuquả và bảo vệ môi trường học tập và nơi sinh sống của các em học sinh Vớisáng kiến lồng ghép các hình ảnh trực quan có liên quan và liên hệ với thực tế ởchính địa phương các em sinh sống, vận dụng một cách hợp lí – tích hợp giáodục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả một cách cụ thể mà không làmmất đi đặc thù của môn học, không làm quá tải nội dung cần giảng dạy Nângcao được ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cho các em ngay tạiđơn vị cũng như tại gia đình các em học sinh
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Đề tài này nghiên cứu nhằm đánh giá được thực trạng của việc sử dụngnăng lượng một cách bừa bãi của học sinh ngay trong nhà trường và trong cuộcsống hành ngày ở gia đình, qua đó giáo dục cho học sinh ý thức sử dụng nănglượng tiết kiệm - hiệu quả và bảo vệ môi trường
Nghiên cứu một số vấn đề lí luận về phương pháp dạy học tích hợp thôngqua chương trình môn học Công nghệ 8, tiến hành điều tra thực trạng việc sửdụng năng lượng của học sinh ở trong nhà trường và ở gia đình, từ đó giáo dụccho học sinh sử dụng năng lượng tiết kiệm - hiệu quảvà biết bảo vệ môi trườngsống của các em
Trang 51.3 Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu về việc giáo dục cho học sinh ý thức sử dụng năng lượng tiếtkiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường thông qua dạy học tích hợp một số bài họcmôn Công nghệ 8 ở trường THCS Cẩm Tân
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: Trên cơ sở những kiếnthức về dạy học tích hợp, tâm lí, giáo dục học và những quan điểm, đường lốicủa Đảng, các văn bản của Bộ giáo dục và Đào tạo về đổi mới phương pháp dạyhọc
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Sử dụng trongkhảo sát thực trạng ban đầu khi chưa áp dụng SKKN; nhìn nhận, đánh giá thựctrạng của việc sử dụng năng lượng bừa bãi của học sinh; xả rác thải không đúngnơi quy định
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu: Sử dụng trong việc thống kê, xử líkết quả giảng dạy trước và sau khi áp dụng đề tài
Trang 62 NỘi dung SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trong môn Công nghệ 8 – Phần kĩ thuật điện có rất nhiều nội dung liênquan đến việc sử dụng năng lượng điện Từ nội dung về các nhà máy điện, đếnnội dung an toàn điện, các đồ dùng điện và mạng điện trong nhà Từ các bài líthuyết đến các bài thực hành với những nội dung liên quan đến năng lượng, đếnmôi trường thì đây là nội dung mà hiện nay được mọi người quan tâm
Việc giáo dục cho thế hệ trẻ, những công dân tương lai của đất nước biết sửdụng năng lượng sao cho vừa tiết kiệm mà hiệu quả, từ đó góp phần bảo vệ môitrường chống biến đổi khí hậu là việc làm rất quan trọng và cần thiết của ngànhgiáo dục nói chung và của các môn học nói riêng Ngoài ra, giáo dục các em biếtgiữ gìn vệ sinh môi trường sống từ những hành vi nhỏ đến những việc làm thiếtthực là một kĩ năng sống cần thiết để các em hoàn thiện nhân cách của bản thân
Có những nguồn năng lượng nếu cứ sử dụng mãi sẽ dần cạn kiệt, cần cónguồn năng lượng thay thế vừa sạch vừa an toàn Thông qua những nội dungnày kích thích sự sáng tạo, sự tìm tòi khám phá tri thức của các em học sinh
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN
Trong quá trình giảng dạy môn Công nghệ nói chung và môn Công nghệ 8 nói riêng ở đơn vị nơi công tác, tôi thấy nổi lên thực trạng như sau: Nhà trường đã tạo điều kiện tối đa về cơ sở vật chất trong khả năng có thể
