Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép ở trường tiểu học thanh xuân, huyện quan hóa tỉnh thanh hóa

2.2 Thực trạng việc chỉ đạo dạy học lớp ghép ở trường Tiểu họcThanh Xuân 52.3 Các giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép ởtrường Tiểu học Thanh Xuân 82.4 Hiệu quả của sán

2.2 Thực trạng việc chỉ đạo dạy học lớp ghép ở trường Tiểu họcThanh Xuân 52.3 Các giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép ởtrường Tiểu học Thanh Xuân 82.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 18

là điều mà tất cả xã hội quan tâm, đặc biệt là chất lượng học sinh dân tộc thiểu

số Vấn đề phát triển giáo dục miền núi, vùng sâu, vùng xa là một trong nhữngnhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục Nhà nước ta đề ra phương châm pháttriển giáo dục ở miền núi, vùng sâu, vùng xa là: “Thầy tìm trò, trường gần dân”

để đảm bảo quyền trẻ em được học hành, được chăm sóc Xuất phát từ thực tếnày ngành giáo dục đã tổ chức loại hình lớp ghép nhằm tạo điều kiện thuận lợicho người học có cơ hội học tập Dạy học lớp ghép ở nước ta đã có lịch sử khálâu dài Ngày nay, các lớp ghép chủ yếu ở những vùng sâu, vùng xa, dân cưthưa thớt với đa số học sinh là người dân tộc thiểu số Các lớp ghép được thànhlập ở những thôn xóm, bản làng để thu hút trẻ em trong độ tuổi đi học trongcộng đồng đến trường học mà không phải đi xa nên tránh được những rủi rotrên quãng đường đi học cho các em Theo phương châm đó, người giáo viêndạy lớp ghép đã nhường thuận lợi cho các em, nhận khó khăn về mình Lớpghép chính là giải pháp quan trọng để thực hiện mục tiêu quốc gia về phổ cậpgiáo dục Tiểu học Lớp ghép góp phần thực hiện xã hội hóa giáo dục, nâng caodân trí Việc tổ chức lớp ghép làm cho quan hệ giữa gia đình và cộng đồngđược tăng cường Lớp ghép còn nhằm giải quyết tình trạng thiếu giáo viên vàthiếu cơ sở vật chất, tiết kiệm ngân sách cho nhà nước

Thanh Xuân là một trong những xã có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệtkhó khăn của huyện Quan Hóa, Trường Tiểu học có nhiều điểm trường lẻ vàluôn có số lượng lớp ghép đứng đầu huyện Việc nâng cao chất lượng dạy họclớp ghép là cả một quá trình, làm sao để tất cả học sinh đều đảm bảo chấtlượng chuẩn kiến thức, kĩ năng, nhất là đối tượng học sinh ở các bản vùng sâunhư bản Vui, bản Giá và bản Tân Sơn Thực tế việc học của các em chỉ có ởlớp, còn về nhà hầu như các em chưa có thói quen tự học, tự ôn bài Mặt khác,đội ngũ giáo viên của nhà trường liên tục thiếu trong nhiều năm, Ủy ban nhândân huyện điều động số giáo viên tăng cường (Theo quyết định 3678) lên côngtác tại đơn vị từ 3-5 năm chính vì vậy nhiều giáo viên của nhà trường còn lúngtúng trong việc tổ chức lớp học và giảng dạy các lớp ghép Hơn nữa điều kiện

cơ sở vật chất như phòng học, bàn ghế, tài liệu các thiết bị phục vụ dạy học lớpghép còn thiếu chưa đáp ứng được yêu cầu Do đó việc đổi mới hình thức,phương pháp dạy học nói chung và đổi mới hình thức, phương pháp dạy họclớp ghép nói riêng là việc làm rất cần thiết, đòi hỏi người cán bộ quản lý cũngnhư giáo viên trực tiếp đứng lớp không ngừng trau dồi kiến thức, linh hoạttrong thực tiễn chỉ đạo và giảng dạy để nâng cao chất lượng và hiệu quả dạyhọc Là một cán bộ quản lý giáo dục ở một trường Tiểu học việc nghiên cứu để

đề xuất các giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng lớp ghép là vấn đề có tínhcấp thiết

