Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao văn hóa đọc cho giáo viên và học sinh trường tiểu học vĩnh hùng

Đối với các trường học, hiện nay cũng đã được quan tâm xây dựng thưviện đạt chuẩn song hiệu quả khai thác thư viện thì vẫn còn nhiều điều phải bàn,đặc biệt là một bộ phận giáo viên và họ

Phần một: PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Mỗi cuốn sách mở ra trước mắt con người những chân trời mới, là ngọnđuốc soi sáng cho con người trên những nẻo đường xa xôi nhất và tăm tối nhấtcủa cuộc đời, là người thầy thắp sáng trong ta nguồn tri thức vô biên, dạy chúng

ta biết sống và biết hy sinh.Nhận xét này đã khái quát một cách chính xác vai tròcủa sách đối với cuộc sống nhân loại Có thể nói sách chính là người bạn tâmgiao chia sẻ mọi nỗi vui, buồn sâu kín của mỗi con người và đọc sách từ lâu đãtrở thành một nhu cầu cần thiết của xã hội loài người Thật vậy, M.Gorki từngnói “Mỗi cuốn sách là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên, tôi tách khỏi con thú

để đi tới gần con người” Vai trò của sách là như vậy song để đọc và cảm nhậnđược sách cũng là một việc vô cùng quan trọng như đọc cái gì, đọc như thế nào,đọc ở đâu và đọc để làm gì đó là câu hỏi mà Văn hóa đọc sẽ có câu trả lời

Như chúng ta đã biết, Văn hóa Đọc - một bộ phận của Văn hóa - là mộttrong những động lực thúc đẩy sự hình thành nên con người mới, những côngdân có hiểu biết, có trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiệnđại - xã hội dựa trên nền tảng của nền kinh tế tri thức

Thông qua Văn hóa Đọc định hướng đọc cho mọi người dân, tuỳ thuộcvào trình độ dân trí, nghề nghiệp và điều kiện sống, có thể tiếp cận được vớithông tin, tri thức phù hợp, hữu ích nhất cho cuộc sống của mình Văn hóa Đọc

có thể giúp cho mỗi cá nhân có một cuộc sống trí tuệ hơn, đẹp đẽ, ý nghĩa, hạnhphúc và hài hòa hơn Chính vì vậy, phát triển Văn hóa Đọc luôn là một vấn đềmang ý nghĩa chiến lược của mọi quốc gia trong việc nâng cao dân trí, góp phầnphát triển bền vững nguồn nhân lực - nhân tố quyết định mọi thành công Xâydựng và phát triển văn hóa đọc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa gópphần đem lại cho dân tộc Việt Nam sức mạnh của trí tuệ trong công cuộc xâydựng và phát triển đất nước

Đánh giá cao tầm quan trọng của Văn hóa Đọc, những năm gần đây BộVăn Hoá - Thể thao và Du lịch đã quyết định chọn ngày 23/4 hàng năm làmngày hội đọc sách của Việt Nam, do Thư viện Quốc gia chủ trì nhằm khuyếnkhích, đưa phong trào đọc sách, báo trở thành thành nét đẹp văn hóa của conngười Việt Nam trong thời kỳ đất nước giao lưu, hội nhập quốc tế

Trên thực tế, có một hiện trạng đáng báo động cho Văn hóa đọc sách củangười dân Việt Nam nói chung và của giới trẻ nói riêng: nguy cơ xuống cấp cả

về chất lượng sách cũng như cả số lượng người đọc Xu hướng đọc hiện nay ít

nhiều có biểu hiện lệch lạc Giới trẻ là đối tượng chúng ta đang hướng tới xâydựng thế hệ đọc tương lai chỉ thích đọc truyện tranh với những nội dung đơngiản, vô bổ, thậm chí thiếu lành mạnh, ngại đọc các loại sách kinh điển, lý luậnđặc biệt là các sách dày, nhiều tập Trong khi đó môi trường đọc chưa thật sự đápứng nhu cầu đọc đa dạng và luôn thay đổi của cộng đồng Nguyên nhân của vănhóa đọc bị xuống cấp rõ ràng là có rất nhiều: Chẳng hạn như do bị văn hóa nghenhìn lấn át, do quá thiếu sách hay, do trẻ em không được giáo dục thói quen đọcsách, do công tác quản lý xuất bản và do Chính vì vậy rất nhiều ý kiến chorằng muốn làm “thức dậy” thói quen đọc sách, thì phải thực hiện nhiều giải phápđồng bộ

