ĐẶT VẤN ĐỀ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực là tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh cả về vật chất và tinh thần, tạo hứng thú cho học sinh khi đến trường học tập, sự h
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
KINH NGHIỆM
CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN PHONG TRÀO THI ĐUA
"XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC"
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực là tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh (cả về vật chất và tinh thần), tạo hứng thú cho học sinh khi đến trường học tập, sự hấp dẫn về môi trường giáo dục; tạo điều kiện để học sinh đi học đầy đủ, với học sinh "mỗi ngày đến trường là một ngày vui"; tập trung mọi nỗ lực của nhà trường vì học sinh, với các mối quan hệ thể hiện thái độ thân thiện và tinh thần dân chủ Thực chất của phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" là sự cụ thể hoá của các yêu cầu dạy tốt học tốt
Môi trường giáo dục tạo nên sự bình đẳng, an toàn, sức khoẻ, hiệu quả và phát huy tính chủ động, sáng tạo, hợp tác của giáo viên và học sinh; trường, lớp xanh, sạch, đẹp
Dạy học có hiệu quả, phù hợp với đối tượng học sinh; nâng cao hiệu quả các hoạt động tập thể, hoạt động văn hoá xã hội, hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực; rèn luyện kỷ năng sống cho học sinh; tổ chức cho học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích văn hoá, lịch
Trang 2Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, phải có sự tham gia của tất cả học sinh, cán bộ, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và phụ huynh học sinh; sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các cơ quan ban, ngành, đoàn thể ở địa phương, nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu xã hội trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
II THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
1 Thực trạng
- Thanh Hoá là tỉnh nghèo, địa bàn rộng, địa hình phức tạp, nhiều vùng miền khó khăn, nhiều xã 135; 11 huyện miền núi, tỷ lệ hộ đói nghèo còn cao
so với toàn tỉnh Giáo dục Thanh Hoá, khối giáo dục có 2.164 trường, trong đó
có 653 trường mầm non, 725 trường tiểu học, 05 trường phổ thông cấp 1-2, 648 trường THCS và 104 trường THPT Với 748.192 học sinh (trong đó, Mầm non: 162.273 trẻ, Tiểu học: 243.891 hs, THCS: 194.430 hs, THPT: 132.298 hs, GDTX: 15.300), giảm 1,9% so với năm học 2009-2010 (mầm non tăng 9.913 cháu; phổ thông giảm 21.700 hs, cụ thể: Tiểu học giảm 1.027 hs, THCS 18.581
hs, THPT 2.047 hs) Toàn ngành có 57.018 cán bộ, công chức, viên chức, trong
đó: GDMN có 13.469 người, GDTH có 17.360 người, THCS có 18.481 người, THPT có 6.727 người
Bên cạnh những kết quả đạt được trong những năm qua cần được phát
huy Song, toàn Ngành còn bộc lộ những hạn chế trước khi triển khai phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" đó là:
- Công tác triển khai các Chỉ thị của Bộ, của tỉnh thực hiện nhiệm vụ từng năm học ở một số đơn vị trường học chưa cụ thể, còn có cán bộ giáo viên, học sinh chưa nắm vững được hết các yêu cầu dạy tốt, học tốt: Cơ sở vật chất của nhiều trường học chưa đảm bảo yêu cầu Xanh-sạch- đẹp và an toàn; phần lớn các đơn vị trường học không tổ chức chăm sóc, tìm hiểu các di tích, lịch sử văn hoá ở địa phương; các hoạt động tập thể chưa được coi trọng đúng mức,
Trang 3- Trong ngành vẫn còn có cán bộ giáo viên hạn chế về năng lực quản lý
và trình độ chuyên môn, chưa thật sự cố gắng tu dưỡng, rèn luyện, còn vi phạm kỷ luật lao động, quy chế chuyên môn
