Hiện nay phần lớn cộng đồng chưa hiểu đúng vấn đề, bảnchất và ý nghĩa của XHHGD dẫn đến việc thực hiện chưa đúng, lạm thu, kêu gọiđóng góp như là nghĩa vụ bắt buộc đối với các tổ chức và
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài.
Đối với mỗi dân tộc, mỗi quốc gia, giáo dục và đào tạo là lĩnh vực có vaitrò đặc biệt quan trọng ở mọi thời đại Trong xu thế phát triển tri thức ngày nay,giáo dục - đào tạo được xem là Quốc sách hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng,bảo vệ và phát triển đất nước
Bác Hồ đã từng nói “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, bởi không có tri
thức, hiểu biết về xã hội, tự nhiên và chính bản thân mình, con người sẽ luôn lệ
Trang 2thuộc, bất lực trước những thế lực và sức mạnh cản trở sự phát triển của dân tộc,đất nước mình.
Để góp phần thúc đẩy sự phát triển của giáo dục và đào tạo, công tác xã hộihóa giáo dục (XHHGD) có vai trò hết sức quan trọng trong việc góp phần nângcao hiệu quả, chất lượng giáo dục ở nước ta Vai trò công tác xã hội hoá giáo
dục đã được khẳng định trong văn kiện Đại hội VII và VIII của Đảng: “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, toàn dân phải có trách nhiệm chăm lo cho
sự nghiệp giáo dục”.
XHHGD là gì? Hiện nay phần lớn cộng đồng chưa hiểu đúng vấn đề, bảnchất và ý nghĩa của XHHGD dẫn đến việc thực hiện chưa đúng, lạm thu, kêu gọiđóng góp như là nghĩa vụ bắt buộc đối với các tổ chức và cá nhân, đặc biệt làphụ huynh học sinh như:
+ Việc huy động sự đóng góp của các thành phần ngoài Nhà nước, chủ yếu
là gia đình vào giáo dục chỉ tập trung vào khía cạnh đóng góp tài chính, mộtphần rất nhỏ trong tổng thể giáo dục, dẫn đến tình trạng lạm thu và đẩy gánhnặng tài chính cho gia đình như báo chí phản ánh;
+ Công tác kiểm tra, giám sát của các cấp có thẩm quyền còn lơi lõng
+ Một số địa phương người dân còn “giao khoán” cho nhà trường, Nhànước mà chưa nhận thức được vai trò trách nhiệm của mình;
+ Việc vận dụng thực hiện công tác XHHGD mỗi địa phương, mỗi vùngmiền một khác nhau, còn mang tính vùng miền
+ Một số đơn vị vẫn “an phận thủ thường” chưa tổ chức thực hiện tốt côngtác XHHGD, còn chờ đợi Nhà nước, cấp trên bảo gì làm vậy, chu cấp gì sử dụngnấy mà chưa huy động được nguồn lực tài chính, sức người, chất xám của xãhội, cộng đồng…
Trường Tiểu học Vạn Xuân là một trong số các trường đầu tiên thuộc khuvực khó khăn (135) của huyện Thường Xuân xây dựng trường chuẩn Quốc giamức độ I năm 2014, phấn đấu đạt chuẩn mức độ II vào năm 2019 Để làm đượcviệc này có rất nhiều vấn đề đòi hỏi cần được giải quyết vì vậy rất cần đến sựquan tâm của tất cả các tổ chức đoàn thể, hội cha mẹ học sinh và quần chúngnhân dân trong địa bàn quan tâm cùng chia sẻ gánh vác công việc với nhàtrường nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục, thực hiện tốt mục tiêu cấpthiết đề ra trong giai đoạn mới hiện nay
Với những điều kiện cơ sở đang còn thiếu thốn rất nhiều về nhân lực, vật
Trang 3vấn đề XHHGD là một trong những vấn đề rất quan trọng mà một người cán bộ
