Một số giải pháp tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trường tiểu học

Cùng với các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là yêu cầu vô cùng quan trọng, một nội dung không thể tách

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Giáo dục trẻ em là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng mà cả xã hội đều

quan tâm, bởi vì “Trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai” Để ngày mai thế giới

có những vĩ nhân, xã hội có những người công dân tốt thì ngay ngày hôm nay, khi trẻ em là những mầm non mới nhú, thế hệ đi trước phải có trách nhiệm dạy

dỗ, hướng dẫn trẻ em đi đúng hướng Đúng như lời Bác Hồ dạy: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Thời

thơ ấu rất quan trọng đối với sự phát triển nhân cách con người Đứa trẻ ngày hôm nay và mai sau trở thành người như thế nào là tuỳ thuộc một phần quyết định ở chỗ các em đã trải qua ngày thơ ấu như thế nào, ai là người dìu dắt các

em trong những ngày thơ ấu ấy, những gì của thế giới xung quanh đi vào trái tim

và tâm hồn của các em

Mặc dù nhiệm vụ giáo dục trẻ em được cả xã hội quan tâm nhưng quan trọng hơn

cả vẫn là nhà trường, đặc biệt là Trường tiểu học Bởi lẽ nhà trường nói chung và Trường tiểu học nói riêng là nơi kết tinh trình độ văn minh của xã hội trong công tác giáo dục trẻ em Trường tiểu học không chỉ là nơi trẻ tiếp thu kiến thức khoa học mà còn là nơi giáo dục các em trở thành người có ích cho xã hội Vì vậy, trẻ em phải được

giáo dục toàn diện Bác Hồ đã nói: “Người có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó Người có tài mà không có đức là người vô dụng” Để tạo nên con người phát triển

toàn diện thì yêu cầu tất cả các lực lượng trong và ngoài nhà trường đều chung tay giáo dục và chăm sóc trẻ em, tạo mọi điều kiện để trẻ em phát triển toàn diện Cùng với các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là yêu cầu vô cùng quan trọng, một nội dung không thể tách rời của quá trình giáo dục Tiểu học Mục đích của quá trình giáo dục kỹ năng sống

là trang bị cho học sinh những kỹ năng cơ bản, cần thiết nhất để các em có thể thích ứng với cuộc sống xã hội thời hiện đại Mặt khác, rèn kỹ năng sống cho học sinh được xác định là một trong những nội dung quan trọng, cơ bản của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ảnh hưởng tới quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này của các em Trong mỗi chúng ta không phải sinh ra đã có kỹ năng sống Kỹ năng sống chỉ được hình thành và phát triển trong qúa trình học tập, rèn luyện, thực hành trải nghiệm trong cuộc sống hằng ngày ở trường, ở gia đình và ngoài xã hội Việc làm quen với các môn học và quá trình thực hiện các hoạt động giáo dục ở trong nhà trường nhằm hình thành và xây dựng cho các em kỹ năng sống như: Giao tiếp, thuyết trình, làm việc theo nhóm, kỹ năng hợp tác… sẽ giúp các em tự tin, chủ động biết cách xử lý mọi tình huống trong cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợi những khả năng tư duy sáng tạo, biết phát huy thế mạnh của các em Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh sẽ hình thành và tập dượt cho các em những hành vi, thói quen, kỹ năng xử lý các tình huống diễn ra trong cuộc sống, có thói quen rèn luyện sức khỏe, ý thức bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước và các tệ nạn xã hội trong nhà trường và trong cuộc sống hàng ngày của các em

Tuy nhiên trong thực tế việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống qua các môn học còn mang tính chất gò ép, chất lượng hiệu quả chưa cao, bị hạn chế bởi thời lượng và nội dung chương trình của môn học Hơn nữa, giáo dục kỹ năng sống phải thông qua hoạt động vì chỉ có thông qua hoạt động mới có thể hình thành kỹ năng, nâng cao nhận thức, phát triển thái độ, tình cảm, niềm tin, bản lĩnh cũng như sự năng động, sáng tạo ở học sinh, mà hoạt động lại là thế mạnh, đặc trưng của giáo dục ngoài giờ lên lớp Khi tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp các em được thực hành qua hình thức hội thi

