skkn một số biện pháp rèn phát âm chữ l n cho trẻ 5 6 tuổi

việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen chữ cái” là cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ

MỤC LỤC

A- ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Thực trạng

2 Thuận lợi

3 Khó khăn

III NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Biện pháp 1: Tự rèn luyện phát âm chuẩn xác phụ âm L – N

Biện pháp2: Luyện phát âm l - n qua góc chơi LQVH

Biện pháp 3: Sửa sai lỗi phát âm phụ âm L – N thông qua hoạt động chung cho trẻ Biện pháp 4: Rèn trẻ phát âm chữ cái L – N thông qua các hoạt động khác

Biện pháp 5: Khuyến khích trẻ tự phát hiện và sửa lỗi phát âm cho nhau

Biện pháp 6: Kết hợp với phụ huynh sửa lỗi cho trẻ

IV KẾT QUẢ THỰC HIỆN

1 Đối với trẻ

2 Đối với giáo viên

3 Đối với phụ huynh

V NGUYÊN NHÂN THÀNH CÔNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM

C- KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

I KẾT LUẬN

II ĐỀ XUẤT VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Về phía phòng giáo dục

2 Về phía nhà trường

3 Về phía phụ huynh

D- TÀI LIỆU THAM KHẢO

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

“Chưa làm mẹ nhưng chứa chan tình mẹ

Bởi yêu nghề nên quý lớp măng non”

Dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ tuổi mầm non có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp trẻ nhận thức và giao tiếp tốt góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với các môn khoa học khác như: Khám phá môi trường xung quanh Làm quen với toán, âm nhạc, tạo hình…mà điều tôi muốn nói ở đây đặc biệt là thông qua bộ môn làm quen chữ viết việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen chữ cái” là cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái Qua đó giáo dục tình cảm và phát triển tư duy mở rộng vốn hiểu biết của trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1

Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo khi bước vào trường phổ thông là một bước ngoặt lớn và việc quan trọng nhất là ở đây ai sẽ là người giúp trẻ vượt qua những cái khó khăn đó? không ai khác chính là các cô giáo, phụ huynh và bản thân trẻ ở mẫu giáo trẻ đang quen với vui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi trẻ vào tiểu học thì học tập lại là vai trò chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo không phải là đưa chương trình tiếng việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo 5 tuổi được sử dụng các yếu tố vui chơi và các nhiệm vụ học tập sáng tạo thông qua các hoạt động học tập Nhờ giáo viên biết linh hoạt, sáng tạo trong tiết dạy lấy trẻ làm trung tâm cho mọi hoạt động, biết khơi gợi lòng say mê, sự hứng

thú của trẻ về bộ môn làm quen chữ cái và đặc biệt là phát âm đúng các chữ cái

Trong những năm dạy trẻ mẫu giáo lớn phát âm đúng, tôi đó nhận thấy có một số chữ cái trẻ rất khó phát âm, hoặc phát âm lẫn lộn giữa các chữ cái với nhau Nguyên nhân chính là do bộ máy phát âm của trẻ ở độ tuổi này chưa hoàn thiện, bên cạnh còn có cả nguyên nhân do người lớn phát âm sai nên trẻ bắt trước theo Đặc biệt khi dạy trẻ phát âm hai phụ âm L – N, tôi nhận thấy đa số trẻ lớp tôi rất khó nhận biết, hay lẫn lộn nên phát âm thường sai Điều đó thôi thúc bản thân cần tìm ra biện pháp khắc phục để sửa cho trẻ và qua gần một năm thực hiện tôi đẫ rút

ra được “Một số biện pháp rèn phát âm chữ L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi”

