Là giáo viên Công Nghệ được đào tạo đúng chuyên ngành, sau gần 10 năm công tác tại trường THCS Lương Sơn được trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng c
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài.
Môn Công Nghệ lớp 9 được xây dựng dưới dạng module kỹ năng nghề, trong đó có module “Lắp đặt mạng điện trong nhà” Nội dung module được thiết
kế chủ yếu là thực hành nhằm hình thành và rèn luyện cho các em một số kỹ năng cơ bản cần thiết, thói quen làm việc chính xác, khoa học trong lao động nghề nghiệp để các em làm quen với nghề điện Với những điều được học, các
em có thể áp dụng trong sản xuất và cuộc sống hàng ngày đồng thời góp phần giúp các em lựa chọn hướng đi thích hợp sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở
Trên thực tế, học sinh ở trường THCS Lương Sơn đa số là con em nông thôn, dân tộc miền núi về kinh tế còn rất khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin mới còn chậm Nhiều học sinh coi môn Công Nghệ là môn phụ nên chưa đầu tư thích đáng về thời gian để nghiên cứu tài liệu cho các giờ học lý thuyết đặc biệt
là các giờ học thực hành
Là giáo viên Công Nghệ được đào tạo đúng chuyên ngành, sau gần 10 năm công tác tại trường THCS Lương Sơn được trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn học đáp ứng với mục đích, yêu cầu của module “Lắp đặt mạng điện trong nhà” do Bộ giáo dục và đào tạo đề ra, tôi đã mạnh dạn áp dụng một số kinh nghiệm trong dạy học
lý thuyết để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ lớp
9 ở trường THCS Lương Sơn
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ lớp 9 ở trường THCS Lương Sơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Nghiên cứu việc sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành, tạo hứng thú học tập của học sinh giúp cho giờ dạy học thực hành đạt hiệu quả cao
- Nghiên cứu việc đưa ra một số nội dung cần bổ sung vào tiết dạy học lý thuyết để giúp ích cho tiết dạy học thực hành
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết để tổng hợp và phân tích tài liệu có liên quan đến đề tài để từ đó xây dựng cơ sở lí luận cho đề tài
- Nhóm phương pháp khảo sát thực tế trong dạy học thực tiễn để thấy được ưu điểm của đề tài
- Nhóm phương pháp thực nghiệm, áp dụng vào giảng dạy thực tế để đưa
ra những kết luận chính xác vấn đề nghiên cứu
- Nhóm phương pháp thống kê, xử lý số liệu để so sánh kết quả chất lượng của đề tài
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến.
Phương pháp dạy học là một trong những yếu tố quan trọng nhất của quá
Trang 2trình dạy học Cùng một nội dung nhưng học sinh có học tập hứng thú? Có tích cực hay không? Có để lại dấu ấn sâu sắc và khơi dậy những tình cảm lành mạnh trong tâm hồn của các em hay không phần lớn phụ thuộc vào phương pháp dạy học của người thầy giáo
Kinh nghiệm thu được sau những giờ lên lớp là hành trang giúp người giáo viên ngày một hoàn thiện hơn trong mỗi tiết dạy của mình Một người giáo viên giỏi, người giáo viên tâm huyết với nghề là người giáo viên biết đúc rút kinh nghiệm và vận dụng những kinh nghiệm giảng dạy vào bài giảng để truyền đạt kiến thức cho học sinh đạt hiệu quả cao nhất
Dạy học thực hành module “Lắp đặt mạng điện trong nhà” của môn Công Nghệ lớp 9 đang còn khá mới mẻ với các em học sinh trung học cơ sở Vì vậy
để tiết thực hành đạt hiệu quả cao vấn đề đặt ra là người giáo viên phải dạy tốt tiết dạy lý thuyết Ở tiết này giáo viên phải truyền đạt kiến thức sao cho ngoài việc học sinh nắm vững kiến thức còn phải kích thích hứng thú và tò mò của học sinh Để đạt được điều này kinh nghiệm trong dạy học của mỗi giáo viên là rất cần thiết
Với kinh nghiệm gần 10 năm trong dạy học môn Công Nghệ lớp 9 ở trường trung học sở Lương Sơn tôi mạnh dạn tham gia viết sáng kiến kinh
