Nhiều học sinh chưa có những thói quen vệ sinh cánhân, chưa biết đánh răng, rửa tay, rửa mặt… như thế nào cho sạch và đúng cách.Việc bảo vệ sức khỏe, vệ sinh môi trường để con người phát
Trang 1A MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Sức khoẻ là tài sản quý giá nhất của con người và quốc gia, có sức khỏe tốtcon người có cuộc sống vui vẻ, học tập và lao động đạt kết quả cao Tuy nhiên trongnhững năm gần đây tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu, nền kinh tế phát triểnnhanh, khoa học kỹ thuật, công nghệ phát triển năng suất lao động tăng cao đồngnghĩa với mức sống con người ngày càng cải thiện rõ rệt Bên cạnh đó là tác hại của
ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nóng bỏng của toàn xã hội ảnh hưởng trực tiếpđến cuộc sống con người Để có sức khỏe tốt chúng ta phải làm tốt công tác tuyêntruyền giáo dục sức khỏe cho mỗi người.Trong đó con đường giáo dục là hiệu quảnhất, bời vì học sinh là một lực lượng lớn của xã hội, là tương lai của gia đình vàđất nước Những gì các em sẽ có trong tương lai đó là: sức khỏe, tri thức, tình cảm,đạo đức đều khởi nguồn từ hiện tại
Trường tiểu học là bậc học cơ bản, là cơ sở ban đầu hết sức quan trọng choviệc đào tạo thế hệ trẻ thành công dân tốt cho đất nước Mục đích của giáo dục sứckhỏe là giúp các em hiểu biết về những vấn đề sức khỏe và nhu cầu sức khỏe củabản thân, hình thành thói quen sống khoa học, ngăn nắp, vệ sinh Từ đó các em biếtcải thiện môi trường sức khỏe trong trường học, gia đình và cộng đồng Giúp các
em hình thành thói quen, hành vi ứng xử văn minh, thân thiện với môi trường cótình yêu thiên nhiên, sống hòa đồng với thiên nhiên, quan tâm thế giới xung quanh
Như vậy nhà trường không chỉ quan tâm đến việc dạy chữ, dạy người, dạynghề mà còn dạy cho các em biết bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nếu giáo viên cókiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm sống tốt thì hiệu quả của việc giáo dục sức khỏetrong nhà trường sẽ cao Đồng thời nhà trường phải thực sự là môi trường “chuẩn bịcuộc sống” cho học sinh, giúp các em trở thành công dân cường tráng về thể chất,phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức và phát triển về trí tuệ, đáp ứng yêucầu nâng cao dân trí, đào tào nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước [1]
Trong thực tế công tác của mình tôi nhận thấy các mục tiêu trên chưa đượcnhà trường quan tâm đúng mức Nhiều học sinh chưa có những thói quen vệ sinh cánhân, chưa biết đánh răng, rửa tay, rửa mặt… như thế nào cho sạch và đúng cách.Việc bảo vệ sức khỏe, vệ sinh môi trường để con người phát triển cân đối hài hòa vềthể chất, nhân cách chưa được quan tâm Nội dung giáo dục về vệ sinh cá nhân, vệsinh môi trường chưa cụ thể còn chung chung và chưa được kiểm tra, giám sátthường xuyên Vì vậy vấn đề đặt ra cho các nhà quản lí là làm thế nào để giáo dụcnâng cao sức khỏe cho học sinh Tiểu học hiện nay? Từ thực tiễn và kinh nghiệm
công tác, tôi xin trao đổi kinh nghiệm “Chỉ đạo giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh
Trang 2môi trường nhằm nâng cao sức khỏe cho học sinh trường tiểu học Nga Trường”đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện hiện nay.