Xuất phát từ những lí do trên tôi chọn nghiên cứu và thực hiện sáng

kiến: “Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép ở trường Tiểu học Thanh Xuân, huyện Quan Hóa tỉnh Thanh Hóa”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, giúp bản thân nâng cao nănglực quản lí, chỉ đạo chuyên môn trường học nói chung và năng lực chỉ đạo dạyhọc lớp ghép nói riêng Giúp giáo viên dạy học lớp ghép có những biện pháp tổchức hoạt động và phương pháp dạy học lớp ghép phù hợp với điều kiện thựctiễn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tại đơn vị nhà trường

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép ở trườngTiểu học Thanh Xuân huyện Quan Hóa tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành nội dung của sáng kiến kinh nghiệm, trong quá trìnhnghiên cứu tôi đã sử dụng một số phương pháp cơ bản sau:

- Tổng hợp lý luận thông qua: Đọc tài liệu và thực tiễn công tác chỉ đạodạy học lớp ghép tại đơn vị Trường Tiểu học Thanh Xuân

- Phương pháp điều tra khảo sát chất lượng học sinh

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến sự nghiệp giáodục, đào tạo nhất là khu vực miền núi, biên cương, hải đảo Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàndiện giáo dục và đào tạo đã nói rõ: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu,

là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tưphát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinhtế-xã hội” Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành thammưu để Đảng và Nhà nước ban hành nhiều chính sách hỗ trợ ở vùng miền núi,vùng đồng bào dân tộc và chỉ đạo các địa phương thực hiện nhằm góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục như: Thực hiện công bằng trong xã hội và một sốchính sách miễn, giảm học phí, cấp học bổng, cho sinh viên vay đi học Huyện

ủy, Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân huyện Quan Hóa luôn quan tâm đếngiáo dục đã ban hành Kế hoạch 593/KH-UBND về việc thực hiện Đề án “Nângcao chất lượng giáo dục, đào tạo miền núi tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013-2020”; Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Quan Hóa ban hành Nghị quyết số 08-NQ/HU, ngày 23/3/2017 về nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn

2017 - 2020; định hướng đến năm 2025 Như vậy yêu cầu nâng cao chất lượnggiảng dạy ở trường Tiểu học là thiết thực, cấp bách đặc biệt nâng cao chất lượnglớp ghép ở các điểm trường lẻ sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả côngtác giáo dục của nhà trường

Khái niệm lớp ghép

“Lớp ghép” là một hình thức tổ chức dạy học, với một giáo viên trongcùng một phòng học, cùng một thời gian, tổ chức học tập cho nhiều nhóm họcsinh thuộc nhiều trình độ khác nhau [3] Như vậy: Lớp ghép là một lớp học chứkhông phải là nhiều lớp học cộng lại Lớp ghép cũng có các thành tố như các lớphọc khác Lớp ghép do một giáo viên tổ chức và điều khiển Trong cùng mộtthời gian, giáo viên phải tổ chức, điều khiển hoạt động của học sinh để mỗi emđều được làm việc tích cực, chủ động Trong lớp ghép mối quan hệ giữa giáoviên với học sinh và giữa học sinh với nhau nằm trong một thể thống nhất.Trong đó HS thuộc các nhóm trình độ (lớp) khác nhau và có mối liên hệ chặtchẽ dưới sự điều khiển của giáo viên Hoạt động học của học sinh trong cácnhóm trình độ mang tính độc lập, tương đối Nhóm trình độ trong lớp ghép đượchiểu là trình độ theo chương trình các lớp do Bộ giáo dục và Đào tạo quy định

Việc tổ chức dạy lớp ghép sẽ thu hút hết số trẻ trong độ tuổi vào học Vị

trí đặt lớp học phải tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ đi học (ở trung tâm bản, gầnnhà dân ) Giáo viên lớp ghép phải hòa nhập trong cộng đồng, được cộng đồngquan tâm, giúp đỡ và qua đó mới phát huy được tác dụng Chất lượng học tậpcủa học sinh lớp ghép phải đảm bảo yêu cầu của chương trình và gần tươngđương như lớp đơn [3]

Dạy học lớp ghép người giáo viên cần chú ý phương pháp dạy học tíchcực trong môi trường dạy học lớp ghép dùng để chỉ những phương pháp dạy học

