Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dung đồ dùng dạy học ở trường tiểu học trung lý 2

Còn lại đa số giáo viên có sử dụng đồ dùng dạy học trong tiết dạy nhưng còn rất ít, một số đồ dùng dạy học chuẩn bị còn chưa được phù hợp như: đồ dùng quá nhỏ hoặc quá to chưa phù hợp vớ

MỤC LỤC

3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học 6

Danh mục SKKN đã được Hội đồng Khoa học ngành xếp loại 15

I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình dạy học ở bậc Tiểu học, đồ dùng dạy học có vai trò rất quan trọng, nó vừa mang tính minh họa vừa mang nguồn tri thức để học sinh khám phá và phát huy tính tích cực trong học tập Hầu hết các tiết dạy ở Tiểu học đều cần có đồ dùng dạy học để đạt hiệu quả cao Đặc biệt, đồ dùng dạy học

nó còn quan trọng hơn nữa khi nhà trường có nhiều học sinh dân tộc thiểu số Bởi vì các em khi bước vào nhà trường, nhất là khối lớp 1và khối lớp 2 vốn

tiếng Việt của các em còn rất nhiều hạn chế Với lại, nhiều giáo viên lại không phải là người cùng dân tộc với các em, chưa hiểu được nhiều tiếng mẹ đẻ của học sinh nên dẫn đến tình trạng bất đồng ngôn ngữ Do đó học sinh không hiểu hết được yêu cầu của bài học nên dẫn đến các em tiếp thu bài học chậm và hiệu quả tiết dạy chưa cao Chính vì điều đó, đồ dùng dạy học cũng đóng góp một phần là sự giải thích thay ngôn từ của giáo viên cho học sinh hiểu được ý nghĩa, nội dung của kiến thức cần truyền tải Trong những năm vừa qua, phòng Giáo dục và Đào tạo, nhà trường cũng đã quan tâm đầu tư, mua sắm trang bị thêm nhiều trang thiết bị, đồ dùng dạy học Ngoài ra, hàng năm giáo viên cũng đã tự làm một số đồ dùng dạy học nhằm phục vụ tiết dạy Tuy nhiên, qua kiểm tra, dự giờ thăm lớp tôi thấy vẫn còn rất nhiều vấn đề như: có một số giáo viên còn ngại

sử dụng đồ dùng dạy học, lên lớp còn dạy chay với cuốn sách giáo khoa Khi tìm hiểu thì lí do là công tác chuẩn bị và nghiên cứu sử dụng đồ dùng mất nhiều thời gian, tốn kém kinh phí Vì thế họ rất ít khi sử dụng đồ dùng dạy học mà thường chỉ sử dụng khi có người dự giờ, khi thao giảng Còn lại đa số giáo viên

có sử dụng đồ dùng dạy học trong tiết dạy nhưng còn rất ít, một số đồ dùng dạy học chuẩn bị còn chưa được phù hợp như: đồ dùng quá nhỏ hoặc quá to chưa phù hợp với yêu cầu của nội dung kiến thức, đồ dùng chưa đảm bảo tính mĩ quan…, sử dụng còn chưa hợp lý trong bài dạy như: treo đồ dùng nhưng khi sử dụng xong lại cất quá muộn hay vị trí treo, đặt đồ dùng chưa hợp lý, có tiết giáo viên nghiên cứu cách sử dụng đồ dùng trong tiết dạy chưa kỹ nên khi sử dụng còn lúng túng, thậm trí bị rối… nên cũng ảnh hưởng đến chất lượng tiết dạy Thực tế thì giáo viên chưa được tập huấn nhiều về kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học, nhân viên phụ trách thiết bị cũng chưa được tập huấn chuyên sâu

về nghiệp vụ, một bộ phận giáo viên chưa nhận thấy hết vai trò của đồ dùng dạy học nên ít sử dụng và khi sử dụng thì do công tác chuẩn bị chưa chu đáo nên hiệu quả sử dụng chưa cao

