Tiểu luận Công tác xã hội với người có HIV

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊNBỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI CSII ---o0o---BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN Hệ Đại học – Ngành Công tác xã hội Đề tài: C

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CSII)

-o0o -NGUYỄN TRỌNG HOÀNG ÂN

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Hệ Đại học – Ngành Công tác xã hội

Môn: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CÓ HIV

Lớp: ĐH 15 CTXH

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CSII)

-o0o -BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Hệ Đại học – Ngành Công tác xã hội

Đề tài:

CHÍNH SÁCH CHĂM SÓC Y TẾ VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA NÓ TRONG VIỆC HỖ TRỢ NGƯỜI CÓ HIV/AIDS

HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Trọng Hoàng Ân

Giảng viên hướng dẫn : ThS Nguyễn Minh Phúc

TP Hồ Chí Minh, tháng 01 năm 2019

ĐIỂM Chữ ký của giảng viên

Ghi bằng số Ghi bằng chữ Giảng viên 1 Giảng viên 2

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 2

3.1 Phương pháp sưu tầm tài liệu 2

3.2 Phương pháp quan sát, so sánh 2

3.3 Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp 2

4 Kết cấu đề tài 2

PHẦN 2: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN 3

1 Một số khái niệm 3

2 Cơ sở lý luận tiền đề 4

PHẦN 3: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1 Các chính sách chăm sóc y tế hiện nay cho người có HIV/AIDS 5

1.1 Trên thế giới 5

1.2 Tại Việt Nam 6

2 Một vài điểm đáng chú ý trong việc thực hiện chính sách 7

2.1 Hiệu quả/Thuận lợi 7

2.2 Bất cập/Khó khăn 9

3 Giải pháp 10

PHẦN 4: KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình phát triển mạnh mẽ của mình, Việt Nam đã không ngừng vươn lên sánh tầm khu vực và khẳng định vị thế quốc tế Mà bằng chứng là chúng ta đã đạt được rất nhiều thành tựu to lớn trong nhiều lĩnh vực như Lịch sử - Chính trị - Văn hóa

- Kinh tế - Xã hội, Song, bên cạnh những kết quả đó, vẫn còn nhiều những hạn chế khác nhau tồn tại, đặc biệt là về các lĩnh vực xã hội Sự phát triển kinh tế thị trường quá nhanh đã tạo nên những khoảng cách rộng lớn giữa người giàu và người nghèo; sự thoái lùi về mặt văn hóa và đạo đức xã hội Những nguyên nhân về kinh tế - xã hội đã kéo theo một số bộ phận người dân vướng phải các tệ nạn xã hội theo nhiều hình thức khác nhau Theo số liệu thống kê của UNFPA - Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (Tổ chức phát triển quốc tế, lĩnh vực sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục cho phụ nữ, nam giới và trẻ em) cho biết “khoảng một nửa dân số Việt Nam trong độ tuổi dưới 25 và đang có có thai ngoài ý muốn có tỷ lệ phá thai rất cao đặc biệt là trong nhóm phụ nữ thành thị chưa lập gia đình Cùng với vấn đề này là sự gia tăng không ngừng của tỷ lệ người nhiễm HIV/AIDS Nạn dịch HIV/AIDS đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng cho nền kinh tế - xã hội của Việt Nam Tỷ lệ người nhiễm HIV đang ngày càng phức

tạp và ở mức đáng báo động” Theo báo cáo số liệu của Bộ Y tế ngày 31/07/2014, tính

đến ngày 17/7/2014, số trường hợp nhiễm HIV hiện còn sống là 218.820 người, số bệnh nhân AIDS hiện tại là 68.882 người, số người nhiễm HIV đã tử vong 72.293 trường hợp – đây là một tỉ lệ rất cao Trên thực tế, số ca tử vong do HIV/AIDS cao chính là do không được chăm sóc ý tế và điều trị thích hợp Thế nên khi được chăm sóc và sử dụng thuốc kháng HIV (ARV) để hỗ trợ điều trị đúng cách sẽ giúp người nhiễm HIV khỏe mạnh, có khả năng học tập, làm việc, phát triển và có cuộc sống bình thường như những người khác Và để được chăm sóc y tế một cách bài bản, đúng quy trình một phần quan trọng là do chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước có phù hợp