để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Giúp học sinh hướngtới hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức, giáo viên phải nỗ lực nhiều

so với dạy theo phương pháp thụ động Phương pháp dạy học tích cực hướng tớiviệc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh, nghĩa là tậptrung vào phát huy tích tích cực của học sinh chữ không phải tập trung vào pháthuy tính tích cực của giáo viên [7]

Dạy học là công tác đặc trưng của nhà trường mà trong đó giáo viên làngười đóng vai trò chủ chốt, trong giáo dục, người giáo viên là nhân tố hàng đầu

quyết định chất lượng giáo dục Vì thế trong nhà trường, đội ngũ giáo viên là lực

lượng chính, quan trọng quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường Trongthực tiễn, những nhà trường có đội ngũ giáo viên tâm huyết, nhiệt tình, có nănglực chuyên môn vững vàng cùng với công tác tổ chức việc dạy và học tốt, cơ sởvật chất đảm bảo thì trường đó sẽ có chất lượng giáo dục cao Thiếu một trongcác yếu tố trên thì chất lượng giáo dục sẽ khó đảm bảo Như vậy, đối với nhữngtrường vùng sâu khó khăn việc dạy học lớp ghép đảm bảo chất lượng giáo dụcnếu không được cán bộ quản lý chuyên môn quan tâm chỉ đạo đúng hướng sẽ khóđạt được mục tiêu, yêu cầu giáo dục Việc quản lý, chỉ đạo nâng cao chất lượngkhông phải là vấn đề mới, tuy nhiên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tôi đã tìmtòi, học hỏi, đúc kết kinh nghiệm cho mình về sự chuyển biến chất lượng dạy củagiáo viên cũng như chất lượng học của học sinh lớp ghép trong nhà trường

2.2 Thực trạng việc chỉ đạo dạy học lớp ghép ở trường Tiểu học Thanh Xuân

2.2.1 Đặc điểm tình hình chung

Thanh Xuân là xã có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn của huyệnQuan Hóa, địa bàn rộng, địa hình phức tạp, đèo dốc, sông suối chia cắt, giaothông không thuận lợi nhất là vào mùa mưa lũ Tổng số dân trong xã tính đếnthời điểm tháng 1/2019 là 2.965 người, với ba dân tộc anh em cùng chung sống

là Thái, Mường, Kinh Trình độ dân trí còn thấp, cuộc sống của người dân còngặp rất nhiều khó khăn Toàn xã có 6 bản là: Vui, Giá, Sa Lắng, Thu Đông, TânSơn và Éo Trường Tiểu học Thanh Xuân có 05 điểm, điểm trường chính đặt tạitrung tâm xã (Bản Éo) Khoảng cách từ điểm trường chính vào trường Giá là 12km; điểm trường Vui là 9 km, điểm trường Tân Sơn 5 km , Điểm trường SaLắng 2 km Năm học 2017-2018 nhà trường thực hiện: 20 lớp với tổng số 265học sinh (Trong đó lớp ghép 6 lớp: 72 học sinh, số lớp ghép toàn huyện là 40lớp: 439 học sinh) Năm học 2018-2019 nhà trường thực hiện: 19 lớp với tổng

số 281 học sinh (Trong đó lớp ghép 6 lớp: 85 học sinh, số lớp ghép toàn huyện

là 37 lớp: 491 học sinh) Do đặc thù địa lý của xã Thanh Xuân nên các năm họctrường Tiểu học Thanh Xuân cũng là đơn vị có số lớp ghép cao nhất so với cácđơn vị khác trên địa bàn huyện Quan Hóa

2.2.2 Thực trạng chất lượng học sinh lớp ghép

Kết quả khảo sát chất lượng học sinh của 6 lớp ghép thời điểm tháng 9năm học 2018-2019 của hai môn Toán và Tiếng Việt tại đơn vị trường Tiểu họcThanh Xuân đạt được kết quả như sau:

Bảng 1: Kết quả khảo sát chất lượng học sinh lớp ghép thời điểm trung

2.2.3 Thuận lợi và khó khăn của giáo viên dạy lớp ghép

Trong quá trình chỉ đạo thực hiện chỉ đạo dạy học lớp ghép ở trường Tiểuhọc Thanh Xuân huyện Quan Hóa tỉnh Thanh Hóa có những thuận lợi sau:

Phòng Giáo dục và Đào tạo Quan Hóa luôn quan tâm chỉ đạo sát sao cáchoạt động nâng cao chất lượng giáo dục đặc biệt chất lượng điểm trường lẻ

Đội ngũ giáo viên dạy lớp ghép, có trình độ đào tạo đạt chuẩn và trênchuẩn, nhiệt tình trong giảng dạy

Nhà trường tạo điều kiện để cán bộ quản lý, giáo viên được tham dự đầy

đủ những chuyên đề về dạy học lớp ghép do nhà trường, phòng Giáo dục và Đàotạo tổ chức Tất cả giáo viên đều được thao giảng định kì ít nhất 2 lần/năm học(trong đó có một tiết thao giảng ở lớp ghép) tại cấp trường để học hỏi và trau dồikiến thức, kinh nghiệm giảng dạy Nhà trường thống nhất phương pháp dạyđồng bộ trong khối xây dựng tiết dạy tốt góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.Đặc biệt là vào cuối tháng 11/2017 Ban Giám hiệu nhà trường đã chủ động tổchức tập huấn các chuyên đề dạy học lớp ghép cho tất cả cán bộ giáo viên nhàtrường Sau tập huấn Ban giám hiệu nhà trường tiếp tục chỉ đạo cho các tổ khốichuyên môn thực hành xây dựng tiết dạy điển hình cho tất cả cán bộ giáo viên

nhà trường mà trọng tâm là dành ưu tiên cho các thầy cô được điều động theoQuyết định 3678 từ các trường trung tâm huyện, giáo viên dạy lớp ghép Các tàiliệu, văn bản hướng dẫn tập huấn dạy lớp ghép cấp đầy đủ tới giáo viên.

Nhà trường thực hiện khá tốt công tác xã hội hóa ở các điểm trường lẻ,Vui, Giá, Tân Sơn (tu sửa phòng học, lắp đặt hệ thống điện sáng …)

Học sinh đa số đều ngoan, chăm chỉ trong học tập

Chế độ cho giáo viên lớp ghép chi trả đầy đủ, kịp thời đúng quy định.Khó khăn: Đa số giáo viên dạy lớp ghép là người nơi khác đến Cơ sở vậtchất, phòng học, bàn ghế, thiết bị dạy học, tài liệu còn thiếu thốn Ở bản ngườigiáo viên phải đảm nhiệm một khối lượng công việc thường là quá lớn, vừa dạyhọc vừa phải tham gia các công việc xã hội theo yêu cầu của địa phương

2.2.4 Nguyên nhân tồn tại học sinh chưa hoàn thành nhiệm vụ học tập ở lớp ghép

Qua tìm hiểu và nghiên cứu tôi đã tìm ra một một số nguyên nhân dẫn đếnchất lượng học sinh lớp ghép còn thấp tại đơn vị như sau:

Về giáo viên

Giáo viên thường xuyên luân chuyển, nhất là số thầy cô giáo miền xuôilên công tác ở miền núi, số giáo viên điều động chuyển đến, số giáo viên mớituyển dụng, hợp đồng trường chưa có kinh nghiệm dạy học lớp ghép cho nêncác thầy cô rất bỡ ngỡ và lúng túng khi dạy lớp ghép

Trình độ của giáo viên chưa đồng đều, mặc dù tỷ lệ giáo viên có trình đàotạo trên chuẩn đạt cao, song khoảng cách giữa trình độ đào tạo và năng lựcchuyên môn không đồng nhất, chưa có nhiều sáng tạo trong việc đổi mớiphương pháp dạy học vì vậy chất lượng các giờ dạy học chưa cao

Một bộ phận giáo viên sử dụng hình thức và phương pháp dạy học lớpghép chưa phù hợp với các đối tượng học sinh có trình độ khác nhau, chưa thực

sự quan tâm đến tất cả các đối tượng học sinh trong cả lớp mà chỉ chú trọng một

số em có năng lực; giáo viên chưa nắm bắt tâm lý từng học sinh, chưa động viênkhéo léo kịp thời đối với những tiến bộ của học sinh

