Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại phòng tài chính kế hoạch thành phố đồng hới, tỉnh quảng bình

Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, NSNN có vai trò to lớn không chỉ về phương diện cung cấp tài chính cho sự hoạt động của bộ máy Nhà nước, mà còn là công

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

VÕ HỒNG SƠN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI PHÕNG TÀI CHÍNH-KẾ HOẠCH THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI,TỈNH QUẢNG BÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Mã số: 60.34.02.01

Đà Nẵng - Năm 2019

Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN NGỌC SƠN

Phản biện 1: TS Đặng Hữu Mẫn

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Thị Mùi

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Tài chính – Ngân hàng tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 14 tháng 9 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu và Truyền thông, Đại học

Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, NSNN có vai trò to lớn không chỉ về phương diện cung cấp tài chính cho sự hoạt động của

bộ máy Nhà nước, mà còn là công cụ hữu hiệu điều tiết vĩ mô nền kinh tế, vì vậy quy mô NSNN không ngừng mở rộng Theo thông tin

từ mạng, nếu như vào đầu thế kỷ thứ XX ở nhiều nước trên thế giới, NSNN chỉ chiếm trên, dưới 10% GDP, thì đến đầu thế kỷ XXI, tỷ trọng này đã tăng lên đến 20-25%, nên hiệu quả của chi NSNN ảnh hưởng rất lớn không chỉ đến hoạt động của Nhà nước, mà còn cả đến

sự phát triển KT-XH của quốc gia Vì thế, xu hướng chung của nhiều nước là cần nghiên cứu, cải cách tổ chức, quản lý để chi NSNN hiệu quả

Việt Nam nói chung, Quảng Bình nói riêng, không nằm ngoài

xu hướng chung đó Ngoài ra chi NSNN ở Việt Nam còn đảm nhiệm vai trò cung cấp nguồn lực cho quá trình tăng trưởng và phát triển Trong nhiều năm qua, đầu tư từ NSNN ở Việt Nam chiếm từ 1/3 đến 1/2 tổng đầu tư xã hội Chi NSNN cho các dịch vụ công cũng không phải nhỏ Nhờ nguồn lực đầu tư này, Nhà nước có thể thực hiện nhiều chính sách, chương trình phát triển KT-XH, góp phần to lớn vào thành tựu phát triển chung của đất nước Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển của đất nước cũng như so với chuẩn mực quốc tế, trên một số mặt, quản lý chi NSNN ở Việt Nam chưa thật sự hiệu quả, hiện tượng lãng phí, thất thoát trong chi NSNN chưa được ngăn chặn hiệu quả Trong những năm tới đây, khi tài chính công nói chung, NSNN nói riêng, đứng trước những nhiệm vụ cân đối khó khăn, nếu không khắc phục được các hạn chế nêu trên, chi NSNN sẽ khó phát

huy tác động tích cực của nó, ngược lại, có thể gây ra những tác động tiêu cực không mong muốn

Trong những năm qua, Phòng Tài chính – Kế hoạch TP.Đồng Hới đã giúp công tác quản lý chi NSNN có nhiều đóng góp tích cực đối với việc thúc đẩy sự phát triển KT-XH Song vẫn còn một số hạn chế, như: cơ cấu chi NSNN chưa thật phù hợp; phân bổ vốn đầu tư còn manh mún, dàn trải chưa gắn kết với các kế hoạch trung hạn; chi NSNN còn lãng phí, thất thoát, nhiều khoản chi NSNN chưa phát huy được hiệu quả, chưa được coi là đòn bẩy thúc đẩy sự phát triển

về KT-XH trên địa bàn

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn đề tài: “Hoàn thiện

công tác quản lý chi Ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính - Kế hoạch Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình” làm đề tài luận văn

để phân tích và đánh giá thực trạng về công tác quản lý chi NSNN tại

Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, thông qua đó đề xuất những khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới

2.2 Mục tiêu cụ thể:

Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về quản lý chi NSNN,

trong đó đề cập cơ bản đến chi NSNN tại địa bàn cấp Huyện

Phân tích và đánh giá thực trạng trong công tác quản lý chi NSNN cấp huyện thông qua Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2016-2018 để đánh giá kết quả đạt được, tìm

ra được các nguyên nhân của những hạn chế

Qua nghiên cứu thực tiễn, đề xuất những khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu về thực tiễn công tác quản lý chi NSNN tại Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn

hoạt động quản lý chi NSNN cấp huyện (không nghiên cứu chi NSNN cấp xã)