- Những hạn chế và thiếu sót trong đổi mới phương pháp dạy học là: + Một bộ phận cán bộ giáo viên còn có thói quen dạy học thụ động, nặng đối phó với thi cử; một số giáo viên có nhu cầu đổi mới PPDH nhưng chưa làm chủ được phương pháp dạy học tích cực (PPD-HTC), chưa nắm vững kỹ năng và kỷ thuật tổ chức dạy học Vì vậy, dẫn đến hiện tượng áp đặt PPD-HTC một cách hình thức; tổ chức nhiều hoạt động theo nhóm với thời gian ngắn gây nên sự vội vàng, nặng nề, quá tải cho cả giáo viên và học sinh; + Một số giáo viên quen dạy chay ngại sử dụng thiết bị dạy học; một số khác lại lạm dụng trực quan, lạm dụng máy chiếu, gây cho học sinh thiếu sự chủ động trong tiếp thu bài học Hiện tượng đọc, nhìn chép vẫn còn;
+ Một số giáo viên chưa nắm vững chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình Khi giảng bài, thường trình bày hết toàn bài trong SGK, ít liên hệ thực
tế hoặc liên hệ một cách khiên cưỡng; chưa cân đối giữa truyền thụ kiến thức với rèn luyện kỹ năng dạy học; diễn giảng quá nhiều đặt câu hỏi chưa ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu để thúc đẩy học sinh (động não); chưa bao quát các loại trình độ học sinh trong lớp; chưa chú ý tạo không khí sôi nổi, bồi dưỡng tình cảm hứng thú trong học tập;
+ Chỉ đạo đổi mới PPDH của cán bộ quản lý giáo dục chưa bám sát đối tượng học sinh; hoạt động của các tổ, nhóm chuyên môn còn mang tính hình thức; một số giáo viên chưa tích cực thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo yêu cầu của phong trào thi đua; còn giáo viên vi phạm về nền nếp chuyên môn, nhất là chế độ cho điểm, đánh giá, xếp loại học sinh
- Việc bảo quản, sử dụng thiết bị dạy học và công tác văn thư lưu trữ ở một số trường học còn yếu; công tác chỉ đạo, kiểm tra của các cấp quản lý giáo dục chưa được quan tâm đúng mức; việc bố trí đội ngũ cán bộ quản lý,
Trang 4giáo viên ở các trường Tiểu học, THCS tại một số huyện, thị, thành phố còn bất cập
- Công tác quy hoạch, cải tạo khuôn viên nhà trường theo hướng xanh, sạch, đẹp chưa cụ thể; có Hiệu trưởng chưa tập trung cho công tác quản lý nhà trường, chưa nắm vững nhiệm vụ và chủ đề năm học, làm việc theo ý chủ quan cá nhân, thiếu tính khoa học, đặt ra những quy định chưa phù hợp hoạt động chuyên môn; trong công tác quản lý còn mang nặng phong cách quản lý hành chính, giải quyết sự vụ, thiếu các biện pháp chỉ đạo quản lý chất lượng giáo dục, nhất là chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo tinh thần của phong trào thi đua
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tuy đã được đầu tư xây dựng nhiều, song nhiều trường học vẫn còn quá khó khăn, do thiếu phòng học, phòng bộ môn, nhà đa năng, sân chơi, bãi tập, trang thiết bị dạy học thiếu và lạc hậu, chưa đáp ứng yêu cầu về đổi mới giáo dục phổ thông Có trường bê tông hoá toàn bộ khuôn viên nhà trường, thiếu thảm cỏ cây xanh; có trường xây dựng khuôn viên, bồn cây làm ảnh hưởng đến tổ chức các hoạt động tập thể, gây lãng phí Nhiều trường học không có cột cờ, biển trường không đúng theo điều lệ trường học
- Vẫn còn có nơi, có người xem việc giáo dục học sinh là trách nhiệm của ngành, của nhà trường, phó mặc cho các nhà trường tự tổ chức thực hiện
và báo cáo kết quả
- Công tác chỉ đạo các hoạt động giáo dục NGLL ở một số đơn vị hiệu quả còn thấp; một số trường chưa tổ chức tốt các hoạt động theo chủ đề, chủ điểm Công tác phổ biến, tuyên truyền giáo dục pháp luật, công tác phòng chống tội phạm, phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh chưa thường xuyên Do đó vẫn còn có học sinh vi phạm điều lệ trường học phải xử lý kỷ luật, học sinh bị tai nạn thương tích, đuối nước, học sinh vi phạm trật tự an toàn giao thông
2 Giải pháp
Trang 52.1 Hướng dẫn, tổ chức phát động phong trào thi đua
Căn cứ Chỉ thị 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 của Bộ GD&ĐT