quản lý cần hết sức coi trọng Bản thân tôi đã cố gắng tìm tòi nghiên cứu “Một
số giải pháp thực hiện công tác Xã hội hoá giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục” tại Trường Tiểu học Vạn Xuân, huyện Thường Xuân nhằm
nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác XHHGD giúp cho công tác chỉ đạo tại
cơ sở đạt kết quả cao nhất, góp phần hoàn thành tốt các mục tiêu giáo dục
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trong phạm vi sáng kiến, mục đích đưa ra là tìm hiểu, nghiên cứu thựctrạng tình hình công tác XHHGD tại trường Tiểu học Vạn Xuân, đề xuất một sốgiải pháp qua đó có định hướng chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáodục trong nhà trường nói riêng, thúc đẩy sự phát triển nền giáo dục trên địaphương nói chung đồng thời nâng cao nhận thức, vai trò của cộng đồng trongcông tác giáo dục tại địa phương
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Một số giải pháp tổ chức thực hiện công tác XHHGD ở trường Tiểu họcVạn Xuân, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2016-2018
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
+ Nhóm phương pháp nghiên cứu cơ sở lý luận: Nghiên cứu các Nghịquyết, các điều luật trong Luật giáo dục và các tài liệu pháp quy có liên quanđến công tác XHHGD
+ Nhóm các phương pháp điều tra: Thu thập các thông tin về đối tượng
“Phát triển giáo dục, xây dựng xã hội học tập là sự nghiệp của Nhà nước
và của toàn dân.
Trang 4Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục; thực hiện đa dạng hóa các loại hình trường và các hình thức giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục.
Mọi tổ chức, gia đình và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và an toàn” (1)
Với một bộ phận người dân, trong đó có cả cán bộ chỉ nghĩ đơn giản vàphiến diện XHHGD là đóng góp tiền của, tài chính của nhân dân vào sự nghiệpgiáo dục mà chưa hiểu đúng bản chất của XHHGD nên khi tổ chức vận độngthực hiện gặp rất nhiều khó khăn Thực tế bản chất XHHGD là vận động và tổchức sự tham gia rộng rãi của nhân dân, của toàn xã hội vào phát triển sự nghiệpgiáo dục Xây dựng cộng đồng trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân và cáccấp, các ngành, các tổ chức chính trị xã hội, các doanh nghiệp và của từng ngườidân đối với việc tạo lập và cải thiện môi trường kinh tế xã hội lành mạnh thuậnlợi cho hoạt động giáo dục Là mở rộng các nguồn đầu tư, khai thác tiềm năng
về nhân lực, vật lực và tài lực trong xã hội, phát huy và sử dụng có hiệu quảnguồn lực này
* Đối tượng của XHHGD:
Khi nắm rõ bản chất XHHGD, chúng ta cần xác định rõ các đối tượng thamgia đóng góp hai nguồn lực: vật chất (nhân lực, tài lực, vật lực, đất đai, trường
sở, trang thiết bị, phục vụ giảng dạy và học tập) và nguồn lực phi vật chất(việc tạo ra môi trường giáo dục thống nhất, các yếu tố tinh thần, sự ủng hộ chủtrương giáo dục, sự tư vấn, trao đổi thông tin, kinh nghiệm)