để phục vụ giảng dạy nhưng vẫn không đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của bộ môn Học sinh ngoan nhưng ý thức về môn học bộ môn chưa cao
do tư tưởng xem nhẹ môn Công nghệ Và đặc biệt là việc hiểu biết về năng lượng cũng như ý thức sử dụng hợp lí năng lượng còn quá kém Cụ thể: ý thức giữ gìn vệ sinh trường lớp của đa số học sinh còn kém, hiện tượng xả rác bừa bãi còn nhiều Học sinh chưa thực sự tự giác trong việc sử dụng quạt điện, đèn chiếu sáng ở các phòng học hay việc sử dụng nước nơi công cộng còn tùy tiện, bừa bãi Nhiều học sinh muốn đi học bằng xe điện hoặc bằng xe máy Sau khi học xong học kì I năm học 2017 – 2018, tôi tiến hành khảo sát một số vấn đề liên quan đến sử dụng năng lượng trong nhà trường, kết quả như sau:
Gần 20% HS có hiểu về tiết kiệm năng lượng nhưng còn mơ hồ
Trên 60% HS không quan tâm đến việc tiết kiệm điện, nước và bảo vệ môitrường
Gần một nửa các em thích được đi học bằng xe đạp điện hoặc xe máy điện Trên 80% HS không hiểu được sử dụng năng lượng tiết kiệm là gì
Trên 80% HS không quan tâm đến việc sử dụng năng lượng ra sao
Trang 7Tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng ở 02 lớp về một số hoạt động liên quanđến việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, kết quả:
TT Lớp Sĩ
số
Số học sinh
có ý thức tựđến trườngbằng xe đạp
Số học sinh
có ý thức sửdụng điện,nước hợp lí
Số học sinh
có ý thứcLĐVS
chung
Số học sinh
có hiểu biết
về nănglượng
2.3 Các giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề.
Từ thực trạng trên, bản thân tôi phải tìm tòi và đúc kết một số sáng kiếntrong quá trình giảng dạy, cụ thể:
* Giải pháp 1: Tích hợp giáo dục ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả trong giới thiệu bài bằng cách tạo tình huống
Sử dụng phương pháp đặt tình huống thực tiễn mang tính gợi mở cho họcsinh suy nghĩ và trả lời; cho học sinh quan sát hình ảnh; sử dụng video về tìnhhuống trong thực tiễn cho học sinh xem và trả lời câu hỏi do giáo viên đặt ra
Ví dụ : Tiết 42 - Bài 48 Công nghệ 8 ( trang 165 SGK): Sử dụng hợp lí điện năng.
Trước khi vào bài học, GV cho học sinh quan sát hai video; một video về
sử dụng điện không hợp lí như đèn cao áp thắp sáng đường, đèn biển quảng cáo,đèn biển ở các nhà hàng khách sạn sáng suốt ngày đêm; một video về sử dụng
điện văn minh nơi công sở và hình ảnh giờ trái đất 60 + Từ hai video trên đặt cho
học sinh tình huống cần giải quyết về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
Trang 8( Hình ảnh đèn quảng cáo, chiếu sáng) ( Hình ảnh đèn thắp sáng ở lớp đã tan học)
( Hình ảnh các bạn trẻ tham gia vào chương trình giờ trái đất)
Ví dụ: Tiết 27 - Bài 32 Công nghệ 8 ( trang 112 SGK): Vai trò của điện năng trong sản xuất và đời sống.
Trang 9Để tăng tính hấp dẫn và thực tế, giáo viên cho học sinh kể tên các nhà máythủy điện và nhiệt điện mà học sinh biết; sau đó, khi dạy đến nhà máy nhiệtđiện, giáo viên cho học sinh quan sát hình ảnh nhà máy nhiệt điện đang xả khóinghi ngút lên trời cao, nhà máy thủy điện với hình ảnh lũ lụt ở vùng hạ lưu; haythực tế hơn tôi dẫn chứng cho học sinh ví dụ thực tế nhà máy thủy điện Bá thước
xả nước gây ngập úng cho vùng hạ lưu Cẩm thủy đợt hè năm 2017 Rất nhẹnhàng, nhưng thực tế và sâu sắc giúp học sinh khắc sâu kiến thức và ý thức sửdụng điện làm sao cho tiết kiệm và an toàn để góp phần làm giảm thiểu sự tácđộng của các nhà máy điện đến đời sống và môi trường
Hình ảnh lũ, lụt do nhà máy thủy điện xả nước.
Hình ảnh nhà máy nhiệt điện xả khí thải.