nghiệm với tên đề tài: “Sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết
để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ lớp 9 ở trường THCS Lương Sơn”.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Môn Công Nghệ lớp 9 module “Lắp đặt mạng điện trong nhà” được thiết
kế theo module nghề nên thời lượng thực hành khá cao Thường một bài có ba tiết gồm một tiết lý thuyết và hai tiết thực hành
Học sinh trung học cơ sở, việc áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực hành còn rất khó khăn Các em có xu hướng phụ thuộc rất cao vào lý thuyết
mà lý thuyết môn Công Nghệ lớp 9 lại khô cứng mang tính hướng nghiệp,
vì vậy việc lôi cuốn học sinh yêu thích môn học để học sinh có thể hiểu bài
và vận dụng bài học một cách linh hoạt nhất luôn là vấn đề trăn trở của bản thân tôi
Bên cạnh đó cấu trúc của một bài thực hành trong sách giáo khoa biên soạn gộp cả phần lý thuyết và phần thực hành Vì thế giáo viên phải biết lựa chọn kiến thức dạy trong tiết lý thuyết sao cho trong khoảng thời gian một tiết học có thể truyền thụ được những kiến thức cần thiết giúp học sinh có nền tảng tốt cho tiết thực hành tiếp theo
Vì vậy để khắc phục thực trạng này, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến giúp học sinh nắm vững, hiểu kỹ, hiểu sâu kiến thức trong tiết học lý thuyết để tiết học thực hành đạt hiệu quả cao hơn
Năm học 2016 – 2017 tôi áp dụng “Sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết” của môn Công Nghệ lớp 9 ở lớp 9A, 9C và lấy lớp 9B làm lớp đối chứng
Trang 3Chất lượng khảo sát đầu năm học 2016 -2017 của lớp 9A, 9B, 9C như sau:
Lớp Sĩ
số
Chất lượng giáo dục
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Áp dụng sáng kiến kinh nghiệm “Sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ lớp 9 ở trường THCS Lương Sơn” để dạy một số tiết lý thuyết: Tiết 10, tiết 22, tiết 25, tiết 6
2.3.1 Kinh nghiệm áp dụng vào tiết 10: Bài 6: Thực hành: Lắp đặt điện bảng điện.
Khi vẽ sơ đồ nguyên lý học sinh còn thụ động phụ thuộc vào những bài đã
có sẵn sơ đồ nguyên lý Các em chưa tự vẽ được sơ đồ nguyên lý đối với một mạch điện bất kì
Vì vậy ở tiết này giáo viên nên đưa thêm nguyên tắc khi vẽ sơ đồ nguyên
lý mạch điện vào phần củng cố cuối bài Khi học sinh biết tự vẽ sơ đồ nguyên lý thì khi lắp thực hành sẽ dễ dàng hơn
5 nguyên tắc khi vẽ sơ đồ nguyên lý mạch điện:
- Nguyên tắc 1: Công tắc thường được lắp trên dây pha, nối tiếp với tải và phía sau cầu chì
- Nguyên tắc 2: Cầu chì lắp ở dây pha Cầu chì bảo vệ thiết bị, đồ dùng điện nào thì đứng trước và mắc nối tiếp với thiết bị, và đồ dùng điện đó
- Nguyên tắc 3: Công tắc đóng cắt đồ dùng điện nào thì đứng trước và mắc nối tiếp với thiết bị, đồ dùng điện đó
O A
Trang 4- Nguyên tắc 4: Mỗi một ổ điện luôn đi theo một nhánh độc lập.
O O
A A
- Nguyên tắc 5: Khi một công tắc điều khiển từ hai đồ dùng điện trở lên thì các đồ dùng điện đó sẽ mắc song song với nhau
O
A
Giáo án áp dụng TIẾT 10:BÀI 6: THỰC HÀNH: LẮP MẠCH ĐIỆN BẢNG ĐIỆN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức.
+ Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện
+ Hiểu được chức năng của bảng điện
2 Kỹ năng.
Kỹ năng vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện
3 Thái độ.
+ Có nhận thức đúng đối với việc học tập môn học
+ Rèn luyện tính cẩn thận và yêu thích môn học của học sinh
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên.
Trang 5- Tài liệu:
+ Sgk Công Nghệ 9
+ Sgv Công Nghệ 9
+ Giáo án
- Phương tiện:
+ Tranh giáo khoa hình 6-1 sgk
+ Bảng điện đã lắp các thiết bị điện
2 Học sinh.
+ Đọc trước bài
+ Sgk Công Nghệ 9
+ Có đồ dùng học tập đầy đủ
III CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức lớp.