II.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường mục đích là hướng dẫn,truyền thông, giảng dạy một số nội dung và phương pháp để chăm sóc, bảo vệ, nângcao sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật, sửa đổi tập quán, thói quen có hại cho sức khỏe
- Giúp cho học sinh tự bảo vệ và nâng cao sức khỏe của cá nhân và cộngđồng bằng chính hành động và nỗ lực của cá nhân
-Tự chịu trách nhiệm, tự giác chấp nhận , duy trì lối sống lành mạnh và quyếtđịnh những hoạt động và biện pháp để bảo vệ sức khỏe của chính mình và côngđồng
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Một số văn bản chỉ đạo về xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
- Nội dung chương trình giáo dục hoạt động ngoài giờ lên lớp cấp Tiểu học
- Nghiên cứu về vệ sinh cá nhân của học sinh, vệ sinh môi trường trong và ngoàilớp học để có các giải pháp giáo dục nâng cao sức khỏe cho học sinh trường tiểuhọc Nga Trường, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Sử dụng các phương pháp phân tích,tổng hợp, khái quát hoá hệ thống lý luận về vấn đề giáo dục khỏe trong trường học
và cộng đồng
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Các phương pháp điều tra; phươngpháp thuyết trình, phương pháp nêu gương; phương pháp quan sát; phương phápthảo luận nhóm, hệ thống hoá, Phương pháp thực nghiệm để kiểm chứng kết quảnghiên cứu, phương pháp toán học…
B- NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I.CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Giáo dục sức khỏe cho học sinh đã được Tổ chức Y tế thế giới(WHO) và quỹnhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) quan tâm từ những năm đầu của thập kỷ 70.Nhất là sau khi có tuyên ngôn Alma-At ra đời với khẩu hiệu “Sức khỏe cho mọingười đến năm 2000” thì việc giáo dục sức khỏe ở các trường học trên Thế giớiđược triển khai mạnh mẽ [1]
Vậy sức khỏe là gì? “Sức khỏe là trạng thái thoải mái về thể chất, tinh thần và
xã hội, chứ không phải chỉ không có bệnh hay thương tật” [1] Như vậy có thể hiểu sức khỏe gồm 3 mặt:
Trang 3- Sức khỏe thể chất: Thể hiện một cách tổng quát sự sảng khoái và thoải mái về thểchất Có sức lực dồi dào, sự nhanh nhẹn, sự dẻo dai, khả năng chống đỡ bệnh tật.
- Sức khỏe tinh thần: Là sự hiện thân của sự thỏa mãn về mặt giao tiếp xã hội, tình cảm và tinh thần, là nguồn lực để sống khỏe mạnh, là nền tảng cho chất lượng cuộcsống, thể hiện nếp sống lành mạnh, văn minh…
- Sức khỏe xã hội: Là sự hòa hợp của cá nhân với cộng đồng, là các mối quan hệphức tạp giữa thành viên gia đình, nhà trường, bạn bè, nơi công cộng… Cố thủ
tướng Phạm Văn Đồng đã nói “ Sức khỏe là sức sống, là lao động sáng tạo, là tình yêu và hạnh phúc” [1]
Trong nhà trường tiểu học nội dung giáo dục sức khỏe chủ yếu là:
* Giáo dục vệ sinh cá nhân bao gồm: vệ sinh thân thể, trang phục, sinh hoạt, laođộng, nghỉ ngơi, giải trí
* Giáo dục vệ sinh môi trường gồm: vệ sinh trường, lớp học, vệ sinh trong học tập
để phòng tránh các bệnh học đường (cong vẹo cột sống, cận thị ),vệ sinh trong laođộng, phòng chống bệnh dịch
Trường tiểu học là cấp học nền tảng, là cơ sở ban đầu rất quan trọng đào tạocác em trở thành công dân tốt cho đất nước “cái gì (về nhân cách) không làm được
ở cấp Tiểu học thì khó làm được ở các cấp học sau” Mục đích là hình thành và rèncác thói quen, hành vi, kỹ năng cơ bản của vệ sinh cá nhân, lối sống khoa học, gọngàng, ngăn nắp, có thói quen bảo vệ giữ vệ sinh môi trường trong, ngoài lớp học vàcộng đồng, biết tiết kiệm điện, nước; biết trồng cây xanh, làm cho môi trường xanh-sạch - đẹp
II- THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Thực trạng:
Trường tiểu học Nga Trường có tổng số 21 cán bộ giáo viên, trong đó cán bộquản lý: 2 ; giáo viên giảng dạy 16 ; nhân viên hành chính: 3 Trường có 10 lớp vớitổng số học sinh là 240 em, đa số các em là con em nông thôn, ngoan, lễ phép vớithầy cô, biết vâng lời cha mẹ, thích tham gia các hoạt động tập thể
Trong những năm qua nhà trường luôn quan tâm, đến công tác tuyên truyền giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường Chỉ đạo giảng dạy lồng ghép nộidung giáo dục sức khỏe, vệ sinh môi trường trong các môn học Tuy nhiên nội dungnày chưa được tổ chức linh hoạt trong hoạt động ngoại khóa; công tác kiểm tra,đánh giá chưa chặt chẽ, chưa có những quy định, tiêu chí cụ thể
Trang 4Cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu phục vụ cho công tác tuyên truyền cònthiếu thốn Đặc biệt là nguồn lực con người nhà trường chưa có cán bộ chuyên trách
về y tế học đường
Nhận thức về tầm quan trọng, cần thiết của giáo dục sức khỏe cho học sinh của một số lực lượng giáo dục còn hạn chế, giáo dục sức khỏe tuổi dậy thì cho họcsinh chưa được quan tâm
Học sinh chưa có thói quen vệ sinh thân thể, chưa biết rửa tay, đánh răng, rửamặt đúng quy trình hay ý thức giữ vệ sinh lớp học, bảo vệ môi trường chưa tự giác Nhiều phụ huynh chưa quan tâm giáo dục kĩ năng tự phục vụ hoặc hướng dẫncho các em một số kỹ năng cơ bản về giáo dục sức khỏe, giáo dục về giới…
2 Kết quả của thực trạng
Từ thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát thông qua kết quả khám sức khỏeban đầu của trạm Y tế về một số bệnh về vệ sinh học đường tại thời điểm tháng9/2016 và khảo sát vệ sinh môi trường các lớp tôi thu được kết quả như sau:
*Về sức khỏe vệ sinh học đường
Tổng số
HS
HS mắc bệnh về mắt
HS mắc bệnh về tai, mũi, họng
HS mắc bệnh về răng
HS có ý thức
vệ sinh cá nhân tốt
HS chưa có ý thức vệ sinh
Kết quả trên cho thấy, số học sinh mắc các bệnh sâu răng, đau mắt hột nhiềucác em chưa có thói quen chuẩn bị trang phục sạch sẽ, gọn gàng khi đến trường.Chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh lớp học và vệ sinh công cộng… Đây chính là điềutôi băn khoăn suy nghĩ để tìm ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh chưa có ýthức giữ vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường là do đâu? Vì sao các em lại mắc
Trang 5các bệnh về răng, mắt, họng nhiều như vậy?
3.Nguyên nhân
Qua nhiều năm thực tế làm công tác quản lý ở trường tiểu học Nga Trường, tôi nhận thấy việc giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường chưa hiệu quả là donhững nguyên nhân sau:
3.1 Các nhà quản lý chưa làm tốt công tác tổ chức, tuyên truyền nâng cao nhậnthức cho giáo viên, học sinh và các bậc phụ huynh hiểu đúng tầm quan trọng củaviệc giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường cho các em
3.2.Chưa chỉ đạo sát sao nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường một cách cụ thể để học sinh hiểu và thực hiện
3.3 Nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường chưa được lồng ghép trong các môn học và các hoạt động ngoại khóa thường xuyên, linh hoạt 3.4 Công tác kiểm tra, đánh giá về vệ sinh cá nhân,vệ sinh môi trường chưathường xuyên, tiêu chí đánh giá chưa cụ thể,
