Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 trường tiểu học đông hưng học tốt biện pháp tu từ so sánh

Nên tôi đã đúc rút kinh nghiệm có nội dung “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 trường Tiểu học Đông Hưng học tốt biện pháp tu từ so sánh” Qua sáng kiến này tôi mong muốn giúp các em h

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, đứng trước xu thế hội nhập và phát triển của thế giới, Đảng và Nhà nước ta không ngừng có những chính sách đổi mới về kinh

tế, văn hoá, xã hội và nền giáo dục nước nhà cũng không nằm ngoài guồng quay

đó

Một trong những chính sách cải cách của giáo dục đó chính là thay đổi chương trình sách giáo khoa, một số nội dung mới được đưa vào nhằm giúp các em học sinh tiếp cận nhiều hơn với tri thức nhân loại, rèn kỹ năng thực hành, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, để đào tạo những con người phát triển một cách toàn diện đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của khoa học - công nghệ

Trong chương trình Tiểu học, là một trong những phân môn mới của bộ môn Tiếng Việt đã đưa vào chương trình đó là phân môn Luyện từ và câu Phân môn này không đơn thuần là kết quả của việc ghép hai phân môn của Từ ngữ và Ngữ pháp (từ chương trình 365 tuần) mà nó có sự bổ sung rất nhiều kiến thức mới nhằm mở rộng và làm giàu vốn từ cho học sinh từ đó giúp học sinh sử dụng câu, từ một cách chính xác trong mọi hoàn cảnh giao tiếp cụ thể

Trong phân môn Luyện từ và câu, biện pháp tu từ so sánh là một nội dung được đưa vào dạy ở lớp 3 Việc chương trình đưa nội dung so sánh vào đã đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ mới của môn Tiếng Việt trong trường Tiểu học Vì dạy Tiếng Việt không chỉ đơn thuần là dạy tri thức mà quan trọng là dạy kĩ năng sử dụng Tiếng Việt, là gắn bó chặt chẽ và hỗ trợ cho việc nói, viết của học sinh Nhưng trong thực tế ở Tiểu học hiện nay, việc dạy - học môn học này gặp rất nhiều khó khăn Vì đối với học sinh Tiểu học, vốn từ của các em còn rất hạn chế, cách tư duy của các em còn cụ thể, trực quan chứ chưa có sự trừu tượng hóa hay khái quát hoá

Từ những lí do trên, bản thân tôi là một giáo viên Tiểu học đã trực tiếp giảng dạy nhiều năm Đứng trước thực trạng đó, tôi rất băn khoăn, trăn trở Nên tôi

đã đúc rút kinh nghiệm có nội dung “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 trường Tiểu học Đông Hưng học tốt biện pháp tu từ so sánh”

Qua sáng kiến này tôi mong muốn giúp các em học sinh lớp 3 có thêm kĩ năng khi sử dụng các từ ngữ có hình ảnh so sánh trong học tập cũng như giao tiếp, góp phần làm giàu thêm vốn từ, giúp cho lời nói, câu văn thêm sinh động, gây hứng thú cho người đọc, người nghe và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt

1.2 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu nội dung, hình thức và phương pháp tổ chức dạy học để giúp học sinh lớp 3 học tốt biện pháp tu từ so sánh trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp 3D trường Tiểu học Đông Hưng, năm học 2016-2017

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp kiểm tra, đánh giá

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp luyện đọc thuộc lòng

- Phương pháp trao đổi, thảo luận

- Phương pháp trò chơi

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận

Đối với người Việt Nam phép so sánh là cách nói quen thuộc không xa lạ Ngay từ khi còn nằm trong vành nôi các em đã được nghe bà, nghe mẹ ru những câu

ca dao, tục ngữ:

Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước ngời ngời biển Đông

Hoặc các cách nói ví von trong những câu chuyện cổ tích: Ví dụ: Khi miêu

tả vẻ đẹp ngoại hình của nàng Bạch Tuyết: Tóc đen như gỗ mun, da trắng như tuyết, môi đỏ như son…

