Tuy nhiên mọi học sinh đềukhông học tập dễ dàng như nhau, có những học sinh nắm kiến thức toán học rấtnhanh chóng và sâu sắc mà không cần có sự cố gắng đặc biệt, trong khi đó một số em k
Trang 11 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài
Hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đang tiến hành cuộc cáchmạng toàn diện trên mọi lĩnh vực với mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước Trong sự nghiệp đổi mới đó, đổi mới giáo dục là một trong những trọngtâm của Đảng Sự đổi mới giáo dục nhằm tạo ra những con người toàn diện cóphẩm chất đạo đức, có sức khỏe, có tri thức, năng động và sáng tạo Vậy để giáodục phát triển toàn diện về mọi mặt đó là trách nhiệm của những người làm côngtác giáo dục nói chung, của giáo viên nói riêng Để thực hiện được nhiệm vụ giáodục toàn diện cho học sinh thì giáo viên không thể được xem nhẹ một môn họcnào Cùng với các môn học mà Bộ GD & ĐT đã quy định thì môn Toán cũngchiếm một vị trí quan trọng vì học tốt môn toán giúp học sinh phát triển toàn diện
về mọi mặt Ngoài ra học tốt môn toán học sinh mới có điều kiện để học tốt cácmôn học khác Kiến thức của môn toán là có tính chất kế thừa và xâu chuỗi Kếthừa từ bài học này đến bài học khác, từ lớp học dưới đến lớp học trên Nếu các
em bị hổng kiến thức cơ bản về môn toán thì các em sẽ chán học, không thích học
và dẫn đến học ngày càng hạn chế năng lực về môn toán so với trình độ chungcủa cả lớp
Trong một lớp học điều tất yếu là phải có các đối tượng học sinh: hoànthành và học sinh chưa hoàn thành Vì vậy mỗi giáo viên cần phải thực hiện tốtđược công việc phân loại đối tượng học sinh và vận dụng linh hoạt các phươngpháp, hình thức dạy học phù hợp cho từng đối tượng Tuy nhiên mọi học sinh đềukhông học tập dễ dàng như nhau, có những học sinh nắm kiến thức toán học rấtnhanh chóng và sâu sắc mà không cần có sự cố gắng đặc biệt, trong khi đó một số
em khác lại không thể đạt được kết quả như vậy, mặc dù đã cố gắng rất nhiều, đó
là những em học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán Vì thế việc dạy các emhọc sinh chưa hoàn thành ở môn Toán lên trình độ hoàn thành quả là một vấn đềkhông đơn giản Giải quyết được vấn đề này tức là góp được một phần vào khắcphục tình trạng học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán ở Tiểu học Để giúp
đỡ học sinh còn hạn chế năng lực nói chung và học sinh học còn hạn chế năng lực
về môn Toán nói riêng là việc làm hết sức cần thiết đối với mỗi giáo viên chúng
ta Việc giúp học sinh còn hạn chế năng lực học tập tiến bộ góp phần nâng caochất lượng giáo dục toàn diện, ngoài ra còn giúp các em có niềm tin vượt qua khókhăn của bản thân để vươn lên tiến bộ trong học tập Những điều trăn trở đó cũngchính là những lí do mà tôi đã chọn nghiên cứu, viết sáng kiến kinh nghiệm
Trang 2“ Một số kinh nghiệm giúp học sinh còn hạn chế năng lực khi học môn Toán lớp 4” nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, chất lượng học tập môn Toán.
