Biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 qua môn tiếng việt

Song trong phạm vi hạn hẹp tôi chỉ trình bày “ Biện pháp Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 qua môn Tiếng Việt ” để trao đổi cùng đồng nghiệp nhằm đóng góp phần nào kinh nghiệm giá

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU 1

II NỘI DUNG 3

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN: 3

2.2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ 5

2.3 BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 6

2.4 KẾT QUẢ THỰC HIỆN 15

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 17

1 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết học tập là một nhu cầu thường trực của con ngườitrong mọi thời đại Học tập không chỉ dừng lại ở các tri thức khoa học thuầntúy mà còn được hiểu là mọi tri thức về thế giới trong đó có cả những mốiquan hệ, cách thức ứng xử với môi trường sống xung quanh hay đó là kĩ năngsống của con người

Hiện nay, người học đang chịu nhiều áp lực về học tập, nặng về kiếnthức khiến cho không còn nhiều thời gian cho các hoạt động ngoại khóa, hoạtđộng xã hội, những tri thức vận dụng cho đời sống hàng ngày bị thiếu vắng.Điều này đã dẫn đến sự “xung đột” giữa nhận thức, thái độ và hành vi vớinhững vấn đề xảy ra trong cuộc sống Phần lớn các đối tượng là học sinh cònthiếu nhiều kĩ năng sống cần thiết, nó được biểu hiện ở việc thiếu tính tự tin,

tự lập, sống ích kỷ, vô tâm, thiếu trách nhiệm với gia đình và bản thân Các

em không biết cách giao tiếp, ứng xử với nhau, vì thế dễ gây ra xung đột.Ngay cả đối với các học sinh được xem là con ngoan, trò giỏi, nhưng khiđứng trước đám đông vẫn không thể hiện được hết khả năng của mình, ít nhất

là trong việc diễn đạt Nhiều em học sinh có cuộc sống khép kín với thực tại,đắm chìm trong thế giới ảo của Internet của thế giới game, mà quên đi vàđánh mất những cơ hội kết bạn, thể hiện những khả năng tiềm ẩn của mình,

lo sợ rụt rè khi tiếp xúc với cộng đồng, xã hội Nhiều vị phụ huynh lo lắngtrước tình trạng con của mình thiếu tự tin, luôn tỏ ra rụt rè khi có cơ hội thểhiện mình trước đám đông hoặc các cháu không biết cách xử lý tình huống

dù là thật đơn giản như kêu gọi sự giúp đỡ từ người khác, tìm đường, địnhhướng, đi xe buýt,

Thêm nữa trước tình trạng bạo lực học đường ngày càng gia tăng thì kĩ năng tự bảo vệ mình cũng cần được coi trọng khi các nhóm trẻ xấu luôn lấy sức mạnh cơ bắp hoặc đám đông để bắt nạt, ức hiếp các trẻ hiền, ít nói

Như vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là việc làm cần thiếtđáp ứng được sự phát triển của xã hội cũng như đáp ứng được nguyện vọngcủa đa số phụ huynh Giáo dục Kĩ năng sống có thể thông qua các môn họcnhư Tiếng Việt, Tự nhiên và xã hội, Đạo đức, hay các hoạt động tập thể Song

trong phạm vi hạn hẹp tôi chỉ trình bày “ Biện pháp Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 qua môn Tiếng Việt ” để trao đổi cùng đồng nghiệp

nhằm đóng góp phần nào kinh nghiệm giáo dục cho con em chúng ta trởthành những con người toàn diện, năng động, sáng tạo hòa nhập cùng cộngđồng, và có ích cho xã hội

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài này nhằm:

+ Hệ thống hóa một số vấn đề lí luận và thực tiễn trong vấn đề giáo dục

kĩ năng sống cho học sinh trong các giờ học môn Tiếng Việt lớp 3

+ Hiểu sâu hơn về việc giảng dạy lồng ghép các biện pháp giáo dục kĩnăng sống cho học sinh ở trường tiểu học nói chung và học sinh lớp 3 nóiriêng, sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống để học sinh biết ứng xử,

giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp để họ thành công hơn trongcuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình.

+ Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Việt ở Tiểu họcnói chung và môn Tiếng Việt ở lớp 3 nói riêng theo hướng phát huy tính tíchcực chủ động, sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợpvới học tập giao lưu để hình thành kiến thức, kĩ năng sống vào thực tiễn + Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phùhợp Trên cơ sở đó hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lànhmạnh, tích cực: loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan

hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày

+ Giáo dục kĩ năng sống trong các môn học ở Tiểu học nhằm đạt mụctiêu trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp;tạo cơ hội thuận lợi cho học sinh sử dụng tốt quyền, bổn phận của mình vàphát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

+ Trên cơ sở đó đề ra " Biện pháp Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 qua môn Tiếng Việt "

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Trong năm học 2018-2019, tôi được phân công giảng dạy và chủ nhiệm

36 em học sinh lớp 3A2 Tôi tiến hành nghiên cứu về biện pháp Giáo dục kĩnăng sống cho học sinh lớp 3 qua môn Tiếng Việt và áp dụng với học sinh lớpmình phụ trách

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng phươngpháp quan sát, điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin Tổng kết kinhnghiệm và phương pháp thực nghiệm

Tôi sử dụng phương pháp điều tra nhằm thu thập những thông tinkhách quan nói lên nhận thức và thái độ của học sinh về nhiệm vụ học tậpcủa mình Tôi sử dụng hình thức phỏng vấn: Dùng một số câu hỏi miệng đểhọc sinh trả lời nhằm thu thập thông tin Giáo viên cũng gặp gỡ, trao đổi,phỏng vấn phụ huynh học sinh để biết thêm về áp dụng những kĩ năng sốngcủa học sinh khi ở nhà Từ đó bản thân giáo viên phát hiện vấn đề và tìm cáchgiải quyết Ngoài ra giáo viên còn dùng phương pháp quan sát để quan sát họcsinh trong các hoạt động học tập và các hoạt động khác có liên quan để thuthập những số liệu, sự kiện cụ thể,đặc trưng về thực tiễn giáo dục để có thểkhái quát ra những quy luật nhằm chỉ đạo quá trình tổ chức dạy học cho họcsinh đạt kết quả cao hơn Dựa vào kết quả thực nghiệm, giáo viên đánh giáđúng tính khả thi của các biện pháp đó

niên trong và ngoài nhà trường“ do Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc(UNICEF)

phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Hội Chữ thập đỏ ViệtNam thực hiện[7] Từ đó đến nay, nhiều cơ quan, tổ chức trong nước và quốc

tế đã tiến hành giáo dục Kĩ năng sống gắn với các vấn đề xã hội như: phòngchống ma túy, phòng chống tai nạn thương tích, bảo vệ môi trường

Giáo dục kĩ năng sống trở thành xu thế chung của nhiều quốc gia trênthế giới Ở Việt Nam, để thực hiện việc nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển củangười học Giáo dục phổ thông đã và đang từng bước đổi mới theo hướng từchủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị những năng lực cần thiết cho các

em học sinh, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của ngườihọc, phù hợp với từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, vậndụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứngthú học tập cho học sinh Đồng thời coi trọng đúng mức các kĩ năng xã hội vàcác kĩ năng tư duy

Vậy Kĩ năng sống là gì?

Có nhiều quan niệm khác nhau về Kĩ năng sống:

- Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Kĩ năng sống là khả năng để cóhành vi thích ứng (adaptive) và tích cực (positive)[7], giúp các cá nhân có thểứng xử hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày

- Theo UNICEF, Kĩ năng sống là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hìnhthành hành vi mới Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng tiếp thu về kiếnthức, hình thành thái độ và kĩ năng[7]

- Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc(UNESCO), Kĩ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó là Học để biết(Learning to know) ; Học làm người (Lear to be) ; Học để sống với ngườikhác (Learning to live together) ; Học để làm (Learning to do)[7] ,