Đến khi biết nói, biết hát các em lại được hát: Lúc ở nhà mẹ cũng là cô giáo, khi tới trường cô giáo như mẹ hiền…

Đến tuổi đi học, ngay từ lớp 1các em đã được tiếp xúc với các bài văn, bài thơ có phép so sánh như bài: Trăng của mỗi người

Mẹ bảo: Trăng như lưỡi liềm Ông rằng: Trăng tựa con thuyền cong mui

Bà nhìn: Như hạt cau phơi Cháu cười: Quả chuối vàng tươi ngoài vườn

(Lê Hồng Thiện)

Lên lớp 2 các em đã được làm quen với phép so sánh qua các bài tập dạng như:

Bài 2: (SGK Tiếng Việt lớp 2 - Tập 2 - Trang 36) Hãy chọn tên loài chim thích

hợp điền vào mỗi chỗ trống dưới đây:

a Đen như c Nhanh như

d Nói như b Hôi như

(vẹt, quạ, khướu, cú, cắt)

Bài 2: (SGK Tiếng Việt lớp 2 - Tập 2 - Trang 55) Hãy chọn tên con vật thích

hợp với mỗi chỗ trống dưới đây:

a Dữ như c Khỏe như

d Nhát như b Nhanh như

(thỏ, voi, hổ, sóc)

Như vậy: Biện pháp tu từ so sánh đã được học sinh tiếp thu từ sớm và vận dụng

trong học tập, cuộc sống rất nhiều Nhưng chỉ đến lớp 3 cách nói này mới được gọi tên là “Biện pháp so sánh”

Biện pháp so sánh được dạy ở lớp 3 với yêu cầu chuẩn kiến thức như sau:

- Tìm được những hình ảnh so sánh có trong các câu thơ, câu văn

- Nhận biết được các từ chỉ sự so sánh Nắm được 3 kiểu so sánh: So sánh bằng, so sánh hơn, so sánh kém

- Biết thêm từ so sánh vào những câu chưa có từ so sánh

Qua tìm hiểu chương trình tôi thấy biện pháp tu từ so sánh được đưa vào

giảng dạy trong chương trình lớp 3 ở phân môn: "Luyện từ và câu” gồm 8 bài ở các

tuần: Tuần 1, Tuần 3, Tuần 5, Tuần 7, Tuần 10, Tuần 12, Tuần 15 và tuần ôn tập

18 Tôi tạm thời chia các bài tập về biện pháp tu từ so sánh ở lớp 3 gồm hai dạng nhỏ là:

Dạng 1: Bài tập theo mẫu (bài tập nhận biết biện pháp tu từ so sánh)

Dạng 2: Bài tập sáng tạo (bài tập vận dụng biện pháp tu từ so sánh).

Cụ thể từng dạng được chia như sau:

* Đối với các bài tập dạng 1:

Ở dạng bài tập này sách giáo khoa không trực tiếp giới thiệu khái niệm so sánh (với tư cách là một biện pháp tu từ) cho học sinh mà thông qua hàng loạt bài tập, dần dần hình thành ở học sinh khái niệm này Hình thức bài tập này thường là nêu ngữ liệu (câu văn, câu thơ, đoạn văn, đoạn thơ ) trong đó có sử dụng biện pháp tu từ so sánh; yêu cầu học sinh chỉ ra các hình ảnh so sánh, các sự vật được

so sánh với nhau trong các ngữ liệu ấy Dạng bài tập này chủ yếu là nhận biết các

sự vật so sánh với nhau thông qua bài tập Dạng này chiếm phần lớn trong chương trình Nó được xây dựng trên 4 dạng bài như sau:

a) Dạng bài 1: So sánh: Sự vật - Sự vật

b) Dạng bài 2: So sánh: Sự vật - Con người

c) Dạng bài 3: So sánh: Hoạt động - Hoạt động

d) Dạng bài 4: So sánh: Âm thanh - Âm thanh

* Đối với các bài tập dạng 2:

Mục tiêu của dạng bài tập này là giúp học sinh biết cách vận dụng biện pháp

tu từ so sánh Dạng bài tập này có tính tư duy, sáng tạo cao hơn, tuy nhiên dạng bài tập này trong sách giáo khoa rất ít Nó tập trung ỏ cuối học kì 1 chỉ gồm có 2 bài tập:

a) Dạng bài 1: Nhìn tranh đặt câu

b) Dạng bài 2: Dạng bài tập điền từ ngữ

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy ở lớp 3 tôi thấy thực trạng về phía giáo

viên và học sinh trường Tiểu học Đông Hưng như sau:

1 Về phía giáo viên:

Trong thực tế giảng dạy hiện nay, cơ bản giáo viên dạy theo sách giáo viên

mà không có sự gia công đầu tư thêm Trong khi dạy, giáo viên chưa có ý thức tích hợp giữa phân môn Luyện từ và câu, Tập đọc, Tập làm văn và các phân môn khác

Mà cái đích của việc đưa vào dạy biện pháp so sánh trong phân môn Luyện từ và câu không phải chỉ đơn thuần là dạy để giúp cho học sinh nhận diện được biện pháp so sánh, mà là học sinh phải biết vận dụng những điều đã học vào trong cuộc sống hàng ngày cũng như khi nói và viết văn Vì vậy, học sinh học xong thường không biết và không có ý thức vận dụng nó trong khi nói và viết, nhất là trong khi tạo lập văn bản

2 Về phía học sinh:

Trong năm học 2016 - 2017, ngay khi mới nhận lớp tôi đã tiến hành tìm hiểu thực trạng của lớp 3D do tôi chủ nhiệm như sau:

- Tổng số học sinh: 30 em

- Kết quả thu được sau khi dạy xong tiết Luyện từ và câu + tiết Tập làm văn

- Tuần 3 như sau:

Loại bài tập

Tỉ lệ học sinh

Bài tập nhận diện (Nhận ra hình ảnh so sánh trong câu văn, câu thơ)

Bài tập vận dụng (Tìm hình ảnh so sánh phù hợp với hình ảnh cho trước)

Bài tập sáng tạo Nói, viết câu

văn có hình ảnh so sánh

Nói, viết đoạn văn có hình ảnh so sánh

Số học sinh đạt 18 em

= 60%

12 em

= 40%

5 em

= 16,7%

4 em

= 13,3%

Số học sinh

chưa đạt

12 em

= 40%

18 em

= 60%

25 em

= 83,3%

26 em

= 86,7%

Kết quả trên cho thấy còn nhiều em chưa nhận biết đúng biện pháp tu từ so sánh, chưa nói đến kĩ năng dùng từ đặt câu có hình ảnh so sánh cũng rất hạn chế

Và khi tôi điều tra các lớp khác trong khối 3 cũng được kết quả tương tự.

Trước thực trạng học sinh như vậy, tôi tìm hiểu thì thấy các em thường mắc các lỗi sau:

- Chưa nhận diện được hình ảnh so sánh nếu câu thơ, câu văn đó không

chứa từ so sánh “như”:

Trường Sơn - chí lớn ông cha, Cửu Long - lòng mẹ bao la sóng trào.

(Tiếng Việt lớp 3 - Tập 1 - Trang 43)

- Nhiều học sinh không chỉ được điểm giống nhau giữa các sự vật không gần gũi với với học sinh:

Ngôi nhà như trẻ nhỏ, Ông hiền như hạt gạo,

Bà hiền như suối trong,

- So sánh hình ảnh sự vật có đặc điểm không tương đồng.

- Nhầm trong câu có từ như, là, tựa, bằng ….có tác dụng không phải là từ biểu thị sự so sánh:

+ Nhầm tác dụng của từ “là”:

Từ là có tác dụng giới thiệu: Hay nói linh tinh

Là con liếu điếu …

Từ là có tác dụng nhận xét: Bạn Hồng là học sinh giỏi nhất lớp.