Đối với các trường học, hiện nay cũng đã được quan tâm xây dựng thưviện đạt chuẩn song hiệu quả khai thác thư viện thì vẫn còn nhiều điều phải bàn,đặc biệt là một bộ phận giáo viên và học sinh vẫn còn chưa xác định rõ ý thứctrong việc đọc, tầm quan trọng của việc đọc dẫn đến tình trạng thư viện nhàtrường đóng cửa, thay vào đó là làm kho hoặc chỉ là kho chứa sách Đối vớitrường tiểu học Vĩnh Hùng đã được công nhận thư viện Tiên tiến năm 2007, từ

đó đến nay việc bổ sung tài liệu thư viện cũng như trang thiết bị cho thư việnchưa nhiều, hiệu quả khai thác chưa cao Xuất phát từ tình hình chung cũng nhưthực tế của nhà trường bản thân tôi thấy rõ trách nhiệm của nhà quản lý là phảixây dựng thư viện nhà trường đảm bảo yêu cầu thu hút bạn đọc, hấp dẫn bạn đọc

và khai thác tối đa hiệu quả của thư viện Điều quan trọng là cần có được sốlượng bạn đọc trong và ngoài nhà trường để nâng cao văn hóa đọc cho mọingười, góp phần nâng cao dân trí, nâng cao chất lượng giáo dục trong nhàtrường Bằng thực tế công tác quản lý của mình năm học 2015-2016 tôi đã bắttay thực hiện và xin chia sẻ Một số kinh nghiệm chỉ đạo "nâng cao văn hóa đọc"

góp phần nhỏ bé khai thác hiệu quả thư viện trường học và nâng cao chất lượnggiáo dục qua phát triển văn hóa đọc cho giáo viên và học sinh trường học nóichung trường tiểu học nói riêng

2 Mục đích nghiên cứu:

Nhằm nâng cao văn hóa đọc cho cán bộ, giáo viên và học sinh nhàtrường Cụ thể là xây dựng, tổ chức các hoạt động của Thư viện trường học theođúng chức năng và nhiệm vụ của nó Thư viện thực sự trở thành địa chỉ tin cậy

để cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh thường xuyên khai thác, tìm kiếm cácthông tin phục vụ công tác chuyên môn, nâng cao kiến thức, bồi dưỡng chuyên

môn, nghiệp vụ Là nơi thể hiện được tính đoàn kết, thân thiện sáng tạo của họcsinh và cũng là nơi có thể thực hiện các hoạt động giải trí, giảm bớt căng thẳngsau các giờ học trên lớp

3 Đối tượng nghiên cứu:

Văn hóa đọc của cán bộ, giáo viên và học sinh trường tiểu học Vĩnh Hùng

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp khảo sát điều tra thực tế: Điều tra tình hình cơ sở vật chất thưviện nhà trường và hoạt động của thư viện trong thời gian qua

- Phương pháp thống kê: Thống kê số lượng đầu sách và số lượt bạn đọc của thưviện

- Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động của thư viện lớp và thư viện trường

Phần hai: PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

1 Thế nào là Văn hóa đọc?

Cùng với thói quen đọc sách, cách lựa chọn sách (đọc gì?) và kỹ năng đọc (đọcthế nào?) tạo thành văn hoá đọc Có nhiều quan niệm khác nhau về văn hóa đọc.Theo Thạc sĩ Chu Văn Khánh đưa ra quan niệm, văn hóa đọc là một loại hìnhhoạt động văn hóa, bởi lẽ:

+ Đọc sách là tiêu thụ và quảng bá những giá trị văn hóa

+ Các giá trị từ sách báo mà người đọc tiếp nhận, đã được thực thao và làm nền tảng để tiếp tục sáng tạo nên những giá trị mới

+ Vì vậy, có thể xem văn hóa đọc là một chỉ số văn hóa của một cộng đồng, một

xã hội

Còn Thạc sĩ Bùi Văn Vượng coi thuật ngữ văn hóa đọc là đọc sách có văn hóa,hay xây dựng một xã hội đọc sách, trong khi TS Lê Văn Viết quan niệm đọc đếnmột mức độ, trình độ nhất định nào đó thì mới được coi là văn hóa đọc

Dù có nhiều cách hiểu khác nhau, nhưng tựu trung lại, chúng ta hiểu rằng vănhóa đọc là khái niệm đề cao tính nghệ thuật, tính thưởng thức văn hóa đích thực trong việc đọc sách, vượt lên trên khái niệm đọc đơn thuần