Từ những quan niệm trên đây, có thể thấy kĩ năng sống bao gồm mộtloạt các kĩ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người Bảnchất của kĩ năng sống là kĩ năng tự quản lí bản thân và kĩ năng xã hội cầnthiết để các cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả Nóicách khác, kĩ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khảnăng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phótích cực trước các tình huống của cuộc sống

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, với bản chất là hình thành và pháttriển cho các em khả năng tự làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp vớinhững người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tìnhhuống của cuộc sống rõ ràng là phù hợp với mục tiêu giáo dục, nhằm thựchiện mục tiêu giáo dục phổ thông

Theo các chuyên gia giáo dục, việc đưa giáo dục kĩ năng sống vào cácmôn học chính khóa trong nhà trường về bản chất là thực hiện việc đổi mớiphương pháp dạy và học Trong đó, đổi mới về nội dung bảo đảm vừa sức,thiết thực, giảm lý thuyết, tăng thực hành và ứng dụng, gắn với thực tiễn cuộcsống

Việc giáo dục kĩ năng sống trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học nói chung

và ở môn Tiếng Việt lớp 3 nói riêng nhằm giúp cho các em bước đầu hìnhthành và rèn luyện các em những kĩ năng cần thiết, phù hợp với lứa tuổi, giúpcác em nhận biết được những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống, biết tự nhìnnhận, đánh giá đúng về bản thân để tự tin, tự trọng và không ngừng vươn lêntrong cuộc sống; biết ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với người thân,với cộng đồng và với môi trường tự nhiên; biết sống tích cực, chủ động trong mọiđiều kiện, hoàn cảnh

Việc rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là việc làm không mới vì từ

xa xưa cha ông ta đã đúc kết “ Tiên học lễ, hậu học văn” nhưng do sức ép

lớn về chương trình; về điểm số, hoặc nhiều nguyên nhân khác nhau nó đã bịgiảm nhẹ hoặc sao nhãng Đứng trước thực tế xã hội những năm gần đây, việcgiáo dục kĩ năng sống cho học sinh là việc cấp bách Từ năm học 2010-2011,

Bộ giáo dục và đào tạo chủ trương đưa nội dung giáo dục kĩ năng sống vàocác trường bằng cách tích hợp vào các môn học và các hoạt động ngoài giờlên lớp Đối với Tiểu học là tăng cường giáo dục kĩ năng tự phục vụ, thóiquen vệ sinh tốt, kĩ năng tự bảo vệ an toàn bản thân, mạnh dạn trong giaotiếp, thân thiện với bạn bè, lễ phép với người lớn …

2 2 Thực trạng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 qua môn Tiếng Việt ở Trường Tiểu học Điện Biên 2.

2.2.1 Tình hình địa phương và nhà trường.

Phường Điện Biên là một phường nằm ở trung tâm thành phố Thanh Hóa.Toàn phường Điện Biên có diện tích 0,64 km² và dân số 10.986 người

Có thể coi phường Điện Biên là trung tâm mới của thành phố Thanh Hóa.Quảng trường Lam Sơn được xây dựng để tổ chức các hoạt động lớn của nhândân thành phố và trong tỉnh Phố Phan Chu Trinh và đại lộ Lê Lợi là nhữngcon đường đẹp nhất thành phố Nhiều cơ quan nhà nước nằm trên địa bànphường Rạp hát Lam Sơn được xây dựng lại phục vụ cho nhu cầu giải trí củangười dân Chợ Điện Biên cũng là một khu chợ có đông đúc kẻ buôn ngườibán

Điều kiện kinh tế phát triển nên phụ huynh cũng có điều kiện quan tâm đếnviệc học tập của con cái Đa số học sinh ngoài giờ học không phải phụ giúp

bố mẹ công việc gia đình Có lẽ vì vậy mà thời gian học ở nhà và các em còn

có điều kiện để tham gia các lớp học ngoại khóa để rèn luyện cả thể chất lẫnphát triển năng khiếu

Trong những năm gần đây được sự chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục vàĐào tạo Thành phố Thanh Hóa Sự lãnh đạo sáng suốt của các đồng chí cấp

ủy, Ban giám hiệu nhà trường cùng với sự nỗ lực phấn đấu, đoàn kết nhất trícao của tập thể nhà trường và đang có nhiều chuyển biến trong phong trào thi

đua "Hai tốt".