và hiệu quả hay không Nhận thấy được tầm quan trọng của các chính sách pháp luật

đó, tôi chọn “Hiệu quả của các chính sách chăm sóc y tế trong việc hỗ trợ người có HIV/AIDS hòa nhập cộng đồng” làm đề tài cho bài tiểu luận kết thúc học phần của

mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

SVTH: Nguyễn Trọng Hoàng Ân – Lớp Đ15CT2 MSSV: 1557601010084

Tìm hiểu một số chính sách, pháp luật, chương trình, hoạt động chăm sóc y tế cho người có HIV hiện nay trên thế giới và ở Việt Nam

Vai trò của các chính sách đó trong việc hỗ trợ người nhiễm HIV hòa nhập cộng đồng

Tìm hiểu được những hiệu quả, thuận lợi, khó khăn trong quá trình áp dụng, thực thi các chính sách chăm sóc y tế cho người có HIV

Bày tỏ quan điểm, suy nghĩ của bản thân trong việc thực hiện các chính sách hiện nay

Đưa ra các đề xuất, khuyến nghị để việc hỗ trợ người có HIV hòa nhập cộng đồng có hiệu quả hơn

3 Phương pháp nghiên cứu:

3.1 Phương pháp sưu tầm tài liệu

Thu thập các số liệu, báo cáo, vấn đề có liên quan trên Internet, tổng cục thống kê, niên giám thống kê, các trang báo Online uy tín, làm số liệu, cơ sở lý luận cho bài tiểu luận

3.2 Phương pháp quan sát, so sánh

Quan sát số liệu đã thu thập, so sánh các số liệu với nhau từ đó đưa ra những

ví dụ cụ thể hơn, dẫn chứng xác đáng về tình hình

3.3 Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp

Thống kê lại tất cả các số liệu, báo cáo liên quan sau đó phân tích tổng hợp một cách kĩ lưỡng các số liệu đã nêu để làm sáng tỏ vấn đề

4 Kết cấu đề tài

Bài tiểu luận được chia làm 4 phần:

- Phần 1: Mở đầu

- Phần 2: Một số lý luận cơ bản

- Phần 3: Nội dung vấn đề nghiên cứu

- Phần 4: Kết luận và khuyến nghị

PHẦN 2: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1 Một số khái niệm cơ bản

Công tác xã hội với người có HIV GVHD: ThS Nguyễn Minh Phúc 2

1.1 Khái niệm “HIV”

- HIV (Human Immunodeficiency Virus) dùng để chỉ một loại vi rút gây suy giảm miễn dịch mắc phải ở người Khi HIV xâm nhập vào cơ thể sẽ phá hủy hệ thống miễn dịch làm cho cơ thể con người mất khả năng chống lại các bệnh tật

1.2 Khái niệm “AIDS”

- AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải Đây là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV, giai đoạn này

hệ thống miễn dịch của cơ thể suy giảm nên người nhiễm HIV dễ bị nhiễm trùng cơ hội hoặc ung thư, các bệnh này diễn biến ngày càng nặng dẫn đến tử vong cho người bệnh

1.3 Khái niệm “Chăm sóc sức khỏe”

Chăm sóc sức khỏe theo nghĩa rộng được hiểu qua 3 mặt nội dung của sức khỏe gồm:

- Chăm sóc y tế: Do ngành y tế đảm nhiệm gồm phòng bệnh, khám chữa bệnh, phục hồi chức năng

- Chăm sóc ngoài y tế: Do nhiều ngành thực hiện về dinh dưỡng, vệ sinh môi trường, nhà ở, giao thông, thể thao, văn hóa, xã hội,…

- Chăm sóc sức khỏe trong các mối liên hệ: Là sự tác động qua lại giữa các yếu tố môi trường bên ngoài (thức ăn, nước uống, vệ sinh,…) và yếu tố môi trường bên trong (di truyền, gen, tế bào,…) và các hoạt động xã hội để phòng ngừa phát sinh bệnh tật, phát hiện bệnh tật sớm và điều trị phục hồi sức khỏe người bệnh