- Đầu tiên phải nói đến Lãnh đạo Đảng, chính quyền các cấp (lực lượngquan trọng quyết định sự đầu tư cơ sở vật chất cho nhà trường và cũng là lựclượng tạo cơ chế và tạo điều kiện cho việc XHHGD triển khai thuận lợi);
- Gia đình, cha mẹ học sinh, ban đại diện cha mẹ học sinh (lực lượng cónhu cầu, nguyện vọng, lợi ích trực tiếp cùng chia sẻ với nhà trường và cũng làlực lượng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đối vớihọc sinh);
- Các cơ quan, ban ngành (nhất là các ngành có chức năng, có trách nhiệmđối với nhà trường như y tế, công an, bảo vệ, Ủy ban Bảo vệ chăm sóc trẻ em,các tổ chức đoàn thể như Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Khuyến
Trang 5- Các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ tạo khả năng liên kết trong việchuy động các nguồn lực vật chất;
- Bản thân ngành giáo dục đào tạo cũng là một đối tượng để XHHGD; Các
tổ chức, cá nhân, đặc biệt là cá nhân có uy tín, các “mạnh thường quân”,
Trong Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 84 tháng 12/2016, tác giả Lê Thị ThanhThủy cũng lưu ý một số nguyên tắc cơ bản khi thực hiện XHHGD:
Nguyên tắc về lợi ích hai chiều: Phải đảm bảo rằng kết quả của việc xã hội
hóa giáo dục không chỉ mang lại lợi ích cho giáo dục, cho nhà trường mà cònmang lại lợi ích thiết thực cho những người tham gia, cho cộng đồng, cho địaphương thì biện pháp đó mới khả thi và có sức sống
Nguyên tắc tình cảm, tự nguyện hay nguyên tắc “đồng thuận”: Coi trọng việc
làm sao để người được huy động chia sẻ đồng tâm, nhất trí, tự nguyện và đồngthuận với chủ trương xã hội hóa của nhà trường, không được áp đặt hoặc épbuộc
Nguyên tắc về chức năng nhiệm vụ: Khai thác, phát huy, khuyến khích các
lực lượng xã hội, các tổ chức tham gia vào một hoạt động nào đó phải phát hiện
và vận dụng đúng chức năng, trách nhiệm của đối tác để thực hiện một cách hợp
lý, hiệu quả kế hoạch của nhà trường
Nguyên tắc dân chủ: Tạo môi trường công khai, dân chủ cho mọi tầng lớp
của cộng đồng hiểu giáo dục hơn, hiểu nhà trường hơn, có điều kiện để “Biết,bàn, làm, kiểm tra” các hoạt động, tạo điều kiện cho mối quan hệ nhà trường –gia đình – xã hội phát triển toàn diện và mang lại hiệu quả thiết thực
Nguyên tắc phù hợp, thích ứng hay nguyên tắc “mềm dẻo”: Chọn lựa thời
gian thích hợp nhất để đưa ra chủ trương xã hội hóa giáo dục, cần cân nhắc huyđộng thế nào cho hợp lý
Nguyên tắc kế hoạch hóa: Xây dựng trên một số yếu tố sau: Mục tiêu của
việc huy động xã hội; xác định đối tượng huy động; Kết quả dự kiến đối vớitừng đối tượng; thời gian thích hợp nhất
* Chủ thể huy động cộng đồng thực hiện XHHGD:
- Ngành GD-ĐT là lực lượng nòng cốt trong việc triển khai công tácXHHGD trong đó bản thân nhà trường, CBQL giáo dục cùng tập thể sư phạm,đội ngũ giáo viên giữ vai trò quan trọng trong quá trình giảng dạy và giáo dục
- Lãnh đạo Đảng và chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọngtrong cuộc vận động XHHGD
- Ban đại diện cha mẹ học sinh cũng là một chủ thể hoạt động cộng đồng
Trang 62.2 Thực trạng công tác XHHGD tại trường TH Vạn Xuân.