2 Vị trí, tầm quan trọng của việc nâng cao văn hóa đọc trong trường tiểu học:

Như chúng ta đã biết, trong chương trình giáo dục bậc tiểu học có nhiềucác môn học, các môn học được biên soạn mang tính tích hợp, tuy nhiên để đạtđược mục tiêu đề ra thì một trong những kỹ năng quan trọng được tập trung rèncho học sinh đó là kỹ năng đọc chủ yếu ở môn Tiếng Việt Vì vậy trong quá trình

thực hiện nhiệm vụ chuyên môn các nhà trường phải căn cứ vào đặc điểm, tìnhhình thực tế để xây dựng kế hoạch thực hiện một cách có hiệu quả cao nhất, phảixác định đúng nhiệm vụ và huy động tối đa các biện pháp giáo dục Một trongnhững biện pháp nâng cao kỹ năng đọc cho học sinh đó là thông qua hoạt độngcủa thư viện trường học Trong tình hình hiện nay với sự bùng nổ của Intenet,của công nghiệp giải trí mở ra cho con người những kênh tri thức mới, trong đó

có sự ra đời của văn học mạng đang trở thành một bộ phận không thể thiếu trongnền văn học toàn cầu Đây có thể xem là trào lưu mới phong phú và đa sắc tháithu hút một lượng độc giả khổng lồ

Có nhiều ý kiến cho rằng, văn hóa đọc đang dần bị mai một, khi giới trẻđang dần quay lưng với sách Ngày nay, với nhiều phương tiện giải trí nghe,nhìn phát triển thì việc cặm cụi dõi mắt trước trang sách có vẻ dần xa lạ vớinhiều với nhiều người đặc biệt thế hệ trẻ

Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII của Đảng khẳng định: "Văn hóa đọc

là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sựphát triển kinh tế xã hội" Văn hóa đọc là một trong những động lực thúc đẩy sựhình thành nên con người mới, những công dân hiểu biết, có trí tuệ để có thểthích ứng sự phát triển của xã hội hiện đại - xã hội dựa nền tảng của kinh tế trithức Gần đây nhất Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa có Công văn số 6841/BGD&ĐT

- GDTX ngày 31 tháng 12 năm 2015 về việc đổi mới thư viện và phát triển vănhóa đọc trong nhà trường phổ thông, Mầm non nhằm phát triển văn hóa đọcbằng cách đổi mới công tác thư viện các trường học

Trong công tác chỉ đạo chuyên môn, bên cạnh việc thực hiện các chủ đề,chủ điểm để tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm giáo dục họcsinh một cách toàn diện và rèn kỹ năng sống cho các em đang được đặc biệtquan tâm Mặt khác công tác xây dựng thư viện chuẩn cũng là mục tiêu để cáctrường học trong cả nước phấn đấu Tuy nhiên, bên cạnh việc xây dựng được thưviện đạt chuẩn rồi để điều hành đi vào hoạt động thì là một việc càng khó hơn,đòi hỏi các nhà trường phải thực sự quan tâm và thấy rõ được trách nhiệm củamình cũng như vai trò của thư viện trường học

Thư viện là nơi cung cấp nguồn kiến thức về xã hội, thiên nhiên, conngười, cuộc sống là một trong những phương tiện nâng cao nhận thức cho mọingười Đối với trường tiểu học Thư viện giúp cho các nhà quản lý có đượcnhững hiểu biết về Luật pháp, về chuyên môn, về nghiệp vụ quản lý Giúp chogiáo viên tìm hiểu và nâng cao kiến thức chuyên môn, có được nghiệp vụ vững

vàng Đặc biệt thư viện trường tiểu học còn giúp cho học sinh có được nhữngphút thư giản bổ ích, gây dựng niềm đam mê đọc, rèn kỹ năng đọc cho các em.