Để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh một cách toàn diện, nhà trường

đã chú trọng đến việc dạy học lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh tiểu họcnói chung và môn Tiếng Việt lớp 3 nói riêng Ban giám hiệu nhà trường đãxác định rõ vị trí, vai trò, mục tiêu của việc chỉ đạo dạy học kĩ năng sống chohọc sinh để góp phần đưa chất lượng đào tạo đạt kết quả tốt Nhà trường đã tổchức nhiều tiết ngoại khóa lồng ghép Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.Trường luôn có truyền thống đi đầu trong công tác triển khai thực hiện cácmục tiêu giáo dục, các phong trào thi đua của Bộ của Ngành Do đó ngay từđầu năm học chúng tôi đã được Ban giám hiệu triển khai nhiệm vụ rèn luyện

kĩ năng sống qua các hoạt động lồng ghép vào chương trình học, các môn học

và các hoạt động của nhà trường như: Chương trình học chống bắt cóc vàxâm hại tình dục trẻ em học đường do công ti BigBen tổ chức; bảo vệ môitrường; an toàn giao thông; xây dựng trường xanh - sạch - đẹp; xây dựng trườnghọc thân thiện học sinh tích cực…

2 2 2 Thực trạng của việc tổ chức dạy học Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 qua môn Tiếng Việt

* Thuận lợi

+ Về chương trình: Từ năm học 2010 – 2011 đến nay, chương trình giáodục kĩ năng sống đã được Bộ giáo dục cũng như Sở giáo dục chỉ đạo đưa vàonhà trường thông qua các môn học Chương trình này đã được Sở giáo dục tổchức tập huấn cho giáo viên và phát bộ sách cho giáo viên từ lớp 1 đến lớp 5.+ Về giáo viên: Thuận lợi lớn của giáo viên hiện nay, đó là Bộ GD-ĐT đãphát hành tài liệu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các mônTiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và xã hội

+ Về học sinh: Ở lớp tôi có 36 học sinh, đa số các em ngoan, chăm học.Trong cuộc họp phụ huynh đầu năm tôi đã quán triệt tinh thần về việc chuẩn

bị các điều kiện cho con em mình học tập tốt nên lớp tôi 100% có đầy đủ sáchgiáo khoa phục vụ các môn học Trong lớp có khoảng 6- 7 em trong diện tiếpthu bài nhanh ở môn Tiếng Việt như em Lâm, em Ngọc, em Huy, em Hưng,

em Bình Minh, em Hoài, em Lam Giang Tôi đã xây dựng được các nề nếphọc tập trong lớp Vì vậy, các em đã có thói quen học tập theo nhóm, hỗ trợnhau cùng tiến bộ Vì vậy khi tổ chức các trò chơi có lồng ghép Giáo dục kĩnăng sống cho các em học tập, các em rất yêu thích và tham gia nhiệt tình, sôinổi

* Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi trên, còn tồn tại một số khó khăn:

+ Về chương trình: Chương trình giảng dạy còn nặng về kiến thức

+ Về giáo viên: Mặc dù đó được Phòng giáo dục, nhà trường tập huấn vềdạy giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nhưng một số giáo viên còn lúng túngkhi vận dụng giáo dục kĩ năng sống vào môn học, chưa thực sự bắt kịp nhữngthay đổi của xã hội Giáo viên chưa thực sự nắm vững về tâm lý lứa tuổi mặc

dù chuyên môn rất vững

+ Về học sinh: Các em học sinh thiếu các kĩ năng sống, thường nhút nhát,rụt rè, ỉ lại, ít phát biểu, ở lớp tôi phụ trách thì có 7- 8 em thuộc diện này

chiếm 21,6% số học sinh cả lớp Mặt khác gần cuối tiết học các em thường uểoải, ít tập trung chú ý vào bài học Vì đặc điểm của học sinh tiểu học là dễnhớ, mau quên và chóng chán số học sinh này chiếm khoảng 19% so với họcsinh cả lớp