Từ các nguyên nhân nêu trên, tôi đã tiến hành một số giải pháp sau để giáodục nâng cao sức khỏe, xây dựng môi trường xanh- sạch- đẹp thân thiện cho họcsinh trong trường tiểu học Nga Trường
III CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
1.Tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức đến các lực lượng giáo dục về tầm quan trọng của việc giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường cho học sinh:
Để làm tốt công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức đến các lực lượng giáodục hiểu về bảo vệ sức khỏe cho con người, giúp các em phát triển cân đối hài hòa
về thể chất, nhân cách Tôi đã tham mưu với Hiệu trưởng thành lập ban chỉ đạo đểđiều hành công tác chăm sóc sức khỏe học sinh như sau:
1.1.Công tác tổ chức:
Hiện nay các trường tiểu học trong huyện Nga Sơn chưa có trường nào cócán bộY tế học đường, vì vậy để chăm sóc sức khỏe, phòng chống bệnh tật cho họcsinh các trường đều cử cán bộ làm công tác kiêm nhiệm về Y tế học đường Ngayđầu năm học Ban giám hiệu đã thống nhất các nội dung chương trình, mục tiêu, kếhoạch giáo dục và thành lập các ban chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từngthành viên phụ trách từng nội dung công việc Về công tác chăm sóc giáo dục sứckhỏe học sinh Hiệu trưởng đã thành lập ban chỉ đạo gồm:
Trưởng ban: Hiệu trưởng nhà trường
Phó ban: Phó hiệu trưởng và Trưởng trạm y tế xã
Thường trực: Cán bộ phụ trách công tác chữ thập đỏ, kiêm cán bộ Y tế
Ủy viên: Tổng phụ trách Đội, đại diện hội CMHS
Trang 6+ Ban chăm sóc giáo dục sức khỏe có nhiệm vụ:
-Tuyên truyền, vận động học sinh: Thực hiện công tác tuyên truyền giáo dụcsức khỏe cho học sinh theo các văn bản hướng dẫn của các cấp và kế hoạch nămhọc của nhà trường
-Tuyên truyền phòng chống dịch bệnh theo mùa Kiểm tra việc thực hiện cácnội dung về vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, xây dựng trường học xanh, sạch,đẹp và đảm bảo an toàn
- Tổ chức tập huấn về sơ cứu ban đầu, xử lý các bệnh thông thường
- Tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho học sinh
- Tổ chức thực hiện các chương trình bảo vệ và chăm sóc sức khỏe do ngành
y tế và Phòng giáo dục triển khai hàng năm
1.2 Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức đến các lực lượng giáo dục:
Tuyên truyền đến toàn thể cán bộ, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh vềmục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường Gắn với thựchiện phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Làmcho các lực lượng giáo dục hiểu rằng: Giáo dục sức khỏe cho học sinh là việc làmhết sức quan trọng, bởi học sinh tiểu học vốn sống, thói quen và hành vi ứng xử củacác em về vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường còn rất hạn chế Việc đưa nội dunggiáo dục sức khỏe hình thành các kỹ năng sống vào chương trình giảng dạy và hoạtđộng ngoại khóa giúp các em phòng tránh các bệnh đơn giản, tạo ấn tượng tốt vớinhững người xung quanh và duy trì một sức khỏe tốt để học tập
Nội dung và hình thức tuyên truyền:Vào các giờ chào cờ thứ 2 hàng tuần tổchức tuyên truyền phòng chống các dịch bệnh theo mùa như: cúm, đau mắt đỏ, sốtphát ban, tiêu chảy, thủy đậu…,các bệnh học đường: cận thị, cong vẹo cột sống, vệsinh cá nhân, vệ sinh trường lớp các em hiểu được nguyên nhân, triệu chứng vàcách phòng chống bệnh