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

Trong cuộc sống của chúng ta luôn có sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ, văn hóa nghệ thuật Đòi hỏi con người phải đa năng tức là có khả năng sử lý các vấn đề phát sinh trong cuộc sống một cách có hiệu quả Muốn vậy chúng ta phải nhờ đến ngôn ngữ Chúng ta sử dụng đến ngôn ngữ để nhận thức thế giới xung quanh, giao tiếp với mọi người và tư duy Còn đối với tuổi mầm non ngôn ngữ có vai trò như thế nào? Ai cũng biết tuổi nhỏ là tuổi học ăn, học nói dưới

sự hướng dẫn của người lớn Chính vì thế ngôn ngữ có vai trò quan trọng đối với việc giáo dục trẻ Nó giúp trẻ phát triển trí tuệ, tức là giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh mình, các sự vật hiện tượng một cách khoa học và chính xác Ngôn ngữ cũn giúp giáo dục thẩm mĩ và thể chất, tức là người lớn sử dụng ngôn ngữ để giúp trẻ biết được những chuẩn mực đạo đức trong xã hội, những điều hay lẽ phải

và hình thành cho trẻ những khái niệm về đạo đức: Ngoan, tốt, thật thà Thông qua giao tiếp, người lớn còn sử dụng ngôn ngữ để giúp trẻ yêu cái đẹp, trân trọng cái đẹp và ý thức tạo ra cái đẹp Vậy phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non nghĩa là gì? Nghĩa là phải: Phát triển vốn từ cho trẻ, dạy trẻ nói dúng ngữ pháp và nói mạch lạc, dạy trẻ làm quen với chữ viết và phải dạy trẻ luyện phát âm chính xác mà điều tôi muốn nói ở đây là chú trọng sửa phát âm ngọng, phát âm lẫn các các chữ cái cho trẻ đặc biệt là hai chữ cái L – N

2 CƠ SỞ THỤC TIỄN

2.1 Thực trạng trường, lớp, trẻ

Trường mầm non nơi tôi công tác nằm gần trung tâm quận Long Biên, có các phòng học rộng rãi, đầy đủ cơ sở vật chất Lớp tôi phụ trách có 36 học sinh, có đầy

đủ đồ dùng đồ chơi Trước khi áp dụng các biện pháp tôi đã tiến hành khảo sát, điều tra trên trẻ và thu được kết quả như sau:

Số trẻ phát âm nhầm lẫn 2 phụ âm l – n 20/36 55,6

Số trẻ phát âm đúng 2 phụ âm l – n 5/36 13,9

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện đề tài tôi gặp một số thuận lợi và khó

khăn sau:

2.2 Thuận lợi

- Trình độ dân trí của phụ huynh học sinh khá đồng đều, đã quan tâm nhiều hơn đến con em mình và đã biết phối kết hợp cùng cô giáo nhắc nhở, rèn luyện cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi

- Nhà trường luôn quan tâm, trang bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi cho cô và trẻ

- Ban giám hiệu dự giờ, thăm lớp thường xuyên góp ý để giáo viên nâng cao chuyên môn

- Định biên 2 cô/lớp có trình độ trên chuẩn, nắm vững nội dung, phương pháp dạy trẻ, luôn nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm trong công việc

2.3 Khó khăn

- Cha mẹ trẻ đa số làm nhiều nghề khác nhau, thời gian, kiến thức dạy, việc

quan tâm chăm sóc giáo dục trẻ còn hạn chế

- Nhận thức của trẻ trong lớp không đồng đều

- Một số trẻ còn nhút nhát, phát âm còn sai l - n

3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

3.1 Biện pháp 1: Tự rèn luyện phát âm chuẩn xác phụ âm L – N

Muốn cho trẻ phát âm đúng, trước tiên cô giáo phải là người phát âm chuẩn xác Do ảnh hưởng của Thổ ngữ tôi đó phát âm không chuẩn phụ âm L – N nên tôi

tự rèn luyện phát âm cho mình như sau:

Tôi đã nghiên cứu tài liệu hướng dẫn cách phát âm 2 phụ âm đầu L – N biết được cấu tạo đặc điểm và cơ chế phát âm của 2 phụ âm L – N, sau đó tôi tập phát

âm hàng ngày vào những thời gian rảnh rỗi bằng cách đọc đi đọc lại nhiều lần những bài thơ, câu chuyện, bài đồng dao, ca dao… có nhiều phụ âm L – N

VD: “Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Cú nàng Tụ Thị, cú chựa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Bõ công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bầu rượu nắm nem

Mải vui quên hết lời em dặn dò”

Hoặc: “…Lờ đờ bóng ngả trăng chênh

Tiếng hò xa dặm nặng tình nước non”

Hoặc: “Bình Định có núi vọng phu

Có đầm Thị Nại, có cù lao xanh”

Bên cạnh đó tôi làm những bài tập trắc nghiệm điền các phụ âm L – N, các

từ, câu có chứa phụ âm L – N từ dễ đến khó hoặc tự tìm ra những ví dụ khác để làm phong phú nội dung luyện tập phát âm L - N cho mình

VD: Bài thơ: “Gà mẹ đế con”

Cục…cục gà mẹ đếm

Một, hai, ba…và nhiều!