Trong quá trình dạy - học, học sinh tiếp thu nội dung bài học dưới sự tổ chức, dẫn dắt của giáo viên và minh họa cụ thể của đồ dùng dạy học Theo các chuyên gia của Hiệp hội nghe nhìn quốc tế thì khi nghe, con người chỉ tiếp nhận và lưu giữ được 10% – 30% nội dung thông tin Khi nhìn, thì đạt được 20% - 40% Nhưng nếu kết hợp cả nghe và nhìn thì hiệu quả sẽ đạt tới 60 % - 80% Chính vì vậy việc

sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học vào dạy học là tất yếu Nó giúp các em quan sát

sự vật, hiện tượng một cách trực quan, học sinh nhận thức sâu hơn nội dung bài học, giúp cho học sinh hứng thú học tập, làm cho hoạt động dạy của giáo viên trở nên hấp dẫn, nhẹ nhàng hơn, hình thành tốt kỹ năng thực hành

Xác định đúng tầm quan trọng của đồ dùng dạy học trong quá trình hình thành tri thức cho học sinh, nên Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội nước

ta về đổi mới chương trình Giáo dục phổ thông đã nêu rõ: “Đổi mới nội dung, chương trình, sách giáo khoa, phương pháp phải thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học” (Trích Nghị quyết 40/2000/QH10)

Vậy, làm thế nào để nâng cao hiệu quả hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục? Đây là vấn đề làm tôi trăn trở, suy nghĩ Qua tìm hiểu, trao đổi với giáo viên sau khi thăm lớp dự giờ, đóng

góp, chia sẻ ý kiến với cán bộ giáo viên nhà trường, qua nghiên cứu ở các tài liệu liên quan và qua thực tế tôi thấy việc sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên cũng còn nhiều hạn chế, bất cập Vì vậy, với mong muốn mỗi giáo viên khi lên lớp đều có và sử dụng đồ dùng dạy học phục vụ tiết dạy, dù đồ dùng đó tự làm với vật liệu sẵn có, vật liệu rẻ tiền hay đồ dùng được cấp phát sao cho hiệu

quả Tôi đã xây dựng sáng kiến kinh nghiệm “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học ở trường tiểu học Trung Lý 2” nhằm góp phần

nâng cao chất lượng dạy - học trong nhà trường

2 Mục đích nghiên cứu

Khi xây dựng sáng kiến kinh nghiệm này, tôi mong muốn đi sâu vào tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân vấn đề sử dụng đồ dùng dạy học Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong nhà trường nơi tôi đang công tác

3 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Trung Lý 2

4 Phương pháp nghiên cứu

Khi thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

4.1: Phương pháp quan sát, khảo sát

- Đọc các loại tài liệu, giáo trình, sách, báo ngành, … có liên quan đến vấn

đề nghiên cứu trong đề tài

- Khảo sát, thống kê kết quả để biết thực tế việc sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên nơi tôi đang công tác

- Thông qua thăm lớp, dự giờ tại các lớp học ở trường

4.2: Phương pháp phân tích

- Phân tích chất lượng giờ dạy của giáo viên

- Phân tích đặc điểm trình độ nhận thức của học sinh, kĩ năng sử dụng, tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên để có cách hướng dẫn phù hợp giúp cho học sinh tự học và tự thực hiện các kỹ năng ứng dụng thực tiễn, giáo viên có kĩ năng

sử dụng đồ dùng dạy học trong dạy học trên lớp

4.3: Phương pháp dạy thực nghiệm

Thực nghiệm để kiểm tra tính khả thi của đề tài, cùng những biện pháp đề

ra giúp giáo viên thực hiện tốt hơn trong việc dạy - học, học sinh tiếp thu tốt hơn các kiến thức, kỹ năng trong học tập

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

1.1: Khái niệm về đồ dùng dạy học

Theo từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên - Trung tâm từ điển ngôn ngữ Hà Nội, Việt Nam thì:

- Đồ: Vật do con người làm ra để dùng vào một việc cụ thể nào đó trong đời sống hàng ngày

- Đồ dùng: Vật do con người tạo ra để dùng trong sinh hoạt, trong hoạt

động hàng ngày Ví dụ: Đồ dùng nấu ăn, đồ dùng học sinh.