Phạm vi về không gian: Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh

Quảng Bình

Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu thực trạng hoạt động này

tại Phòng TC-KH TP.Đồng Hới trong giai đoạn 2016-2018, đề xuất nhóm khuyến nghị đến năm 2025

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập và xử lý thông tin, dữ liệu thứ cấp,

phương pháp thống kê so sánh, phương pháp phân tích diễn giải

5 Kết cấu của luận văn

Kết cấu của luận văn có tổng thể 3 chương như sau:

Chương I: Cơ sở lý luận về Quản lý chi Ngân sách Nhà nước Chương II: Thực trạng hoạt động quản lý chi Ngân sách nhà

nước tại Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Chương III: Khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động quản lý

chi Ngân sách nhà nước tại Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Qua tìm hiểu và thu thập, tôi được biết một số bài viết liên quan đến chủ đề nghiên cứu của cá nhân:

1 Bài báo phân tích “Đánh giá thực trạng lập, chấp hành, quyết toán NSNN và phương hướng hoàn thiện” của tác giả Vũ Văn

Cương đăng trên Tạp chí Quản lý Tài chính

2 Bài báo phân tích “Kinh nghiệm quản lý NS của một số nước” của tác giả Trần Thị Lan Hương đăng trên Tạp chí Tài

chính, tháng 12/2015

3 Bài báo phân tích “Kinh nghiệm quốc tế về xây dựng mô hình quản lý tài chính - ngân sách” của tác giả Trần Thị Lụa, Trần

Ngọc Lan đăng trên Tạp chí Tài chính, tháng 4/2019

4 Luận văn Thạc sỹ Kinh tế “Hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Krông Pắc, Tỉnh Đắk Lắk” của tác giả Võ Trọng Tùng tại Đại học Đà Nẵng năm 2015

5 Luận văn Thạc sỹ Tài chính - Ngân hàng “Hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại phòng Tài chính huyện Duy Xuyên, Tỉnh Quảng Nam” của tác giả Nguyễn Tấn Dũng tại Đại học Đà Nẵng

năm 2017

6 Luận vănThạc sỹ Kinh tế “Hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Gia Nghĩa, Tỉnh Đắk Nông” của tác giả Phan Thị Hiếu tại Đại học Đà Nẵng năm 2015

7 Luận vănThạc sỹ Kinh tế“Quản lý chi NSNN tại phòng Tài chính – Kế hoạch TP Buôn Mê Thuột”của tác giả Nguyễn Hoàng

Nguyên tại Đại học Đà Nẵng năm 2015

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.1 TỔNG QUAN VỀ CHI NSNN

1.1.1 Ngân sách nhà nước

a Khái niệm NSNN

Ngân sách nhà nước là một phạm trù kinh tế; là một thành phần trong hệ thống tài chính phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước khi nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của mình trên cơ sở luật định

b Hệ thống NSNN

NSNN bao gồm hai cấp: Ngân sách Trung ương và Ngân sách Địa phương Ngân sách địa phương bao gồm ba cấp: NS cấp tỉnh, NS cấp huyện, NS cấp xã

c Đặc điểm của NSNN

Thứ nhất, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi NS của Nhà nước

Thứ hai, NSNN chỉ có giá trị, hiệu lực thi hành khi đã được

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định

Thứ ba, năm ngân sách bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào

ngày 31/12 dương lịch hàng năm

Thứ tư, NSNN nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước

d Vai trò của NSNN

Về kinh tế: NSNN đảm bảo cung cấp kinh phí để duy trì hoạt động của các bộ máy chính quyền, ĐTXD và hoàn thiện cơ sở hạ

tầng, phát triển, hình thành lên các doanh nghiệp Nhà nước thuộc khối các ngành kinh tế

Về xã hội: Thông qua thu và chi NSNN Nhà nước có thể can thiệp được các lĩnh vực trong đời sống xã hội

Về thị trường: Thông qua các khoản thu và chi NSNN góp phần bình ổn giá cả của thị trường

1.1.2 Chi Ngân sách nhà nước

a Khái niệm chi NSNN

Chi NSNN là một phạm trù kinh tế tồn tại khách quan gắn liền với sự tồn tại của Nhà nước Chi NSNN là việc nhà nước phân phối

và sử dụng quỹ NSNN nhằm bảo đảm điều kiện vật chất để duy trì sự hoạt động và thực hiện các chức năng đáp ứng nhu cầu đời sống kinh

tế xã hội dựa trên các nguyên tắc nhất định

b Đặc điểm chi NSNN

Chi NSNN là nhằm phục vụ cho lợi ích chung của cộng đồng

dân cư ở các vùng hay ở phạm vi quốc gia

Chi NSNN luôn gắn liền với bộ máy Nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội mà Nhà nước thực hiện

