Các giải pháp quản lý, chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Song việc tiếp cận vớinền kinh tế thị trường và sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội trànlan chưa được quản lý, kiểm duyệt chặt chẽ nên phần nào những tiêu cực cũng đã tác

V Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3

1 Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức đối với các thành

viên tham gia giáo dục đạo đức học sinh về công tác giáo dục

đạo đức học sinh:

7

2 Người thầy là tấm gương sáng cho học sinh noi theo 8

4 Phải thiết lập được mối quan hệ bền vững giữa gia đình- nhà

trường- xã hội

10

5 Nâng cao chất lượng giảng dạy môn đạo đức 14

6 Chỉ đạo việc lồng ghép giáo dục đạo đức cho học sinh thông

qua thực hiện nội dung chương trình các môn học khác

16

7 Chỉ đạo việc thông các hoạt động ngoại khoá 17

8 Thiết lập mạng lưới "vệ tinh" bên ngoài trường học 18

9 Thông qua các phương tiện thông tin đại 18

10 Chỉ đạo cho giáo viên chủ nhiệm lớp giúp học sinh tự kiểm tra,

đánh giá chính bản thân các em theo định kì sinh hoạt:

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài.

Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóaXI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa và hội nhập quốc tế nêu rõ mục tiêu tổng quát của giáo dục và đào tạo

là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả 1 Mục tiêu của giáo dục và đào tạo theo tinhthần đổi mới nhấn mạnh đến năng lực cá nhân; các hoạt động giáo dục và đàotạo phải làm sao tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy tốt nhất khả năng sáng

đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc quan trọng Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người bình thường và cuộc sống xã hội sẽ không phải là cuộc sống xã hội bình thường, ổn định ” 2 Bởi vậy, tu dưỡng và rèn

luyện bản thân để trở thành người có nhân cách, vừa có đức vừa có tài là hết sứcquan trọng đối với mỗi con người, là nhiệm vụ hàng đầu của học sinh

Trong những năm gần đây, khi xu thế toàn cầu hoá, hội nhập với thế giới

mở ra cho nước ta những thời cơ, vận hội mới Nền kinh tế đã có những bướcphát triển vượt bậc, đời sống nhân dân được nâng lên Song việc tiếp cận vớinền kinh tế thị trường và sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội trànlan chưa được quản lý, kiểm duyệt chặt chẽ nên phần nào những tiêu cực cũng

đã tác động đến đạo đức, tư duy và lối sống của một bộ phận người dân, trong

đó có số ít các em học sinh Cụ thể, đạo đức trong học đường đang có nguy cơxuống cấp Học sinh rơi vào những tệ nạn xã hội, bạo lực học đường; khôngkính trọng thầy cô, xem thường bạn bè, mọi người xung quanh; không hiếu thảovới ông bà cha mẹ; thiếu tính nhân đạo; các em mê games bỏ học hoặc tự tử vìgames;… Từ đó làm suy thoái những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp củadân tộc Vì vậy việc giáo dục đạo đức, lối sống trong học sinh phổ thông là điềurất cấp thiết để thúc đẩy sự hoàn thiện con người nói riêng và đẩy nhanh sự pháttriển của đất nước nói chung

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn "Trẻ em như búp trên cành" và người

thường xuyên nhắc nhở mọi người phải hết sức chú trọng giáo dục trẻ từ nhỏ Việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường luôn là vấn đề cần quantâm Đồng thời với việc dạy văn hoá các em có ngoan ngoãn chăm chỉ, hoạt bátthì mới có thể học tập tốt được, bên cạnh đó việc tiếp thu tốt kiến thức các bộmôn văn hoá là nền tảng xây dựng những phẩm chất tốt đẹp trong tâm hồn trongsáng của các em

1

Ngày 04 tháng 11 năm 2013, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.