Về phụ huynh

Sự quan tâm của một bộ phận cha mẹ học sinh còn nhiều hạn chế Đờisống của nhân dân đa số còn khó khăn nhiều phụ huynh vì cuộc sống mưu sinhnên phải rời xa quê hương kiếm sống, họ gửi con ở nhà cho ông bà hoặc anh em

họ hàng nên không có điều kiện quan tâm đến việc học cũng như sinh hoạt củacon em mình

Về học sinh

Học sinh đang học tại nhà trường đa số là người dân tộc Mường và Thái(chiếm tới 99%) nên vốn Tiếng Việt của các em còn nghèo nàn nhất là học sinhđầu cấp, vốn từ chưa phong phú dẫn đến các em gặp nhiều khó khăn trong việc

sử dụng Tiếng Việt trong học tập cũng như trong giao tiếp

Đa số học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy côgiáo, ít sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động Các em chưa xác định rõđộng cơ học tập, còn lười suy nghĩ, lười đọc bài, coi việc học không phải củamình nên thường học qua loa, chiếu lệ nên chất lượng chưa cao.

Kỹ năng sống và kỹ năng giao tiếp của các em còn hạn chế

Về nhà trường

Năm học 2018-2019 tổng số cán bộ - giáo viên – nhân viên nhà trườngđược giao là 23 người; trong đó Ban Giám hiệu 03 người, giáo viên 19 người(có 3 Giáo viên nhà trường hợp đồng) và kế toán 01 người Trình độ Đạihọc: 16, Cao đẳng: 6, Trung cấp: 01 .Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh: 0, cấphuyện: 8, cấp trường: 11

Năm học 2018-2019 toàn trường có 6 lớp ghép với 85 học sinh, cụ thể:Khu Vui: 2 lớp (Lớp ghép 2 + 3 (4 học sinh + 7 học sinh), Lớp ghép 4 + 5 (9học sinh + 4 học sinh); Khu Tân Sơn: 2 lớp (Lớp ghép 2 + 3 (7 học sinh + 11học sinh) Lớp ghép 4 + 5 (12 học sinh +7 học sinh); Khu Vui: 1 lớp (Lớpghép 1 + 2 (4 học sinh + 3 học sinh); Khu Giá: 1 lớp (Lớp ghép 4 + 5 (9 họcsinh + 8 học sinh)

Ban Giám hiệu nhà trường có 03 đồng chí trong đó 01 đồng chí Phó Hiệutrưởng liên tục đi học trong năm (Lớp trung cấp Lý luận chính trị - Hành chính

và lớp Quản lý giáo dục 3,5 tháng) Đây là những yếu tố gây không ít khó khăntrong việc chỉ đạo công tác dạy học tại đơn vị nói chung và chỉ đạo dạy học lớpghép nói riêng

2.3 Các giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép ở trường Tiểu học Thanh Xuân

2.3.1 Chỉ đạo công tác tuyên truyền; tổ chức tập huấn chuyên đề “dạy học lớp ghép”; xây dựng tiết dạy điển hình tại trường

a) Công tác tuyên truyền

Bản thân tôi được chủ tịch UBND huyện Quan Hóa quyết định điều vềtrường Tiểu học Thanh Xuân công tác từ ngày 16/8/2017; sau ngày khai giảngtôi trực tiếp xuống các bản nắm bắt về điều kiện cơ sở vật chất phòng học, cáctrang thiết bị phục vụ cho công tác dạy và học Qua trò chuyện với các thầy côgiáo trong các điểm trường, cán bộ quản lý các bản Vui, Giá, Thu Đông, TânSơn, Sa Lắng đặc biệt là khảo sát chất lượng học sinh lớp ghép Tôi nhận thấy:Điều kiện cơ sở vật chất phòng học, các trang thiết bị phục vụ cho công tác dạyhọc cơ bản chưa đáp ứng cho việc tổ chức dạy lớp ghép Các thầy cô giáo đa sốcòn lúng túng về phương pháp, cách thức tổ chức, cách lập kế hoạch dạy học lớpghép; chất lượng môn toán và Tiếng Việt rất thấp tỉ lệ học sinh hoàn thànhnhiệm vụ học tập chỉ đạt 59% Từ thực trạng trên tôi tham mưu với Hiệu trưởng:Muốn nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép thì trước tiên cần phải làm tốt côngtác tuyên truyền về vị trí vai trò dạy học lớp ghép trong tập thể Hội đồng Sưphạm nhà trường tiếp đến là các tổ chức đoàn thể chính quyền địa phương vàsau cùng là phải cho từng người dân hiểu được ý nghĩa tầm quan trọng của công