+ Nhầm khi thấy trong câu có từ “bằng”:

Từ “bằng” có tác dụng chỉ phương tiện: Voi uống nước bằng vòi.

+ Nhầm khi trong câu có từ “như” nhưng từ này chỉ sự liệt kê:

Nhà em trồng rất nhiều loại cây như: xoài, ổi mít, vú sữa … nhưng em chỉ thích cây xoài.

Để khắc phục các khó khăn trên tôi đã mạnh dạn tìm tòi và tiến hành các giải pháp như sau:

2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Do đặc điểm của chương trình, cấu trúc sách giáo khoa và tình hình thực trạng của học sinh như trên tôi xin đề xuất các biện pháp sau:

Biện pháp 1: Tổ chức cho học sinh tiếp cận thêm một số bài tập sáng tạo ở nhiều

dạng khác nhau về biện pháp so sánh vào các tiết tăng giờ (buổi chiều)

Do đặc thù của chương trình, học sinh Tiểu học được học 9 - 10 buổi / tuần, nên mỗi tuần các em được học 2 tiết tăng giờ môn Tiếng Việt Bên cạnh đó chương trình mới theo chuẩn kiến thức kĩ năng thì biện pháp so sánh tu từ chỉ dừng lại ở mức độ nhận biết là chủ yếu, vì thế nên khó phát huy nhiều tư duy sáng tạo của học sinh, đặc biệt là học sinh có năng khiếu Vì vậy nên tôi muốn để các em làm quen dần với cách nói nghệ thuật, cách diễn đạt có hình ảnh, biểu cảm sinh động … và mặt khác để tạo đà cho các em cảm thụ văn và viết văn miêu tả tốt hơn ở các lớp tiếp theo Do vậy tôi đã mạnh dạn đưa thêm một số bài tập với các dạng như sau (chủ yếu là dạng 2 vào các tiết tăng giờ buổi chiều)

Tôi chia các bài tập theo các mức độ:

Mức độ 1: Tạo câu có hình ảnh so sánh phù hợp từ những cụm từ cho trước: Với các hình thức như nối cụm từ ở hai cột, điền từ cho trước vào chỗ chấm

Mức độ 2: Đặt câu có hình ảnh so sánh theo yêu cầu hoặc chủ đề cho trước Mức độ 3: Viết đoạn văn có hình ảnh so sánh

Khi dạy tôi đã vận dụng vào từng tiết cụ thể như sau:

1.1 Mức độ 1:

Tiết thực hành của tuần 1:

Sau khi học sinh học xong tiết Luyện từ và câu tuần 1, để khắc sâu được kiến thức cho học sinh vào tiết tăng giờ tôi đã cho các em làm bài tập dạng như sau:

Ví dụ: Nối từ ngữ ở bên trái với từ ngữ ở cột bên phải để tạo thành câu có dùng

phép so sánh:

a Hình dáng đất nước ta 1 như chiếc ô xanh khổng lồ

b Miệng bé cười tươi 2 như núi Thái Sơn

c Tán cây xòe rộng 3 như hình chữ S

d Công cha 4 như hoa mới nở

* Đối với bài tập dạng này tôi hướng dẫn học sinh qua các bước như sau:

- Bước 1: Yêu cầu học sinh đọc kĩ các ý ở cột bên trái và các ý ở cột bên phải tìm những sự vật có những điểm tương đồng được so sánh với nhau

- Bước 2: Sau đó lựa chọn và nối các ý với nhau sao cho phù hợp để tạo thành câu

- Bước 3: Đọc lại các câu văn đó và giải thích sự lựa chọn của mình (đối với học sinh có năng khiếu)