2 Hồ Chí Minh (1983), Bàn về đạo đức, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Giáo dục đạo đức, lối sống cùng với công tác tư tưởng chính trị trong nhàtrường là nhiệm vụ chính trị hàng đầu góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ trungtâm- nhiệm vụ chuyên môn nhất là trong tình hình hiện nay, khi các giá trịtruyền thống trong xã hội đang bị xói mòn, tệ nạn xã hội đang len lỏi, xâm nhậpvào nhà trường Đối với lứa tuổi học sinh dễ dàng học được điều tốt và cũng dễdàng nhiễm điều xấu Nếu ngay từ đầu không có sự đầu tư quan tâm giáo dụcđạo đức thì rất khó trong việc hình thành nhân cách con người sau này.

Việc giáo dục đạo đức cho học sinh, không đơn thuần trên lý thuyết,truyền thụ trang bị cho các em nguồn tri thức khoa học về tự nhiên xã hội, conngười, cách làm việc trí óc, mà còn hướng tới sự tạo dựng phát triển nhữngphẩm chất nhân cách, giá trị nhân văn, đạo đức cho học sinh góp phần hoànthiện nhân cách phù hợp yêu cầu định hướng xã hội

Chính vì thế, việc đưa ra “Các giải pháp quản lý, chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học” là một trong những yêu cầu

cấp thiết đối với người quản lý

II Mục đích nghiên cứu.

“Các giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học” nhằm giúp cho các em có khả năng tự kiểm soát được hành vi của

bản thân một cách tự giác, có khả năng chống lại những biểu hiện lệch lạc về lốisống tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy tốt nhất khả năng sáng tạo của mình

III Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài này nghiên cứu về thực trạng đạo đức học sinh, nghiên cứu tâmsinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học, nghiên cứu các giải pháp chỉ đạo nhằm nângcao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Tổng kết rút ra kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đứccho học sinh trong trường Tiểu học

IV Phương pháp nghiên cứu.

1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết

Phương pháp thu thập thông tin thông qua tin tức, báo chí, thời sự về vấn

đề thực trạng đạo đức của học sinh hiện nay

Tổng hợp các kinh nghiệm giáo dục đạo đức hiệu quả cho lứa tuổi họcsinh Tiểu học

2 Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin

Điều tra, khảo sát, thu thập thông tin về thực trạng vấn đề đạo đức họcsinh tại trường Tiểu học Hà Ninh

3 Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

Tính tỉ lệ phần trăm để đối chiếu kết quả

3

V Những điểm mới của SKKN

- Cấu trúc của SKKN: Thêm mới các mục ở phần mở đầu (Lí do chọn đềtài, mục đích nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu,những điểm mới của SKKN)

và Đào tạo về việc Tiếp tục triển khai sử dụng Bộ tài liệu "Bác Hồ và những bàihọc về đạo đức, lối sống dành cho học sinh" từ lớp 2 đến lớp 12 trong giảng dạy

ở các nhà trường phổ thông, Công văn số 372/PGD&ĐT ngày 21/8/2018 củaPhòng Giáo dục và Đào tạo Hà Trung về việc Tiếp tục triển khai sử dụng Bộ tàiliệu "Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh" từ lớp 2đến lớp 9 trong giảng dạy ở các nhà trường phổ thông

B NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

I Cơ sở lí luận:

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, phản ánh thế giới kháchquan dưới dạng hệ thống những chuẩn mực, những nguyên tắc biểu hiện sự quantâm một cách tự nguyện, tự giác của con người về các quan hệ trong cuộc sống

Giáo dục đạo đức là một mặt của hoạt động giáo dục trong nhà trườngnhằm mục tiêu hình thành ở trẻ các giá trị đạo đức ứng với các nguyên tắt đạođức, xây dựng cho trẻ những tính cách nhất định, giúp cho các em có nhận thứckhoa học và hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ với tự nhiên, với

xã hội, với mọi người xung quanh, với cộng đồng và với chính mình

Quản lý, chỉ đạo công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường là quá trìnhtác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng) để pháthuy cao nhất sức mạnh của những điều kiện khách quan cũng như những điềukiện chủ quan nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đạo đức cho HS ở cấp Tiểu học

Giáo dục đạo đức cho HS là một hoạt động đặc biệt trong nhiệm vụ giáodục toàn diện HS ở trường TH Chúng mang một số đặc điểm sau:

- Kết quả giáo dục đạo đức phải được thể hiện tình cảm, niềm tin, hànhđộng thực tế của HS để từ đó hình thành thói quen hành vi đạo đức, kĩ năng ứng

xử các tình huống trong giao tiếp

- Phẩm chất đạo đức của người thầy sẽ mang lại dấu ấn rất sâu đậm ở các

em HS, nhất là các em HS khi mới vào lớp 1

- Quá trình giáo dục đạo đức cho HS không chỉ bó hẹp trong các giờ lên lớp

mà nó còn được thể hiện thông qua tất cả các hoạt động có thể có trong nhà trường

- Công tác giáo dục cho HS chỉ đạt kết quả tốt khi nó có sự tác động đồngthời của các lực lượng giáo dục: Nhà trường, gia đình và xã hội

- Giáo dục đạo đức đòi hỏi nhà giáo dục phải nắm vững các đặc điểm tâmsinh lý lứa tuổi của HS, nắm vững cá tính, hoàn cảnh sống cụ thể của từng em

để định ra sự tác động thích hợp

- Giáo dục đạo đức là một quá trình lâu dài, phức tạp, đòi hỏi công phu,kiên trì, lặp đi lặp lại trong nhiều tình huống khác nhau Nhà giáo dục phải lưu ýđặc biệt đến việc làm sao cho HS trong quá trình lĩnh hội những yêu cầu giáo dục

có thể chuyển hoá thành những yêu cầu của chính mình Có như vậy những yêucầu đạo đức từ ngoài đưa vào mới trở thành những nhu cầu bên trong của chính

cá nhân HS Từ đó, tính yêu cầu cao đối với bản thân mới thực sự nảy sinh

- Quá trình giáo dục đạo đức đòi hỏi nhà giáo dục phải giải quyết tốtnhững mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình đó

II Thực trạng của vấn đề

Trong thực tế hiện nay, Đối với cấp Tiểu học, nhìn chung đa phần họcsinh ngoan ngoãn, lễ phép Song bên cạnh đó vẫn còn có bộ phận học sinh chưaxác định được động cơ học tập đúng đắn, chưa thiết tha trong việc học, còn thiếu

sự chuyên cần; có những em sa vào những tệ nạn xã hội, bạo lực học đường; nóitục, chửi thề, không kính trọng thầy cô, nề nếp "Tôn sự trọng đạo" gần như bị lu

mờ, các em xem thường bạn bè, mọi người xung quanh; không hiếu thảo vớiông bà cha mẹ; thiếu tính nhân đạo; các em mê games bỏ học hoặc tự tử vìgames; cũng có hiện tượng học sinh lấy cắp tiền của gia đình mua quà bánh, đồchơi… , nguyên nhân:

- Về phía gia đình: Có gia đình cha mẹ phải bôn ba lo cuộc sống thì việc

giáo dục con cái bị sao lãng Có gia đình do cha mẹ sống không gương mẫu,

cha mẹ ly hôn; hay buông lỏng giáo dục, phó mặc cho xã hội, cho nhà trường“ trăm sự nhờ thầy”, thậm chí còn nuông chiều con cái thiếu văn hoá, dẫn đến

một số học sinh vô lễ với người trên, nhiều em không vâng lời ông bà, bố mẹ,lười lao động lười học, trộm cắp… Trong giao tiếp nói năng thô lỗ, cục cằn, việcgiáo dục con cái của một số gia đình chưa đúng cách …

5

- Về phía Nhà trường: Có lúc, có nơi uy tín người thầy bị sa sút, các giá

trị truyền thống “Tôn sư trọng đạo” bị nhìn nhận một cách méo mó, vật chất

hóa, thực dụng; có trường hợp người thầy không giữ được tư thế đáng kínhtrọng trong quan hệ thầy trò; tình trạng vi phạm dạy thêm, học thêm đã tác độngxấu đến uy tín của người thầy trong suy nghĩ học sinh và không ít phụhuynh Một số giáo viên chỉ chú trọng dạy chữ mà chưa quan tâm đến việc dạyhọc sinh cách làm người Một phần do thời lượng chương trình không cho phépgiáo viên dừng lại để uốn nắn học sinh nhiều, một phần do nhận thức sai lệchcủa giáo viên khi cho rằng, giáo dục đạo đức học sinh là trách nhiệm của giáoviên chủ nhiệm