tác dạy học lớp ghép Để làm được điều này thì chúng tôi vận động các thầygiáo phải cắm bản, phải xem mình là một hộ dân của bản, phối hợp với ban quản

lý bản lồng ghép tuyên truyền vào các buổi họp dân Bài tuyên truyền cần ngắngọn, dễ hiểu phù hợp với đối tượng Khi bà con đã thông thì việc tiếp theo là vậnđộng công tác xã hội hóa: Lắp đặt hệ thống điện sáng, đóng bàn ghế, mua bảnglớp đạt chuẩn quy định, sách vở, đồ dùng học tập cho học sinh…

b) Tổ chức tập huấn chuyên đề “dạy học lớp ghép”; xây dựng tiết dạy điển hình tại trường

Số giáo viên được tham gia tập huấn dạy lớp ghép của các năm học trướcchỉ còn 02 đồng chí (trong đó 01 giáo viên nữ và 01 giáo viên nam) Mà số lớpghép chủ yếu nằm ở bản khó khăn nên chỉ có những giáo viên nam mới có khảnăng cắm bản Vấn đề đặt ra là: Để nâng cao được chất lượng dạy học lớp ghépthì những giáo viên dạy lớp ghép phải được tập huấn để nắm được cách thức tổchức, xây dựng kế hoạch và phương pháp dạy học lớp ghép Tôi mạnh dạn thammưu với Hiệu trưởng tổ chức tập huấn ngay tại trường cho tất cả cán bộ giáoviên nhà trường Nội dung tập huấn tập trung vào 3 chuyên đề:

Chuyên đề 1: Những vấn đề chung về dạy học lớp ghép

Chuyên đề 2: Kế hoạch dạy học lớp ghép

Chuyên đề 3: Phương pháp dạy học tích cực trong lớp ghép

Bản thân tôi là một cán bộ quản lý chuyên môn trường học lâu năm vàcũng đã tham gia tập huấn khá nhiều chuyên đề trong đó có các chuyên đề vềdạy học lớp ghép và bản thân cũng tìm tòi nghiên cứu một số tài liệu dạy họclớp ghép nên tôi đề nghị với đồng chí Hiệu trưởng được làm Báo cáo viên và trợgiảng là 02 đồng chí giáo viên đã có thâm niên dạy lớp ghép là đồng chí BùiNgọc Sơn và đồng chí Hà Thị Tượng Sau khi tập huấn tôi chỉ đạo cho các tổchuyên môn xây dựng tiết dạy điển hình và thực hành dạy tổ chức góp ý rút kinhnghiêm Việc xây dựng tiết dạy điển hình được thực hiện vào các buổi sinh hoạtchuyên môn tổ có sự tham dự của các đồng chí trong ban giám hiệu Khi xâydựng tiết dạy điển hình tôi chỉ đạo tổ khối phải đưa các phương pháp dạy họctích cực vào tiết dạy một cách linh hoạt, phù hợp đối tượng học sinh Để thựchiện thành công thành công tiết dạy mẫu tại đơn vị người giáo viên phải nắmvững “Phương pháp dạy học tích cực” và vận dụng một cách tích cực để đạthiệu quả

Trong dạy học lớp ghép cần chú trọng đến phương pháp tự học của họcsinh, giáo viên hướng học sinh cách thức rèn luyện và tự học, tự tìm ra phươngpháp học tốt nhất để có thể tự nắm bắt kiến thức mới Kiến thức mới sẽ đượcgiáo viên kiểm định và đảm bảo chắc chắn đấy là kiến thức chuẩn Ưu tiênphương pháp học nhóm, tập thể Với phương pháp học tích cực, giáo viên phảibiết cách chia nhóm và giúp các học sinh phối hợp cùng với nhau để tìm raphương pháp học tốt nhất