Ví dụ: Đọc các câu thơ sau:

a Sương trắng viền quanh núi b Bà em ở làng quê

Như một chiếc khăn bông Lưng còng như dấu hỏi

Thanh Hào Phạm Đông Hưng

1 Điền vào chỗ trống tên các sự vật được so sánh với nhau trong đoạn thơ trên

a so sánh với

b so sánh với

2 Các sự vật này (trong từng cặp so sánh ) có điểm gì giống nhau?

* Đối với bài tập dạng này tôi hướng dẫn học sinh qua các bước như sau:

- Bước 1: Yêu cầu học sinh đọc kĩ các câu thơ, tìm những sự vật được so sánh với nhau

- Bước 2 : Chỉ ra sự giống nhau sự tương đồng giữa 2 sự vật ấy?

Thông thường thì câu 1 học sinh có thể tìm ngay được, nhưng đối với câu 2 học sinh có thể chưa chỉ ra được sự giống nhau giữa 2 sự vật ấy Đến lúc này giáo viên có thể hỏi học sinh:

? Điểm giống nhau giữa 2 sự vật trong từng câu thơ câu là gì?

Giáo viên chốt: Khi hai sự vật ấy có điểm giống nhau thì chúng ta mới có

thể đem ra để so sánh chúng với nhau

Sau khi học sinh đã làm được các dạng bài như trên tôi áp dụng cho các em làm bài tập dạng sau:

Tiết thực hành của tuần 3:

Ví dụ: Điền vào chỗ trống các từ ngữ thích hợp để hoàn thành câu văn có dùng

phép so sánh:

a Mặt trăng tròn như

b Ánh trăng vàng như

- Đến lúc này tôi có thể yêu cầu học sinh nêu ngay sự vật 2 (đối tượng đưa ra làm chuẩn để so sánh) và yêu cầu học sinh giải thích luôn điểm giống nhau giữa 2 sự vật ấy

Tiết thực hành của tuần 5:

Sau khi các em học xong tiết Luyện từ và câu tuần 5: Các em đã nắm được giữa 2 sự vật so sánh thường có từ chỉ so sánh: như, như là, bằng, giống như, tựa như tôi đã tổ chức cho học sinh làm các bài tập dạng sau:

Ví dụ: Chọn từ so sánh trong ngoặc đơn để điền vào từng chỗ trống sao cho phù

hợp (như, bằng, giống như)

a Bờ biển Cửa Tùng một chiếc lược đồi mồi cài vào mái tóc bạch kim của sóng biển

(Theo Thụy Chương)

b Cây rau khúc rất nhỏ, chỉ một mầm cỏ non mới nhú

(Theo Ngô Văn Phú)

* Đối với bài tập dạng này tôi hướng dẫn học sinh qua các bước như sau:

- Bước 1: Yêu cầu học sinh lựa chọn từ trong ngoặc đơn để điền vào chỗ chấm

mà khi đọc lên các em đều hiểu được nghĩa của câu đó

- Bước 2: Giáo viên có thể yêu cầu một số học sinh có năng khiếu giải thích sự lựa chọn của mình trước lớp

Hết mức độ 1 tôi chốt lại: Phép so sánh thường có cấu trúc dạng :

Đối tượng được so sánh + từ dùng so sánh + đối tượng đưa ra làm chuẩn để so sánh

Sự vật (Đặc điểm) 1 + Các từ như, là, tựa + Sự vật (Đặc điểm) 2

Đến đây chúng ta vẫn phải lưu ý học sinh: Trong thực tế, các em có thể gặp một số cấu trúc so sánh không đầy đủ như:

- Vắng đối tượng được so sánh : Ví dụ: Đẹp như tiên

- Vắng từ dùng để so sánh: Ví dụ: Trường Sơn - chí lớn ông cha

Vì vậy, tùy từng tình huống cụ thể trong câu văn, câu thơ các em lựa chọn sao cho phù hợp Nhưng bất kỳ tình huống nào thì câu văn, câu thơ đó cũng có đối tượng đưa ra làm chuẩn để so sánh và giữa sự vật 1 và sự 2 bao giờ cũng có điểm gần giống nhau