- Thiết bị: Tổng thể nói chung những máy móc, dụng cụ, phụ tùng cần thiết cho một hoạt động nào đó Ví dụ: Thiết bị nhà máy, thiết bị của phòng thí nghiệm, thiết bị quân sự, thiết bị điện,……

Từ các ý trên, ta có thể khái quát được: Thiết bị và đồ dùng dạy học bao gồm những phương tiện vật chất có chứa thông tin về nội dung dạy học.

Ví dụ: Bảng cài dùng để dạy học các môn, thẻ từ dùng để dạy học tiếng Việt, Toán, máy chiếu dùng trong trình chiếu powerpoint trong dạy học, …

1.2: Vai trò của đồ dùng dạy học

Để thành công trong dạy - học thì người giáo viên phải chuẩn bị rất là nhiều công việc và việc chuẩn bị đồ dùng dạy học là yếu tố không thể thiếu trong quá trình dạy học Nếu người giáo viên chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học thì học sinh dễ dàng hơn trong tiếp cận, khám phá, thực hành… rút ra tri thức dưới

sự tổ chức, hướng dẫn, dẫn dắt của giáo viên

Đối với học sinh Tiểu học, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số, khả năng nghe hiểu tiếng phổ thông của các em còn yếu, vì vậy đồ dùng dạy học đặc biệt quan trọng vì nó giúp các em quan sát sự vật, hiện tượng một cách trực quan, giúp học sinh nhận thức sâu hơn nội dung bài học

2 Thực trạng

Trung Lý là một trong những xã miền núi cao thuộc huyện Mường Lát, biên giới của tỉnh Thanh Hóa, giao thông đi lại khó khăn, đời sống của nhân dân còn nghèo; phong tục, tập quán của một số bản trên địa bàn còn nặng nề Trong năm học vẫn còn tình trạng di dân làm cho sĩ số học sinh của nhà trường luôn biến động

- Trường Tiểu học Trung Lý 2 được tách ra từ trường Tiểu học Trung Lý năm 2005 Hiện tại nhà trường có 6 điểm trường (01 điểm chính và 05 điểm trường lẻ)

- Tổng số lớp: 22 lớp, trong đó có 6 lớp ghép

- Tổng số học sinh trong nhà trường 365 em Trong đó số học sinh dân tộc chiếm 364/365 em = 99,73%

- Tổng số cán bộ giáo viên của nhà trường: 25 đồng chí Trong đó có 22 giáo viên Giáo viên người dân tộc trong nhà trường chiếm tỷ lệ cao: 19/22 giáo viên = 86,4 %, mặc dù có một số giáo viên đã chuẩn và trên chuẩn về bằng cấp nhưng năng lực chuyên môn thực sự vẫn còn nhiều hạn chế, do đó việc nắm bắt nội dung chương trình, sách giáo khoa còn chậm, việc tiếp cận và đổi mới phương pháp dạy học, việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan, tranh ảnh, chưa khai thác hết tác dụng của đồ dùng dạy học còn phổ biến

Trong những năm qua, ngành giáo dục đã chỉ đạo thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh Đồng thời, cũng

đã đầu tư cho giáo dục, đầu tư kinh phí mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho nhà trường, nhưng đội ngũ giáo viên cũng chưa được tập huấn sâu về kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học, chủ yếu tự mày mò thử nghiệm là chính Mặc

dù, cán bộ quản lý cũng đã tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức cho giáo viên về việc sử dụng đồ dùng dạy học, nhưng chưa đem lại hiệu quả cao Đồ

dùng làm để sử dụng chưa có tính bền vững (thường dùng giấy A0 viết lên hoặc giấy A4 để phô tô) những đồ dùng dạy học này chỉ phục vụ được một tiết học sau đó bỏ đi gây tốn kém về kinh tế Thậm chí, nhiều lúc chỉ biểu diễn trong tiết

có người dự giờ, bình thường thì dạy “chay” nên khi sử dụng đồ dùng thì cả

giáo viên và học sinh rất lúng túng Bên cạnh đó, cán bộ quản lý, tổ chuyên môn vận động giáo viên tự làm đồ dùng dạy học phục vụ các tiết dạy chỉ nói trên lý thuyết, cũng chưa tư vấn sâu về nguyên vật liệu để làm, gợi dẫn ý tưởng thực hiện, … nên hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học chưa đạt được hiệu quả như mong muốn