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Nghiên cứu về “Giúp học sinh còn hạn chế năng lực khi học môn Toán lớp 4” từ đó đưa ra những kiến nghị cụ thể nhằm giúp việc giảng dạy đạt kết quả
cao góp phần nâng cao chất lượng chung của toàn trường
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh khối 4 Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lí luận (SGK, SGV, tài liệu, )
- Nghiên cứu thực tiễn ( điều tra, thực nghiệm, )
- Xử lí thông tin,
Trang 32 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm2.1 Cơ sở lí luận
Trong các môn học ở trường tiểu học, môn Toán chiếm một vị trí quantrọng góp phần thiết thực vào việc hình thành phương pháp học tập và rèn luyệntích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh Các kiến thức và kĩ năng của môn toán
có nhiều ứng dụng trong cuộc sống và rất cần thiết cho con người,… Môn Toáncòn góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, rèn luyện tính cẩnthận, kiên trì, có ý chí vượt khó khăn, làm việc có kế hoạch, có nề nếp và có tácphong khoa học Dạy toán ở Tiểu học nói chung và môn toán ở lớp 4 nói riêngnhằm giúp học sinh biết vận dụng những kiến thức toán học, được rèn luyện kĩnăng thực hành Môn Toán ở lớp 4 được sắp xếp hợp lí, đan xen các mạch kiếnthức phù hợp với sự phát triển nhận thức của học sinh lớp 4 nhằm hình thành vàphát triển trình độ tư duy của học sinh Các em biết phát triển và tự giải quyết vấn
đề, tự nhận xét so sánh, phân tích tổng hợp, rút ra kết luận Từ đó mà trang bị chocác em kĩ năng tự học, tự tìm tòi
Song trong thực tế giảng dạy giáo viên phải chủ động hướng dẫn, tổ chứclinh hoạt các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học để mỗi cá nhân học sinh
tự phát hiện và tự giải quyết bài học thông qua việc thiết lập mối quan hệ giữakiến thức mới, với các kiến thức liên quan đã học Đó là các cơ sở để giúp các emhọc sinh còn hạn chế năng lực vươn lên và tự hoàn thiện mình
Muốn nâng cao chất lượng môn Toán mỗi cán bộ giáo viên cần phải nângcao ý thức trách nhiệm tinh thần học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyênmôn tiếp cận với phương pháp dạy học mới Trong thực tế học sinh tiểu học rấtyêu thích học Toán Vậy làm thế nào để các em dễ tiếp thu bài Tôi đã vận sángtạo đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng thành tạo các thiết bị dạy học, làm đồdùng dạy học phục vụ cho bài giảng hấp dẫn sinh động hơn Để đạt được kết quảtốt tôi luôn tìm tòi, nghiên cứu bài dạy và tham gia các lớp học chuyên đề, tậphuấn, đọc thêm các tài liệu tham khảo, học hỏi thêm đồng nghiệp để truyền thụcho các em có được kiến thức vững vàng
2.2 Thực trạng
Trong thực tế giảng dạy tại trường tiểu học nhiều năm tôi nhận thấy rằng:trong quá trình học toán ở lớp 4, học sinh còn gặp phải nhiều những vướng mắcsau:
- Khả năng tính toán chậm do cộng, trừ, nhân, chia trong bảng chưa thuầnthục, dẫn đến tính toán thiếu chính xác khi thực hiện các phép tính cộng, trừ cónhớ và nhân, chia ngoài bảng Có nhiều lỗ hổng về kiến thức
Trang 4Tiếp thu kiến thức chậm, không hình thành được kĩ năng.
- Học sinh còn lẫn lộn giữa cách chuyển đổi các đơn vị đo (đơn vị đo diệntích, đơn vị đo khối lượng, đơn vị đo độ dài) áp dụng sai công thức tính chu vi vàdiện tích vào giải toán Làm các bài tập lựa chọn còn theo cảm tính
- Không hệ thống được lượng kiến thức đã học Thờ ơ với giờ học trên lớp,thường xuyên không chuẩn bị bài ở nhà
- Không vận dụng được kiến thức của bài trước cho bài sau
-Các emcòn hạn chế năng lực tính chậm, chủ yếu dựa vào trực quan hoặclời gợi ý của giáo viên mới tính được, hoặc nhớ bài một cách máy móc
- Đặt tính chưa đúng, tính toán còn lẫn lộn giữa cộng, trừ, nhân, chia
- Từ việc lĩnh hội kiến thức thiếu vững chắc đó, các em có thái độ thờ ơ vớiviệc học, không chịu cố gắng, ngại khó, thiếu tự tin, thụ động, chán nản trong họctập
Từ những thực trạng trên, ngay từ đầu năm học 2018 - 2019, tôi được nhàtrường phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 4B, với tổng số học sinh là 35 em.Tôi đã tìm hiểu tình hình thực tế việc học toán của lớp
Tổng số học sinh Hoàn thành trở lên Chưa hoàn thành
* Ngay sau khi nắm được tình hình học tập cụ thể của từng học sinh tronglớp Tôi đã kịp thời xây dựng kế hoạch giúp học sinh còn hạn chế năng lực vềmôn Toán, phân loại đối tượng học sinh để có biện pháp giáo dục thích hợp
- Lên kế hoạch giảng dạy cho các đối tượng học sinh theo từng tuần vàkiểm tra vào cuối tháng
- Lập kế hoạch giảng dạy môn toán thông qua những kinh nghiệm đã đúcrút được và từ tình hình thực tế của học sinh
` 2.3 Các giải pháp và tổ chức thực hiện
Trang 5- Tìm hiểu về hoàn cảnh gia đình của học sinh, kết hợp giáo dục.