* Giải pháp 2: Tích hợp giáo dục ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả ngay trong khi tổ chức các hoạt động dạy học
Giáo viên lựa chọ nội dung tích hợp phù hợp với từng hoạt động, phù hợpvới phương án tổ chức hoạt động; các em được liên hệ thực tế với chính sự hiểubiết của các em ngay ở trường, lớp hay ở gia đình; từ đó giúp các em có hứngthú và khắc sâu ngay trong các hành động của các em Từ việc sử dụng nước khicác em xả nước để rửa chân tay, việc các em xả rác ra lớp học để mất thời gian
Trang 10phải dọn vệ sinh hay việc các em ra học ngoài trời mà không tắt quạt, tắt điệntrong lớp học từ đó các em có cách nhìn nhận đầy đủ về những việc làm củabản thân đã đúng chưa cho việc tiết kiệm năng lượng, giữ gìn môi trường sống
Ví dụ: Tiết 42 - Bài 48 Công nghệ 8 ( trang 165 SGK): Sử dụng hợp lí điện năng.
Khi dạy nội dung phần II: “ sử dụng hợp lí và tiết kiệm điện năng”, giáoviên nêu cho học sinh tình huống đặt vấn đề như sau:
HĐ2: Tìm hiểu cách sử dụng hợp lí và tiết kiệm điện năng 20p
- Mục tiêu cần đạt của hoạt động: HS biết được cách sử dụng hợp lí và
tiết kiệm điện năng
- Hình thức tiến hành hoạt động: Thảo luận, quan sát, trực quan.
ĐVĐ: Để sử dụng điện hiệu quả và tiết kiệm chúng ta cần làm như thế
nào? Để trả lời câu hỏi chúng ta cùng tìm hiểu nội dung
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
- Giảm bớt điện năng tronggiờ cao điểm
- Sử dụng đồ dùng điện cóhiệu suất cao để tiết kiệm điệnnăng
- Không sử dụng lãng phíđiện năng
Trang 11quan sát mạch điện chiếu sáng của hai đèn:
đèn sợi đốt ( P= 25W) và compac huỳnh
quang ( P = 5W); yêu cầu học sinh so sánh
độ sáng của hai đèn để từ đó rút ra được việc
nên dùng đèn điện nào để chiếu sáng vừa tiết
kiệm điện năng vừa tiết kiệm tiền điện cho
gia đình
HS quan sát, nhận xét và trả lời câu hỏi
? Tại sao phải giảm bớt tiêu thụ điện
năng trong giờ cao điểm? Phải thực hiện
bằng những biện pháp gì?
? Tại sao phải sử dụng đồ dùng điện có
hiệu suất cao?
GV phân tích cho HS thấy không lãng
phí điện năng là biện pháp rất quan trọng và
hướng dẫn HS trả lời câu hỏi về hành động
lãng phí và tiết kiệm điện năng
Tiết kiệm hay lãng phí điện năng?
HS nghiên cứu nội dung phần thông tin
SGK, thảo luận trả lời câu hỏi
Ví dụ: Tiết 33- Bài 39 Công nghệ 8 ( trang 137 SGK): Đèn huỳnh quang - phần III: “ so sánh đèn huỳnh quang và đèn sợi đốt”
HĐ 3: So sánh đèn sợi đốt và đèn huỳnh quang: 7p
- Mục tiêu cần đạt của hoạt động: HS biết được ưu nhược điểm của đèn
sợi đốt và đèn huỳnh quang Từ đó biết nên sử dụng loại đèn huỳnh quang để tiết kiệm điện năng cho gia đình
- Hình thức tiến hành hoạt động: Thảo luận, quan sát, trực quan
Trang 12ĐVĐ: Để biết được ưu nhược điểm của đèn sợi đốt và đèn huỳnh quang,
chúng ta cùng tìm hiểu nội dung phần III
GV cho học sinh quan sát mạch
điện chiếu sáng dùng một đèn sợi đốt
( P= 25W) và compac huỳnh quang ( P
= 5W); yêu cầu học sinh so sánh độ
sáng của hai đèn để từ đó rút ra được
việc nên dùng đèn điện nào để chiếu
sáng vừa tiết kiệm điện năng vừa tiết
kiệm tiền điện cho gia đình
HS quan sát, liên hệ thực tế và
đọc, làm bài tập nhỏ SGK/139
III So sánh đèn sợi đốt và đèn huỳnh quang.