- Về phía Xã hội : Những hạn chế, tác động xấu từ môi trường của thời kỳ

“mở cửa, hội nhập”, những“ tư tưởng văn hoá xấu, ngoại lai” ; mặt trái của cơ

chế thị trường …có cơ hội xâm nhập Đây đó, còn có những hiện tượng suythoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, thích chạy theo lối sống thực dụng, thậm

chí những hành động phạm pháp của “người lớn”đã tác động xấu trực tiếp đến

học sinh Các tệ nạn xã hội có nơi, có lúc đã xâm nhập vào trong trường học;tình trạng một số ít học sinh lún sâu vào tệ nạn xã hội, chơi game,… số này tuykhông phổ biến nhưng có xu hướng gia tăng, làm băng hoại đạo đức, tha hoánhân cách; gây nỗi đau, đáng lo ngại cho các bậc cha, mẹ; đã tác động xấu tớicác gía trị đạo đức truyền thống, ảnh hưởng không nhỏ trực tiếp đến công tácGDĐĐ học sinh, đến an ninh trật tự xã hội

Hiện tượng tiêu cực, các hành vi đạo đức thiếu văn minh như một số tụđiểm chiếu phim ảnh băng hình có nội dung đồi truỵ ảnh hưởng lớn đến hành viđạo đức của các em Đến cả những truyện tranh dành cho Thiếu Nhi cũng đang bịlợi dụng để phô diễn những hình ảnh mà không thuộc về đối tượng của các em.Tâm lý học sinh tiểu học thích “bắt chước” nên hành vi đạo đức các em có thể thunhận qua việc giao tiếp, qua tranh ảnh, sách báo, truyện, đài, phim, kịch, nhưngcác em chưa biết phân biệt để lựa chọn hành vi đạo đức phù hợp cho mình mà chỉbắt chước cái xấu, trái với chuẩn mực hành vi đạo đức một cách vô thức

tư tưởng nói chung, giáo dục đạo đức nói riêng cho học sinh, cho thế hệ trẻ; làvấn đề cấp thiết, đặc biệt chú trọng trong giai đoạn hiện nay

* Kết quả điều tra, khảo sát thực trạng:

Qua cuộc điều tra; phỏng vấn giáo viên, học sinh; tìm hiểu tình hình; theodõi diễn biến, thống kê, tập hợp các hành vi đạo đức học sinh trường Tiểu học

Hà Ninh thời điểm tháng 9/2018, kết quả cho thấy:

Tổng số học sinh: 360 em

Không nghe lời người lớn trong nhà 39 10,8

Ảnh hưởng từ phim: Thích trang phục,

đồ chơi, múa kiếm, … giống trong phimsiêu nhân, chơi đồ chơi Trung Quốc, …

đường thì như không quen biết 101 28,1

Xuất phát từ mục đích yêu cầu và tầm quan trọng của việc giáo dục đạođức cho học sinh, trước tình hình thực tế, là người quản lý tôi nghĩ mình phải cótrách nhiệm tìm hiểu nguyên nhân, đề ra biện pháp từng bước tháo gỡ những tồntại trên Trong khuôn khổ hạn hẹp của bài viết này, tôi xin trình bày một số kinh

nghiệm: “Các giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học ".

III Những giải pháp thực hiện.

Việc giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ là một quátrình lâu dài liên tục, diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan đến nhiềumối quan hệ phức tạp Vì thế trong giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học cầnphải linh hoạt, sáng tạo, biết kết hợp nhiều giải pháp Ở bài viết này tôi xin được

đề cập một số giải pháp cơ bản sau:

1 Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức đối với các thành viên tham gia giáo dục đạo đức học sinh về công tác giáo dục đạo đức học sinh:

Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức đối với các lực lượng tham giagiáo dục GDĐĐ học sinh về công tác GDĐĐ học sinh là biện pháp quản lý có ýnghĩa trên hết Vì có nhận thức đúng mới có hành động đúng, là cơ sở để hướngđến một kết quả hoàn thiện