Trường Tiểu học Vạn Xuân đóng trên địa bàn xã Vạn Xuân, một xãthuộc chương trình 135 của Chính phủ, gồm có một điểm trường chính và điểm
lẻ Hang Cáu Đây là một trong những xã đặc biệt khó khăn của huyện ThườngXuân Tuy chỉ cách huyện lị 20 km về phía Tây Nam song có điều kiện địa lí,địa hình phức tạp, tổng diện tích khoảng 14.014 ha Dân cư thưa thớt nằm dàntrải tại 11 thôn có hơn 5540 nhân khẩu với 5 dân tộc anh em: Kinh, Thái,Mường, Thổ, Tày sinh sống trong đó tỉ lệ người dân tộc thiểu số chiếm 60%tổng dân số toàn xã Từ đặc điểm này, công tác XHHGD có những thuận lợi,khó khăn nhất định
a Thuận lợi:
- Lãnh đạo Đảng, chính quyền địa phương xác định đúng đắn vị trí, vaitrò, nhiệm vụ công tác XHHGD nên đã thường xuyên chỉ đạo và tạo cơ hộipháp lý để nhà trường huy động cộng đồng thuận lợi
- Trong những năm qua, trường Tiểu học Vạn Xuân có đội ngũ đảm bảo đạtchất lượng cao, các phong trào thi đua, chất lượng các hoạt động giáo dục cókết quả khích lệ nên đã tạo được lòng tin trong các cấp lãnh đạo, phụ huynh, vàquần chúng nhân dân Đây là yếu tố kích thích các lực lượng trong cộng đồngnhiệt tình đóng góp nguồn lực hỗ trợ nhà trường
Trang 7- Phần lớn quần chúng nhân dân có tinh thần hiếu học, chăm lo cho con emđảm bảo các điều kiện để phấn đấu tu dưỡng và rèn luyện.
b Khó khăn:
- Là một xã đặc biệt khó khăn nên nguồn thu nhập thấp, đời sống nhândân còn nhiều khó khăn, một bộ phận nhân dân nhận thức chưa thật đúng đắnnên ảnh hưởng không nhỏ đến việc huy động cộng đồng tham gia XHH GD
- Các phương tiện thông tin ở các thôn chưa đầy đủ, một số vùng dân cưsống thưa thướt nên công tác tuyên truyền, vận động còn nhiều khó khăn
- Kĩ năng tuyên truyền, thuyết phục của một số giáo viên còn hạn chếnên chưa khai thác hết sức mạnh của cộng đồng
- Những năm trước đây, công tác XHHGD tại nhà trường còn mang tínhbột phát, thời vụ, chưa xây dựng kế hoạch cụ thể chi tiết và chưa có tầm nhìn lâudài nên việc tổ chức thực hiện còn gặp nhiều vướn mắc, trở ngại
Trước những thuận lợi, khó khăn và những vấn đề bức thiết cần phải giảiquyết, trong những năm qua, bản thân tôi đã trăn trở, tìm tòi và áp dụng một sốgiải pháp để huy động cộng đồng tham gia công tác XHHGD đạt hiệu quả
2.3 Một số giải pháp đã thực hiện để nâng cao hiệu quả XHHGD.
Giải pháp 1: Nắm vững đặc điểm tình hình địa phương, cộng đồng dân cư.
Để tiến hành bất kì công việc gì, chủ thể phải biết mình đang đứng ở đâu,muốn tiến hành công việc sẽ gặp những thuận lợi và khó khăn gì
Đối với công tác XHHGD cũng vậy, người làm công tác công tác XHHgiáo dục không chỉ biết đặc điểm tình hình tại đơn vị mình mà phải tìm hiểu
nắm bắt tình hình địa phương, phải “xâm nhập” vào trong quần chúng, hiểu được cuộc sống của người dân nơi đó như thế nào, phải “ăn cùng, ngủ cùng”
với cộng đồng để nắm bắt được thực tế cuộc sống sinh hoạt cũng như tâm tưnguyện vọng của đối tượng Thông qua việc tiếp cận này người cán bộ quản lýgiáo dục nắm bắt rõ hơn về những vấn đề mình cần làm sẽ có những thuận lợi,gặp những khó khăn gì để có những bước đi phù hợp dẫn đến thành công
Thực tế nắm bắt thông tin từ cơ sở tôi nhận thấy trên địa bàn xã Vạn Xuân,người dân đa số là người dân tộc thiểu số song tinh thần đoàn kết rất cao, bảntính thật thà thân thiện là ưu điểm, thuận lợi cho việc gần gũi nắm bắt nguồnthông tin, tâm tư nguyện vọng Người dân nơi đây khi đã xây dựng được lòngtin thì sẵn sàng hỗ trợ hết mình không quản ngại khó khăn vất vả Ngược lại
Trang 8không gây dựng được lòng tin thì khó lấy lại được đồng nghĩa việc huy động sự
hỗ trợ là cực kì khó khăn Đây có thể nói là vấn đề quan trọng cần quan tâm khilàm công tác XHH giáo dục trên địa bàn
Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch.