- Lập kế hoạch cụ thể chi tiết để giúp học sinh còn hạn chế năng lực vềmôn Toán
Đồng thời để nắm được đặc điểm, khả năng học tập của học sinh chưahoàn thành tôi đã tìm hiểu học sinh:
- Thông qua nghiên cứu hồ sơ: Học bạ, sổ liên lạc, gặp gỡ giáo viên ở lớptrước, trao đổi với phụ huynh học sinh để nắm bắt xem họ có quan tâm giáo dụccon cái của họ hay không Từ đó, giáo viên sẽ nắm được mặt mạnh cũng như mặthạn chế của học sinh ở môn toán cũng như các môn học khác Tôi đã tiến hànhphân loại học sinh của lớp mình như sau: Hoàn thành và chưa hoàn thành
Sau khi phân loại được trình độ học sinh trong lớp và nắm bắt được các emhọc còn hạn chế về môn Toán, tôi tiếp tục tìm hiểu xem học sinh còn hạn chế vềphần nào trong môn toán và đã phân thành các đối tượng sau: Hạn chế trong thựchiện tính cộng, trừ, nhân, chia Hạn chế về yếu tố hình học, về yếu tố thống kê, vềđại lượng và đo đại lượng, trong giải toán hay ở tất cả các kiến thức nêu trên
- Từ đó, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải phát hiện kịp thờiđiểm hạn chế trong kiến thức mà học sinh còn vấp phải để khắc phục kịp thời
- Giáo viên luôn quan tâm trao đổi, lắng nghe ý kiến của học sinh Hướngdẫn để học sinh nói lên những mong muốn, khó khăn của mình Tứ đó giáo viên
sẽ nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng, sở thích, thái độ trong quan hệ với mọingười của học sinh Và cũng từ đây giáo viên có thể giúp học sinh cố gắng vươnlên trong học tập
Trang 6- Sau khi nắm bắt được tình hình học tập của học sinh giáo viên cần có sự
tư vấn, phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh để lựa chọn phương pháp dạy họcphù hợp, cũng như phối hợp để gia đình tham gia vào việc hướng dẫn giúp họcsinh chưa hoàn thành học tập tiến bộ hơn
Khảo sát đầu năm học 2018 – 2019, trong số học sinh chưa hoàn thành có
em Ngô Thị Khánh Nhi, em Trần Thanh Hoa, em Nguyễn Thiên Ý, em Phạm
Minh Tâm, em Đào Trung Kiên học sinh của lớp tôi, các em đọc và viết tương
đối tốt nhưng môn toán lại chưa hoàn thành, bảng cửu chương không thuộc, nhân,chia chậm và hay sai sót,… và rất sợ phải học toán Tôi đã mời phụ huynh đếntrường và trao đổi cụ thể về tình hình học tập của em Phụ huynh đã ý thức đượcđiều này nên đã cùng tôi kèm cặp em Ở trên lớp tôi rất quan tâm việc nắm bắtkiến thức cũ, giao việc phù hợp ở các tiết học toán để đảm bảo em làm kịp và hiểuđược bài tập đó, nhờ bạn học hoàn thành trong lớp giúp em ôn lại những kiếnthức cũ và bảng cửu chương… Nhờ những biện pháp đó, khoảng 2 tháng sau em
đã tự mình thực hiện được phép nhân, phép chia cho số có 1 hoặc 2 chữ số, làmđược những bài toán đơn giản và các em đã chăm học hơn Tôi rất mừng vì thấycác em đã tự tin hơn trong học tập
Giải pháp 2 Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng các em bị hổng kiến thức cơ bản.