Thật vậy, nâng cao văn hóa đọc là nâng cao giá trị thư viện, giúp conngười say mê đọc và biệt lựa chọn những cái cần thiết và bổ ích để đọc Muốnlàm được điều đó, nhà trường cần định hướng và có kế hoạch chỉ đạo một cách

cụ thể song phải lâu dài nhằm hình thành kỹ năng cho giáo viên và học sinh để

từ đó thầy giáo và học sinh tự giác coi đó là món ăn tinh thần không thể thiếuđược

3 Cơ sở để xác định nội dung nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm:

Trong công cuộc đổi mới của ngành giáo dục hiện nay, việc nâng cao chấtlượng dạy và học là mục tiêu cơ bản nhằm đạo tạo ra nguồn nhân lực vừa hồng,vừa chuyên cho đất nước Mà Bậc tiểu học lại là bậc học nền tảng hình thànhcho học sinh những kiến thức ban đầu để các em có thể tiếp thu kiến thức ở bậchọc tiếp theo Vậy để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh thì đòi hỏingười thầy, người quản lý phải có những kiến thức nhất định, học trò phải cómôi trường học tập tốt Một trong những phương tiện nâng cao nhận thức chocán bộ giáo viên và học sinh đó là nguồn tài liệu tại thư viện nhà trường và say

mê đọc sách

Thực tế cho thấy, trong những năm vừa qua công tác xây dựng thư viện chuẩn đãđược các cấp các ngành quan tâm, số lượng các thư viện trường học đạt chuẩn,đạt xuất sắc đảm bảo theo kế hoạch đề ra, song chất lượng phục vụ của thư viện

có tương xứng với danh hiệu đã đạt được không? Đây là băn khoăn của nhiềungười và bản thân tôi cũng đã thấy được sự buông lỏng trong việc khai thácnguồn tài liệu tại thư viện nhà trường bằng cách nâng cao văn hóa đọc cho giáoviên và học sinh

Để dạt được mục tiêu đó có nhiều nhóm giải pháp, chẳng hạn như nângcao chất lượng đội ngũ, bổ sung cơ sở vật chất - trang thiết bị dạy học, phối kếthợp trong công tác giáo dục tất cả những nội dung trên đều có thể thực hiệnđược mỗi khi các cấp các ngành cùng vào cuộc và bản thân các nhà quản lý phảitrăn trở thực sự

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SKKN

1 Thực trạng:

a Tình hình chung về công tác xây dựng thư viện và hoạt động của thư viện trong các trường học:

Trong những năm vừa qua, phong trào xây dựng thư viện theo tinh thầnQuyết định Số 01/2003/QĐ/BGD&ĐT của các trường học đã được quan tâm.Đối với cả huyện Vĩnh Lộc tính đến thời điểm hiện tại đã có 12/33 trường tiểuhọc, trung học cơ sở đạt thư viện chuẩn, có 15/33 trường tiểu học, trung học cơ

sở đạt thư viện Tiên tiến, chưa có trường học nào đạt thư viện Xuất sắc Đặc biệtcác trường Mầm non trong huyện còn rất xem nhẹ có lẽ vì từ trước đến nay chưa

có sự quan tâm đến công tác xây dựng thư viện cho các trường mầm non và họquan niệm rằng học sinh thì đang còn bé chưa biết đọc Song bện cạnh đó điềuđáng báo động là trong 2 năm học vừa qua trên toàn huyện chưa có thêm thưviện nào được công nhận thêm, phong trào này vô hình dung đã bị lãng quên.Còn các thư viện đã đạt chuẩn hay đạt tiên tiến thì hiện giờ ra sao, liệu có cònđảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định hay không Sở giáo dục và Đào tạo ThanhHóa, Phòng giáo dục và Đào tạo Vĩnh Lộc cũng đã tập trung chỉ đạo các nhàtrường xây dựng tủ sách Pháp luật nhưng công tác hoạt động của thư viện cácnhà trường cũng chưa có mấy khả quan

Phải nói rằng nói đến thư viện trường học thì tất cả các nhà trường đều có, song

để thư viện hoạt động theo đúng nghĩa của nó mang lại hiệu quả trong công tácnâng cao chất lượng dạy và học thì còn nhiều điều phải bàn Các thư viện nhàtrường chủ yếu được xem là nơi việc cất giữ sách và tài liệu tức là kho, còn chứcnăng và nhiệm vụ của thư viện chưa phát huy hết

b Thực trạng Văn hóa đọc:

* Thực trạng văn hóa đọc chung:

Trước khi có các phương tiện nghe nhìn, sách là con đường lớn nhất để conngười tiếp cận thông tin, văn hóa và tri thức Ngày nay, ngoài sách, con ngườicòn tiếp thu thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng như Truyền hình,phim ảnh, Internet Văn hóa đọc vì thế có những bước thay đổi về chất Hiện nay, các phương tiện nghe nhìn tỏ ra có nhiều ưu thế hơn, hấp dẫn hơn sovới sách, và thực tế chúng đang có xu hướng cạnh tranh lấn át văn hóa đọc Nếutrước đây, đọc sách là một thú vui, một thói quen của rất nhiều người thì ngàynay thói quen ấy đang có nguy cơ bị mất dần đi Tất nhiên đối với các nhànghiên cứu khoa học, nhà văn, nhà báo, nhà giáo, sinh viên, học sinh đọc sáchvẫn là một công việc bắt buộc, thường xuyên mà nếu thiếu nó người ta rất khó

để có được một chuyên môn tốt, một khối lượng kiến thức đủ rộng để phục vụcông việc, nhưng đông đảo quần chúng đang có xu hưởng giải trí bằng phimảnh, băng đĩa nhiều hơn Nhiều ý kiến lo ngại rằng ngày nay văn hoá nghe nhìn

ngày càng lấn lướt văn hoá đọc Chẳng cứ ở nước ta mà trên toàn thế giới, mặccho các cảnh báo nghiêm chỉnh về sự lạm dụng các phương tiện nghe nhìn đanglàm cho người ta trở nên ít động não, lười suy nghĩ v v , Vì vậy trong thực tếhiện nay văn hoá nghe nhìn vẫn cứ ngày càng trở nên phổ cập hơn và hấp dẫnhơn Điều đó không có nghĩa là văn hoá đọc sẽ lụi tàn Ngược lại, văn hoá đọc sẽdần dần trở lại ví trí đúng của mình sau cơn chao đảo Bởi lẽ các loại hình vănhoá lành mạnh khác nhau chỉ bổ sung cho nhau chứ không thể triệt tiêu lẫn nhau.Hơn thế nữa văn hoá đọc bao giờ cũng đóng vai trò chủ đạo trong việc truyền bá

và tiếp thu tri thức một cách hệ thống và sâu sắc mà văn hoá nghe, nhìn (vốn cóthế mạnh trong việc cung cấp thông tin và giải trí) không thể làm được.Đọc sách vẫn luôn được khẳng định là một nhu cầu thiết yếu với những thếmạnh riêng của chính nó, một cách thưởng thức văn hóa sang trọng và có chiềusâu; là phương cách tốt nhất để làm giàu có vốn liếng ngôn từ của con người.Những thuộc tính đi liền với việc đọc là suy nghĩ, suy ngẫm, tra cứu, tìm tòi là

cơ sở hữu ích cho việc nâng cao tri thức, hiểu biết, tạo dựng những vỉa tầng sâusắc trong toàn bộ hệ thống kiến thức, nhận thức của mỗi con người.Không thể hình dung nếu một ai đó trong suốt cuộc đời mình không coi trọngviệc đọc mà có thể có được một trữ lượng thông tin, kiến thức lớn Khối lượngkiến thức thu thập được từ việc đọc chính là một thước đo đánh giá tầm vóc trithức của mỗi người

* Thực trạng văn hóa đọc của cán bộ giáo viên trường tiểu học Vĩnh Hùng: +Vài nét về nhà trường: Trường tiểu học Vĩnh Hùng có 3 điểm trường, 1 điểm ở

khu trung tâm, 1 điểm ở khu Sóc Sơn, 1 điểm ở khu Hùng Đồng Nhiều năm liềntrường luôn có số học sinh đông nhất huyện Năm học 2015 - 2016 trường có 17lớp với tổng số 401 học sinh, thu hút 100% trẻ trong độ tuổi đến trường Nhàtrường đã tổ chức cho 100% học sinh được học 10 buổi trên tuần Từ năm học2012-2013 đến nay nhà trường đang thực hiện thí điểm mô hình trường học mới.Năm học 2015-2916, nhà trường có tất cả 37 cán bộ, giáo viên, nhân viên, trong

đó có 9 đ/c đang là hợp đồng ngắn hạn Đội ngũ giáo viên trong trường luônluôn tận tình với nghề, có ý thức tự học tự bồi dưỡng để nâng cao chuyên mônnghiệp vụ, song vẫn còn một số giáo viên việc đổi mới phương pháp dạy họccòn chậm, trình độ sử dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy còn chưacao Cơ sở vật chất của nhà trường cũng đã phần nào đảm bảo cho việc dạy vàhọc Trường có 3 khu Khu trung tâm có 10 phòng học kiên cố, khu Sóc Sơn có

8 phòng học 2 tầng, Khu Hùng Đồng có 2 phòng học cấp 4 Vậy tổng số phòng

học của trường là 20 phòng, trong đó có 18 phòng học kiên cố, 2 phòng cấp 4.Các phòng chức năng đã có, thư viện trường đã xây dựng đảm bảo phục vụ giáoviên và học sinh Các phòng học ở các lớp đã có tủ đựng tài liệu phục vụ họcsinh tại lớp Thiết bị dạy và học đang được bổ sung để phục vụ tốt cho việc đổimới phương pháp giảng dạy Hiện tại nhà trường đang duy trì trường đạt chuẩnQuốc gia mức độ 1.