Chi NSNN cung cấp các khoản hàng hóa công cộng như đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, bảo vệ trật tự xã hội,

Các khoản chi NSNN mang tính không hoàn trả hay hoàn trả không trực tiếp

c Chức năng của chi NSNN

- Chức năng phân bổ nguồn lực

- Chức năng phân phối thu nhập

- Chức năng điều chỉnh và kiểm soát

d Vai trò của chi NSNN

Chi ngân sách là phương tiện tài chính đảm bảo cho sự tồn tại

và hoạt động của bộ máy Nhà nước được

Chi ngân sách là một trong những công cụ của chính sách tài khóa để Nhà nước thực hiện quản lý vĩ mô nền kinh tế

1.1.3 Nội dung chi NSNN cấp huyện

* Chi thường xuyên: là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm đảm bảo cho hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng

* Chi đầu tư phát triển: là các khoản chi để đầu tư cơ sở hạ

tầng, kinh tế xã hội, phát triển sản xuất và dự trữ vật tư hàng hóa của Nhà nước nhằm thực hiện mục tiêu ổn định tăng trưởng vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội

1.2 QUẢN LÝ CHI NSNN

1.2.1 Khái niệm quản lý chi NSNN

Quản lý chi NSNN được hiểu là hoạt động của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thông qua các phương pháp và công cụ chuyên ngành để điều hành quá trình chi NSNN nhằm bảo đảm các nội dung chi được thực hiện theo đúng các chế độ, chính sách đã được Nhà nước quy định

1.2.2 Nguyên tắc quản lý chi NSNN

Toàn bộ các khoản chi NSNN phải được dự toán và được tổng hợp đầy đủ vào NSNN

Các khoản chi của NSNN chỉ được thực hiện khi đã lập dự toán, được cấp có thẩm quyền giao và phải bảo đảm thực hiện đúng các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi

Việc chi đầu tư cho các chương trình, dự án có sử dụng đến nguồn vốn NSNN đòi hỏi phải phù hợp với Luật Đầu tư công và các quy định của pháp luật có liên quan

Kinh phí hoạt động của các loại tổ chức xã hội được thực hiện theo nguyên tắc tự bảo đảm

NSNN không hỗ trợ kinh phí hoạt động cho các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách

1.2.3 Nội dung quản lý chi NSNN cấp huyện

a Lập dự toán chi NSNN

Bước 1: Ban hành hướng dẫn và thông báo số kiểm tra dự toán NSNN; bước 2: Lập dự toán và tổng hợp dự toán NSĐP; bước 3: Thảo luận dự toán với Sở Tài chính, Sở Kế hoạch đầu tư; bước 4: Phân bổ dự toán ngân sách địa phương (hoàn thành trước 25/10); bước5: Tổng hợp dự toán NSĐP (hoàn thành trước ngày 31/10);; bước 6: Xem xét, báo cáo UBND huyện để trình Thường trực HĐND huyện (trước 15/11); bước 7: Điều chỉnh phương án phân bổ dự toán ngân sách (trước 25/11); bước 8: Chuẩn bị các biểu mẫu giao dự toán; bước 9: Công khai dự toán (chậm nhất sau 60 ngày HĐND huyện ban hành Nghị quyết về dự toán ngân sách)

b Chấp hành dự toán chi NSNN

Chấp hành chi NSNN là việc thực hiện dự toán NSNN đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định, là khâu thực hiện các chỉ tiêu chi trong dự toán NSNN Kết thúc quá trình chấp hành chi NSNN là việc các khoản chi đã được lập trong dự toán được thực hiện chi trả theo các mục tiêu và nhiệm vụ đã đặt ra

c Quyết toán chi NSNN

Quyết toán chi NSNN là việc đánh giá và kiểm tra lại quá trình lập dự toán, chấp hành chi NSNN Nội dung quyết toán chi NSNN

bao gồm: kiểm tra, đối chiếu, tổng hợp, phân tích số liệu kế toán và lập, gửi các báo cáo quyết toán

1.2.4 Tiêu chí đánh giá quản lý chi NSNN

- Tính hiệu lực; - Tính hiệu quả

Trình độ phát triển kinh tế xã hội, mục tiêu phát triển nền kinh

tế là những nhân tố hết sức quan trọng tác động đến quản lý chi NSNN Thể chế chính trị ảnh hưởng đến hệ thống pháp luật trong đó

có luật quản lý NS Ngoài ra yếu tố văn hoá cũng ảnh hưởng nhất định đến lựa chọn phương pháp, công cụ quản lý