Kiến thức luôn cần có sự xuyên suốt Do mất căn bản học sinh khó mà cónền tảng vững chắc để tiếp thu kiến thức mới Để khắc phục tình trạng này giáoviên cần phát hiện và phân loại những lỗ hổng kiến thức, kĩ năng của học sinh.Những lỗ hổng nào điển hình mà trên lớp chưa đủ thời gian khắc phục thì cần có
kế hoạch tiếp tục giải quyết trong nhóm học sinh chưa hoàn thành Thông qua quátrình học lý thuyết và làm bài tập của học sinh, tôi cũng cần tập cho học sinh, nhất
là học sinh chưa hoàn thành có ý thức tự phát hiện những lỗ hổng kiến thức của bản thân mình và biết cách tự lấp những lỗ hổng đó
*Ví dụ: Khi dạy học sinh thực hiện nhân với số có 2, 3 chữ số
Ở bài này các em cần nắm vững các bảng nhân từ 2 đến 9 (nhân từ phảisang trái) Thế nhưng khi các em học sinh chưa hoàn thành thực hiện kết quả sai
do các em không thuộc bảng nhân, hoặc các em quên không nhớ làm kết quảcũng không đúng Tôi phát hiện ra là các em đã bị hổng kiến thức ở lớp 2, lớp 3rất nhiều dạng và tôi đã tiến hành:
- Theo dõi, hệ thống kiến thức theo chương trình: Tôi đã kiểm tra bảng cửuchương thường xuyên và có thể lồng ghép trong các tiết học toán có liên quan đếnthực hành tính Với đối tượng này tôi đã cho các em ôn lại cách thực hiện phép
Trang 7nhân với số có 1 chữ số, nhân với số có 2 chữ số Khi các em đã tái hiện được cáckiến thức cũ đã học thì tôi đã hướng dẫn để các em thực hiện phép tính: 154 x 132Học sinh đã trình bày và nêu cụ thể cách thực hện phép tính, đồng thời để các emthực hiện tốt việc nhân với số có 2, 3 chữ số các em cần phải nắm vững vị trí củacác tích riêng.
- Đưa ra nội dung bài tập phù hợp với kiến thức để học sinh có thể ôn luyệnkiến thức mới và ôn lại kiến thức đã học
Ví dụ: Tính giá trị của biểu thức sau:
2378 + 1502 x 216
Tôi đã cho học sinh quan sát đề toán và giúp các em nêu được cách thựchiện đúng phép tính này Đồng thời qua phép tính tôi đã củng cố, khắc sâu đượccách thực hiện phép nhân, ôn lại cách thức hiện phép cộng có nhớ
Chẳng hạn: “Khi dạy học thực hiện chia cho số có 2 chữ số” đa số học
sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán đều rất lúng túng trong ước lượngthương, hoặc ước lượng được thương thì khi nhân ngược lại để các em thực hiệnphép trừ để tìm ra số dư sau lần chia thứ nhất lại bị sai Điều này giáo viên khôngthể nóng vội mà phải kiên trì hướng dẫn học sinh thao tác rõ ràng trên từng bướcmột Đó là: Cách ước lượng thương, ôn lại cách thực hiện phép nhân và phép trừ
+ 4 nhân 8 bằng 32, viết 2 nhớ 3
+ 4 nhân 1 bằng 4 thêm 3 bằng 7, viết 7
+ Học sinh thực hiện trừ; 77 trừ 72 bằng 5, viết 5 Hạ 9 được 59
Trang 8- Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện lần chia thứ 2 là 59 chia 18 được
3, viết 3 (cách ước lượng làm tròn số 80 : 20)
- Hướng dẫn học sinh thực hiện nhân ngược lại:
+ 3 nhân 8 bằng 24 viết 4 nhớ 2
+ 3 nhân 1 bằng 3, thêm 2 bằng 5, viết 5
+ Học sinh thực hiện trừ 59 trừ 54 bằng 5, viết 5
Giáo viên phải lấy thêm nhiều ví dụ tương tự để học sinh học sinh còn hạnchế năng lực về môn Toán rèn luyện kĩ năng