+Thực trạng việc tham gia đọc sách của cán bộ giáo viên và học sinh: Trong

những năm qua, nhà trường cũng đã có thư viện song điều kiện cơ sở vật chấtcũng như nhận thức của thầy và trò nhà trường trong việc đọc chưa cao nên sốlượng bạn đọc đến với thư viện chưa nhiều, hiệu quả khai thác thư viện chưađảm bảo Học sinh tiểu học thích gần gũi với thiên nhiên, thích đến những nơi cónhiều trò chơi hơn, do đó khi đến thư viện nhà trường mà không có nhiều loạihình vui chơi thì các em dễ chán Đặc biệt là học sinh lớp 1, đầu năm các emchưa biết đọc nên không có em nào thích đến thư viện đó là điều dễ hiểu Vậylàm thế nào để học sinh thích đến thư viện hơn, học sinh đến thư viện không chỉđọc mà còn có nhiều hoạt động khác nữa thì đó cũng là một nội dung đặt ra chonhà trường và các nhà quản lý nói chung và bản thân tôi nói riêng

2 Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên:

Trường tiểu học Vĩnh Hùng được chọn thực hiện thí điểm mô hình trườnghọc mới (VNEN) Trong những năm qua, chất lượng giáo dục cuối năm học cóchuyển biến Học sinh cần được rèn nhiều kỹ năng hơn, trong đó có kỹ năngđọc Từ thực trạng trên, nhà trường đã tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến cán bộ giáoviên và học sinh chưa ham muốn đến thư viện nhiều, chưa đọc sách nhiều, đó là:

- Thực tế thư viện trường đã đạt thư viện chuẩn năm 2007 nhưng kho sách táchriêng, phòng đọc còn hẹp, ánh sáng chưa đủ, trưng bày tài liệu khó cho việc sửdụng và chọn lựa, việc khai thác nguồn tài liệu trong thư viện còn hạn chế Sốlượng bạn đọc đến thư viện chưa nhiều, chưa khai thác hết tiềm năng của thưviện

- Đặc biệt nhận thức về vai trò của việc đọc chưa cao đối với cán bộ, giáo viên

và học sinh nhà trường

- Thái độ và nghiệp vụ phục vụ bạn đọc của nhân viên thư viện chưa thực sự tốt

III CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ THỰC HIỆN:

Với thực trạng trên trong quá trình thực hiện công tác quản lý tại trườngtiểu học Vĩnh Hùng, tôi đã có một số biện pháp chỉ đạo nâng cao văn hóa đọccho cán bộ, giáo viên và học sinh nhà trường trong năm học 2015-2016 như sau:

1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh về vị trí

và tầm quan trọng của sách và văn hóa đọc

Ngay từ đầu năm học, qua các buổi hội họp, sinh hoạt chuyên môn, chúngtôi đã dành một khoảng thời gian cho việc triển khai đến cán bộ, giáo viên nắmđược các văn bản của các cấp về lĩnh vực thư viện và văn hóa đọc Nhưng chúng

ta cũng lưu ý rằng không phải chỉ có một cuộc họp đầu năm mới triển khai côngviệc này mà có thể triển khai trong cả năm học và bất cứ hình thức nào, thời giannào nếu thấy cần thiết

Ngoài ra, những đợt có tài liệu mới về là chỉ đạo cán bộ thư viện tổ chức giớithiệu sách cho bạn đọc Mục giới thiệu sách mới được cập nhật thường xuyên,cán bộ thư viện sẽ là người chịu trách nhiệm chính Vì vậy nhà trường chúng tôiđặc biệt coi trong việc bổ sung tài liệu, đáp ứng nhu cầu của bạn đọc