Hiệu trưởng phải là người trực tiếp “lên kế hoạch- tổ chức chỉ đạo thực hiện - giám sát kiểm tra- xử lý kết quả” công tác giáo dục học sinh nói chung và

GDĐĐ học sinh nói riêng; quán triệt những Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhànước, Ngành về công tác GDĐĐ học sinh; chỉ đạo các thành viên trong Hộiđồng Giáo dục (Phó Hiệu trưởng, giáo viên, Đoàn Thanh niên, Ban đại diện Cha

7

mẹ học sinh … đặc biệt với giáo viên chủ nhiệm) trong công tác GDĐĐ họcsinh Qua GVCN truyền đạt đến từng học sinh tất cả những quy định của Nhàtrường về tiêu chuẩn đánh giá, những điều cấm, những điều nên làm và nhữngtác hại khi vi phạm kỷ luật Thiết lập các kế hoạch phối hợp chặt chẽ với các tổchức chính trị xã hội ngoài nhà trường Hằng năm, cần triển khai thực hiện tốtcác phong trào, các cuộc vận động nhằm nâng cao nhận thức của các thành phầntham gia GDĐĐ học sinh về công tác GDĐĐ học sinh Cần tăng cường giáo dụcchính trị tư tưởng, đạo đức cho học sinh, đặc biệt chú trọng thực hiện chỉ thị số05/CT-TƯ của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng,đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Hằng năm, cần triển khai thực hiện tốt Quyết định số 09-2005/QĐ-TTgngày 11/01/2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng nâng cao chất lượng

đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; cuộc vận động “Dân chủ - kỷ tình thương- trách nhiệm” nhằm nâng cao nhận thức của các thành phần tham gia

cương-GDĐĐ học sinh về công tác cương-GDĐĐ học sinh Để mỗi thầy, cô giáo tự hoàn thiệnmình, xứng đáng là tấm gương sáng cho học sinh noi theo; để học sinh nhìn nhận,

đánh giá người thầy với thái độ: “Trọng thầy vì đạo đức của thầy", "Phục thầy vì kiến thức của thầy", "Quý mến thầy vì lòng độ lượng của thầy”.

Cần tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức cho học sinh, đặc biệtchú trọng thực hiện chỉ thị số 23/CT-TƯ của Ban Bí thư TW Đảng về việc đẩymạnh tuyên truyền giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho học sinh Để các emnhận thức đúng, chủ động tích cực rèn luyện đạo đức học sinh

2 Người thầy là tấm gương sáng cho học sinh noi theo.

Một nền giáo dục được đánh giá là toàn diện chỉ khi nó cung cấp được cho

xã hội những con người “vừa hồng vừa chuyên”, vừa có kiến thức chuyên môn

vững vàng, vừa có tư cách đạo đức tốt Để có được điều đó, vai trò của ngườithầy là hết sức quan trọng và mang tính quyết định Do vậy, hình ảnh, lối sống

và hành động của người thầy luôn phải là những chuẩn mực đạo đức để học sinhnoi theo Đối với trẻ tiểu học, ngoài cha mẹ, thầy cô giáo có vị trí hết sức quantrọng và có sức tác động rất lớn đối với trẻ Có thể trong khoảng thời gian dàinhững điều cha mẹ dạy bảo, thuyết phục mà trẻ nhỏ không chịu nghe theo,không chấp nhận nhưng nếu cũng với những điều đó được thầy cô giáo yêu cầuthì các em lại phục tùng một cách tuyệt đối Có thể nói rằng hình ảnh của thầy

cô giáo ở bậc tiểu học là hình ảnh khó phai mờ trong tâm trí học sinh Điều nàyxuất phát từ sự chuẩn mực của thầy cô giáo tiểu học Hiện tại sự chuẩn mực củathầy cô giáo tiểu học được thể hiện rõ trong chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểuhọc Mỗi nhà trường cần phải quán triệt đến tận thầy cô giáo để mỗi thầy cô giáothật sự là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đã và đang tiến hành nhiều

cuộc vận động lớn trong đó có cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” nhằm xốc lại đội ngũ nhà giáo và xây dựng

phong cách, đạo đức cho giáo viên, học sinh; tạo môi trường tốt cho học sinh

học tập và phấn đấu Điều đó đem lại cho nhà trường một khí thế mới, một sứcsống mới, có thể đảm đương tốt hơn sự nghiệp “trồng người” của mình.