Trong những tiết học đồng loạt, việc luyện tập được thực hiện theo trình độchung, nhiều khi không phù hợp với khả năng học sinh còn hạn chế năng lực vềmôn Toán Vì vậy khi làm việc riêng với nhóm học sinh còn hạn chế năng lực vềmôn toán, cần dành thời gian để các em tăng cường luyện tập vừa sức mình Giáoviên phải tìm phương pháp giảng dạy thích hợp, có trọng tâm, nhằm thẳng vàoyêu cầu quan trọng nhất, với mức độ yêu cầu vừa sức các em để nâng dần mức độlàm bài tập Không nóng vội, khắc phục tính ngại khó và những định kiến thiếutin tưởng vào sự tiến bộ của học sinh
Khi giảng dạy, cần theo dõi sự chú ý của học sinh học còn hạn chế nănglực về môn Toán kiểm tra kịp thời sự tiếp thu bài giảng của các em Phần hướngdẫn bài tập cần cụ thể hơn đối với học sinh này
Ví dụ: Viết một phân số: Bé hơn 1; Lớn hơn 1; Bằng 1
Đa số học sinh học còn hạn chế năng lực về môn Toán.thường lẫn lộn giữacác yêu cầu trên, nên giáo viên cần giúp các em trả lời được các câu hỏi: Phân số
bé hơn 1 là phân số như thế nào? Phân số lớn hơn 1 là phân số như thế nào? Phân
số bằng 1 là phân số như thế nào? và có thể cho học tự mình lấy thêm nhiều ví dụ
để củng cố kiến thức Phần hướng dẫn học bài nên có thêm một số câu hỏi để học
có thể kiểm tra hay chỉ rõ ý chính cần đi sâu, nhớ kĩ…
Khi gặp các dạng toán có lời văn các em thường rất ngại và ít theo kịpđược
với yêu cầu của một tiết dạy, bài làm của các em còn hay sai chủ yếu là lời giảicủa học sinh chưa rõ ý, còn dài, còn lặp, lời giải chưa cô đọng thậm chí lời giảicòn chưa phù hợp với phép tính, tôi cần lưu ý những điều sau đây: Giúp các emhiểu rõ đầu bài, nắm được cái gì đã cho, cái gì cần phải tìm, tạo điều kiện cho các
em tìm ra cách giải hợp lí
* Ví dụ khi gặp bài toán: Người ta xếp 240 bộ bàn ghế 8 phòng học Hỏi
Trang 9mỗi phòng được bao nhiêu bộ bàn ghế ? Đây là bài toán liên quan đến rút về đơn
vị (Trang 81, Toán 4) Tôi đã hướng dẫn nhóm học sinh còn hạn chế năng lực về
môn Toán giải như sau:
- Bước 1: Đọc kĩ đề toán (Xác định dạng toán)
- Bước 2: Tóm tắt đề toán (có thể bằng sơ đồ đoạn thẳng hoặc bằng chữ)
- Bước 3: Phân tích bài toán
- Bước 4: Viết bài giải
- Bước 5: Kiểm tra lời giải và đánh giá cách giải
*Cụ thể như sau:
- Đọc kĩ đề toán: Đối với đối tượng học sinh còn hạn chế năng lực về mônToán đọc ít nhất 3 lần có như thế mới giúp các em nắm được ba yếu tố cơ bản:Những “dữ kiện” là những cái đã cho, đã biết trong đầu bài, “những ẩn số” lànhững cái chưa biết và cần phải tìm, cuối cùng là những “điều kiện" là quan hệgiữa các dữ kiện và ẩn số Tránh thói quen xấu là vừa đọc đề xong đã vội làmngay
- Tóm tắt đề toán: Sau khi đọc kĩ đề, các em biết lượt bớt một số câu chữ,làm cho bài toán gọn lại Nhờ đó đã làm rõ mối quan hệ cái đã cho và cái phải
tìm Trong thực tế có rất nhiều cách tóm tắt một bài toán, nếu các em càng nắm
được nhiều cách tóm tắt thì các em sẽ càng giải toán giỏi hơn Thế nhưng đối vớicác em học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán tôi chỉ hướng dẫn các em
chọn cách tóm tắt nào dễ hiểu và rõ nhất là được Chẳng hạn như cách tóm tắt bằng chữ
*Ví dụ: 8 phòng : 240 cái ghế
1 phòng : ? cái ghế
- Phân tích bài toán: Tóm tắt xong các em cần phải phân tích đề bài để tìm
ra cách giải Đối với học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán, ở bước này tôicần sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp Phân tích bài toán dưới dạng các câu hỏi như sau:
+ Bài toán trên cho biết gì? (8 phòng : 240 cái ghế)
+ Bài toán hỏi gì? (mỗi phòng được bao nhiêu bộ bàn ghế ?)