Đàn gà con vừa …ở

Chẳng biết …à bao nhiêu

Có hạt …nắng bé xíu

Vừa rơi trên …nền nhà

Thế …à cả đàn gà

Ùa …ên tranh nhau nhặt

Gà mẹ sợ con …ạc

Cục… cục đuổi theo sau

Phải bắt đầu đếm …ại

Một, hai, ba…và nhiều

Hoặc tôi làm bài tập trắc nghiệm từ một đoạn trong câu truyện “Sơn Tinh - Thủy Tinh”

“Sơn Tinh tìm cách chống trả …ại Thủy Tinh …ước dâng cao bao nhiêu thì Sơn Tinh …ại hóa phép …àm cho …úi dâng cao ên bấy nhiêu Quân của Sơn Tinh từ trên …úi …ém đá tới tấp xuống …ước …àm cho quân …ính của Thủy Tinh chết rất nhiều Xá cá, ba ba, thuồng …uồng …ổi đầy mặt …ước”

Hoặc truyện “ba chú lơn con”:

“Lợn mẹ sinh được ba chú ợn con rất đáng yêu Bốn mẹ con cùng chung sống vô vùng vui vẻ và hạnh phúc”

Nhưng một hôm, …ợn mẹ …ói với ba chú …ợn con:

“các con của mẹ đều …ớn rồi, đã đến …úc …ên tự xây cho mình một căn nhà và ra

ở riêng đi thôi”

Trong ba anh em …ơn con, anh cả à người lười biếng nhất, …lúc …ào cũng chỉ muốn mau chóng xây xong nhà để có thể …ăn ra nghủ một giấc ngon

…ành mà thôi Thế nên anh cả kéo về một xe đầy cỏ khô, chẳng mấy chốc đã dựng xong một túp lều bằng cổ Anh thứ hai …ại …à một chú …ơn tham ăn, chú chỉ muốn xây nhà thật nhanh để ngày …ào cũng được …ấu những món ăn ngon cho mình Thế …à, anh hai vào rừng và chặt vài cây gỗ đem về, chỉ mất ba ngày đã dựng xong một ngôi nhà bằng gỗ…”

Tôi còn tự đọc thơ có nhiều chữ L – N rồi thu âm và nghe lại để kiểm tra độ chính xác của mình

Tôi nhờ đồng nghiệp kiểm tra tôi phát âm xem đó chuẩn chưa

Khi giao tiếp với mọi người, tôi luôn tự ý thức đến cách phát âm L – N để sửa sai

Sau 1 thời gian luyện tập tích cực tôi đã phát âm chuẩn xác, rõ ràng, có âm điệu làm tăng hiệu quả bài giảng và tự tin, mạch lạc trong giao tiếp với mọi người cũng như khi giao tiếp với trẻ

3.2 Biện pháp2: Luyện phát âm l - n quá góc chơi LQVH

Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ Vì thế việc tạo môi trường làm quen chữ viết trong lớp học rất cần thiết để làm nổi bật bộ môn Hàng ngày vào những lúc vui chơi hay giờ rãnh rỗi tôi và trẻ thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật để trang trí gọi theo chủ điểm

Ví dụ: Trong lớp tôi dành một mảng tường để trang trí góc “Bé vui học chữ”

với nội dung chơi phong phú: bé tập sao chép chữ, cùng ong nâu tìm chữ, nào ta cùng đọc nhé để tạo điệu kiện cho trẻ được khám phá chữ cái, luyện phát âm chữ cái đã học và tiếp cận chữ cái chưa học

Góc “Bộ vui học chữ”

Góc “Bộ vui học chữ”