Phát tờ bướm, treo băng rôn, áp phích, khẩu hiệu để học sinh đọc hàng ngày.Chỉ đạo Đội thiếu niên thứ hai hàng tuần có bản tin tuyên truyền vệ sinh cá nhân, vệsinh môi trường như: Hát các bài hát về giáo dục sức khỏe, cách rửa tay, rửa mặt,cách phòng bệnh giun…Qua công tác tuyền các em đã biết cách phòng chống bệnhdịch, mặc trang phục theo mùa, vệ sinh cá nhân, trường lớp sạch sẽ; biết cách ngồihọc đúng tư thế để không mắc các bệnh về mắt, cong vẹo cột sống…
Tuyên truyền sâu rộng tới toàn thể phụ huynh học sinh về lợi ích của việctham gia bảo hiểm y tế trong buổi họp phụ huynh đầu năm Tổ chức mời cán bộ Y
tế về khám sức khỏe ban đầu cho các em, phát hiện một số bệnh thông thường haygặp ở các em như bệnh về răng, mắt, tai mũi họng, bướu cổ… để kịp thời thông báo
Trang 7cho gia đình học sinh biết về tình hình sức khỏe của con mình, nhà trường có sổtheo dõi sức khỏe của từng em cập nhật tình hình sức khỏe thường xuyên
Chỉ đạo giáo viên đưa nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân để tuyên truyền đếngia đình học sinh như : gia đình phải mua đủ những đồ dùng riêng cá nhân cho các
em, hướng dẫn cách rửa tay, cắt móng tay, rửa mặt, đánh răng hàng ngày, quần áo,đầu tóc phải gọn gàng, sạch sẽ khi đến trường, không được mặc quần áo ngủ đi học.Giáo dục các em biết quét nhà, bàn học tập xếp gọn gàng đồ dùng sách vở, biếttham gia lao động vệ sinh đường làng, ngõ xóm để giữ gìn nếp sống văn minh từkhi còn nhỏ đó là truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
Triển khai các chuyên đề bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng về giáo dục sức khỏe, giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường nâng cao kỹ năng tích hợp, lồng ghép giáo dục các nội dung trên trong các giờ học chính khóa và hoạt động ngoạikhóa cho giáo viên
Tuyên truyền giáo dục môi trường gắn với giáo dục kỹ năng sống.Ví dụ nhưnên chọn mua sản phầm có ghi "sản phẩm xanh", không độc hại với môi trường,bao bì dễ tiêu hủy trong tự nhiên hoặc có thể dùng lại nhiều lần tuyên truyềnLuật Giao thông đường bộ, Luật Phòng chống ma túy, Luật Bảo vệ môi trường
Tóm lại: Để nâng cao sức khỏe cho học sinh chúng ta cần làm tốt công tác
tuyên truyền đến các lực lượng giáo dục nhằm giúp các em biết phân biệt hành viđúng – sai, tốt - xấu, có thái độ ứng xử phù hợp với bản thân và môi trường xungquanh, biết sống hòa nhập, thân thiện với môi trường
2 Chỉ đạo nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường cho học sinh:
2.1 Nội dung giáo dục vệ sinh cá nhân:
Muốn rèn luyện cho các em có thói quen trong việc giữ gìn vệ sinh thân thểkhông phải dễ dàng ngày một ngày hai đã làm được Ngay cả người lớn cũng cóngười chưa thực hiện đúng các quy trình rửa tay, rửa mặt… Do đó giáo viên phải làngưới có kiến thức chuẩn xác về những vấn đề vệ sinh cá nhân, có kĩ năng thựchành chuẩn mực, thành thạo Tôi đã chỉ đạo hướng dẫn giáo viên và học sinh thựchiện các quy trình đúng về rửa tay, rửa mặt, đánh răng…
*Hướng dẫn quy trình rửa tay: rửa tay bằng xà phòng và nước sạch làm cho
vi khuẩn không lây truyền vào thức ăn hoặc vào miệng trực tiếp được Việc rửa taybằng xà phòng làm giảm rủi ro nhiễm khuẩn tiêu chảy, nhiễm khuẩn đường hô hấp,bệnh giun sán Rửa tay được coi là liều vắc xin tự chế, có tính khả thi và hiệu quả
vì chi phí thấp có thể cứu sống hàng triệu người Vậy lúc nào chúng ta cần rửa tay?Phải thường xuyên rửa tay hàng ngày, nhất là các trường hợp sau:
Rửa tay trước khi rửa mặt
Trang 8Rửa tay trước khi ăn, cầm thức ăn, chế biến món ăn.