+ Vậy làm cách nào để tìm được mỗi phòng có bao nhiêu cái ghế? Ta làmphép tính gì? ( làm phép tính chia: lấy 240 : 8 = 30)
+ Giáo viên phải nhấn mạnh để học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toánnắm vững được cách giải bài toán 1 phép tính
Trang 10- Sau khi học sinh đã hình dung cách giải một bài toán đơn như vậy thì tôi tiếp tục
ra đề những bài toán tương tự cho học sinh rèn luyện, khi các em đã thành thạo tôitiếp tục nâng cao dần yêu cầu của bài toán
Ví dụ: Mẹ mua 5 kg gạo hết 120 nghìn đồng Hỏi mẹ mua 3 kg gạo thì phảitrả hết bao nhiêu tiền ?
Học sinh thực hiện bài giải theo các bước mà giáo viên đã hướng dẫn Đốivới những học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán thì việc kiểm tra, đánh giákết quả là không thể thiếu khi giải toán và phải trở thành thói quen đối với các
em Cho nên tôi cần hướng dẫn các em các bước như sau:
+ Đọc lại lời giải
+ Kiểm tra các bước giải xem đã hợp lí so với yêu cầu của bài chưa, các câuvăn diễn đạt trong lời giải đúng chưa
+ Thử lại các kết quả vừa tính từ bước đầu tiên
+ Thử lại kết quả đáp số xem đã phù hợp với yêu cầu của đề chưa
- Đối với học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán thì việc ôn lại nhữngkiến thức cũ có liên quan đến nội dung những bài học sẽ học trong tuần kế tiếp vàđồng thời cho các em thực hành lại những kiến thức đã học ở tuần qua bằng cáchcho những bài tập vừa sức với học sinh
Chẳng hạn: Trước khi học phần phép chia cho số có 2, 3 chữ số, tôi ôn chohọc sinh về phép chia cho số có 1 chữ số, đồng thời ôn lại bảng chia nhằm giúpcác em dễ dàng ước lượng tìm thương của phép chia với số có 2,3 chữ số
- Do là học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán nên việc hiểu và nhớcủa các em còn chậm và mau quên Các kiến thức cũ phải được giáo viên củng cốlại nhiều lần khi có liên quan đến nội dung bài mới, giúp các em biết được mốiliên hệ, biết phân biệt, biết được sự chuyển tiếp giữa các dạng nội dung với nhau
Chẳng hạn: Khi học sinh học đến các dạng toán giải ở lớp 4, giáo viên phải cho học sinh thấy rõ sự khác biệt của các dạng toán có mối liên quan với nhau.Tìm 2 số khi biết tổng và tỉ số của 2 số đó; Tìm 2 số khi biết hiệu tỉ số của 2 sốđó; Tìm 2 số khi biết tổng và hiệu của 2 số đó Bằng cách cho xem 3 đề toánthuộc 3 dạng này và chỉ rõ sự khác nhau giữa chúng Khi học sinh đã phân biệtđược sự khác nhau của 3 bài toán đó thì các em sẽ vận dụng vào giải đúng kếtquả Ví dụ:
+ Đề 1: Một lớp học có 28 học sinh Số học sinh trai hơn số học sinh gái là 4
em Hỏi lớp đó có bao nhiêu học sinh trai, bao nhiêu học sinh gái ?
Trang 11+ Đề 2: Minh và Khôi có 25 quyển vở số vở của Minh bằng 32 số vở củaKhôi Hỏi mỗi bạn có bao nhiêu quyển vở ?
+ Đề 3: Một hình chữ nhất có chiều dài hơn chiều rộng 12m Tìm chiều dài,chiều rộng của hình chữ nhật đó, biết chiều dài bằng 74 chiều rộng
- Trong từng mạch kiến thức giáo viên cần chốt lại cách thực hiện bằng lờinói đơn giản, dễ hiểu, “nôm na” nhằm khắc sâu kiến thức Nói rõ hơn đó là giúphọc sinh thấy rõ cách nhớ của từng đơn vị kiến thức
* Chẳng hạn: Để nắm cách tìm thành phần chưa biết của phép tính: Số bịchia và số chia, thừa số, số hạng, số trừ và số bị trừ không bị lẫn lộn, ta có thể chohọc sinh nắm cách nhận biết đơn giản nhất Trước hết cần phải động viên để các
em học thuộc quy tắc và vận dụng vào làm bài tập
Ví dụ: Tìm x
x x 34 = 714; 846 : x = 18.