+ Về phụ huynh: Một số bậc phụ huynh vẫn còn quá coi nặng thời gianhọc chính khóa của học sinh, đặt ra mục tiêu hàng đầu cho các em là phải đạtđiểm cao cuối mỗi kì kiểm tra, phải đạt học sinh hoàn thành tốt, phải được chọnvào câu lạc bộ của khối mà bỏ quên giáo dục kĩ năng sống, và coi đó là điều chưathực sự cần thiết

Qua điều tra đầu năm tại lớp 3A2, năm học 2018 -2019, kết quả như sau:

Có rất ít Kĩ năng sống

Chưa có các

Kĩ năng sống

Trước thực trạng trên, hơn nữa nhận thấy tính cấp bách của việc rèn luyện

kĩ năng sống cho học sinh Tôi cũng như các đồng nghiệp rất trăn trở làm thếnào để rèn luyện kĩ năng sống có hiệu quả để đưa trường chúng tôi trở thànhmôi trường giáo dục tin cậy cho Phụ huynh học sinh về mọi mặt Vì vậy, tôi

đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp trong việc giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh lớp 3 thông qua môn Tiếng Việt

2.3 Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 thông qua môn Tiếng việt.

Như một tác giả nói: “ Giáo dục Kỹ năng sống không phải là nói cho trẻbiết "thế nào là đúng, thế nào là sai” như ta thường làm Cũng không phải làrao truyền những lời hay ý đẹp để chúng vào tai này rồi ra tai kia Các phươngpháp cổ điển như giảng bài, đọc chép sẽ thất bại hoàn toàn vì chúng chỉ cungcấp thông tin, mà từ thông tin và nhận thức đến thay đổi hành vi thì khoảngcách còn rất lớn

Giáo dục kĩ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực để tự lựa chọn giữanhững giải pháp khác nhau Quyết định phải xuất phát từ trẻ Vì thế học phảihết sức gần gũi với cuộc sống hay ngay trong cuộc sống Nội dung phải xuấtphát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ Trẻ cần có điều kiện để cọ xátcác ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, tập tành, thực hành, áp dụng Trẻphải tham gia chủ động vì có thế trẻ mới thay đổi hành vi Vậy với mỗi bàihọc người giáo viên cần làm gì để vừa đảm bảo được nội dung kiến thứctruyền tải đến các em, vừa rèn cho các em những kĩ năng sống cần thiết ? Đóthực sự là một câu hỏi làm tôi trăn trở Qua suy nghĩ và tìm tòi tôi đã đưa ramột số biện pháp như sau:

2.3.1 Xác định mục tiêu bài dạy

Để có một bài dạy hiệu quả trước tiên người giáo viên cần phải xácđịnh được mục tiêu của bài học Tôi nghiên cứu sách giáo khoa, tham khảosách giáo viên một cách kĩ lưỡng để xác định mục tiêu cần đạt được trong bàihọc Từ nội dung của bài học tôi nghiên cứu xem cần đưa những kĩ năng nào

vào để giáo dục các em.

Ví dụ:

* Phân môn Tập đọc - Kể chuyện: Bài: Chiếc áo len [1]

Mục tiêu của bài là:

- Kể lại được từng đoạn câu chuyện dựa theo các gợi ý.

Từ mục tiêu trên, tôi đặt ra những kĩ năng cần đạt trong bài là:

- Kĩ năng tự nhận thức (xác định giá trị của bản thân là biết đem lại lợi ích,niềm vui cho người khác thì mình cũng có niềm vui)

- Kĩ năng làm chủ bản thân (kiểm soát cảm xúc, hành vi của bản thân để tránh

thái độ ứng xử ích kỉ )

- Kĩ năng giao tiếp (ứng xử văn hóa)

* Phân môn Tập làm văn: Bài Tập tổ chức cuộc họp – [1]

Mục tiêu của bài là: HS biết tổ chức một cuộc họp tổ Cụ thể:

Xác định được rõ nội dung cuộc họp

Tổ chức cuộc họp theo đúng trình tự đã học

Các kĩ năng được giáo dục trong bài là:

+ Kĩ năng giao tiếp: biết lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ của bảnthân

+ Làm chủ bản thân: đảm nhận được trách nhiệm của bản thân đã đượcphân công trong cuộc họp

Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường Phổ thông nóichung và cấp tiểu học nói riêng được thực hiện thông qua dạy học các mônhọc và tổ chức các hoạt động giáo dục nhưng không phải là lồng ghép, tíchhợp thêm kĩ năng sống vào nội dung môn học và hoạt động giáo dục mà theomột cách tiếp cận mới, đó là sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy họctích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trải nghiệm kĩnăng sống trong quá trình học tập Hay nói cách khác người giáo viên phảivận dụng linh hoạt nhiều phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủđộng sáng tạo của học sinh như: Thực hành giao tiếp, trò chơi học tập,phương pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi – đáp, vv Thôngqua các hoạt động học tập, học sinh có cơ hội thực hành các Kĩ năng sống cầnthiết như: kĩ năng thể hiện sự tự tin, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác, kĩnăng tư duy sáng tạo, kĩ năng ra quyết định, kĩ năng giải quyết vấn đề Nhưvậy với cách tiếp cận này, sẽ không làm nặng nề, quá tải thêm nội dung cácmôn học và giáo dục, mà ngược lại, còn làm cho các giờ học và hoạt độnggiáo dục trở nên nhẹ nhàng hơn, thiết thực và bổ ích hơn đối với học sinh

2.3.2.Xây dựng các phương pháp, hình thức dạy học

Các phương pháp khác nhau ảnh hưởng khác nhau tới sự tiếp thu củatrẻ Theo tôi phương pháp giáo dục kĩ năng sống tốt nhất là những phương

pháp tạo sự tương tác và vai trò tham gia của trẻ trong việc học và thực hành

kĩ năng Những phương pháp này vận dụng nguyên tắc lấy người học làmtrung tâm, dựa vào kinh nghiệm và nhu cầu của trẻ Từ đó, giúp nâng caonhận thức của trẻ, giúp trẻ được trải nghiệm mà có được các kĩ năng khácnhau Những biện pháp mà tôi đã thực hiện chính là việc sử dụng các phươngpháp dạy học phù hợp với môn học, phù hợp với từng bài dạy Các phươngpháp mà tôi áp dụng đó là:

aa Phương pháp động não: Bằng các câu hỏi gợi mở của giáo viên

giúp học sinh nêu ra các câu trả lời khác nhau Phương pháp này giúp cho họcsinh trong một thời gian ngắn nảy sinh được nhiều ý tưởng, nhiều giả định vềmột vấn đề nào đó Như vậy Kĩ năng tư duy sáng tạo của các em được hìnhthành và phát huy Phương pháp này tôi thường sử dụng trong phần giới thiệubài

Ví dụ: Bài Tập đọc – Kể chuyện: Người lính dũng cảm [1] Yêu cầu

học sinh quan sát tranh trong sách giáo khoa Giáo viên hỏi: Trong tranh cónhững ai? Trước mặt họ là cái gì? Đoán xem điều gì đã xảy ra trước đó?

- Học sinh có thể trả lời các ý kiến sau:

+ Có mấy bạn học sinh đang đi học Trước mặt các bạn là những cọc tre.Chắc là trước đó có ai nhổ các cọc tre

+ Có bốn bạn học sinh đang đi học Trước mặt các bạn có nhiều cọc tre Có aiđấy đã làm đổ các cọc tre

+ Có bốn bạn học sinh đang đi ở sân trường Trước mặt các bạn có nhiều cọctre Chắc gió to đã làm đổ các cọc tre

+ Có bốn bạn học sinh đang đi ở sân trường Trước mặt các bạn có những cọctre bị đổ Trước đó đã có người làm đổ những cọc tre