“Rung chuông vàng”, sân khấu hóa, chăm sóc vườn hoa cây cảnh, nghĩa trang liệt sĩ, người có công…từ đó giúp các em hình thành những kỹ năng cơ bản, thói quen, hành

vi tốt trong cuộc sống Để giúp các em trường tiểu học Cẩm Giang có những thói quen, hành vi ứng xử, kỹ năng xử lí tốt các tình huống sảy ra trong cuộc sống Trong những năm học gần đây, bên cạnh tích hợp kỹ năng sống vào các môn học nhà trường luôn phối hợp với Đội thiếu niên TPHCM tổ chức cho các em nhiều hình thức, hội thi nhằm trang bị cho các em những kỹ năng cơ bản nhưng kết quả chưa đạt được như mong muốn Vì vậy vấn đề đặt ra cho ban giám hiệu nhà trường luôn trăn trở tìm ra những biện pháp tích cực để đưa nội dung “Giáo dục kỹ năng sống” cho học sinh trong nhà trường ngày càng đạt kết quả cao hơn Xuất phát từ lý do trên, tôi lựa chọn

đề tài: “ Một số giải pháp tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Cẩm Giang - Cẩm Thủy - Thanh Hóa”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu cơ sở lí luận về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua đó khảo sát thực tế, đánh giá thực trạng về tổ chức các hoạt động giáo dục về kĩ năng sống cho học sinh tại trường Tiểu học Cẩm Giang - Cẩm Thủy - Thanh Hóa Nhằm tiếp tục thực hiện tốt phong trào xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” và góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết 29//NQ-TW về đối mới căn bản toàn diện giáo dục

Thông qua giáo dục KNS giúp cho các em học sinh của nhà trường tự tin, chủ động xử lý linh hoạt các tình huống ở tường cũng như ở nhà của các em

Có một số giải pháp thiết thực tổ chức các hoạt động giáo dục về kỹ năng sống cho học sinh tại nhà trường

1.3 Đối tượng nghiêu cứu:

Cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, cán bộ nhân dân địa phương trường Tiểu học Cẩm Giang - Cẩm Thủy - Thanh Hóa

Một số giải pháp tổ chức các hoạt động giáo dục về kỹ năng sống cho học sinh thông qua tất cả các hoạt động giáo dục trong nhà trường

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Nghiên cứu tài liệu giáo trình, tạp chí, báo chí, các văn bản chỉ đạo của ngành

về những nội dung có liên quan đến giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học Phương pháp đàm thoại, trao đổi; phỏng vấn, quan sát, hội nghị phụ huynh học sinh

…về giáo dục kỹ năng sống Qua đó tiến hành điều tra, thu thập, xử lý thông tin

2: NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Trước hết mỗi chúng ta cần hiểu như thế nào là kỹ năng sống: Trong những năm

90 của thế kỉ XX, thuật ngữ “Kỹ năng sống” đã xuất hiện trong một số chương trình giáo dục của UNICEF, trước tiên là chương trình “Giáo dục những giá trị sống” với 12 giá trị cơ bản cần giáo dục cho thế hệ trẻ Những nghiên cứu về KNS trong giai đoạn này mong muốn thống nhất một quan điểm chung về KNS cũng như đưa ra một bảng danh mục các KNS cơ bản mà thế hệ trẻ cần có

Thuật ngữ “Kỹ năng sống” được người Việt Nam bắt đầu biết đến từ chương trình của UNICEF (1996) “Giáo dục KNS để bảo vệ sức khỏe và chống HIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài nhà trường” Thông qua quá trình thực hiện chương trình này, nội dung của khái niệm KNS và giáo dục KNS ngày càng được mở rộng

Trong giai đoạn đầu tiên, khái niệm kỹ năng sống được giới thiệu trong chương trình này chỉ bao gồm những kĩ năng sống cốt lõi như: kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng kiên định và kỹ năng đạt mục tiêu Ở giai đoạn này, chương trình chỉ tập trung vào các chủ đề giáo dục sức khỏe của thanh thiếu niên Giai đoạn 2 của chương trình tập trung vào chăm sóc và giáo dục trẻ, nhà trẻ, trẻ mẫu giáo và chú trọng các nội dung như: phát triển thể chất, nhận thức, phát triển ngôn ngữ, tình cảm, nghệ thuật và thẩm mỹ của trẻ Trong tất cả các nội dung đều chứa đựng nội dung kỹ năng sống