1.4 Khái niệm “Chính sách”

- Theo Từ điển bách khoa Việt Nam: Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể

để thực hiện đường lối, nhiệm vụ Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa,…

- Theo James Anderson: Chính sách là một quá trình hành động có mục đích theo đuổi bởi một hoặc nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm

Trong bài tiểu luận này, tôi sử dụng khái niệm của James Anderson để làm lập luận và sử dụng “chính sách” như một khái niệm rộng bao gồm cả hệ thống

SVTH: Nguyễn Trọng Hoàng Ân – Lớp Đ15CT2 MSSV: 1557601010084

pháp luật, chính sách, các dự án xã hội, chương trình hành động, chiến lược, của các tổ chức chính phủ, phi chính phủ, tập thể, cá nhân,

1.5 Khái niệm “Hòa nhập cộng đồng”

- Hòa nhập cộng đồng theo nghĩa rộng là một xã hội không có rào cản cho mọi người trong việc tham gia vào đời sống xã hội Trong tiến trình xã hội hóa của

cá nhân sẽ không gặp bất cứ khó khăn nào làm trở ngại đến tâm lý, sức khỏe và về mặt xã hội

- Theo nghĩa hẹp đó là sự hòa nhập của các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong việc tham gia vào đời sống xã hội Những rào cản này bao gồm thái độ kỳ thị

xa lánh và phân biệt đối xử thậm chí là bất bình đẳng của cộng đồng đối với từng

cá nhân

2 Cơ sở lý luận tiền đề

Theo quy định của pháp luật hiện hành về người có HIV, cụ thể là Luật số 64/2006/QH11 – Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (gọi tắt là Luật Phòng, chống lây nhiễm HIV/AIDS) được Quốc hội Nước Cộng Hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 29 tháng 6 năm 2006 Tại khoản 1; Điều 1 “Luật này quy định các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS; việc chăm sóc, điều trị, hỗ trợ người nhiễm HIV và các điều kiện bảo đảm thực hiện biện pháp phòng, chống HIV/AIDS” Có thể hiểu chế độ chăm sóc sức khỏe người có HIV bao gồm tổng hợp các quy định về quyền và nghĩa vụ của người có HIV được nhà nước, cộng đồng xã hội thực hiện các hoạt động phòng bệnh, khám chữa bệnh, phục hồi chức năng nhằm giúp người bệnh ổn định sức

khỏe, vượt qua những khó khăn của bệnh, tật, vươn lên hòa nhập cộng đồng.

PHẦN 3: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Một số chính sách chăm sóc y tế cho người có HIV/AIDS trên thế giới

Theo số liệu thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tính đến cuối năm

2017, trên thế giới đã có 35 triệu người chết do AIDS và các bệnh liên quan đến HIV/AIDS Có khoảng 95 triệu người thuộc hơn 119 quốc gia đã tham gia xét

Công tác xã hội với người có HIV GVHD: ThS Nguyễn Minh Phúc 4

nghiệm HIV, khoảng 36.9 triệu người đang phải sống chung với HIV Riêng trong năm 2017, đã có 940.000 người thiệt mạng trên thế giới do các nguyên nhân liên quan đến HIV và 1.8 triệu ca nhiễm mới Trong số đó, có khoảng 59% số người lớn

và 52% số trẻ em sống chung với HIV đã được điều trị liệu pháp kháng retrovirus (ARV) suốt đời Trong một bài báo cáo của mình, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh “không nên để bất kỳ ai không được điều trị hoặc chết vì HIV/AIDS do thiếu tiếp cận với việc chăm sóc y tế cơ bản” Bài phát biểu của ông được xem như là một động lực để chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân trên toàn thế giới phải nổ lực tăng cường hỗ trợ, chăm sóc y tế cho những người có HIV/AIDS Và trên thực tế đã có rất nhiều các chính sách và nguồn hỗ trợ cho người nhiễm HIV như:

- Năm 2015, “Hành động quốc tế vì mục tiêu Phát triển bền vững nhằm đạt được bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2030” đã được các nhà lãnh đạo cấp cao các nước thuộc Liên hiệp quốc ký kết Theo đó, trong chiến dịch toàn cầu phòng chống AIDS nhằm thúc đẩy Quyền được chăm sóc sức khỏe Tổ chức Y tế Thế giới cũng khẳng định nhu cầu của 36,7 triệu người sống chung với HIV và những người dễ bị tổn thương, bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS đều sẽ được tham gia BHYT sau khi hành động quốc tế này chính thức có hiệu lực

- Chương trình phối hợp của Liên hiệp quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) với 2 nhiệm vụ chính là thúc đẩy Tiếp cận Phổ cập về dự phòng, chăm sóc, hỗ trợ y tế; và kết hợp các nỗ lực hành động giải quyết các nhân tố xã hội làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm HIV và chống lại phân biệt kỳ thị xã hội đã có nhiều bước tiến triển cụ thể như tại Khu vực Tây Âu, Trung Âu và Bắc Mỹ đạt nhiều thành công nhất trong nhất với tỷ lệ 78% số người nhiễm HIV/AIDS được điều trị và chăm sóc y tế, khu vực Trung Đông và Bắc Phi đạt 25% số người nhiễm bệnh được điều trị, ghi nhận được trên 2/3 tổng số ca nhiễm HIV mới trên toàn cầu Mỗi năm, tổ chức này chi hơn 7 tỷ USD cho việc phòng, chống lây nhiễm virus HIV và điều trị cho các bệnh nhân

- Chính sách chăm sóc sức khỏe đặc biệt cho người bị nhiễm HIV đang tham gia lao động trên toàn cầu của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) và Mạng lưới Toàn cầu của Người sống với HIV (GNP+) đạt được nhiều tiến bộ trong việc điều trị và cho phép người có HIV có thể làm việc, giảm thiểu tình trạng phân biệt đối xử khi tìm kiếm và giữ việc làm Tỷ lệ những người đã làm việc nhưng bị mất việc làm hoặc mất nguồn thu nhập do sự phân biệt đối xử về tình trạng nhiễm bệnh của mình

đã giảm 13%

SVTH: Nguyễn Trọng Hoàng Ân – Lớp Đ15CT2 MSSV: 1557601010084

- Tổ chức PEPFAR - tổ chức hỗ trợ nguồn kinh phí phòng, chống HIV/AIDS thế giới đã và đang tiếp tục đẩy mạnh viện trợ ARV cho tất cả đối tượng nhiễm HIV tại các nước kém phát triển và đang phát triển Việc viên trợ chi phí ARV để tiếp cận tới những bệnh nhân giúp họ có thể kéo dài và cải thiện chất lượng cuộc sống bằng liệu pháp điều trị kháng vi-rút, thuốc ARV này có tác dụng làm chậm sự nhân lên của HIV trong cơ thể, do đó làm tăng khả năng miễn dịch và giảm khả năng mắc các nhiễm trùng cơ hội Đồng thời tổ chức này còn hỗ trợ kinh phí cho các dự án nghiên cứu, phát triển phương pháp điều trị HIV

Ngoài ra, còn vô số các chương trình, chính sách, hoạt động trợ giúp khác trên toàn thế giới đã và đang hoạt động Việc chăm sóc y tế đã góp phần giúp cho những người nhiễm HIV/AIDS trên thế tiếp tục sinh sống, làm việc và hòa nhập cộng đồng