Để làm tốt điều này người quản lý phải không ngừng tuyên truyền, giáodục cho cán bộ giáo viên thấy được trách nhiệm của mình trong việc giáo dụcđạo đức cho học sinh Người giáo viên không chỉ thực hiện nội dung bài giảng

mà phải rèn cho học sinh biết áp dụng kiến thức đã học vào thực tế Học sinhtiểu học rất nghe lời và làm theo thầy cô giáo Các em coi thầy cô giáo là thầntượng và luôn đúng Chính vì vậy mỗi giáo viên phải là tấm gương sáng cho họcsinh học tập và noi theo Là tấm gương trong lời nói, cách cư xử, thái độ tronggiao tiếp giữa giáo viên với giáo viên, giáo viên với học sinh, giáo viên với cáctầng lớp nhân dân Mỗi giáo viên cần có thái độ kiên quyết với những học sinh

có biểu hiện hành vi thiếu văn hoá và cùng có trách nhiệm phối kết hợp cộngđồng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Mỗi giáo viên phải xác địnhđược việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường nhất là đối với cấptiểu học cần giảm nhiều những vần đề cao xa, lớn lao, thay vào đó cần kiên trìbồi đắp lòng nhân ái, tính trung thực, lòng tự trọng, nếp nghĩ và lối sống lànhmạnh, trọng đạo lý, sống có kỷ luật

Lúc sinh thời Bác Hồ đã có lời dạy chúng ta về rèn luyện đạo đức cáchmạng, đạo đức công dân: “ … Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức, tài là văn hóachuyên môn, đạo đức là chính trị Muốn cho học sinh có đức thì giáo viên phải

có đức…Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu, nhất là đối với trẻ con”3(trích các lời dạy của Bác về rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức công dân).Ngoài ra, trong công tác giáo dục đạo đức, phải đảm bảo sự nhất trí cao về yêucầu giáo dục đạo đức giữa các thành viên trong nội bộ nhà trường và sự thốngnhất phối hợp giáo dục học sinh giữa nhà trường, gia đình và xã hội

Đối với đơn vị trường Tiểu học Hà Ninh, Ban giám hiệu nhà trường đãthống nhất chỉ đạo, quán triệt đến từng cán bộ giáo viên phải là tấm gương tronglời nói, hành động, cử chỉ cho học sinh noi theo Điều đó đã được 100% cán bộgiáo viên trong trường đồng tình hưởng ứng và thực hiện nghiêm túc Nhàtrường còn đề ra quy tắc ứng xử giữa thầy với thấy, giữa thầy với trò, giữa thầyvới PHHS, trò với thầy, trò với trò, … để tạo nên một môi trường văn minh, lịch

sự, đoàn kết

3 Tìm hiểu về tâm lý lứa tuổi :

Lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi hồn nhiên với tâm hồn trong sáng,sẵn sàng và dễ dàng tiếp thu sự giáo dục của nhà trường Tâm lý lứa tuổi họcsinh tiểu học thay đổi, ở các lớp 1,2,3 các em thường bắt chước, hành động với ýthức chưa cao; đến lớp 4,5 có em đã tập làm người lớn Cơ chế của sự phát triểntâm lý trẻ là thông qua hoạt động vui chơi, học tập Nắm được đặc điểm tâm lý

và sự phát triển thể chất của học sinh tiểu học là nguyên tắc sư phạm quan trọngcủa nhà giáo dục Học sinh tiểu học hay bắt chước nên nhà giáo dục phải gươngmẫu, phải giáo dục bằng tình cảm Tư duy của trẻ rất cụ thể nên khi dạy đạo đức