Kỹ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Kỹ năng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong não bộ của con người Kỹ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục hoặc rèn luyện của con người

Tổ chức Y tế thế giới WHO định nghĩa kỹ năng sống là “Khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày”

Khái niệm giáo dục KNS cũng được hiểu theo nghĩa rộng, hẹp khác nhau ở các cấp độ xã hội và cấp độ nhà trường Ở cấp độ nhà trường, khái niệm giáo dục chỉ quá trình giáo dục tổng thể được thực hiện thông qua hoạt động giáo dục Hoạt động giáo dục là những hoạt động do nhà trường tổ chức thực hiện theo chương trình giáo dục, trực tiếp điều hành và chịu trách nhiệm về chúng

Kỹ năng sống được hình thành thông qua quá trình xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở giúp người học có

cả kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng tích hợp Do vậy kỹ năng sống phải được hình thành cho học sinh thông qua con đường đặc trưng - hoạt động giáo dục Trong giáo dục tiểu học, kỹ năng sống tập trung vào các kỹ năng chính, kỹ năng cơ bản như nghe, nói, đọc, viết, tính toán ; coi trọng đúng mực các kỹ năng

sống trong cộng đồng, kỹ năng giao tiếp nơi công cộng, kỹ năng ứng phó với căng thẳng, kỹ năng hợp tác, kỹ năng tìm kiếm, kỹ năng xử lý thông tin, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn; kỹ năng kiên định và từ chối… qua đó giúp các em thích ứng với những thay đổi diễn ra hàng ngày trong xã hội hiện đại; hình thành các kĩ năng tư duy sáng tạo, phê phán, giải quyết vấn đề, ra quyết định, trí tưởng tượng, xử lí tình huống…

Trong những năm học gần đây, khi phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” được triển khai và hưởng ứng mạnh mẽ trong các cấp học, ngoài việc nâng cao chất lượng giáo dục, các đơn vị trường học ngày càng chú trọng tới công tác giáo dục phẩm chất, năng lực, kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường giúp các em phát triển một cách toàn diện đáp ứng với thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Được sự quan tâm của cấp ủy Đảng, chính quyền và nhân dân địa phương,

cơ sở vật chất nhà trường từng bước được chuẩn hóa và khang trang, có đủ các phòng học cho học sinh được học 2 buổi/ngày Đội ngũ giáo viên nhiệt tình trong mọi công tác, yêu nghề, mến trẻ, có chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, có trách nhiệm cao trong mọi hoạt động, gương mẫu trong lối sống Chi bộ đảng lãnh chỉ đạo tốt trong mọi hoạt động của nhà trường Công đoàn nhà trường là một tổ chức vững mạnh Đội thiếu niên tiền phong và Sao nhi đồng của nhà trường hoạt động sôi nổi, thiết thực; là tổ chức cuốn hút các em đến trường vui chơi, học tập Hội cha mẹ học sinh hoạt động tích cực, kết hợp chặt chẽ với nhà trường để giáo dục học sinh Các em học sinh chăm ngoan vâng lời thầy cô giáo Bên cạnh thuận lợi nêu trên nhà trường gặp không ít khó khăn đó là Cẩm Giang là

xã vùng cao của huyện Cẩm Thủy, dân số là 5826 người, nghề nghiệp chủ yếu là sản xuất nông nghiệp đời sống nhân dân còn gặp không ít khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo còn cao

so với mặt bằng chung của toàn huyện Tỷ lệ học sinh bố mẹ đi làm ăn xa các em phải ở với ông, bà, cô, dì, chú, bác chiếm tỉ lệ cao Học sinh 85 % là người dân tộc thiểu số, khả năng giao tiếp và kỹ năng sống còn những hạn chế nhất định Qua khảo sát và qua giao tiếp hàng ngày với các em bản thân tôi có nhiều băn khăn, trăn trở với những câu chuyện dở khóc, dở cười của chính các em học sinh về vấn đề kỹ năng sống ở trường mình đang công tác Bởi các em xa trung tâm của huyện, ít có cơ hội giao lưu, học hỏi