Ngoài ra tôi lựa chọn cắt dán để phù hợp với chủ điểm Ví dụ như chủ điểm thực vật thì tôi cắt bìa thành một cây to sau đó cho trẻ vẽ cắt dán hoặc sưu tầm hoạ báo tranh ảnh về các loại lá, hột hạt sau đó cho trẻ cắt các chữ cái l, m, n (Trong chủ điểm thế giới thực vật) cho trẻ dán chữ cái dưới các loại hột hạt hay tranh ảnh theo sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì trẻ dán chữ l, mận thì gián chữ m, hạt na thì dán chữ n

Hoặc cô giáo vẽ các hình ảnh về vườn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoa cúc vàng” cô giáo viết chữ in thường hết cả bài thơ nhưng những chữ cái cô định cho trẻ làm quen l, m, n thì cô tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy

Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ điểm Không những ở góc “Bé vui học chữ” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương ứng, như hộp đựng hoa lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và dán vào Treo xung quanh lớp một cụm từ như bảng thời tiết, bé lên lớp, tên của trẻ, tất cả những cái đó đều phải vừa tầm nhìn với trẻ Hoặc có những bức vẽ của trẻ được viết tên trẻ vào phía trái, làm như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen chữ cái trẻ học đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùng của cô

và trẻ như bút chì màu, vở tập tô ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ đội có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ,

lô tô

Hay để giúp trẻ nắm vững về các nét chữ tôi đã làm các bảng chơi bằng thảm gai và cùng trẻ cắt các nét chữ cơ bản để trẻ chơi ghép chữ ở hoạt động góc, trò chơi chữ cái Không chỉ có vậy ở các chủ điểm, tôi sưu tầm các bài thơ, câu chuyện phù hợp chủ điểm và chứa nhiều chữ l, n để rền trẻ phát âm

Trẻ chơi xếp chữ

3.3 Biện pháp 3: Sửa sai lỗi phát âm phụ âm L – N thông qua hoạt động chung cho trẻ làm quen với chữ viết

Hoạt động chung là hoạt động giáo viên chuẩn hóa, chính xác hóa kiến thức cho trẻ thu nhận từ nhiều nguồn tin khác nhau Với hoạt động

“ làm quen với chữ cái L – N”, tôi chuẩn bị rất kỹ và xác định đây là hoạt động chính giúp trẻ nhận thức đúng về cách phát âm Tôi hướng dẫn luyện cách phát âm cho trẻ như sau:

Khi đọc mẫu tôi cố gắng đọc to, rõ ràng âm thật chuẩn để trẻ nghe rõ cách đọc, đồng thời tôi nêu rõ cách phát âm chữ L – N cho trẻ hiểu

- L: Đọc cong lưỡi, đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát vào lợi trên

- N: Đọc thẳng lưỡi, lưỡi sát với lợi dưới

Song nếu cụ chỉ nêu và phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được mà mà tôi cho trẻ luyện đọc nhiều lần từng phụ âm với nhiều cách khác nhau Trước tiên tôi cho trẻ cùng đọc đồng thanh vài lần, sau đó gọi cá nhân trẻ đọc Để dễ theo dõi cách phát âm và kịp thời sửa ngay cho trẻ tôi đứng đối diện với trẻ yêu cầu trẻ nhìn khuôn miệng và nghe tô phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần

Ví dụ: Cháu Hoàng Đức Minh, Thùy Lâm, Minh Quân, Quý Đạt Thanh Thảo, Duy, Hải Anh… được cô gọi thường xuyên, cô đọc trước trẻ đọc sau, đọc đi, đọc lại, cô sửa để trẻ nhớ về và biết cách đọc

Qua hoạt đồng với từng cá nhân, có một số trẻ phát âm đúng ngay, song còn một số trẻ đọc sai tôi tiếp tục rèn luyện cho trẻ Để trẻ phát âm một cách tự nhiên, đọc chữ nhiều lần không thấy chán nản và mệt mỏi tôi tổ chức cho trẻ tham gia các trò chơi hoạt động

Trò chơi: Ai đúng

Cho trẻ đọc bài thơ có nhiều chữ L – N do tôi sáng tác, chọn đúng chữ cái để đọc nhiều lần:

Là lá la la Chúng ta cùng đếm Bạn cố nhanh lên Tìm ngay chữ này

Yêu cầu trẻ khi nghe cô phát âm “L” hoặc “N” trẻ chọn đúng giơ lên, đọc to, các cháu ngồi cạnh phát hiện, kiểm tra lẫn nhau và tự sửa sai Với trò chơi này trẻ vừa nhận biết và phát âm đúng chữ L – N, đồng thời phát âm chuẩn các từ có chứa chữ cái L – N trong bài thơ

Trò chơi: Tìm chữ

Tôi chuẩn bị những bài thơ do tôi sáng tác hoặc sưu tầm viết chữ to có nhiều

từ chứa chữ cái L – N Tôi yêu cầu trẻ đọc thuộc bài thơ theo cô và gạch chân những chữ cái vừa học

Là là la la

Em là bộ giỏi

Em là bộ ngoan Ngày giúp mẹ chăm làm Lau nhà, múc nước Tưới vườn na xanh

Hoặc:

Chim Phượng Hoàng to lớn

Có bộ lông tuyệt vời Mỗi khi lượn ngang trời Lấp lánh muôn màu đẹp Vốn sống trên núi cao Nay về vườn bách thú Được các bé lại thăm Phượng Hoàng vui lắm đấy

Hoặc:

Mẹ đi làm về Thấy đầu chum nước Hoa na thơm nức Quả na non xanh Lủng lẳng trên cành

Mẹ cười vui vẻ Nhà lau sạch sẽ Con đến là ngoan

Con công hay múa

Nó múa làm sao

Nó rụt cổ vào

Nó xòa cánh ra

Nó đỗ cành đa

Nó kêu vít vít

Nó đỗ cành mít

Nó kêu vị chè,

Nó đỗ cành tre

Nó kêu bè muống

Nó đỗ dưới ruộng

Nó kêu tầm vông Con công hay múa…

Ngoài ra tôi còn tổ chức các trò chơi khác như trò chơi tìm nhà đọc chữ, thả bóng đọc chữ, đá bóng đọc chữ, quà tặng cho bạn có tên phụ âm đầu là L – N (tặng cái Làn cho bạn Lan, tặng quả Lê cho bạn Nam …) hoặc trò chơi hát đối, đọc chữ

… tùy thuộc vào mức độ hứng thú hoạt động của trẻ

Với những trò chơi như vậy, tôi thấy trẻ học rất vui, thoải mái, nhẹ nhàng và được khắc sâu cách phát âm đúng chữ cái L – N

Chính vì vậy, trong hoạt động làm quen chữ L – N, số trẻ phát âm đúng đó tăng, song để trẻ nhớ lâu, phát âm không sai khi 2 phụ âm nằm trong các từ tôi tiếp tục rèn trẻ ở các hoạt động khác

3.4 Biện pháp 4: Rèn trẻ phát âm chữ cái L – N thông qua các hoạt động khác

Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo dễ nhớ nhưng cũng mau quên, vì vậy

cô giáo phải luôn luôn tạo ra những tình huống hợp lý nhằm giúp trẻ ôn luyện thường xuyên Một trong những tình huống cô có thể tạo ra một cách tự nhiên và đạt hiệu quả là lồng ghép chữ L – N vào trong các hoạt động chung khác

* Ở hoạt động giáo dục âm nhạc

Tôi không chỉ dạy trẻ hát đúng nhạc rừ lời mà rất chú ý dạy trẻ hát chuẩn các

từ Khi trẻ hát, có những lúc tôi cho trẻ hát không có nhạc đệm để sửa cao độ, trường độ của bài hát, đồng thời sửa lỗi phát âm cho trẻ, đặc biệt với những bài hát

có nhiều câu, từ có phụ âm đầu L – N

Ví dụ: Bài hát “ Thật là hay” có câu: “li lì li, lí lìli…”

Bài “Mùa xuân đến rồi” có câu: “Sáng hôm nay trời đã nắng lên rồi”

Bài “Bác đưa thư vui tính” có đoạn “… cầm lá thư, nói cảm ơn này em bé ngoan cầm ngay lá thư…”

Bài “Vườn trường mùa thu” câu: “là la la, lá la la…”