1.2 Mức độ 2:

Tiết thực hành của tuần 7: Sau khi các em học xong tiết Luyện từ và câu tuần 7 tôi đã tổ chức cho học sinh làm các bài tập dạng như sau: Ví dụ: Viết lại những câu văn dưới đây cho sinh động gợi cảm bằng cách sử dụng các hình ảnh so sánh: a Mặt trời mới mọc đỏ ối b Con sông quê em quanh co, uốn khúc Đối với dạng bài tập này, tôi đã yêu cầu học sinh làm như sau: Từ nội dung của các câu văn cho sẵn, em hãy liên tưởng, tưởng tượng, tìm các hình ảnh so sánh tương đồng, để tạo ra câu văn sinh động gợi cảm Chẳng hạn: a Mặt trời mới mọc như một quả cầu lửa đỏ ối b Con sông quê em quanh co, uốn khúc như một con trăn lớn đang trườn về phía biển. Ví dụ: a Gạch dưới những từ ngữ chỉ các sự vật được so sánh với nhau trong mỗi câu dưới đây: Ai nặn nên hình

Khế chia năm cánh

Khế chín đầy cây

Vàng treo lóng lánh

( Phạm Hổ )

b Chuyển các câu in nghiêng ở hai đoạn thơ thành văn xuôi sau khi thêm từ so sánh

Đối với dạng bài tập này câu (b) là khó đối với các em, nên tôi đã lưu ý học sinh: Hãy chuyển câu thơ thành văn xuôi bằng cách thêm từ so sánh giữa 2 sự vật

Tiết thực hành của tuần 10 + 12: Tôi tổ chức cho học sinh làm các bài tập dạng sau:

Ví dụ: Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh hình ảnh so sánh về

cây bàng trong từng câu dưới đây:

a Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như

b Những chiếc lá bàng mùa đông đỏ như

c Cành bàng trụi lá trông giống

Ở dạng bài tập này, trước khi làm bài tôi đã lưu ý học sinh: Muốn tìm được

từ ngữ thích hợp để điền vào chỗ trống ở từng trường hợp, em cần đọc kĩ những từ ngữ cho sẵn, dựa vào nội dung các từ ngữ cho sẵn để tìm từ ngữ cần điền, sao cho giữa 2 sự vật ấy có những điểm gần giống nhau

Ví dụ: a Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh.

b Những chiếc lá bàng mùa đông đỏ như màu đồng hun.

c Cành bàng trụi lá trông giống như những bàn tay gầy guộc, khô khốc.

* Hết mức độ này chốt lại: Khi viết, nói câu có hình ảnh so sánh thì: Đối tượng đem so sánh và đối tượng được so sánh phải cùng đặc điểm tương đồng: Giống nhau về hình dáng, kích thước, tính chất Đối tượng được so sánh (sự vật 2) phải giúp cụ thể hoá làm cho người đọc dễ hình dung tưởng tượng ra đối tượng đem so sánh (sự vật 1)

1.3 Mức độ 3:

Tiết thực hành tuần 15 +18: Tôi đã cho học sinh làm các bài tập dạng sau:

Ví dụ: Chọn từ ngữ thích hợp (trong ngoặc đơn) để điền vào chỗ trống trong các

dòng dưới đây cho thành câu Sau đó sắp xếp các câu đã điền từ hoàn chỉnh thành một đoạn văn tả con mèo: (Con mèo nhà em; Đầu nó; Hai bên mép; hai tai; Chiếc mũi của nó; Bốn chân; Cái đuôi; Hai mắt nó.)

có bộ lông rất đẹp: màu vàng sậm lẫn với trắng tinh và đen tuyền

tròn, dựng đứng để nghe ngóng

dài ngoe nguẩy

long lanh xanh biếc như ngọc bích

nhỏ có những vuốt nhọn và sắc

lơ phơ mấy sợi râu trắng cong cong

đo đỏ,đẹp như cặp môi son hồng

Đối với dạng bài tập này tôi đã yêu cầu học sinh làm như sau:

Ở từng chỗ trống, em lần lượt thử điền các từ ngữ cho sẵn trong ngoặc đơn.