+ Chào học sinh, xem vệ sinh lớp, bàn giáo viên, bảng, trang phục của học sinh, sĩ số lớp
+ Tạo tâm thế thoải mái cho học sinh
2 Kiểm tra bài cũ (không kt)
3 Bài mới.
Hoạt động 1: Tìm hiểu chức
năng của bảng điện.
+ G/v: Bảng điện có loại làm bằng
gỗ, có loại làm bằng nhựa
+ G/v hỏi: Bảng điện trong lớp
học dùng để làm gì?
+ G/v cho h/s quan sát hình 6-1
sgk
+ G/v hỏi: các thiết bị điện trong
hình có chức năng gì?
+ G/v hỏi: có mấy loại bảng điện?
Nhiệm vụ của từng loại?
+ G/v chỉ trên tranh và trên thực tế
rồi kết luận
+ G/v hỏi: bảng điện trong lớp học
là bảng điện chính hay nhánh?
+ G/v hỏi: Vậy bảng điện chính
của khu nhà 2 tầng của trường
được lắp ở đâu?
+ G/v: Kích thước của bảng điện
phụ thuộc vào số lượng và kích
thước của các thiết bị lắp trên đó
I-Chức năng của bảng điện.
- Bảng điện dùng để lắp các thiết bị đóng cắt, bảo vệ và lấy điện của mạng điện
- Bảng điện chính: cung cấp điện cho toàn
bộ hệ thống điện trong nhà Gồm có: cầu dao, cầu chì hoặc áptomát tổng
- Bảng điện nhánh: cung cấp điện tới đồ dùng điện Gồm có: công tắc, ổ cắm, hộp
số quạt, …
Trang 6Hoạt động 2: Tìm hiểu cách vẽ
sơ đồ lắp đặt mạch điện.
+ G/v dùng phấn màu vẽ sơ đồ
nguyên lí mạch điện bảng điện
gồm 2 cầu chì, 1 ổ cắm, 1 công tắc
hai cực điều khiển 1 bóng đèn sợi
đốt
+ G/v hỏi: sơ đồ trên gồm những
thiết bị điện gì? chúng được nối
với nhau như thế nào?
+ G/v: Dây O là dây trung tính
hay còn gọi là dây mát Dây A là
dây pha hay còn gọi là dây nóng
+ G/v thuyết trình những chú ý
khi vẽ sơ đồ nguyên lí cho h/s
+ G/v thuyết trình các yếu tố cần
xác định trước khi vẽ sơ đồ lắp đặt
mạch điện
+ G/v phân tích để h/s hiểu bảng
điện thường được lắp ở cửa ra vào
hoặc cửa giữa 2 phòng Bảng điện
luôn bố trí cầu chì ở trên còn công
tắc và ổ cắm ở ngay dưới cầu chì
Và bóng đèn được lắp ở giữa
phòng
+ G/v cùng h/s xây dựng sơ đồ lắp
đặt mạch điện theo các bước
+ G/v vẽ từng bước lên bảng cho
h/s quan sát
+ G/v: cầu chì luôn được nối với
dây pha (dây nóng)
II-Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
1-Sơ đồ nguyên lí.
O A
2-Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
a) Yếu tố cần xác định
+ Mục đích sử dụng, vị trí lắp đặt bảng điện
+ Vị trí, cách lắp đặt các phần tử của mạch điện
+ Phương pháp lắp đặt đây dẫn: lắp đặt nổi hay chìm
b) Các bước tiến hành
+ Bước 1: Vẽ đường dây nguồn
O
A
+ Bước 2: Xác định vị trí để bảng điện, bóng đèn
O
A
+ Bước 3: Xác định vị trí các thiết bị điện trên bảng điện
Trang 7
+ Bước 4: Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ
đồ nguyên lí
O
A
Hoạt động 3: Tìm hiểu lắp đặt
mạch điện bảng điện.
+ G/v cho h/s tìm hiểu quy trình
lắp đặt trong sgk
+ G/v gọi học sinh lên bảng vẽ
quy trình
+ G/v vừa thao tác lắp vừa phân
tích từng bước trong quy trình
+ G/v hoàn thành lắp mạch điện
thực tế cho học sinh quan sát hoạt
động của mạch điện
III-Lắp đặt mạch điện bảng điện.