về việc phát động phong trào thi đua "Xây dựng THTT, HSTC", Sở GD&ĐT
đã phối hợp với Sở Văn hoá-Thể thao-Du lịch, Tỉnh đoàn TNCS Hồ Chí Minh thống nhất ban hành kế hoạch liên ngành số 1480/KHLN/SGDĐT-SVHTTDL-TĐTN về việc triển khai phong trào thi đua; Ban hành Quyết định
số 444/2008/QĐ-SGDĐT về việc thành lập Ban chỉ đạo cấp tỉnh; triển khai
và tổ chức thực hiện đến các đơn vi trường học; hướng dẫn các phòng, các trường THPT báo báo tình hình triển khai thực hiện phong trào thi đua theo định kỳ và cả năm học; hướng dẫn, chỉ đạo tổ chức phát động phong trào thi đua vào ngày khai giảng năm học mới (2008-2009); phối hợp với báo Văn hoá Thông tin để tuyên truyền trên chuyên trang "Gia đình- Nhà trường-Xã hội" và tổ chức cuộc thi viết về các cuộc vận động và phong trào thi đua
2.2 Ban hành Quyết định số 443/2008/QĐ-SGDĐ về việc hướng dẫn tiêu chuẩn, quy trình xây dựng, hồ sơ công nhận, cụ thể như sau:
+ Có nguồn nước sạch, nước uống đảm bảo phục vụ đầy đủ cho giáo viên và học sinh toàn trường
+ Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ gìn vệ sinh sạch sẽ
+ Khu hoạt động giáo dục thể chất có thảm cỏ, cây xanh bóng mát + Tổ chức trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc thường xuyên
Trang 6+ Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cơ sở vật chất, cảnh quan môi trường, thường xuyên giữ gìn vệ sinh nhà trường, lớp học và cá nhân
c) Tổ chức dạy học có hiệu quả, phù hợp với đối tượng học sinh:
+ Thầy, cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh
+ Học sinh được khuyến khích đề xuất ý kiến và cùng các thầy cô giáo thực hiện các giải pháp để việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao
+ Có biện pháp khắc phục học sinh bỏ học, học sinh ngồi sai lớp, quan tâm giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh cá biệt
d) Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi lành mạnh:
+ Tổ chức có hiệu quả các hoạt động tập thể, hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh
+ Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi học sinh
+ Học sinh tích cực tham gia các hoạt động giáo dục theo chủ điểm + Thực hiện tốt công tác quản lý học sinh
e) Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
+ Kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen
và kỷ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm
+ Kỹ năng ứng xử văn hoá, chung sống hoà bình, phòng ngừa bạo lực
và các tệ nạn xã hội; thái độ thân thiện với bạn bè lễ phép, kính trọng người cao tuổi và thầy cô
+ Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe; kỹ năng phòng, chống tai nạn thương tích thường gặp, như: Tai nạn giao thông, bạo lực trong trường học, đuối nước và các tai nạn khác,
+ Tiếp tục thực hiện "Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường" (Số 04/2000/QĐ-BGD&ĐT); xây dựng nhà trường đạt cơ quan văn hoá
Trang 7g) Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích văn hoá, lịch sử ở địa phương
+ Mỗi trường đều nhận chăm sóc di tích lịch sử, văn hoá hoặc di tích cách mạng ở địa phương, góp phần làm cho di tích ngày một sạch đẹp hơn, hấp dẫn hơn, giới thiệu các công trình, di tích của địa phương với bạn bè + Mỗi trường có kế hoạch và tổ chức giáo dục truyền thống dân tộc, văn hoá một cách hiệu quả, phát huy giá trị của các di tích cho mọi người trong cộng đồng ở địa phương và khách du lịch
h) Có biện pháp phòng, chống TNTT; phòng, chống ngộ độc
2.2.2 Kiểm tra công nhận Trường học thân thiện, học sinh tích cực
Nội dung kiểm tra, đánh giá theo hướng dẫn của Bộ GD& ĐT, đồng thời
tập trung đánh giá các nội dung:
- Khuôn viên nhà trường sạch sẽ, cây xanh thoáng mát ngày càng đẹp hơn; Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ gìn vệ sinh sạch sẽ
- Tích cực đổi mới phương pháp dạy học
- Tổ chức có hiệu quả các hoạt động tập thể, hoạt động văn hoá, văn nghệ
và TDTT; chăm sóc di tích văn hoá, lịch sử cách mạng; tổ chức trò chơi dân gian hoặc hoạt động vui chơi tích cự khác
- Có nguồn nước sạch, phục vụ đầy đủ cho giáo viên và học sinh
- Không có học sinh bị tai nạn thương tích xảy ra trong trường và không
có học sinh vi phạm vào Ma tuý
- Có biện pháp tích cực khắc phục học sinh bỏ học, học sinh ngồi sai lớp; không có cán bộ giáo viên, nhân viên vi phạm đạo đức nhà giáo
2.2.3 Nội dung triển khai phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"
a) Thành lập ban chỉ đạo “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" nhà trường: Trưởng ban chỉ đạo là Hiệu trưởng, Phó ban là Chủ tịch
Trang 8công đoàn; các uỷ viên là: Đại diện Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Đội TNTP Hồ Chí Minh), giáo viên chủ nhiệm, Khuyến học, chữ thập đỏ trường học
b) Căn cứ vào tiêu chuẩn, nhà trường tổ chức đánh giá thực trạng về cơ
sở vật chất, chất lượng giáo dục, tổ chức các hoạt động tập thể, đồng thời lập
kế hoạch nội dung xây dựng và triển khai thực hiện trong từng năm học
c) Truyền thông giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên và học sinh về tiêu chuẩn trường học thân thiện, học sinh tích cực, bằng những hình thức như: Tổ chức hội nghị, phát động phong trào thi đua, tổ chức các hoạt động ngoại khoá, tờ rơi, băng rôn, áp phích, khẩu hiệu,
d) Các biện pháp để xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, nhằm thực hiện từng nội dung phù hợp với điều kiện nhà trường, không quá tải; tập trung xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp; xây dựng các mối quan hệ trong trường học, thể hiện thái độ thân thiện và tinh thần dân chủ
Huy động sự tham gia của các thành viên trong nhà trường, phụ huynh học sinh và cộng đồng để tổ chức thực hiện có hiệu quả và thật sự có dấu ấn ở địa phương trong từng năm học
e) Thiết lập hệ thống sổ sách ghi chép, theo dõi, giám sát, đánh giá và báo cáo kết quả thực hiện
f) Thực hiện đánh giá quá trình triển khai, kết quả thực hiện và hồ sơ đề
nghị công nhận “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” vào cuối năm học
2.2.4 Hồ sơ, thủ tục công nhận
a) Đối với trường mầm non, tiểu học và THCS
- Công văn đề nghị của nhà trường gửi UBND huyện, thị xã, thành phố (có xác nhận của UBND xã, phường, thị trấn)
- Biên bản thẩm định của Ban chỉ đạo huyện, thị xã, thành phố về kết quả tự đánh giá của nhà trường
b) Đối với trường trung học phổ thông
Trang 9- Công văn đề nghị của nhà trường gửi Sở Giáo dục và Đào tạo (có xác nhận của UBND huyện, thị, thành phố) kèm theo bản tự đánh giá tại phụ lục kèm theo Quyết định này
- Biên bản thẩm định của Ban chỉ đạo cấp tỉnh về kết quả tự đánh giá của nhà trường, của trung tâm
c) Đối với các phòng giáo dục
- Công văn đề nghị của phòng giáo dục và đào tạo (có xác nhận của UBND huyện, thị, thành phố) gửi Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị công nhận
"Trường học thân thiện, học sinh tích cực"
- Biên bản thẩm định của Ban chỉ đạo huyện, thị xã, thành phố về kết quả
tự đánh giá của nhà trường (trung tâm)
- Biên bản thẩm định của Ban chỉ đạo cấp tỉnh về kết quả tự đánh giá của trường tiểu học, THCS và trung tâm giáo dục thường xuyên
2.3 Tổ chức thực hiện
a) Ban chỉ đạo cấp tỉnh
- Thành lập trước ngày 15/8/2008 do Giám đốc Sở Giáo Dục và Đào tạo làm trưởng ban, có sự phối hợp của Sở văn hoá-Thể thao và Du lịch, Tỉnh đoàn TNCS Hồ Chí Minh và các cơ quan, đơn vị có liên quan