Học sinh bị đuối nước vẫn sảy ra ( năm 2014 nhà trường có 01 em bị đuối nước) Từ đó

bản thân đã đưa ra những giải pháp nhằm chống đuối nước, tai nạn thương tích, phòng tránh được các tệ nạn xã hội, bạo lực học đường nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh một cách hiệu quả nhất góp phần tích cực vào hoạt động giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường trong năm học vừa qua

2.3 Các giải pháp tổ chức các hoạt động giáo dục về “Kỹ năng sống” cho học sinh tại trường Tiểu học Cẩm Giang - huyện Cẩm Thủy.

2.3.1 Giải pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và cha mẹ học sinh về giáo dục “Kĩ năng sống”.

Muốn tổ chức các hoạt động giáo dục về “Kỹ năng sống” đạt hiệu quả cao, trước hết đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và cộng đồng phải có nhận thức đúng đắn, sâu rộng về vấn đề giáo dục” Kỹ năng sống” cho học sinh trong điều kiện của một xã hội đang trên đà phát triển và hội nhập Bởi

vì có nhận thức đúng thì mới hành động đúng Mục đích của giải pháp này là làm cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, phụ huynh, cộng đồng nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa cần thiết của việc giáo dục “Kỹ năng sống” cho học sinh trong giai đoạn hiện nay.Công tác tuyên truyền chủ trương, kế hoạch và phối hợp thực hiện là bước đi đầu tiên rất quan trọng, là định hướng trọng tâm nhằm cho giáo viên, học sinh và mọi tầng lớp nhân dân hiểu để thực hiện thành công nội dung giáo dục này trong nhà trường Muốn thực hiện biện pháp này, cần tổ chức tốt một số nội dung sau:

Đối với nhà trường.

Tổ chức cho toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên phụ huynh học sinh và toàn hệ thống chính trị của địa phương học tập, trao đổi để nắm được tầm quan trọng, những nội dung cơ bản về giáo dục “Kỹ năng sống”

Tiếp tục tuyên truyền cho cán bộ giáo viên, nhân viên hiểu, nắm vững mục

đích, nội dung, ý nghĩa thiết thực về 5 nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, các nội dung chính cuộc vận động “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” thông

qua các hội thảo, chuyên đề tại trường

Đối với phụ huynh và các tổ chức chính trị ở địa phương.

Thông qua công tác tuyên truyền phụ huynh học sinh, các tổ chức chính trị

ở địa phương sẽ cùng vào cuộc với nhà trường tuyên truyền cho học sinh hiểu và nắm được những giá trị to lớn trong việc giáo dục kỹ năng sống không chỉ trường, mà còn ở gia đình thông qua các cuộc họp phụ huynh, các diễn đàn ở địa phương đó là:

Trước hết, người lớn phải gương mẫu, yêu thương, tôn trọng, đối xử công bằng với các em và đảm bảo an toàn cho các em

Tạo điều kiện tốt cho các em học tập và vui chơi

Thầy cô giáo, cha mẹ luôn khuyến khích các em nói lên quan điểm của mình, nói chuyện với các thành viên trong lớp, trong gia đình về cảm giác và về những lựa chọn của mình, cần giúp các em hiểu rằng nên có thông số để theo đó

mà lựa chọn, cố gắng không chỉ trích các quyết định của các em Việc này sẽ hình thành kỹ năng tự kiểm soát bản thân, rèn luyện tính tự tin cho các em khi tham gia các hoạt động và các buổi thảo luận tại lớp, tại trường Giúp các em phát triển sở thích, ý thích của mình và đảm bảo rằng người lớn có thể cung cấp thêm phương tiện để các em thực hiện ý thích đó