Vạch dấu Khoan lỗ Nối dây TBĐ
BĐ của BĐ
Kiểm tra Lắp TBĐ vào BĐ
4 Củng cố, hướng dẫn học sinh học bài ở nhà.
+ G/v nhắc lại nội dung chính của bài
+ G/v đưa ra 5 nguyên tắc khi vẽ sơ đồ nguyên lý mạch điện Sau mỗi nguyên tắc giáo viên vẽ sơ đồ minh họa
- Nguyên tắc 1: Công tắc thường được lắp trên dây pha, nối tiếp vơi tải và phía sau cầu chì
- Nguyên tắc 2: Cầu chì lắp ở dây pha Cầu chì bảo vệ thiết bị, đồ dùng điện nào thì đứng trước và mắc nối tiếp với thiết bị, và đồ dùng điện đó
- Nguyên tắc 3: Công tắc đóng cắt đồ dùng điện nào thì đứng trước và mắc nối tiếp với thiết bị, đồ dùng điện đó
- Nguyên tắc 4: Mỗi một ổ điện luôn đi theo một nhánh độc lập
- Nguyên tắc 5: Khi một công tắc điều khiển từ hai đồ dùng điện trở lên thì các đồ dùng điện đó sẽ mắc song song với nhau
+ G/v ra đề cho h/s tập vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện đơn giản
* Học sinh:
+ Học bài cũ
+ Chuẩn bị để tiết sau thực hành: Lớp chia làm 4 tổ, mỗi tổ đem 1 tua vít,
1 kéo và 1 băng cách điện
IV ĐIỀU CHỈNH KẾ HOẠCH DẠY HỌC.
Kết quả đạt được
Trang 8+ Học sinh vẽ thành thạo sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp đặt của mạch điện bảng điện gồm 2 cầu chì, 1 ổ điện và 1 công tắc hai cực điều khiển 1 bóng đèn sợi đốt
+ Học sinh vẽ được sơ đồ nguyên lý của một số mạch điện chiếu sáng đơn giản trong nhà
+ Ở tiết thực hành sau học sinh sẽ vận dụng sơ đồ đã học vào thực hành một cách thành thạo hơn
2.3.2 Kinh nghiệm áp dụng vào tiết 22: Bài 9: Thực hành: Lắp mạch điện hai công tắc ba cực điều khiển một đèn.
Ở trong sách giáo khoa kí hiệu của công tắc ba cực chưa thống nhất, chưa
rõ ràng Trong các tài liệu liên quan công tắc ba cực có ba cách kí hiệu là:
Nên khi học nguyên lý hoạt động của mạch điện hai công tắc ba cực điều khiển một đèn (mạch điện liên quan đến công tắc ba cực) học sinh dễ nhầm lẫn cực động và cực tĩnh dẫn đến khi thực hành sẽ lắp sai nguyên lý
Vì vậy ở bài này khi dạy tiết lý thuyết giáo viên nên đưa ra một mục học
về công tắc ba cực Ở mục này giáo viên nêu rõ phần cấu tạo và kí hiệu của công tắc ba cực để học sinh nắm vững cực động và cực tĩnh của công tắc ba cực Giáo viên thống nhất sử dụng một cách kí hiệu của công tắc ba cực Khi đã phân biệt
rõ cực động và cực tĩnh của công tắc ba cực từ kí hiệu và trên thực tế thì khi lắp thực hành học sinh sẽ lắp không bị sai nguyên lý
Giáo án áp dụng
TIẾT 22: BÀI 9: THỰC HÀNH: LẮP MẠCH ĐIỆN
HAI CÔNG TẮC BA CỰC ĐIỀU KHIỂN MỘT BÓNG ĐÈN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức.
+ Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng hai công tắc ba cực điều khiển một bóng đèn
+ Vẽ được sơ đồ lắp đặt của mạch điện cầu thang
+ Phân biệt được cực động, cực tĩnh của công tắc 3 cực
2 Kỹ năng: Kỹ năng vẽ sơ đồ lắp đặt.
3 Thái độ.
+ Có nhận thức đúng đối với việc học tập môn học
+ Rèn luyện tính cẩn thận và yêu thích môn học của học sinh
+ Tiết kiệm vật liệu và đúng quy trình kỹ thuật
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên.
- Tài liệu:
+ Sgk Công Nghệ 9
+ Sgv Công Nghệ 9
+ Giáo án
- Phương tiện: Tranh giáo khoa; công tắc ba cực
Trang 92 Học sinh.
+ Đọc trước bài
+ Sgk Công Nghệ 9
+ Có đồ dùng học tập đầy đủ
III CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức lớp.