Qua những năm làm công tác quản lý, qua dự giờ các tiết giáo viên lên lớp cũng như các tiết thao giảng, tôi nhận thấy việc sử dụng đồ dùng dạy học phục

vụ cho việc dạy - học của giáo viên và học sinh còn một số hạn chế như sau:

- Thứ nhất, đồ dùng dạy học ở Tiểu học chưa đủ cơ số cần thiết, một số đồ

dùng dạy học được cấp về chất lượng chưa cao ( lí do khách quan)

- Thứ hai, một số giáo viên chưa chủ động trong việc mượn và sử dụng đồ

dùng dạy học, kĩ năng sử dụng đồ dùng dạy học còn hạn chế

- Thứ ba, phong trào tự làm đồ dùng dạy học trong các năm trước đây chưa

mạnh, chưa sâu rộng Chưa biết khai thác các vật liệu sẵn có ở địa phương để làm đồ dùng

- Thứ tư, việc quản lí và bảo quản, sử dụng đồ dùng dạy - học của một bộ

phận giáo viên và học sinh chưa tốt, dẫn đến tình trạng thất thoát, hư hỏng đồ dùng dạy - học

- Thứ năm, ít sử dụng đồ dùng dạy học, thường là khi có người dự giờ thì

mới sử dụng nên trong quá trình dạy – học cả giáo viên và học sinh còn lúng túng Đồ dùng chỉ sử dụng được cho tiết học hôm đó,…

Nguyên nhân của thực trạng trên chủ yếu là:

- Công tác tuyên truyền, vận động, những buổi sinh hoạt của chuyên môn chưa đi sâu vào vấn đề nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học nên giáo viên chưa tích cực, tự giác trong việc nâng cao ý thức sử dụng đồ dùng dạy học

Và cũng chưa có “chế tài” nghiêm khắc đối với những giáo viên thường hay

“dạy chay” nên họ không tự giác

- Giáo viên chưa hình thành được thói quen thường xuyên sử dụng đồ dùng dạy học do lo ngại mất nhiều thời gian mượn, trả và hướng dẫn học sinh

- Giáo viên chưa nắm vững về nguyên tắc, kĩ năng sử dụng đồ dùng dạy học (sử dụng lúc nào, sử dụng như thế nào, )

- Chưa mạnh dạn trong cải tiến, tự làm đồ dùng dạy học để nghiên cứu thêm về cách sử dụng đồ dùng dạy học sao cho phù hợp và có hiệu quả

- Công tác quản lý, duy tu, bảo quản đồ dùng dạy học chưa tốt…

* Qua thống kê việc thăm lớp dự giờ (không báo trước) trong tháng 10 năm

2018 của Ban giám hiệu đối với giáo viên thì số lượng giáo viên sử dụng đồ dùng dạy học và số lượng giáo viên không sử dụng đồ dùng dạy học (chỉ sử dụng sách giáo khoa) cụ thể như sau:

TT Tổng Tổng Số tiết sử Tỉ lệ số Số tiết Tỉ lệ số Ghi chú

số GV

số tiết

dự giờ dụng đồ

dùng

tiết sử dụng đồ dùng

không sử dụng đồ dùng

tiết không

sử dụng

đồ dùng

* Kết quả đánh giá các tiết dạy như sau:

TT

Tổng

số

GV

Tổng

số tiết

dự giờ

Loại Giỏi Loại Khá Loại Trung bình

Ghi chú

Số tiết đạt loại Giỏi

Tỉ lệ

số tiết đạt loại Giỏi

Số tiết đạt loại Khá

Tỉ lệ số tiết đạt loại Khá

Số tiết đạt loại Trung bình

Tỉ lệ số tiết đạt loại Trung bình

* Thống kê về số lượt mượn đồ dùng dạy học của giáo viên trong tháng 10 năm 2018 (Qua sổ sách của nhân viên thiết bị - thư viện) như sau:

TT Tổng số GV Số lượt mượn đồdùng/1 tháng Bình quân số lượt mượnđồ dùng/1 tháng Ghi chú

Để khắc phục các tồn tại và khó khăn trên, nhằm nâng cao ý thức và hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên, tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp cho các năm học tiếp theo như sau:

3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học

Trên cơ sở khảo sát, thống kê, phân tích thực trạng và từ đó đề xuất ý tưởng chỉ đạo việc nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học của nhà trường, tôi đã

áp dụng một số giải pháp sau để chỉ đạo việc nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học của nhà trường:

3.1: Làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức về sử dụng đồ dùng dạy học

* Công tác tuyên truyền

Nghị quyết 40/2000/QH10, ngày 9/12/2000 của Quốc Hội khoá X nêu rõ:

“Đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học” (Trích Nghị quyết của Quốc Hội khóa X) Đồ dùng dạy học vừa mang tính minh họa vừa là nguồn tri thức để học sinh tìm tòi, khám phá và phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập Thường xuyên sử dụng đồ dùng dạy học

sẽ tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên và học sinh đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động học theo hướng tích cực hoá, cá thể hóa hoạt động của người học trong hoạt động học tập và rèn luyện Phát huy hết năng lực của mỗi giáo viên và tiềm năng ở mỗi học sinh, và sử dụng đồ dùng dạy học sẽ tiết kiệm được thời gian và công sức của giáo viên và học sinh

Muốn đạt được những yếu tố trên, ngay từ đầu năm học tôi đã chỉ đạo nhân viên phụ trách thiết bị - thư viện căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường để xây dựng kế hoạch, tham mưu với Ban giám hiệu để có kế hoạch mua sắm thêm

đồ dùng dạy học Kết hợp với các tổ trưởng tổ chuyên môn tuyên truyền sâu rộng đến từng giáo viên về vị trí và vai trò của đồ dùng dạy học trong nhà trường Làm cho mỗi giáo viên hiểu được:

- Đồ dùng dạy học là yếu tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học

Đồ dùng dạy học không chỉ thực hiện chức năng minh họa mà còn là nguồn tri thức để học sinh khám phá và phát huy tính tích cực trong học tập

- Đồ dùng dạy học sẽ tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên và học sinh sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức, phương pháp dạy học và hoạt động theo hướng tích cực hoá, cá thể hóa hoạt động của người học trong hoạt động học tập

và rèn luyện Phát huy hết năng lực của mỗi giáo viên và tiềm năng ở mỗi học sinh Tạo hứng thú cho học sinh học tập…

- Sử dụng đồ dùng dạy học sẽ tiết kiệm được thời gian và công sức của giáo viên và học sinh

Dẫn chứng: Tranh ảnh không mang tính nhất thời, lời giải thích dài dòng có

thể biến mất khi được nói ra, lời nói không thể treo trên không trung để trẻ có thể nhìn thấy và học được Nhưng tranh ảnh treo ở một chỗ, trẻ có thể học các đặc điểm và trở nên quen thuộc và hiểu rõ Giáo viên có thể đặt một bức tranh

vẽ một đồ vật và đồ vật thật được thể hiện trong bức tranh cạnh nhau để trẻ thấy được sự liên hệ giữa chúng

Để cho công tác tuyên truyền thêm sinh động, trong những buổi sinh hoạt chuyên môn của nhà trường, của tổ chuyên môn, tôi tham dự và phát cho mỗi giáo viên một phiếu tham khảo ý kiến sau:

PHIẾU THAM KHẢO Ý KIẾN

Bạn hãy cho biết ý kiến về tác dụng của đồ dùng dạy học Bạn hãy đánh

dấu X vào ô trống cuối mỗi dòng mà bạn cho là đúng, dấu - nếu theo bạn ý

kiến đó là sai:

a Đồ dùng dạy học chứa các thông tin chủ yếu về: các hiện tượng, sự vật

có liên quan trong nội dung bài học của học sinh:

b Đồ dùng dạy học làm tăng hứng thú nhận thức của học sinh:

c Đồ dùng dạy học đảm bảo tính trực quan, tạo cho học sinh khả năng tiếp cận nội dung bài học:

d Đồ dùng dạy học tạo điều kiện mở rộng nội dung sách giáo khoa cho học sinh:

e Đồ dùng dạy học nâng cao độ khó ở mỗi bài học:

f Đồ dùng dạy học tạo điều kiện cho học sinh tự lực chiếm lĩnh kiến thức,

hình thành kỹ năng, kỹ xảo:

Hình thức này rất phù hợp cho hoạt động tuyên truyền của cán bộ quản lý đối với việc sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên Nó gây hứng thú cho người tham gia tìm hiểu, lại ngắn gọn, dễ hiểu, dễ tác động đến mọi giáo viên trong nhà trường Ngoài ra hình thức này có thể điều chỉnh thành nội dung thảo luận nhóm,…trong buổi sinh hoạt chuyên môn

* Chuyển hóa thành thói quen, nhu cầu sử dụng đồ dùng dạy học

Khi công tác tuyên truyền vận động nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của việc sử dụng đồ dùng dạy học trong quá trình dạy học đạt được hiệu quả Mỗi giáo viên đã nhận thức được đồ dùng dạy học là yếu tố không thể thiếu khi dạy học Tôi tiến hành thực hiện các hoạt động sau:

- Yêu cầu tổng hợp, thống kê, báo cáo: Tôi chỉ đạo cho nhân viên thiết bị cập nhật thông tin thường xuyên về việc mượn và sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên Đều đặn hàng tuần nhân viên thiết bị thống kê báo cáo cho tôi nắm số liệu và tuyên dương các giáo viên thường xuyên sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học Công việc này không khó, song đòi hỏi sự chuyên cần của nhân viên phụ trách thiết bị của nhà trường Có như thế thì các thông tin về mượn, sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên mới có tác dụng Nó tác động đến ý thức và trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của giáo viên Nó còn tác động đến nền nếp, thói quen thành nhu cầu không thể thiếu của giáo viên đối với đồ dùng dạy học

3.2: Nâng cao kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học

Để thực hiện được giải pháp này, cần tuân thủ 3 bước:

* Bước 1: Làm cho giáo viên nắm vững, hiểu rõ nguyên tắc sử dụng đồ

dùng dạy học

Trong khi tham dự sinh hoạt chuyên môn Tổ, tôi tiến hành nêu vấn đề để giáo viên thảo luận thông qua phiếu ghi ý kiến sau:

Việc sử dụng đồ dùng dạy học cần:

a Gắn với nội dung của sách giáo khoa, sách giáo viên:

b Phù hợp với hình thức dạy học bộ môn:

c Phù hợp với phương pháp dạy học bộ môn:

d Phù hợp với kế hoạch bài học:

e Chỉ ở phần thực hành:

f Chỉ ở những bài khó: g Đúng mục đích:

h Đúng lúc, đúng chỗ:

Sau khi có kết quả qua phiếu thăm dò, tôi cho một số giáo viên phân tích theo các ý trên, ý kiến nào là đúng, ý kiến nào chưa đúng để từ đó họ tự suy ngẫm và thực hiện

* Bước 2: Hỗ trợ cho giáo viên kỹ năng, thao tác sử dụng đồ dùng dạy học

Sau khi giáo viên thực hiện thảo luận và cho kết quả Chắc chắn mỗi giáo viên sẽ nắm vững và hiểu hơn về nguyên tắc sử dụng đồ dùng dạy học Song cái khó trong thực tế là:

- Do xác định không đúng mục đích sử dụng hoặc đúng mục đích nhưng khi sử dụng không đúng lúc, không đúng chỗ, hiệu quả sử dụng sẽ không cao, thậm chí phản tác dụng

Ví dụ: Khi giải nghĩa từ ở phân môn Luyện từ và Câu, thông thường giáo

viên sẽ dùng tranh minh họa để học sinh hiểu rõ hơn về từ đó Do sử dụng không đúng lúc như: trước, hoặc sau khi giới thiệu từ hoặc để quá lâu tranh ảnh trên bảng, sẽ làm cho học sinh mất tập trung vì chỉ nhìn tranh không tập trung học