- Xây dựng chương trình hoạt động ngoại khóa cho các lớp, trong đó tổ công tácthư viện và cốt cán thư viện có trách nhiệm tổ chức thực hiện theo chủ đề cácđợt cao điểm để chọn nội dung hoặc cuốn sách cho phù hợp Khi xây dựng kếhoạch phải căn cứ vào các đợt cao điểm và phải phối hợp với chuyên môn đểthực hiện một cách đồng bộ và có hiệu quả Các hoạt động như tìm hiểu nộidung cuốn sách, các quy định của các văn bản về thư viện

- Tổ chức cho giáo viên và học sinh đăng ký thực hiện kế hoạch hoạt động củathư viện theo tháng, theo tuần, cuối mỗi đợt có đánh giá, khen thưởng kịp thời đểnhân điển hình Ngoài ra, tổ công tác thư viện còn tổ chức cho các lớp cam kếtđến đọc tại thư viện được ít nhất 1 lượt em/ngày/lần Cuối tuần có đánh giá tổnghợp để rút kinh nghiệm

- Tuyên truyền cho giáo viên và học sinh nguyên tắc đọc:

+ Nguyên tắc đầu tiên là đọc là chọn sách: Chúng ta không thể đọc tất cả nhữngđiều cần thiết hoặc đọc tất cả những cuốn sách có trong thư viện Sự mênh mông

và đa dạng của tri thức nhân loại dẫn đường cho những người ham hiểu biết.Nhưng cần ưu tiên cho những cuốn sách thầy cô bắt buộc phải đọc để tìm hiểukiến thức liên quan đến bài học Còn thời gian khác hoặc các độc giả (ngoài nhàtrường) thì đừng đọc những gì mình thích mà phải đọc những gì mình thiếu + Nguyên tắc tiếp theo là đọc là gắn với ghi chép: Ngồi đọc gắn với việc ghichép hiệu quả của nó sẽ tăng lên gấp nhiều lần Thói quen ghi chép buộc các em

từ vô thức sẽ có trách nhiệm với điều mình đọc hay nói cách khác là buộc tư duykhông thể lười biếng Hơn nữa, ghi chép sẽ làm cho quá trình mã hóa tri thức đểchuyển vào bộ nhớ trở nên dễ dàng hơn, hiệu quả hơn Đặc việt là học sinh tiểu

học, tập cho các em thói quen có suy nghĩ và hệ thống những điều vừa đọc vàrèn kỹ năng đọc hiểu cho các em.

+ Nguyên tắc hệ thống sơ bộ kiến thức thu nhận được: Nguyên tắc này giúpngười đọc hiểu rõ mình vừa đọc cái gì có thể tự tổng hợp nội dung vừa đọcđược, nếu có bạn cùng trao đổi thì càng tốt Vì vậy trong quá trình cho giáo viên,học sinh đọc tôi đã yêu cầu nêu tóm tắt nội dung của tài liệu vừa đọc hoặc chobạn đọc khác cùng trao đổi Qua nguyên tắc này rèn cho giáo viên và học sinh óctổng hợp và khả năng hệ thống các nội dung trong một văn bản để nâng cao hiệuquả của việc đọc

Sau khi thực hiện giải pháp này, chúng tôi thấy hiệu quả rõ rệt Đó là cán bộgiáo viên, học sinh hiểu rõ được quyền và trách nhiệm của mình trong việc đọcsách cũng như nâng cao văn hóa đọc, bản thân họ hưởng ứng một cách nhiệt tình

và trở thành một phong trào rầm rộ trong nhà trường Công tác này được thựchiện một cách thường xuyên liên tục và coi như một hoạt động không thể thiếutrong nhà trường

Sau đây là hình ảnh một số buổi tổ chức đọc sách tại thư viện nhà trường:

2 Thành lập và bồi dưỡng kiến thức cho Tổ công tác thư viện và cốt cán thư viện.

- Tổ công tác thư viện và cốt cán thư viện được Hiệu trưởng ra Quyết định

qua sự tham mưu của cán bộ thư viện Khi ra quyết định, Trưởng ban phân công

cụ thể cho từng thành viên và định hướng những việc làm cụ thể trong quá trìnhthực hiện nhiệm vụ Tổ công tác thư viện và cốt cán thư viên có trách nhiệm xâydựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch, ngoài ra còn làm công tác tuyêntruyền đến bạn đọc vai trò của thư viện đối với việc nâng cao kiến thức cho conngười Thành phần Tổ công tác thư viện có đ/c Phó Hiệu trưởng phụ trách cơ sởvật chất làm Tổ trưởng, Cán bộ thư viện là tổ phó và các thành viên là Trưởngban thư viện các lớp cùng một số đại diện phụ huynh các khối lớp Số lượng cácthành viên của Tổ phụ thuộc vào quy mô của thư viện nhà trường, nhưng thường

từ 15 đến 25 thành viên Nói tóm lại những thành viên của Tổ công tác thư viện,cốt cán thư viện là những cá nhân có uy tín, có lòng đam mê đọc, có tinh thầntrách nhiệm cao và làm tốt công tác động viên, tuyên truyền và phải chú ý đếntính kế thừa có nghĩa là học sinh các khối lớp đều được tham gia