+ Chào học sinh, xem vệ sinh lớp, bàn giáo viên, bảng, trang phục của học sinh, sĩ số lớp
+ Tạo tâm thế thoải mái cho học sinh
2 Kiểm tra bài cũ (không kt)
3 Bài mới.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
HS
NỘI DUNG BÀI HỌC
Hoạt động 1: Tìm hiểu công
tắc ba cực.
+ G/v cho h/s quan sát công tắc
ba cực
+ G/v thuyết trình cấu tạo công
tắc ba cực cho h/s Vừa nêu g/v
vừa chỉ trên vật thật
+ G/v hỏi: Về cấu tạo công tắc 3
cực và công tắc 2 cực giống và
khác nhau như thế nào?
+ G/v: Các tài liệu có 3 cách kí
hiệu công tắc 3 cực đó là:
+ G/v: Chúng ta thống nhất kí
hiệu thứ nhất
1-Công tắc ba cực.
+ Cấu tạo: Giống như công tắc hai cực công tắc ba cực cũng có vỏ và bộ phận tiếp điện.Nhưng bộ phận tiếp điện gồm ba chốt:
1 cực động và 2 cực tĩnh ở hai bên
+ Kí hiệu:
Hoạt động 2: Vẽ sơ đồ lắp đặt
mạch điện.
+ G/v vẽ sơ đồ nguyên lý hoặc
treo tranh vẽ sơ đồ nguyên lý lên
bảng
+ G/v hỏi: Hai công tắc được
mắc với nhau như thế nào?
+ G/v kết luận và thao tác trên
tranh để giảng nguyên lý làm
việc của mạch điện cho h/s rõ
+ H/s vẽ sơ đồ nguyên lý vào vở
+ G/v hỏi: Để xây dựng sơ đồ
lắp đặt từ sơ đồ nguyên lý cần
trải qua mấy bước?
2-Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
a) Sơ đồ nguyên lý O
A
b) Vẽ sơ đồ lắp đặt:
O
Trang 10+ H/s trả lời, g/v ghi các bước
sang 1 bên bảng
+ G/v cho h/s làm việc theo nhóm
(mỗi bàn là một nhóm) để xây
dựng sơ đồ lắp đặt mạch điện
+ G/v: có thể có nhiều phương
án xây dựng sơ đồ lắp đặt nhưng
phải chọn phương án đảm bảo
các yêu cầu về an toàn điện và
độ bền cơ học
+ G/v kết luận, thao tác vẽ lên
bảng cho h/s quan sát
A
Hoạt động 3: Tìm hiểu lập
bảng dự trù vật liệu, thiết bị và
dụng cụ dùng cho bài thực
hành.
+ G/v: Việc thực hành và rèn
luyện kỹ năng này sẽ giúp cho
các em thói quen làm việc có kế
hoạch, theo quy trình, là cơ sở
hình thành tác phong công
nghiệp
+ G/v vẽ bảng và hướng dẫn học
sinh hoàn thiện bảng
+ G/v cho h/s thảo luận nhóm để
hoàn thiện bảng
+ G/v bổ sung và kết luận
3-Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa chọn dụng cụ
TT Tên dụng cụ, vật
liệu, thiết bị.
Số lượng
Yêu cầu kỹ thuật
1 Kìm cắt dây 1 còn tốt
2 Kìm tuốt dây 1 còn tốt
3 Bút thử điện 1 còn tốt
5 Khoan máy 1 còn tốt
6 Tua vít 2 còn tốt
7 Thước 1 còn tốt
8 Công tắc ba cực 2 còn tốt
9 Cầu chì 1 còn tốt
10 Dây dẫn điện 4m còn tốt
11 Vít gỗ 10 còn tốt
12 Bóng đèn sợi đốt 1 220V –60W
13 Đui đèn 1 còn tốt
14 Bảng điện 1 15x20cm
15 Băng cách điện 1c còn tốt
16 Giấy ráp 1tờ còn tốt
Hoạt động 4: Tìm hiểu lắp đặt
mạch điện.
+ G/v cho h/s tìm hiểu quy trình
lắp đặt trong sgk
+ G/v gọi học sinh lên bảng vẽ
quy trình
+ G/v vừa thao tác lắp vừa phân
tích từng bước trong quy trình
+ G/v hoàn thành lắp mạch điện
thực tế cho học sinh quan sát
hoạt động của mạch điện
4-Lắp đặt mạch điện.
* Quy trình lắp đặt mạch điện
Vạch dấu Khoan lỗ Lắp TBĐ
……… BĐ……… …của BĐ
Kiểm tra Nối dây mạch điện
4 Củng cố, hướng dần học sinh học bài ở nhà.