3

“Hồ Chí Minh - Về vấn đề giáo dục”, NXB Giáo dục, Hà Nội - 1990, tr 188

9

phải nêu sự việc cụ thể Thực hiện giáo dục đạo đức cho học sinh, người giáo viêntiểu học cũng có nhiều thuận lợi: có điều kiện tiếp xúc thường xuyên với các em

do đó việc tìm hiểu tâm sinh lí của các em, hiểu được hoàn cảnh sống của các emđược tiến hành một cách dễ dàng; từ đó có biện pháp, phương thức giáo dục thíchhợp Muốn vậy, giáo viên phải thật sự hiểu các em Để làm được điều đó, giáoviên phải gần gũi, chia sẻ với học sinh mình Có như vậy, các em mới có niềm tin,chỗ dựa tinh thần để tâm sự, bày tỏ lòng mình với thầy cô giáo

Ngoài ra giáo viên chủ nhiệm lớp có thể tạo hộp thư “Điểu em muốn nói”

để cho học sinh trong lớp bày tỏ tâm tư tình cảm, nguyện vọng hoặc có thể viếtlên những suy nghĩ, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn… từ đó giáo viên có thể nắm bắtđược những suy nghĩ của học sinh để có hướng giáo dục các em

4 Phải thiết lập được mối quan hệ bền vững giữa gia đình- nhà trường- xã hội

Mỗi ngày có 24 tiếng, học sinh chỉ ở trường có 3- 6 tiếng, và trách nhiệmcủa trường không chỉ dừng lại ở đây Sự xuống cấp trong đạo đức của học sinhchỉ là một phần trong sự xuống cấp đạo đức của xã hội mà thôi, cho nên khôngnên “quy trách nhiệm” thuộc về ai

Sẽ có người “lí luận”: Nhà trường là nơi giáo dục, học sinh chưa giỏi,chưa ngoan mới cần đến nhà trường chứ nó đã giỏi, ngoan rồi thì đến trường làm

gì nữa

Nói như vậy không sai, song cũng cần nhớ nhà trường không thể có tínhvạn năng hay phép màu, sự “giáo dục, cảm hoá” của nhà trường cũng có mức độnhất định, yếu tố giáo dục gia đình cũng không kém phần quan trọng

Chẳng hạn như sau khi học xong bài học về lòng nhân ái, HS về nhà địnhcho một bà ăn xin nắm gạo hay mấy nghìn tiền lẻ thì bị mẹ phản đối; thậm chícác em còn thấy cha mẹ mình thiếu tôn trọng, yêu thương ông bà thì bài họccủa thầy cô đối với các em học sinh ấy liệu có còn đáng tin?

Thực trạng đạo đức trẻ ngày một đi xuống phần lớn do nhiều gia đìnhbuông lỏng quản lý, giáo dục con cái Nhiều gia đình quản lý con bằng tiền, tròchơi điện tử khiến con trẻ ngày càng bị cuốn vào những trò chơi bạo lực haynhững thú vui tai hại khác

Hiện nay, cuộc sống xã hội hiện đại đã kéo mọi người theo dòng chảycông việc Thời gian cha mẹ đi làm, con cái đi học, rồi học thêm cả ngày nghỉ,…các thành viên trong gia đình ít có cơ hội quây quần, gần gũi, trò chuyện vớinhau Trong khi đó, ở lứa tuổi học sinh, các em đang trong quá trình hoàn thiệnnhân cách, rất cần sự chia sẻ, chỉ bảo của bố mẹ Nhiều bậc phụ huynh lại có tưtưởng phó thác trách nhiệm giáo dục cho nhà trường và xã hội Họ nghĩ rằng,cha mẹ chỉ có bổn phận lo đủ cơm ăn, áo mặc, tiền bạc cho con học hành là đủ