Bên cạnh đó cần dạy các em những nghi thức văn hóa trong ăn uống, biết cách sử dụng các đồ dùng ăn uống Cụ thể: Các em được làm quen với những đồ dùng, vật dụng khác nhau (bộ đồ bếp, bộ đồ ăn, bộ đồ uống) Sự sạch sẽ, gọn

gàng, một thói quen nền nếp, sự sắp đặt ngăn nắp, ngay ngắn những bộ đồ dùng, vật dụng, thái độ ăn uống từ tốn, không vội vã, không khí cởi mở, thoải mái và đầm ấm, những cuộc trao đổi nhẹ nhàng, dễ chịu… tất cả những yếu tố trên sẽ giúp các em có thói quen tốt để hình thành kỹ năng tự phục vụ, nền nếp trong cuộc sống của các em hiện tại và mai sau

Mỗi thầy cô giáo, mỗi tổ chức cá nhân, mỗi bạn học hay các anh chị cùng trường là một tuyên truyền viên trong việc giáo dục kỹ năng sống cho các em

2 3.2 Giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua tích hợp vào các môn học.

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua tích hợp vào các môn học là một nội dung thiết yếu và quan trọng Thông qua nội dung bài học, cách tổ chức các hoạt động dạy học giáo viên hình thành và xây dựng cho các em các kỹ năng sống như: quan sát, nhận xét, phân tích, giao tiếp… việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh được thực hiện thông qua dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục, nhưng không phải là lồng ghép, tích hợp thêm kinh nghiệm sống vào nội dung các môn học và hoạt động giáo dục một cách quá tải, mà thông qua dạy học theo phương pháp tích cực đối với khối 1 và phương pháp VNEN đối với khối 2,3,4,5 trong nhà trường, giáo viên tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh thực hành, trải nghiệm kỹ năng sống trong quá trình học tập bằng hình thức hoạt động nhóm Từ đó lồng ghép một cách nhẹ nhàng những kinh nghiệm sống vào bài học đến từng đối tượng học sinh Trong quá trình dạy lồng ghép kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua các môn học cần phải khơi gợi và phát huy

sự tham gia của các em bên cạnh sự hướng dẫn của giáo viên Tuyệt đối không nên áp dụng ý kiến hay suy nghĩ chủ quan của giáo viên, không được phê bình hay đánh giá khi các em làm gì đó chưa tốt Bởi nếu vậy sẽ làm mất sự chủ động, tự tin và hòa nhập cùng bạn bè vì ở lứa tuổi này các em muốn thể hiện mình Vì vậy, trong giờ học giáo viên cần tạo cơ hội cho các em được nói, được trình bày trước nhóm bạn, trước tập thể lớp Trong chương trình giáo dục tiểu học vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh được thể hiện rõ nhất trong một

số môn học như Đạo đức, Tiếng Việt, TNXH, Mỹ thuật

Học sinh hoạt động nhóm trong các tiết học Học sinh vẽ tranh về An toàn giao thông

và giáo dục môi trường

Nội dung môn Đạo đức chứa đựng nhiều nội dung liên quan đến kỹ năng sống như: kỹ năng giao tiếp, ứng xử (với ông, bà, cha, mẹ, anh chi em, bạn bè, thầy cô giáo và mọi người xung quanh), kỹ năng bày tỏ ý kiến của bản thân, kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi, kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, kỹ năng tự phục vụ và tự quản lý thời gian, kỹ năng thu thập và xử

lý thông tin về các vấn đề trong thực tiễn đời sống ở nhà trường, ở cộng đồng có liên quan đến chuẩn mực hành vi đạo đức Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong môn Đạo đức nhằm bước đầu trang bị cho học sinh các kỹ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi tiểu học, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với những người thân trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè và những người xung quanh; với cộng đồng, quê hương, đất nước

và với môi trường tự nhiên; giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động,

có mục đích, có kế hoạch, tự trọng, tự tin, có kỷ luật, biết hợp tác, tiết kiệm, gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh…để trở thành người con ngoan trong gia đình, học sinh tích cực ở nhà trường