Bảng 39.1 SGK/139LOẠI ĐÈN ƯU ĐIỂM NHƯỢC
ĐIỂMĐèn sợi
đốt
1.Ánh sáng liên tục
2 Không cần chấn lưu
1.Không tiết kiệm điện năng
2 Tuổi thọ thấp
§Ìn huúnh quang
1 Tiết kiệm điện năng
2 Tuổi thọ cao
1 Ánh sáng phát
ra không liên tục
2 Cần thêm chấn lưu
Ví dụ: Tiết 43 - Bài 49 Công nghệ 8 ( trang 167 SGK): Thực hành tính toán tiêu thụ điện năng trong gia đình.
Tôi lấy luôn ví dụ thực tế so sánh điện năng tiêu thụ của hai đèn: đèn sợiđốt và đèn com pac huỳnh quang khi hai đèn cùng làm việc trong 4 giờ, đèn sợiđốt có công suất 20W có độ sáng tương đương đèn com pac 5W Vậy đèn sợiđốt có điện năng tiêu thụ cao gấp 4 lần
HĐ 1: HD cách tính toán tiêu thụ điện năng trong gia đình: 10ph
- Mục tiêu cần đạt của hoạt động: HS biết được cách tính toán tiêu thụ
điện năng trong gia đình Từ đó biết nên sử dụng loại đèn huỳnh quang để tiết kiệm điện năng cho gia đình và biết cách sử dụng điện năng hợp lí và tiết kiệm
- Hình thức tiến hành hoạt động: Cá nhân, thảo luận, trực quan.
ĐVĐ: Để tính được điện năng tiêu thụ mà hàng ngày, hàng tháng gia đình
em sử dụng để biết gia đình mình tốn bao nhiêu tiều điện cho việc sử dụng điện năng chúng ta cùng tìm hiểu nội dung phần I
GV cho học sinh đọc thông tin
Trang 13GV cho HS lên bảng viết và giải
thích các đại lượng công thức
HS đọc và tìm hiểu nội dung VD
trong SGK
GV cho HS làm VD sau: Tính và
so sánh điện năng tiêu thụ của hai đèn:
đèn sợi đốt có công suất 20W; đèn
compac huỳnh quang có công suất 5W
có độ sáng tương đương cùng làm việc
trong 4 giờ/ ngày
Điện năng tiêu thụ của đèn com
pac huỳnh quang là:
A2 = P2.t = 5.4 = 20Wh
Học sinh tự so sánh được điện
năng của đèn sợi đốt có cùng độ sáng
tiêu tốn gấp 5 lần so với đèn huỳnh
quang và nhân với giá tiền phải trả để
biết rằng gia đình mình nên dùng bóng
đèn nào để chiếu sáng tiết kiệm điện
năng và tiền
của dòng điện từ công thức tính công suất
P = A t A = P t Với (t- thời gian làm việc của đồ dùng điện; P - công suất của đồ dùng điện ; A- ĐN tiêu thụ của đồ dùng điện trong thời gian t.)
- Áp dụng cách quy đổi đơn vị: 1kwh = 1000Wh để đưa về số
điện(KWh)
* Giải pháp 3: Tích hợp giáo dục ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả thông qua phần củng cố bài học.
Nội dung tích hợp thường mang tính thời sự, gắn với những vấn đề “
nóng” cần được giải quyết ngay tại lớp, tại trường, cộng đồng Hình thức sửdụng ở đây chủ yếu là phát vấn, giao nhiệm vụ Phương pháp sử dụng là khi hệthống bài học, giáo viên cho một số học sinh trả lời câu hỏi mang tính thực tế,các em khác nhận xét Công việc cuối cùng của giáo viên là khẳng định lại vàgiao nhiệm vụ về nhà cho học sinh vận dụng cho bản thân
Ví dụ: Tiết 33- Bài 39 Công nghệ 8 ( trang 137 SGK): Đèn huỳnh quang.
Để củng cố cho học sinh về việc tiết kiệm năng lượng, giáo viên cho họcsinh kể các loại đèn điện mà gia đình em đang dùng trong sinh hoạt, từ đó tự chohọc sinh rút ra nhận xét về việc sử dụng điện tiết kiệm của gia đình nhà mình
Ví dụ : Tiết 42 - Bài 48 Công nghệ 8 ( trang 165 SGK): Sử dụng hợp lí điện năng.