Giáo viên chốt lại ý kiến đúng là ý kiến cuối cùng

Phương pháp được giáo viên sử dụng thường xuyên trong quá trình dạyhọc đó chính là phương pháp thảo luận nhóm Đó cũng là phương pháp mà tôivận dụng trong việc giáo dục kĩ năng sống cho các em học sinh

b Phương pháp thảo luận nhóm: Thảo luận nhóm được sử dụng rộng

rãi nhằm giúp cho mọi học sinh tham gia một cách chủ động vào quá trìnhhọc tập, tạo cơ hội cho các em có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, ý kiến

để giải quyết một vấn đề có liên quan đến bài học Thảo luận nhóm còn làphương tiện học hỏi có tính cách dân chủ, mọi cá nhân được tự do bày tỏquan điểm, tạo thói quen sinh hoạt bình đẳng, biết đón nhân quan điểm bấtđồng, hình thành quan điểm cá nhân giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giảiquyết vấn đề khó khăn

Sử dụng phương pháp này tôi tiến hành như sau:

hiện sự tự tin, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm

+ Giao việc: Tôi đưa ra nội dung thảo luận cũng như thời gian thảo luận.+ Trình bày kết quả thảo luận

+ Các nhóm nhận xét, bổ sung

+ Giáo viên nhận xét, chốt ý đúng

Ví dụ 1: Học bài Tập làm văn: Tập tổ chức cuộc họp[1]

GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm là một tổ

- Yêu cầu các nhóm cử ra nhóm trưởng, thư kí

- Từng tổ thực hiện cuộc họp (Thảo luận – chia sẻ)

Bước 1: Tổ trưởng nêu mục đích cuộc họp Ví dụ: Vừa qua, theo ý kiếncủa cô giáo và ý kiến cuả một số bạn, các bạn ở tổ ta có một số khó khăn như:bạn thì thiếu vở dẫn đến viết thiếu bài( bạn Đăng, bạn Trang); bạn thì khônglàm bài (Đăng); bạn thì hay quên không mang đồ dùng học tập ( Đức, Vinh,Dương )

Bước 2: Tổ trưởng yêu cầu thảo luận để chỉ ra nguyên nhân trên Các ýkiến có thể là: Các bạn không có vở là do hoàn cảnh khó khăn, không đủ tiềnmua, các bạn không làm bài tập là do chưa hiểu rõ bài, các bạn quên đồ dùng

là do không chuẩn bị sách vở từ hôm trước

Bước 3: Tổ trưởng yêu cầu thảo luận để đưa ra các cách giả quyết Các

ý kiến có thể là: Cho bạn thiếu vở mượn vở để chép bài Các bạn không làmđược bài thì cử người học khá giúp bạn hiểu bài và làm bài ở nhà Các bạnhay quên đồ dùng thì nhờ một số bạn rủ đi học và nhắc bạn mang đủ đồ dùng

Bước 4: Tổ trưởng yêu cầu thảo luận để phân công thực hiện Các ýkiến dựa trên tinh thần xung phong như: bạn Lâm, Bảo Ngọc xin giúp các bạnkhông có vở chép bài (vào giờ ra chơi hoặc cuối buổi học), Bạn KhánhHuyền, bạn Hoài Anh học nhóm cùng các bạn chưa hiểu bài, bạn Hưng, bạnLam Giang tự nguyện hàng ngày rủ hai bạn Đức, Dương, Vinh đi học cùng đểnhắc bạn mang đủ đồ dùng

- Một hai tổ thực hiện cuộc họp trước lớp

- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét chung

Như vậy qua việc tổ chức thảo luận nhóm các em được nói, được làm,các em sẽ mạnh dạn, tự tin khi gặp các tình huống

Ví dụ 2: Bài mở rộng vốn từ Tổ quốc [1]

Tìm từ có tiếng “quốc” với nghĩa là nước M: Tổ quốc

GV chia lớp thành các nhóm 4 Yêu cầu các nhóm tìm từ và ghi ra bảng nhómtrong 2 phút

d Nhảy M: nhảy cao

GV chia lớp thành các nhóm 4 Các nhóm ghi ra giấy mỗi từ tìm đúngghi được 1 bông hoa Nhóm nào được nhiều bông hoa nhóm đó thắng