Khi đã nắm bắt được các nguồn thông tin hỗ trợ cho công tác XHHGDtại địa phương cũng như tạo được lòng tin từ quần chúng, cộng đồng, mộ ttrong những chức năng quản lí mang tính chủ đạo trong quá trình quản lí củangười Hiệu trưởng là kế hoạch hoá Để huy động cộng đồng đạt hiệu quả, việcxây dựng kế hoạch cụ thể cho từng hoạt động là rất cần thiết Việc xây dựng kếhoạch căn cứ theo nhu cầu cấp thiết hay lâu dài để lập kế hoạch ngắn hạn haydài hạn dựa trên một số yếu tố sau:
- Mục tiêu
- Đối tượng
- Thời gian cho từng nội dung
- Chi tiết hóa kế hoạch và hệ thống giải pháp cụ thể
- Phân công một số thành viên trong chủ thể huy động
Người phụ trách Kết quả mong đợi
1 Hội Cựu
chiến binh
xã
Kể chuyện tấm gương anh bộ đội
Cụ Hồ
1 buổi (Trong tiếtGDNGL)
Hiệu trưởng
Đồng ý kế hoạch
đề xuất và cắt cử,phân công đại diệnđến kể chuyện chohọc sinh nghe
2 Đoàn TNCS
HCM xã
San lấp sân tập cho học sinh
1 ngày Bí thư
đoàn trường
Đoàn TNCS HCM xãhuy động thanh niêncác thôn bản về sanlấp mặt bằng sân tập
Trang 9Giải pháp 3 Thực hiện tốt công tác tham mưu cho lãnh đạo địa phương:
Ngoài Nhà nước, Chính quyền địa phương là cơ quan hành chính hỗ trợđắc lực cho việc xây dựng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động giáo dục các nhàtrường Lãnh đạo địa phương là chỗ dựa về pháp lí để việc triển khai huy độngcộng đồng, vận động nhân dân chăm sóc thế hệ trẻ, gắn kết giữa nhà trườnggia đình, xã hội trong công tác giáo dục và đào tạo nói chung Làm tốt công táctham mưu là “chìa khoá” mở ra sự thành công để làm tốt công tác XHHGD.Công tác tham mưu cần làm tốt những nội dung cơ bản sau:
- Tham mưu với các cấp lãnh đạo địa phương để xây dựng kế hoạch,phương hướng chỉ đạo, định hướng giải pháp cho công tác huy động cộng đồng
- Tham mưu trên các diễn đàn để tranh thủ sự đồng tình của các cấp lãnhđạo, phụ huynh, nhân dân
Để việc tham mưu đạt hiệu quả, bản thân tôi cùng Hiệu trưởng nhàtrường đã tăng cường tiếp cận, nắm chắc thực trạng địa phương để xây dựng
kế hoạch thật cụ thể, chi tiết, có tính khả thi Lựa chọn thời điểm thích hợp đểtham mưu thuận lợi; phải biết cứng rắn, mềm dẻo đúng lúc, đúng đối tượng.Bên cạnh đó phải có kĩ năng báo cáo để những vấn đề cần nêu ra có sứcthuyết phục cao
Giải pháp 4: Tổ chức tốt công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho cộng đồng.