Rửa tay sau khi đi tiểu tiệu, đại tiện
Rửa tay sau khi chơi bẩn, chơi với các con vật
Rửa tay sau khi đi học hoặc đi làm về, đếm tiền, quét rác…
Rửa tay bất kỳ lúc nào khi muốn rửa tay
Đồ dùng để rửa tay gồm: Thùng hoặc xô, chậu chứa nước sạch, xà phòng;khăn lau khô Trong buổi chào cờ đầu tuần tôi hướng dẫn học sinh thực hành quytrình rửa tay bằng xà phòng theo 6 bước:
+Bước 1: Làm ướt hai bàn tay bằng nước sạch, xoa xà phòng vào lòng bàn tay Chà sát hai lòng bàn tay vào nhau
+ Bước 2: Dùng ngón tay và lòng bàn tay này cuốn và xoay lần lượt từng ngón tay của bàn tay kia và ngược lại
+ Bước 3: Dùng lòng bàn tay này chà xát lên mu bàn tay kia và ngược lại
+ Bước 4: Dùng đầu ngón tay của bàn tay này miết vào kẻ giữa các ngón tay củabàn tay kia và ngược lại
+ Bước 5: Chụm 5 đầu ngón tay của tay này cọ vào lòng bàn tay kia bằng cách xoay
đi xoay lại
+ Bước 6: Xả cho tay sạch hết xà phòng bằng nước sạch và lau khô tay bằng khăn.+Chú ý thời gian mỗi lần rửa tay tối thiểu 30 giây Các bước 3,4,5 làm đi, làm lại 5đến 6 lần Sau khi hướng dẫn xong tôi cho các em nêu lại các bước và thực hành
HS thực hành rửa tay bằng xà phòng HS thực hành đánh răng trên mô hình
Trang 9*Hướng dẫn học sinh vệ sinh răng miệng: Răng có ích lợi nghiền nát thức ăn
giúp cho tiêu hóa tốt, đảm bảo sức khỏe cho con người Bộ răng giúp cho việc phát
âm, nói được rõ ràng và đúng, răng còn làm cho khuôn mặt đẹp Nếu không giữ vệ sinh răng miệng, răng sẽ bị sâu hoặc viêm lợi và liên quan đến xoang hàm và mũi.Vậy hàng ngày các em phải đánh răng sạch sẽ để răng không bị sâu, lợi không bịviêm chảy máu, miệng thơm tho, răng trắng đẹp Mỗi ngày tối thiểu đánh răng hailần vào buổi tối trước khi đi ngủ và buổi sáng sau khi ngủ dậy, nên đánh răng ngaysau khi ăn khoảng 5-10 phút
Đồ dùng đánh răng gồm: Kem đánh răng, bàn chải đánh răng, cốc dựng nước sạch Trong buổi chào cờ đầu tuần tôi đã lồng ghép để hướng dẫn cho các em cáchđánh răng trên mô hình để các em nắm được cách đánh răng theo thứ tự.Đánh hàmtrên trước, hàm dưới sau, đánh từ phải sang trái, đánh mặt ngoài- mặt trong-mặt nhai- mặt bên Sau khi đánh răng xong các mặt răng phải súc miệng và họng nhiềulần và nhổ nước đi Rửa bàn chải thật sạch, vẩy khô, để dốc ngược vào cốc hoặccắm vào giá Khi bàn chải bị tưa hoặc cùn thì phải thay bàn chải ngay
Để bảo vệ hàm răng sạch, đẹp ngoài việc đánh răng hàng ngày, chúng takhông được cắn các vật cứng, không ăn thức ăn nóng với lạnh cùng lúc vì dễ gâyrạn nứt men răng Súc miệng sạch sau khi ăn, nhất là sau khi ăn các chất ngọt
*Hướng dẫn học sinh quy trình rửa mặt: Đối với học sinh trường tôi là vùng
nông thôn không phải em nào cũng được gia đình quan tâm hướng dẫn các em cáchrửa mặt sạch sẽ khi đi học, nhiều em khi đến lớp mặt mũi còn lem luốc, thậm chí có
em còn không rửa mặt, không chải đầu Tôi nêu vấn đề chúng ta rửa mặt để làm gì?Rửa mặt như thế nào là đúng quy trình?( Rửa mặt để cho mặt lúc nào cũng đượcsạch sẽ Phải rửa mặt khi mặt bẩn, lúc ngủ dậy, sau bữa ăn, lúc đi học, đi chơi về).Hướng dẫn các em quy trình rửa mặt thực hiện qua 7 bước