- Bồi dưỡng kiến thức về quản lý thư viện cho các thành viên Tổ công tác vàcốt cán thư viện Muốn thực hiện công việc này có hiệu quả thì trước hết cán bộthư viện nắm vững các văn bản hướng dẫn, có nghiệ vụ chuyên về công tác thư

viện tốt Hàng năm nhà trường chúng tôi đã cho cấn bộ thư viện tham gia tậphuấn chuyên môn, đi học tập kinh nghiệm ở các trường khác Cán bộ thư viện cótrách nhiệm tổ chức bồi dưỡng cho các thành viên trong tổ công tác thư viện, cốtcán thư viện ít nhất 2 lần Trong nội dung này chúng tôi cũng đã giúp các thànhviên trong Tổ công tác thư viện, cốt cán thư viện hiểu rõ được vai trò của việcđọc sách đối với mỗi người để từ đó có những biện pháp triển khai phù hợp Qua

đó, các thành viên còn hiểu rằng việc đọc sách là cần thiết không những đối vớigiáo viên, học sinh mà là của cả mọi người Ngoài ra, các buổi thư viện mở cửacác thành viên trong tổ công tác thư viên và cốt cán thư viện có trách nhiệmquản lý và phục vụ bạn đọc, tham gia ghi nhật ký thư viện Hàng tuần Tổ côngtác thư viện và cốt cán thư viện tham gia sắp xếp lại sách, dán gáy những cuốn

bị hư hỏng vào chiều thứ 6 sau khi tan học Những việc làm này lúc đầu khókhăn nhưng sau này các em quen dần và công việc cứ thế tiến hành một cáchthường xuyên liên tục dưới sự chỉ đạo của cán bộ thư viện

3 Bổ sung tài liệu, trang thiết bị cho thư viện và tạo mối quan hệ giữa thư viện với bạn đọc:

Văn hóa đọc được tạo nên nhờ 2 yếu tố đó là thư viện và sự đọc Một thưviện tốt là điều kiện tiên quyết đối với niềm đam mê đọc sách của cá nhân và đốivới văn hóa đọc Một thư viện tốt trước hết phải là một thư viện phong phú và đadạng về tài liệu, sau đó là thuận lợi và thân thiện với bạn đọc Một thư viện lýtưởng phải chứa đựng tất cả những gì nhân loại từng viết ra

Như tôi đã trình bày ở trên, trước đây trường tiểu học Vĩnh Hùng có 1 thư việnxếp loại Tiên tiến vào năm 2007, thư viện rộng 45m2 Năm học 2014-2015 nhàtrường có 1231 đầu sách Kho sách chật chội không đảm bảo ánh sáng ảnhhưởng đến việc chọn sách của bạn đọc Phòng đọc chưa đủ phục vụ bạn đọc, ánhsáng thiếu, trang trí chưa đẹp, bố trí tài liệu chưa khoa học Năm học 2015-2016,nhà trường đã tham mưu với địa phương và Hội cha mẹ học sinh cùng nguồnngân sách tiết kiệm của nhà trường đã xây dựng một thư viện theo đúng nghĩa làthư viện thân thiện Thư viện được thiết kế theo kiểu 2 trong một, cả kho vàphòng đọc Thư viện rộng 100m2, thoáng mát, đảm bảo ánh sáng cũng như thẫm

mỹ tiện dụng và thu hút hấp dẫn bạn đọc Tài liệu được phân rõ thành các loại,được sắp xếp tiện lợi trên các giá, dễ nhìn, dễ lấy Các giá sách được phân loại rõràng theo chủng loại và theo bảng màu Số tài liệu trong thư viện được bổ sungrất phong phú và nhiều chủng loại đặc biệt là sách tham khảo và sách truyệnthiếu nhi Cho đến nay tổng số đầu sách thư viện hiện có là 1.431 đầu sách,