Chính vì thế, điều quan trọng là giáo viên phải biết cách vận dụng phươngpháp dạy học tích cực để có thể giúp học sinh nhanh chóng thích nghi vớiphương pháp học tích cực, chủ động này

2.3.2 Chỉ đạo việc khảo sát phân loại đối tượng học sinh và sử dụng các hình thức tổ chức dạy học lớp ghép

Muốn dạy học lớp ghép có hiệu quả, trước hết người giáo viên cần nắmchắc các đối tượng học sinh ở các nhóm trình độ trong lớp mình phụ trách Ngay

từ đầu năm học tôi chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lớp tiến hành khảo sát chấtlượng học sinh của lớp mình phụ trách (có sự giám sát của Ban Giám hiệu) lấykết quả, sau đó tiếp tục theo dõi trong quá trình học tập cho hết tháng 9 Từ kếtquả kiểm tra khảo sát kết hợp việc theo dõi trong quá trình học tập giáo viên có

cơ sở chính xác để phân loại đối tượng học sinh theo các nhóm trình độ khácnhau Như vậy khi giáo viên nắm chắc và phân loại được các đối tượng học sinhthì giáo viên sẽ lựa chọn được các hình thức tổ chức lớp học, phương pháp dạyhọc phù hợp với các đối tượng, từ đó nâng cao chất lượng học tập cho mỗi đốitượng học sinh của lớp Người giáo viên cần lựa chọn các hình thức tổ chức dạyhọc lớp ghép như sau:

* Dạy học chung cả lớp

Dạy học chung cả lớp là phương tiện hiệu quả để chuyển tải những thông

tin đến được một số lượng lớn người nghe cùng một lúc Hình thức này thườngđược sử dụng để giới thiệu những vấn đề chung trong nội dung chung hay đểhọc sinh cùng thảo luận những chủ đề có liên quan đến kinh nghiệm, kiến thứccủa nhiều người Hình thức tổ chức này thường được dùng khi mở đầu và kếtthúc của mỗi tiết, mỗi buổi học hay trong dạy học các môn học đòi hỏi phải trìnhbày những thông tin chung cho học sinh của các nhóm trình độ trong cùng mộtlớp, ví dụ như khi dạy các môn: Âm nhạc, Thể dục, Mĩ thuật, đạo đức và cáchoạt động vui chơi, Tăng cường Tiếng Việt, lao động Tổ chức dạy học chungcho cả lớp ghép sẽ giúp cho giáo viên giảm được số lượng giáo án phải soạn và

có thể tập trung vào điều khiển các hoạt động của học sinh trong giờ học nhưmột đơn vị lớp học thống nhất (lớp đơn) Tuy nhiên hình thức tổ chức dạy họcnày sẽ khó có thể đáp ứng được các nhu cầu khác nhau của các cá nhân ở cáctrình độ khác nhau, hình thức tổ chức dạy học này trong dạy lớp ghép còn cónhiều điểm hạn chế Vì vậy khi giáo viên sử dụng hình thức dạy học này tôi đãlưu ý cho giáo viên cần phải lựa chọn và điều chỉnh nội dung kiến thức sao chophù hợp với các đối tượng ở các nhóm trình độ khác nhau

* Dạy học trực tiếp cá nhân

Thời gian dạy học trực tiếp cho cá nhân nên ngắt đoạn, mỗi đoạn khôngquá kéo dài để có thời gian dạy cho số đông học sinh trong lớp Việc sắp xếpchỗ dạy học trực tiếp cho cá nhân sao cho giáo viên vừa có điều kiện giúp đỡcho cá nhân đó lại vừa không ảnh hưởng đến hoạt động của cá nhân khác Giáoviên và học sinh phải chuẩn bị đầy đủ tài liệu để tiếp nhận thông tin bằng nhiềubiện pháp thích hợp Khi đối thoại “tay đôi” giữa học sinh và giáo viên chỉ traođổi nhỏ đủ để hai người nghe được, tránh nói to làm ảnh hưởng đến các em họcsinh khác Nếu một nhóm trình độ có ít học sinh thì giáo viên nên tổ chức đượcnhiều hoạt động trực tiếp đến từng cá nhân thì hiệu quả dạy học càng đạt hiệuquả cao Để dạy học trực tiếp cá nhân có hiệu quả ngoài nghệ thuật phối hợp,