Sau khi hướng dẫn xong tôi cho các em nêu lại các bước trên và thực hành lại Ngoài ra tôi còn chú ý hướng dẫn các em cách vệ sinh mắt, tai , mũi Bởi vì đôimắt là cửa sổ của tâm hồn, nó còn làm cho khuôn mặt thêm duyên, thêm đẹp Mắt là
cơ quan thị giác giúp ta nhìn rõ mọi vật xung quanh Để phòng các bệnh nhiễmkhuẩn như mắt hột, đau mắt đỏ Mỗi người cần có khăn mặt riêng và luôn giặt sạchbằng xà phòng, phơi khô ngoài trời nắng gió Không nghịch bẩn, biết cách quét dọn,lau chùi vệ sinh nhà ở, lớp học để cho bụi không bay vào mắt
Ví dụ: Khi quét nhà thì quét từ trên xuống, từ trong ra, đứng xoay lưng vào chiều
gió, vẩy nước trước khi quét và nên dùng chổi cán dài
Để phòng cận thị, hiếng, lác, cong vẹo cột sống chúng ta cần chú ý hướngdẫn và theo dõi các em về tư thế ngồi học, đọc sách phải giữ khoảng cách ít nhất là
Trang 1025 cm Bàn ghế phải có chiều cao phù hợp để khi đọc và viết không nghiêng vẹo.Sau mỗi học kỳ nên chuyển chỗ ngồi từ phải sang trái và ngược lại để tránh dễ gâybệnh hiếng, lác và cong vẹo cột sống cho học sinh
Vệ sinh tai: Tai là cơ quan thính giác, giúp ta nghe được âm thanh, tiếng động
từ bên ngoài, tai còn giữ thăng bằng cho cơ thể Hàng ngày khi rửa mặt, tắm gội,lấy ngón tay út lót vào khăn mặt ngoáy sạch phần ngoài lỗ tai, rửa sạch vành tai,nhất là mặt sau tai Khi có nhiều dáy tai phải dùng bông nhúng vào nước ấm hoặccồn rồi ngoáy, không nên dùng các vật nhọn, cứng làm như thế có thể gây ra xâyxát, chảy máu, nhiễm khuẩn hoặc chảy máu màng nhĩ dẫn đến điếc
Vệ sinh mũi: Mũi là cơ quan khứu giác, nhờ các ngọn thần kinh khứu giác tập
trung ở phần trên lỗ mũi mà ta phân biệt được các mùi khác nhau, phải giữ sạch mũinhư chống bụi, không dùng tay ngoáy vào lỗ mũi mà phải dùng khăn mặt hay khăntay sạch Mùa đông tránh để nhiễm lạnh đột ngột, tập thói quen thở qua mũi Khi bịchảy máu cam thì ngồi yên lặng, bóp chặt hai lỗ mũi trong vòng 10 phút cho đến khimáu ngừng chảy Kết hợp dấp nước mát, nước lạnh vào mũi
Ngoài ra tôi còn quan tâm đến vấn đề vệ sinh tuổi dậy, phòng chống xâm hạitình dục trẻ em để các em biết cách phòng tránh khi gặp tình huống đó xảy ra vàkhông ngần ngại khi nói điều đó với người lớn để có cách xử lý kịp thời
Ví dụ: Để giáo dục vệ sinh tuổi dậy thì cho học sinh lớp 5 Tôi hướng dẫn
giáo viên chia thành hai nhóm, một nhóm học sinh nam và một nhóm học sinh nữ
để tiện cho việc trao đổi
Đối với học sinh nữ: Tuổi dậy thì từ 12- 14 tuổi, cá biệt có trường hợp sớmhơn Lúc này nữ giới thường xuất hiện kinh nguyệt Một chu kỳ kinh nguyệt thường
có 28 - 30 ngày hoặc 30 - 35 ngày Thời gian mỗi lần hành kinh từ 3- 5 ngày Dovậy khi các em gái lần đầu thấy kinh nguyệt không nên coi là sự bất thường mà cầnbình tĩnh và biết giữ vệ sinh bộ phận sinh dục hàng ngày Hướng dẫn cách dùngbăng vệ sinh để các em biết xử dụng khi gặp chu kỳ kinh nguyệt, nên thay băng vệsinh khoảng 3- 4 giờ một lần Không nên ngâm mình trong nước vì sẽ bị nhiễmkhuẩn, tránh làm việc quá sức
Đối với học sinh nam: Tôi dùng tranh vẽ bộ phận sinh dục nam để hướngdẫn các em rèn luyện thói quen giữ vệ sinh thân thể, tắm rửa thường xuyên, nhất là