- Tham mưu để cấp uỷ Đảng, chính quyền có văn bản chỉ đạo các cấp, các ngành phối hợp triển khai thực hiện, huy động các lực lượng tham gia
- Tổ chức quán triệt chỉ thị của Bộ trưởng và kế hoạch triển khai của tỉnh đến các huyện, thị xã, thành phố; tổ chức tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng
- Sở Giáo dục và Đào tạo chọn 1 di tích văn hoá, lịch sử, cách mạng tiêu biểu ở địa phương để hỗ trợ chăm sóc gồm: Khu di tích Lam Kinh
- Thực hiện nội dung “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là một trong những tiêu chí thi đua của giáo dục các huyện, thị xã, thành
phố; các trường THPT , đơn vị trực thuộc và công tác quản lý trường học
Trang 10- Tổ chức kiểm tra, đánh giá, thẩm định công nhận kết quả thực hiện xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực tại các huyện, thị xã, thành phố và các đơn vị trường học trong tỉnh, cùng với các đợt giao ban cuộc vận
động "Hai không" và cuộc vận động "Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo"
b) Ban chỉ đạo cấp huyện
- Thành lập trước 20/8/2008, trưởng phòng GD&ĐT làm trưởng ban
- Phòng Giáo dục và đào tạo: Tham mưu UBND huyện, thị xã, thành phố thành lập BCĐ có sự tham gia của các tổ chức, ban ngành cấp huyện
- Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tại địa phương
- Tổ chức quán triệt chỉ thị của Bộ trưởng, kế hoạch triển khai thực hiện của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của tỉnh và triển khai kế hoạch của huyện đến hiệu trưởng các trường học trong địa bàn
- Chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá các trường học trên địa bàn; đôn đốc, hướng dẫn các trường thực hiện có hiệu quả
- Đề nghị thẩm định, công nhận trường học thân thiện, học sinh tích cực đối với các trường mầm non, tiểu học, THCS và TTGDTX trong địa bàn
- Đưa nội dung, tiêu chuẩn xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực là một trong những tiêu chí thi đua của các đơn vị trường học và công tác quản lý nhà trường
- Báo cáo kết quả thực hiện về Ban chỉ đạo cấp tỉnh qua (Sở GD&ĐT)
- Mỗi phòng giáo dục và đào tạo chọn 1 di tích văn hoá, lịch sử tiêu biểu ở địa phương để hỗ trợ chăm sóc
- Riêng bậc học mầm non trên cơ sở tiêu chuẩn, nội dung xây dựng tại Chỉ thị Số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ xây dựng các tiêu chí đánh giá phù hợp với đối tượng học sinh và điều lệ trường mầm non
Trang 11- Nội dung tổ chức hỗ trợ và chăm sóc di tích văn hoá lịch sử, căn cứ đặc điểm tình hình ở địa phương, các huyện, thị, thành phố cần hướng dẫn các trường có điều kiện thuận lợi tham gia
- Mỗi trường có kế hoạch và tổ chức giáo dục truyền thống dân tộc, văn hoá một cách hiệu quả, phát huy giá trị của các di tích cho mọi người trong cộng đồng ở địa phương và khách du lịch
- Mỗi huyện chỉ đạo và phấn đấu có 1 trường được công nhận "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" trong năm học 2008-2009
c) Các trường phổ thông
- Thành lập Ban chỉ đạo: Trước ngày 30/8/2008
- Tham mưu các cấp uỷ Đảng, chính quyền, quán triệt Chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; triển khai và tổ chức phát động phong trào
"Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" tại lễ khai giảng năm học 2008- 2009
- Thực hiện nội dung "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" là một trong những tiêu chí thi đua của cán bộ giáo viên, nhân viên và
và báo cáo kế hoạch triển khai trước ngày 25/9 hàng năm, tổ chức sơ kết, đánh giá thực hiện phong trào thi đua trong từng năm học (trước ngày 30/5)
III KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Sau ba năm triển khai, thực hiện phong trào thi đua, Giáo dục Thanh Hoá đạt được những kết quả nổi bật trong quá trình chỉ đạo, thực hiện Chỉ thị