1.3.2 Hệ thống các định mức trong sử dụng NSNN

Khi lập dự toán và chấp hành chi NSNN phải phù hợp với các tiêu chuẩn, định mức được quy định

1.3.3 Điều kiện tự nhiên của địa bàn chi NSNN

Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng quyết định đến cơ cấu kinh tế, chi phí xây dựng kết cấu hạ tầng và mức sống của dân cư, qua đó ảnh hưởng đến thu và chi NSNN

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong chương này, luận văn đã trình bày các cơ sở lý luận về quản lý chi NSNN Những vấn đề lý luận đã được hệ thống là: khái niệm NSNN, chi NSNN, nội dung chi NSNN cấp huyện, quản lý chi NSNN, nội dung quy trình quản lý chi NSNN cấp huyện, các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi NSNN Qua đó để thấy rằng quá trình quản lý chi NSNN được quy định chặt chẽ theo đúng các chế độ, chính sách của Nhà nước làm cơ sở để tác giả thực hiện có hiệu quả nội dung của Chương 2, đó cũng là mục tiêu mà Chương I của tác giả kỳ vọng thực hiện

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI PHÒNG TÀI CHÍNH - KẾ HOẠCH

TP.ĐỒNG HỚI, TỈNH QUẢNG BÌNH

2.1 TỔNG QUAN VỀ THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

- Đặc điểm tự nhiên: Diện tích tự nhiên: 155,71 km2

- Địa hình, địa chất: vùng gò đồi,, vùng bán sơn địa,vùng đồng bằng và vùng cát ven biển

- Cơ cấu hành chính của TP.Đồng Hới bao gồm 16 xã phường 2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

a Điều kiện xã hội

Mật độ dân số của thành phố năm 2016 là 690 người /km2

, năm 2017 là là 756 người /km2,, năm 2018 là 790 người /km2

c Hệ thống cơ sở hạ tầng của Thành phố Đồng Hới

TP.Đồng Hới có các tuyến đường bộ, đường thủy, đường sắt

và đường hàng không

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH

NHÀ NƯỚC TẠI PHÒNG TC-KH TP ĐỒNG HỚI GIAI ĐOẠN 2016-2018

2.2.1 Mô hình quản lý chi NSNN tại TP.Đồng Hới

Gồm: HĐND, UBND, Phòng TC-KH TP.Đồng Hới, KBNN

và các đơn vị sử dụng ngân sách

2.2.2 Bộ máy tổ chức của Phòng TC-KH TP.Đồng Hới

Gồm 03 bộ phận: Tài chính -Ngân sách (06 chuyên viên), Kế hoạch và Đầu tư (02 chuyên viên), Giá công sản (02 chuyên viên)

2.2.3 Tình hình lập dự toán chi NSNN giai đoạn 2016

-2018

a Quản lý lập dự toán chi thường xuyên

Căn cứ lập dự toán: Luật NSNN năm 2015, Luật Kế toán năm

2015 Thông tư số 102/2015/TT-BTC ngày 30/6/2015, Thông tư số 91/2016/TT-BTC ngày 24/6/2016, Thông tư số 71/2017/TT-BTC ngày 13/7/2017 của Bộ Tài chính hướng dẫn xây dựng dự toán NSNN năm

2016, 2017, 2018 và các định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên

đã được UBND tỉnh quy định

b Quản lý lập dự toán chi đầu tư phát triển

Việc lập dự toán chi đầu tư phát triển tuân thủ theo quy định tại: Luật Đầu tư công năm 2014, Quyết định số 46/2015/QĐ-UBND ngày 30/12/2015 ban hành nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư phát triển bằng nguồn NSNN tỉnh Quảng Bình giai đoạn

2016 – 2020

2.2.4 Tình hình chấp hành chi NSNN giai đoạn 2016 –

2018

a Tình hình chấp hành chi thường xuyên

Chấp hành CTX trong giai đoạn 2016-2018 tại Phòng TC-KH TP.Đồng Hới được quản lý theo kế hoạch hằng năm Bao gồm 3 giai đoạn: Cấp phát, thực hiện kiểm soát và điều chỉnh dự toán CTX (nếu có) Các khoản chi thường xuyên cơ bản đều có trong dự toán chi được duyệt, đúng chính sách, chế độ, định mức, tiêu chuẩn quy định