bộ phận sinh dục ngoài Không mặc quần lót quá chật, khi ngủ không nằm co, quắphai tay vào háng để không kích thích cơ quan sinh dục dẫn đến thủ dâm Đến tuổidậy thì mà chưa lột bao quy đầu, cần nói cho cha mẹ biết để kịp thời xử lý
*Nội dung giáo dục học sinh vệ sinh trang phục: Vệ sinh trang phục nhằm
phục vụ sức khỏe, bảo vệ da, giúp cho da làm tốt chức năng là bảo vệ các bộ phận
Trang 11bên trong của cơ thể không bị nhiễm bệnh Đồng thời thể hiện sự văn minh, lịch sự,nếp sống văn hóa của mỗi cá nhân khi tham gia sinh hoạt với cộng đồng
Trong thực tế học sinh của trường tôi ở vùng nông thôn nên chưa biết giữ gìn
vệ sinh trang phục, các em ăn mặc quần áo còn giơ bẩn, nhăn nhó, nhưng khôngbiết thay để bố mẹ giặt, là cho sạch sẽ Tôi đã yêu cầu giáo viên chủ nhiệm các buổisinh hoạt 15 phút đầu giờ hoặc tiết sinh hoạt lớp cần nhắc nhở cách giữ sạch trangphục, không nghịch bẩn, thay quần áo thường xuyên, học sinh lớn biết giặt quần áobằng nước sạch và xà phòng; không mặc lẫn lộn quần áo đế tránh lây chéo chonhau Nên mặc trang phục chỉnh tề trước khi đi ra ngoài như không được mặc quầnđùi, áo may ô, mặc lôi thôi, xộc xệch, đi chân đất đến trường, mặc đồng phục mùađông, mùa hè theo quy định, đi dép có quai hậu hoặc đi giày khi đi học
2.2.Nội dung giáo dục vệ sinh môi trường:
Hiện nay, trên thế giới môi trường là vấn đề được quan tâm hàng đầu Cácquốc gia tiên tiến việc xả rác và nước thải bừa bãi hầu như không có Ở nước ta thì
ăn xong một que kem hay một chiếc kẹo người ta vứt que, vứt giấy xuống đất Uốngxong một lon nước ngọt hay một chai nước suối cúng bỏ chai ngay tại chỗ ngồi mặc
dù thùng rác để cách đó rất gần Thậm chí khi ăn xong một tép kẹo cao su, họ cũngkhông mang đến thùng rác mà vo tròn rồi trét lên ghế đá và cứ thế bỏ đi chỗ khác
Trong trường cũng có học sinh ngang nhiên xả rác ở góc bàn, góc lớp, hànhlang, lớp học thì không có cây xanh, trang trí chưa thân thiện, học sinh vẽ bậy lêntường…Từ tình hình trên tôi đã có biện pháp tuyên truyền giáo dục để các em ýthức giữ gìn vệ sinh môi trường để phòng chống bệnh tật.Xả rác bừa bãi sẽ bốc mùi,gây ô nhiễm môi trường không khí, nguồn nước hay sống gần những bãi rác sẽ mắccác bệnh về đường ruột, bệnh ngoài da, bệnh đau mắt hột…có thể tử vong vì bị tiêuchảy cấp do nhiễm khuẩn tả từ nước bị ô nhiễm
Tôi hướng dẫn Tổng phụ trách Đội xây dựng tiêu chí xếp thi đua cho từngnội dung môi trường trong tuần, tháng cùng với thi đua của Liên Đội như sau:
Tiêu chí 1: Cây xanh, bồn hoa, vườn thuốc nam.
Các lớp được phân công trồng, chăm sóc hoa, bảo vệ cây cảnh theo từng khuvực, Đội cờ đỏ theo dõi, kiểm tra, giám sát chấm điểm, xếp loại hàng tuần
Tiêu chí 2: Thu gom và xử lý rác thải
Qua các buổi sinh hoạt dưới cờ thường xuyên nhắc nhở học sinh bỏ rác đúngquy định, phân loại rác, các loại chai lọ nhựa dùng để tái chế làm đồ chơi, lọ hoa…giấy lộn các em gom lại để bán làm quỹ lớp, lá cây đổ ra hố rác để đốt lấy tro bóncho cây cảnh và vườn thuốc nam, đến nay học sinh đã giữ vệ sinh chung, phân loạirác thải rất tốt