Có những phụ huynh khi con cái đòi gì cũng đáp ứng mà thiếu đi sự kiểm tra,uốn nắn kịp thời Không ít em trở nên vô tổ chức kỷ luật, bỏ học theo bạn bè tụtập lêu lổng Lỗi này do một phần thiếu ý thức của các em, nhưng phần quan

trọng là do cha mẹ, gia đình Bời vì, nhiều bậc phụ huynh phó mặc, ít theo dõi,quan tâm các em, lại thiếu sự phối hợp chặt chế với nhà trường trong việc quản

lý, giáo dục, đó là căn nguyên dẫn đến sự buông thả, hư đốn của các em Bêncạnh đó, nhiều bậc cha mẹ đã không đầu tư thời gian dạy con biết cách đối nhân

xử thế, biết tôn trọng mình và tôn trọng người khác, không dạy con lòng khoandung, sự độ lượng, vị tha và tinh thần đoàn kết Có không ít bố mẹ chưa thực sự

là tấm gương tốt cho con cái noi theo Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, tấm gươngcủa cha mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng giá trị nhân cách của con cái

Trong các mô hình gia đình, mô hình gia đình trí thức, bố mẹ có trình độhọc vấn, có văn hoá, gia đình hoà thuận, đầm ấm và hạnh phúc và đặc biệt giađình là nơi để các con cảm thấy thật sự an toàn khi sống ở đó sẽ có ảnh hưởngmột cách tích cực đến định hướng giá trị nhân cách của các em Các em sẽ cóđịnh hướng giá trị nhân cách đúng đắn theo sự định hướng của bố mẹ và pháttriển nhân cách của mình đúng với mong muốn của xã hội Một số ít học sinhphải sống trong môi trường gia đình khó khăn về kinh tế, bố mẹ thiếu trình độvăn hoá, không có hình thức giáo dục con cái tích cực song vẫn trở thành họcsinh ngoan, học giỏi, do sự tự học hỏi, sự nỗ lực và ý chí quyết tâm cao của bảnthân Tuy nhiên, để làm được điều này thì bố mẹ trong gia đình phải có phươngpháp giáo dục phù hợp và kích thích tiềm năng phát triển của các em Với nhữnggia đình mà bố mẹ có cách giáo dục sai lệch thiếu khoa học như bạo lực, độcđoán, lạnh lùng, thiếu sâu sát, quan tâm , gia đình mà cha mẹ có những hành vilệch chuẩn thì định hướng giá trị nhân cách của các em cũng thiên về sự pháttriển lệch lạc Thực tế cho thấy, hành vi phạm tội của một số em bắt nguồn từgia đình Do cha mẹ đánh đập, chửi mắng, thiếu quan tâm, hoặc cha mẹ lànhững người nghiện ma tuý, cờ bạc, làm ăn phi pháp

Như vậy, vấn đề giáo dục đạo đức, nhân cách của thế hệ trẻ rất cần sự gópsức từ gia đình Nếu gia đình không có một phương pháp giáo dục đúng đắn thìgia đình nói riêng và xã hội nói chung phải gánh chịu những hậu quả không thểlường trước được

Vì vậy, các bậc cha mẹ cần nắm thông tin, hiểu rõ tâm lý, nhất là hiểuđúng vai trò hết sức to lớn của mình trong sự nghiệp “trồng người” Nếu conmắc lỗi, cha mẹ hãy phân tích góp ý và tạo cho con những cơ hội để sửa chữa lỗilầm Nếu cần trách phạt con, cha mẹ cần phân minh, vì nếu sơ suất trong cư xử

để con chịu thiệt thòi sẽ hình thành những tâm lý không phục, mặc cảm, đốikháng và đây là yếu tố dễ dẫn đến các em hư hỏng, sa vào lỗi lầm Cha mẹ nênthể hiện sự công bằng, yêu thương các con như nhau Mỗi người con đều có mặtmạnh yếu, hãy tìm khen những ưu điểm để động viên con phát huy

Thường xuyên quan tâm đến tâm tư, tình cảm, mối quan hệ bạn bè củacon Giúp con tự chủ, có tính độc lập, không ỷ lại vào cha mẹ và người khác.Cha mẹ cần làm gương cho con noi theo Trong gia đình, cha mẹ phải luôn chú

ý rèn luyện, tu dưỡng mình là tấm gương về đạo đức, nhân cách, là điểm tựa tinhthần của con để con noi theo và học tập Cha mẹ dạy con phải thế này, thế khácnhưng hành động của bản thân cha mẹ lại không gương mẫu, nói một đằng làm

11