2 Một số chính sách chăm sóc y tế cho người nhiễm HIV/AIDS tại Việt Nam

Trong phiên hội nghị báo cáo Công tác thực hiện Phòng, chống lây nhiễm HIV/AIDS 6 tháng đầu năm 2017, Bà Phan Thị Thu Hương, Phó cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết, tính đến hiện nay, tổng số trường hợp nhiễm HIV trên cả nước có hơn 259.000 người Mỗi năm vẫn có khoảng 10.000 người nhiễm HIV mới được phát hiện và 2000 người tử vong do AIDS Số người nhiễm HIV cao nhất tập trung tại các TP.HCM, Hà Nội, Thái Nguyên, Điện Biên, Sơn La,… Trong đó, có khoảng 21.000 người cần điều trị bằng ARV (thuốc kháng HIV) Điều đàng mừng là những ca phát hiện mới và số người tủ vong do AIDS đã

có giảm so với cùng kỳ năm trước Và những kết quả đó một phần là nhờ vào chính sách can thiệp, chăm sóc y tế và quyết liệt ngăn chặn HIV/AIDS của toàn Đảng, Nhà nước và toàn dân Rất nhiều các Luật, Nghị định, Thông tư, Chiến lược quốc gia, Chương trình hàng động vì HIV/AIDS liên tục được ban hành, đổi mới, đặc biệt là những chính sách liên quan đến chăm sóc y tế Một số chính sách nổi bật như:

- Luật Phòng, chống vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (gọi tắt là Luật Phòng, chống lây nhiễm HIV/AIDS), đây được xem là một bước tiến quan trọng của Việt Nam trong bảo vệ, chăm sóc, nâng cao đời sống cho những người có HIV Bởi vì Việt Nam là một trong số rất ít những nước trên thế giới có riêng một Luật như vậy

Công tác xã hội với người có HIV GVHD: ThS Nguyễn Minh Phúc 6

- Chương trình phối hợp của Liên hiệp quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) hướng tới mục tiêu 3 không: Không còn người nhiễm mới HIV, Không còn người

tủ vong do AIDS và không còn kỳ thị, phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS

- Mục tiêu 90 – 90 – 90: 90% người nhiễm HIV phải biết và tình trạng nhiễm bệnh của mình, 90% người nhiễm HIV phải được điều trị bằng thuộc kháng vi rút ARV, 90% người được điều trị bằng thuộc kháng vi rút ARV có tải lượng vi rút

<1000 HIV/ml máu (Ngưỡng đảm bảo để không có khả năng lây nhiễm HIV cho người khác)

- Chiến lược Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào ngày 25 tháng 5 năm 2016 (Quyết định 608/QĐ-TTg)

- Điều 17, 18, 19, 20, 21, 22 quy định về việc xử phạt hành chính những hành vi vi phạm liên quan đến HIV/AIDS; thuộc Nghị định 176/2013/NĐ-CP về việc quy định xử phạt trong lĩnh vực Y tế, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào ngày 14 tháng 11 năm 2013

2 Một vài điểm đáng chú ý trong việc thực hiện chính sách chăm sóc y tế cho người nhiễm HIV/AIDS tại Việt Nam

2.1 Những hiệu quả, thuận lợi

- Thực hiện “Chiến lược Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” Chúng ta đã quản lý được khoảng 40% số người nhiễm HIV, 70% số người bệnh AIDS; số người hiện đang được điều trị tại các bệnh viện tỉnh và huyện bằng 1/8 số người nhiễm đang được điều trị tại cộng đồng, đáp ứng được theo các chỉ tiêu đề ra Mô hình tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ người nhiễm và người bệnh AIDS tại gia đình và trung tâm nhân đạo đã tiếp cận hơn 21.000 nghìn lượt người nhiễm để tư vấn Chăm sóc, hỗ trợ theo dõi tuân thủ điều trị nhiễm trùng cơ hội, điều trị lao, điều trị đặc hiệu bằng thuốc kháng virus, vận động, tư vấn các đối tượng nguy cơ cao Chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ bị nhiễm HIV/AIDS bị bỏ rơi, chăm sóc cuối đời Vận động được cộng đồng nơi người bệnh AIDS nghèo không nơi nương tựa cư ngụ khi còn sống tổ chức mai táng cho họ kết quả được

634 lượt

- Thực hiện “Mục tiêu 90 – 90 – 90 vào năm 2020 và chấm dứt đại dịch HIV/AIDS ở Việt Nam vào năm 2030” Cho đến hiện nay, đã có gần 87% bệnh nhân được làm xét nghiệm đo tải lượng vi rút HIV, có 100% người xác định dương