Song song với môn Đạo Đức thì Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua hoạt động dạy và học môn Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác tư duy, góp phần mở rộng hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người Kỹ năng sống đặc thù, thể hiện ưu thế của môn Tiếng Việt là kỹ năng giao tiếp, sau đó là kỹ năng nhận thức, bao gồm nhận thức thế giới xung quanh, tự nhận thức, ra quyết định Trong sách giáo khoa môn Tiếng Việt Tiểu học, có nhiều bài học mà tên gọi của

nó đã nói rõ mục tiêu giáo dục các kỹ năng giao tiếp xã hội như: Lập danh sách học sinh, lập thời gian biểu, làm biên bản cuộc họp…thông qua các bài học đó giúp các em hình thành kỹ năng sống cho bản thân một cách tích cực

Bên cạnh đó môn Tự nhiên và Xã hội ở các lớp 1, 2, 3 là một môn học giúp học sinh có một số kiến thức cơ bản ban đầu về con người và sức khỏe, về một

số sự vật hiện tượng đơn giản trong tự nhiên - xã hội Chú trọng đến việc hình thành và phát triển các kỹ năng trong học tập như: quan sát, nêu nhận xét, thắc mắc, đặt câu hỏi và diễn đạt hiểu biết của bản thân về các sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và trong xã hội Đặc biệt môn học giúp học sinh xây dựng các quy tắc giữ vệ sinh chung, an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng; yêu gia đình, quê hương, trường học và thái độ thân thiện với thiên nhiên

Cùng với kiến thức cơ bản về con người, về Tự nhiên - Xã hội, việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua môn Tự nhiên và xã hội sẽ góp phần không chỉ khắc sâu thêm các kiến thức của môn học mà còn hình thành thái độ và hành

vi tích cực, phù hợp, cần thiết giúp học sinh có thể ứng xử có hiệu quả các tình huống thực tế trong cuộc sống

Môn TN-XH lớp 1, 2, 3 môn Địa lý, Khoa học lớp 4, 5 cũng là môn học rèn cho học sinh các kỹ năng xử lí thông tin, quan sát, điều tra số liệu… để có hiệu

quả cao trong rèn kỹ năng sống cho học sinh qua môn TN - XH, Địa lý, Khoa học giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính độc lập, sáng tạo của học sinh gắn với thực tiễn, có tài liệu bổ trợ phong phú, sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụng CNTT trong dạy học, luôn phát huy tính sáng tạo, tự tin trong học tập của học sinh

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học đã giúp các em hình thành, xây dựng và rèn các kỹ năng sống cần thiết để các em tự giải quyết được các vấn đề trong học tập, hoạt động và trong cuộc sống hàng ngày

2.3.3 Giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động vui chơi, lao động và hoạt động ngoài giờ lên lớp.

2.3.3.1 Giáo dục kỹ năng sống qua hoạt động vui chơi.

Vui chơi là hoạt động giải trí có ý nghĩa giáo dục to lớn Vui chơi được thực hiện qua các trò chơi có mục đích vừa góp phần tăng cường các hoạt động giáo dục trong nhà trường, vừa lôi cuốn học sinh vào những hoạt động bổ ích, giúp cho học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới, giúp chuyển tải nhiều tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau, tạo được bầu không khí thân thiện, tạo cho học sinh tác phong nhanh nhẹn, phát triển tính kỷ luật; tăng cường sức khỏe, tính bền bỉ, tinh thần tập thể đoàn kết, tương trợ lẫn nhau; phát huy được tính sáng tạo Có thể vận dụng nhiều hình thức vui chơi trong giáo dục về rèn kỹ năng sống cho học sinh như thi văn nghệ về yêu mái trường, thầy cô, thi vẽ tranh, kéo co, cờ vua, ô ăn quan, chơi mảng… Qua các trò chơi, các hoạt động đó đòi hỏi các em phải suy nghĩ, giải quyết các vấn đề, không những thế còn khuyến khích các em cùng chia sẻ cảm nhận, những suy nghĩ của mình một cách thoải mái, không gò

bó, áp đặt

Tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi dân gian

2.3.3.2 Giáo dục kỹ năng sống qua hoạt động lao động.

Lao động giúp con người bộc lộ được tiềm năng trí tuệ và phát triển kỹ năng hoạt động, kỹ năng tự phục vụ, biết lao động vừa sức, tuổi nhỏ làm việc nhỏ, giúp phát triển sức dẻo dai, bền bỉ, khả năng vượt khó Vì vậy, trong giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động lao động có ý nghĩa giáo dục rất lớn như học sinh trồng cây xanh, thu gom và sử lý rác trong trường, hoặc tham gia trồng hoa, chăm sóc hoa, cây cảnh và giữ vệ sinh trong làng, thôn, xóm của mình Nhà trường gắn hoạt động lao động với nội dung một của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Cụ thể: phối hợp với Đội TNTP phát động trong toàn trường để xây dựng khuôn viên nhà trương xanh - sạch - đẹp Lên thời gian biểu để các lớp thực hiện chăm sóc bồn hoa được giao theo lịch