điều hành hợp lý của giáo viên, thì còn phải kể đến sự đóng góp to lớn của cácphương tiện và tài liệu dạy học, đặc biệt là phiếu học tập Nhờ đó mà trong mọithời điểm của một tiết học, học sinh nào cũng bị thu hút vào một hoạt động họctập cụ thể

Giáo viên thực hiện dạy học trực tiếp cho cá nhân học sinh trong lớp làhình thức tổ chức dạy học giữa thầy và một trò, dựa trên yêu cầu cụ thể của cánhân đó Dạy học cá nhân được coi là một cách dạy học có hiệu quả khá tốt bởi

nó đáp ứng được tốt nhất mức độ yêu cầu và phát triển của cá nhân học sinh.Tuy nhiên, không thể dạy học cá nhân cho tất cả học sinh trong lớp ghép mà chỉ

có thể sử dụng cho một số ít học sinh đặc biệt, thường là những em tiếp thuchậm hơn các bạn khác: Với cùng một khoảng thời gian hình thành kiến thứcmới, trong khi các học sinh khác đã hiểu bài, biết vận dụng kiến thức thì họcsinh kém vẫn chưa biết vận dụng để thực hành kĩ năng Trong khi luyện tập thựchành, các học sinh khác đã hoàn thành hết các bài tập theo chuẩn, có em còn làmhết các bài tập trong sách giáo khoa thì học sinh kém mới chỉ giải được một bàihoặc một hai phần trong bài học

Để dạy học trực tiếp cho cá nhân trong giờ học, giáo viên cần phải cónhững biện pháp điều khiển thích hợp với hoạt động học tập của các học sinh vàcác nhóm học sinh khác Thường xuyên gần gũi, tìm hiểu, quan tâm lắng nghemong muốn của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh nói lên những suy nghĩ củamình để giáo viên nắm bắt được tâm sự, nguyện vọng, sở thích thái độ học tậpcủa học sinh từ đó sẽ có tác động đúng hướng kích thích các em học tập Luônhọc hỏi nghiên cứu để nâng cao năng lực chuyên môn và lựa chọn phương phápdạy học phù hợp đối tượng học sinh lớp mình phụ trách

* Dạy học theo nhóm nhỏ vận dụng cách dạy tương đồng của mô hình trường VNEN và SEQAP vào dạy học lớp ghép

Dạy học theo nhóm nhỏ là hình thức dạy học mà giáo viên phân chia họcsinh trong nhóm cùng trình độ trong lớp ghép thành các nhóm nhỏ 2 đến 4 em

để các em thực hiện những nhiệm vụ học tập Đây là hình thức tổ chức hoạtđộng học tập độc lập của học sinh Hình thức dạy học này có ý nghĩa rất quantrọng trong dạy học nói chung và dạy học lớp ghép nói riêng, không chỉ vì nócho phép giáo viên có điều kiện để làm việc trực tiếp với các nhóm trình độ khácnhau hay cá nhân trong lớp mà nó có khả năng giáo dục rất lớn đối với học sinh.Hình thức dạy học này được vận dụng hiệu quả trong việc dạy các nhóm nhỏhọc sinh có cùng trình độ Với hình thức dạy học theo nhóm nhỏ được ápdụng, tôi thấy đem lại hiệu quả khá khả thi, bởi vì học sinh ở vùng dân tộc tínhhoạt động độc lập chưa cao, nhưng khi phân chia thành các nhóm nhỏ đã tạođược điều kiện mạnh dạn, sự chia sẻ giữa các bạn trong nhóm, giữa thầy và trò Trong quá trình chỉ đạo chuyên môn tôi đã mạnh dạn cho giáo viên ápdụng các hình thức dạy học trên vào dạy học lớp ghép, giáo viên đã nhận thấyrằng việc dạy học theo nhóm nhỏ đem lại nhiều kết quả: Tạo cho học sinh mạnhdạn, nâng cao dần kỹ năng giao tiếp cho học sinh, tạo cho các em làm việc hợptác chia sẻ với các bạn trong nhóm…Dạy học theo nhóm nhỏ giúp cho tỷ lệ