Nếu tạo ra câu có nội dung thích hợp thì điền được Sau khi điền từ xong, em sắp xếp các câu thành đoạn văn tả con mèo theo trình tự hợp lí (Lưu ý tả khái quát đến

cụ thể, từ trước đến sau )

Đến khi học sinh đã nắm chắc về biện pháp tu từ so sánh tôi nâng cao hơn:

Ví dụ: Đặt một câu nói về tính tình của cô giáo em trong đó có dùng biện pháp so

sánh:

Mẫu: Cô giáo em hiền như cô Tấm.

Khi học sinh đã đặt được câu có dùng biện pháp so sánh một thành thạo, tôi cho các em tập đặt câu theo chủ đề tôi yêu cầu (không có câu mẫu) nữa:

Ví dụ: Đặt một câu có dùng biện pháp so sánh để nói về đặc điểm hình dáng của

một đồ dùng em thích

Khi học sinh đã sử dụng câu có hình ảnh so sánh một cách thuần thục tôi tiếp tục yêu cầu học sinh viết đoạn văn có sử dụng hình ảnh so sánh

Ví dụ: Tuổi thơ của em gắn liền với những cảnh đẹp của quê hương: Một dòng

sông, một cánh đồng, một con đường làng thân thuộc, một đêm trăng đẹp với những điệu hò Em hãy viết một đoạn văn tả một trong những cảnh đẹp đó (trong bài viết phải có 1 đến 2 hình ảnh so sánh)

Như vậy trên đây là một hệ thống bài tập mà tôi đã đưa ra cho các em học ở tiết tăng buổi (được tôi xếp theo trình tự tương ứng với kiến thức các em đã được học theo từng tuần) để nhằm cung cấp cho các em vốn từ ngữ phong phú và giúp các em làm quen dần với cách nói nghệ thuật, cách diễn đạt có hình ảnh, biểu cảm sinh động

… đồng thời cũng nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách các em, giúp các em trở thành những con người có tâm hồn nhân hậu, biết yêu thiên nhiên cây cỏ, yêu con người, yêu quê hương đất nước

Biện pháp 2: Dạy tích hợp biện pháp tu từ so sánh vào các môn học khác

2.1 Dạy tích hợp biện pháp tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt:

Khi dạy các phân môn thuộc bộ môn Tiếng Việt, tôi đã tiến hành lồng ghép

giữa các phân môn Tiếng Việt với nhau, cụ thể tôi tiến hành như sau:

a Tổ chức rèn luyện nội dung so sánh trong giờ Tập đọc:

Các câu văn câu thơ có sử dụng hình ảnh so sánh xuất hiện rất nhiều trong các bài Tập đọc Bởi vậy trong khi dạy, tôi đã khéo léo gợi mở cho học sinh có điều kiện vận dụng những kiến thức mình đã học trong việc cảm thụ những tác phẩm văn học một cách tốt hơn Đồng thời thông qua các bài Tập đọc, Tập đọc - Kể chuyện tôi phân tích và cho học sinh cảm nhận được cái hay, cái đẹp của sự diễn đạt nghệ thuật, hay nói cách khác tôi cho các em nhận thấy được tác dụng của việc sử dụng biện pháp tu từ so sánh trong khi diễn đạt Từ đó học sinh mới dần dần cảm nhận được tác dụng của biện pháp so sánh và có ý thức sử dụng nó một cách tốt nhất khi nói và viết Đối với phân môn Tập đọc thì trong quá trình dạy giáo viên có thể lồng ghép nội dung

so sánh ở một số tiết Cụ thể:

Học kỳ I:

Tuần 1: Bài: Hai bàn tay em

Tuần 6: Bài: Nhớ lại buổi đầu đi học

Tuần 12: Bài: Cảnh đẹp non sông