Tổ chức đội tình nguyện viên vì môi trường xanh - sạch - đẹp do Tổng phụ trách đội làm Đội trưởng cùng các thành viên là đội sao đỏ và các phụ trách sao Đội tình nguyện này có trách nhiệm theo dõi việc giữ gìn vệ sinh của các lớp, chăm sóc bồn hoa do lớp phụ trách Qua đó rèn các em tính mạnh dạn, tự tin, biết làm chủ bản thân, biết phối hợp với bạn bè để hoàn thành nhiệm vụ được giao và giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em

Giáo viên và học sinh lao động chăm sóc hoa và cây cảnh

2.3.3.3 Giáo dục kỹ năng sống qua hoạt động ngoài giờ lên lớp.

Hoạt động ngoài giờ lên lớp là một hoạt động quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Chính từ những hoạt động như: lao động, sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội đã góp phần rất lớn trong việc hình thành nhân cách của học sinh Giúp các em biết

tự giáo dục, tự rèn luyện, tự hoàn thiện mình Có thể nói việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp là xây dựng cho các em các mối quan hệ phong phú, đa dạng một cách có mục đích, có kế hoạch, có nội dung và phương pháp nhất định, gắn giáo dục với cộng đồng, tạo sự thân thiện trong mọi tình huống Biến các nhu cầu khách quan của xã hội thành những nhu cầu của bản thân học sinh

Để các hình thức hoạt động ngoài giờ phong phú, có hiệu quả trong rèn kỹ năng sống cho học sinh, tổng phụ trách đội cần xây dựng kế hoạch cho học sinh

hoạt động trong các buổi sinh hoạt sao nhi đồng có hiệu quả theo chủ đề Chỉ đạo cho giáo viên thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo kế hoạch, theo chủ đề đã đề ra phù hợp với điều kiện của lớp, của trường Như tổ chức câu lạc bộ Toán, Tiếng Việt hội thi chúng em với an toàn giao thông cấp trường hay múa hát tập thể, nhảy cha cha cha, múa võ Tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp chú trọng các hình thức sinh động hấp dẫn, đúng chủ đề phù hợp với lứa tuổi học sinh nhằm tạo cho các em có hành vi tốt, biết giải quyết các tình huống phù hợp với cuộc sống xung quanh

Ngoài ra, nhà trường phối hợp với trạm y tế địa phương tổ chức khám định

kỳ cho học sinh và tổ chức các buổi tập huấn phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước, ngộ độc thức ăn, bảo vệ môi trường, hay vấn đề bạo lực học đường hiện nay ở tất cả các cơ sở giáo… để giúp các em biết bảo vệ và làm những việc

có ý nghĩa, vừa sức để bảo vệ môi trường như bỏ rác đúng nơi quy định, hạn chế

sử dụng túi nilon, sử dụng tiết kiệm điện khi ở nhà cũng như khi ở trường Chỉ đạo giáo viên hướng dẫn, khuyến khích học sinh làm các việc tốt giúp đỡ bạn trong lớp, trong trường như tham gia ủng hộ bạn nghèo, ủng hộ đồng bào bị bão lụt, tham gia các hoạt động tại địa phương… thực hiện tốt nội quy của lớp, của trường đề ra Bên cạnh đó, nhà trường phối hợp với công an về nội dung thi an toàn giao thông cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh năm học vừa qua nhằm tuyên truyền về an toàn giao thông như đội mũ bảo hiểm đúng quy định, đi đúng làn đường và giới thiệu một số biển báo giao thông thường gặp ở địa phương

Các hoạt động giáo dục NGLL