- Do sử dụng không đúng thao tác, không thuần thục khi sử dụng, không tính đến an toàn khi sử dụng do giáo viên chưa được tập huấn chuyên sâu cách

sử dụng đồ dùng dạy học, thời gian tập huấn quá ít, không đủ để thực hành thí nghiệm, nhân viên phụ trách thiết bị cũng chưa được tập huấn chuyên ngành, …

sẽ làm cho tính minh họa của đồ dùng giảm tác dụng, có khi phản tác dụng, không đảm bảo tính khoa học

Ví dụ: Khi dạy bài “ Dung dịch” môn khoa học lớp 5 Giáo viên cho học

sinh pha đường vào nước ở hoạt động 1 thì cần chú ý ít nước, chỉ một ít đường

để học sinh nếm, tránh cho học sinh tự do pha, uống quá nhiều Ở hoạt động 2, giáo viên nên thực hiện trên bàn để ở giữa lớp cho học sinh ngồi theo hình chữ

U quan sát để đảm bảo an toàn cho học sinh, nhắc các em không được hé mở để xem, trong thời gian 5 phút vì các em tò mò muốn biết kết quả sớm

Để khắc phục khó khăn này, không có gì khác ngoài tư vấn cho giáo viên, hoặc chính nhân viên phụ trách thiết bị đóng vai trò trợ giảng sẽ làm thí nghiệm Nếu giáo viên thực hiện thì phải thử nhiều lần trước để kiểm tra tính chính xác khoa học và độ an toàn, Khi thuần thục rồi, giáo viên sẽ tự tin thực hiện vừa không mất thời gian, vừa an toàn, khắc phục được hiện tượng ngại khó, ngại thất bại của giáo viên khi sử dụng đồ dùng dạy học

Cán bộ quản lý cũng nên tư vấn cho giáo viên cách thao tác khi sử dụng, dù chỉ những thao tác nhỏ Chẳng hạn, treo tranh ở đâu, vào lúc nào, cất tranh khi nào; hay tay nào cầm đồ dùng dạy học, tay nào cầm phấn viết để tránh các thao tác thừa, chuyển tay mất thời gian dễ làm giáo viên lúng túng khi thao tác Đứng

ở góc nào để mỗi học sinh đều có thể quan sát được

Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh tô chữ, giáo viên không nên dùng tay trái,

không nên đứng bên phải của mẫu chữ ( trừ trường hợp hướng dẫn riêng cho học sinh thuận tay trái)

* Bước 3: Cải tiến bộ đồ dùng dạy học được cấp cho phù hợp mục tiêu,

nội dung, phương pháp, … và điều kiện thực hiện của giáo viên, phù hợp đối tượng học sinh

Như trên đã nêu, đồ dùng dạy học được cấp không đủ về cơ số, lại có những đồ dùng không phù hợp điều kiện và hoàn cảnh người sử dụng (bảng cài, thẻ từ…) Để tiện trong sử dụng, lại phù hợp với điều kiện của địa phương, không tốn nhiều tiền của và công sức, vẫn đảm bảo tính chính xác và khoa học thì người cán bộ quản lý nên tư vấn, hỗ trợ và cả đi học hỏi thêm ở các đơn vị bạn về cải tiến đồ dùng dạy học

Chẳng hạn: Để tiện dụng và linh hoạt trong sử dụng bảng cài, các thẻ cài không bị đổ, gọn nhẹ, giáo viên nên cải tiến bằng cánh tự làm với nhiều kiểu dáng, mẫu mã khác nhau, miễn sao đúng mục đích sử dụng là làm bảng cài

3.3: Phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học

Đây cũng là giải pháp để cho giáo viên nghiên cứu, hiểu rõ hơn về mối liên

hệ của đồ dùng mình làm với kiến thức cần truyền đạt cho học sinh Góp phần nâng cao ý thức và hiệu quả trong việc sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên khi lên lớp Vì vậy, khi phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học, tôi xây

dựng kế hoạch làm đồ dùng dạy học bằng các hình thức sau:

+ Phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học, giáo viên làm các các bảng biểu, bảng nhóm bằng bìa cứng, tờ giấy lịch, giấy Rôki rồi ép plastic bên ngoài khi dùng xong xóa được để tổ chức cho học sinh trò chơi củng cố âm vần, các tiếng có chứa vần vừa học, dùng để làm bảng nhóm, bảng phụ,… Đặc biệt

là vẽ tranh phóng to tranh trong sách giáo khoa phục vụ các bài dạy: luyện nói, tập đọc , kể chuyện, Tranh vẽ đảm bảo tính sư phạm, tính thẩm mĩ, tính hiệu quả, tính tiện lợi và sử dụng lâu dài

+ Tư vấn hỗ trợ tự làm đồ dùng dạy học thông qua gợi ý, hướng dẫn:

Sưu tầm tranh ảnh có ở các loại sách, báo, họa báo, tạp chí, bìa lịch,…

Sưu tầm các vật dụng như: vỏ hộp, can, chai nhựa, dây thép, dây vải, đinh,… Chọn các vật liệu sẵn có ở địa phương như gỗ, tre, nứa, rơm, đất sét,…

Sưu tầm tranh ảnh theo chủ đề về quê hương, về đất nước, núi rừng,…

Tổ chức các nhóm tổ trong lớp (đối với học sinh), trong khối (đối với giáo viên) thi đua trưng bày sản phẩm, tập hợp sản phẩm chung của lớp, của tổ để dạy theo chủ đề thích hợp, làm phong phú thêm nguồn đồ dùng dạy học

Bên cạnh việc tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên, tôi xác định: không

phải giáo viên nào cũng có đủ thời gian, điều kiện và lúc nào cũng tham gia vào

việc tìm kiếm cũng như làm được đồ dùng dạy học Do đó, tôi vận động giáo viên có thể cung cấp cho gia đình học sinh, cộng đồng thông tin về đồ dùng dạy học có thể tự làm bằng cách nào, từ đó thêm một nguồn đồ dùng dạy học nhờ vận động xã hội hóa mà có

Sau khi làm xong đồ dùng dạy học, cho giáo viên thuyết trình trong tổ, nhóm về đồ dùng của mình: sử dụng vào nội dung nào, cách sử dụng, bảo quản

đồ dùng… để các giáo viên khác cùng tham gia góp ý

3.4: Quản lí và bảo quản đồ dùng dạy - học

Dựa trên cơ sở nhu cầu và khả năng phục vụ của nhân viên thiết bị, tôi tiến hành một số nghiệp vụ quản lý cụ thể như sau:

- Yêu cầu nhân viên thiết bị làm tốt khâu tiếp nhận, bàn giao và nhanh chóng đưa thiết bị dạy học vào sử dụng Tham mưu với Ban giám hiệu xây dựng

kế hoạch quản lý và sử dụng thiết bị dạy học

- Căn cứ vào số lớp, số học sinh trong từng khối, từng điểm trường yêu cầu nhân viên thiết bị lập kế hoạch tổ chức cho giáo viên mượn Riêng bộ đồ dùng thực hành của học sinh thì giáo viên chủ nhiệm lớp trực tiếp mượn, phân phối cho học sinh sử dụng và bảo quản tại lớp

- Cùng phối hợp với tổ trưởng tổ chuyên môn và giáo viên trực tiếp đứng lớp thảo luận chuyên đề về thiết bị dạy học từng môn đánh giá ưu điểm, hạn chế

đồ dùng dạy học hiện có, lập kế hoạch khắc phục, phát huy tối đa vai trò đồ dùng dạy học Chỉ đạo cho tổ trưởng chuyên môn giám sát nề nếp ý thức mượn, trả, sử dụng thiết bị dạy học trong mỗi bài giảng, đối chiếu việc thực hiện trên sổ theo dõi mượn, sử dụng, trả thiết bị dạy học với giáo án và thực tế giờ dạy (vì có khi thể hiện trong sổ sách nhưng lên lớp thì dạy chay), khắc phục tư tưởng ngại

sử dụng đồ dùng dạy học nhất là các đồ dùng dạy học khó sử dụng, phức tạp

- Trong quá trình sử dụng, do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan

có những thiết bị dạy học hư hỏng, yêu cầu nhân viên thiết bị chủ động đề xuất