Thực trạng hiện nay, nhận thức của cộng đồng về công tác XHHGD đangcòn ở mức độ khá hạn chế Khi xây dựng kế hoạch, công tác tham mưu các cấpcác ngành, kêu gọi sự chung tay góp sức của cộng đồng vào sự nghiệp giáo dụccần phải có tuyên truyền viên có khả năng thuyết phục cao thì hiệu quả mới đạtđược như mong muốn Tuyên truyền là con đường chuyển tải làm cho mỗi một
tổ chức, cá nhân thấm nhuần sâu sắc các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhànước, các quy định, những đề nghị của nhà trường để họ tự giác thực hiện
Tổ chức tuyên truyền bằng nhiều hình thức như: Thông qua phương tiệnthông tin đại chúng, liên hệ giữa cán bộ quản lí nhà trường và lãnh đạo địaphương, tổ chức các hội nghị giáo dục mở rộng, tuyên truyền trên các diễn đàn,các cuộc họp thôn bản, hội nghị phụ huynh… Để việc tuyên truyền đạt hiệuquả, trước hết, cần phải có một đội ngũ tuyên truyền viên tích cực, khôngngừng rèn luyện kĩ năng giao tiếp để trở thành những tuyên truyền viên xuất
Trang 10sắc, chủ động tạo cơ hội để chuyền tải những thông tin cần thiết đến tận từngphụ huynh, nhân dân làm cho họ nhận thức đúng đắn từ đó họ tự giác sẵn sàngđóng góp công sức giúp nhà trường xây dựng, kiến thiết, giáo dục các con em.
Giải pháp 5: Tạo lập uy tín, niềm tin đối với phụ huynh, Cấp uỷ Đảng, chính quyền và cộng đồng thông qua việc khẳng định uy tín, chất lượng của nhà trường.
Có thể nói trong giai đoạn hiện nay, lòng tin là một trong những điều kiệntiên quyết để dẫn đến thành công Khi đã tạo dựng được lòng tin trong quầnchúng thì cho dù bất kì việc gì, dù khó khăn đến đâu cũng có thể làm được Điềunày được Bác Hồ dẫn chứng nhiều lần trong những lần gặp mặt cán bộ quản lí 2
câu thơ của nhà thơ Thanh Tịnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu/ Khó vạn lần dân liệu cũng xong” Trước hết cần tạo được lòng tin của cha mẹ học sinh
bằng các hoạt động dạy và học trên lớp, xây dựng các hoạt động bổ ích tạo sứchút học sinh đến trường qua đó phụ huynh thấy được việc đưa con em đếntrường là một quyết định hoàn toàn đúng đắn Từ đó tiếp tục tác động bằngnhiều con đường, nhiều cách thức để thu hút phụ huynh học sinh cùng tích cựctham gia hoạt động giáo dục cùng nhà trường giáo dục con em mình ngày càngtiến bộ phù hợp với thời đại, với xu thế hội nhập hiện nay
Việc tạo lập uy tín phải bằng chính nội lực của mỗi nhà trường, sự phẩnđấu của mỗi thầy, cô giáo biến quá trình giảng dạy thành kết quả học tập củahọc sinh Sử dụng hợp lí và có ích lợi các nguồn thu, các sự hộ trợ từ phía huyđộng cộng đồng
Để đạt được điều đó cần làm tốt những việc sau:
- Xây dựng một tập thể sư phạm đoàn kết thống nhất, cùng nhau khắcphục khó khăn hoàn thành công việc được giao
- Phối kết hợp với Công đoàn, Đoàn Thanh niên tổ chức thực hiện tốtcác phong trào thi đua, các cuộc vận động, điển hình là cuộc vận động “2không” với 4 nội dung xuyên suốt trong suốt năm học Nghiêm túc thực hiệncuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh
- Rút kinh nghiệm, đánh giá qua từng thời điểm cụ thể, nêu gương các cánhân đạt thành tích trong các phong trào
- Tổ chức xây dựng kế hoạch, mục tiêu phấn đấu cho từng cá nhân, tậpthể để mỗi một thành viên phấn đấu