Giáo viên giúp học sinh nêu tên được từng thành phần của phép tính và tìmthành phần chưa biết đó như thế nào? Hoặc thực hiện và tự kiểm tra kết quả Giáoviên chốt kết quả đúng Đồng thời khắc sâu kiến thức cho học sinh Bằng kinhnghiệm của bản thân tôi đã hướng dẫn học sinh một cách thực hiện có thể dễ nhớ.Tìm số trừ thực hiện tính trừ (Lấy số bị trừ trừ đi hiệu); Tìm số chia thực hiện tínhchia (Lấy số bị chia chia cho thương); Tìm số bị trừ thực hiện cộng (Lấy hiệucộng với số trừ); Tìm số bị chia thực hiện tính nhân (Lấy thương nhân với sốchia)
- Khi thực hiện chuyển đổi các đơn vị đo các em hay nhầm lẫn cách chuyểnđổi đơn vị lớn ra đơn vị bé, đơn vị bé về đơn vị lớn Tôi đã hướng dẫn học sinh.Đổi các đơn vị đo từ đơn vị lớn đổi ra đơn vị nhỏ hơn, ta thực hiện tính nhân
Ví dụ: 3tấn =….kg
Ta có 3 x 1000 = 3000kg hoặc 1 tấn bằng bao nhiêu kg và ngược lại từ đơn
vị nhỏ đổi ra đơn vị lớn ta thực hiện tính chia
Trang 12- Khi dạy về phép chia ở 1, 2 tiết đầu tôi cho các em làm việc nhóm đôi, tôiquan sát thấy nhóm nào thực hiện chia tốt sẽ cho các em làm việc cá nhân Đôilúc tổ chức cho các em thi đua thực hiện phép chia, đố vui về bảng nhân bảngchia Hay khi dạy về đơn vị đo thời gian "giây" tôi cho học sinh quan sát sựchuyển động trên mặt đồng hồ có 3 kim và nêu khoảng thời gian kim giây đi từmột vạch nhỏ đến vạch nhỏ liền kề là 1 giây, khoảng thời gian kim giây đi hếtmột vòng trên đồng hồ là 60 giây tức là 1 phút, và giới thiệu 1 phút bằng 60 giây
- Khi giảng dạy giáo viên chú ý theo dõi học sinh còn hạn chế năng lực vềmôn Toán, khuyến khích các em học tập tích cực phát biểu ý kiến Đặt những câuhỏi dễ, cho những bài tập vừa sức Đối với mục tiêu quan trọng cơ bản của tiếthọc, giáo viên thường xuyên gọi các em học sinh còn hạn chế năng lực về mônToán thực hành nhiều hơn Có thể chẻ nhỏ bài tập hoặc cho thêm nhiều bài tậptrắc nghiệm với mức độ yêu cầu vừa sức với các em, giúp các em khắc phục tínhngại khó, giúp các em hiểu các thuật ngữ, cách suy luận, chỉ rõ những kiến thứcquan trọng cần khắc sâu, cần nhớ kỹ
- Kích thích động viên đúng lúc khi các em có tiến bộ hay đạt được một sốkết quả Đồng thời phân tích chỉ cho các em chỗ sai nếu có, phê phán đúng mứcthái độ lơ là khi học, tránh nói chạm lòng tự ái học sinh
- Điều quan trọng cần nói đến nữa là giáo viên cần tạo không khí cởi mở,tạo tình cảm thân thiện, gần gũi, tránh sự nặng nề, tạo áp lực cho các em để các
em cảm thấy thích học, để dần dần thay đổi về “chất”
- Thường xuyên theo dõi kiểm tra sau mỗi tiết học Sau mỗi tuần học cần
có kiểm tra những kiến thức đã học để nắm sự tiến bộ phát hiện kịp thời nhữngkiến thức các em chưa nắm được để có sự điều chỉnh phù hợp với kế hoạch giúp
- Giáo viên thường xuyên liên hệ với phụ huynh của các em học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán để báo cáo tình hình học tập của các em Kết hợpphụ huynh động viên, nhắc nhở giúp các em đạt kết quả tốt hơn
Trang 13Giải pháp 3 Hướng dẫn học sinh thực hiện kiến thức, kĩ năng thực hành
Đối với học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán, giáo viên nên coitrọng tính vững chắc của kiến thức, kĩ năng hơn là chạy theo mục tiêu đề cao, mởrộng kiến thức và tăng cường luyện tập vừa sức Do đó khi hướng dẫn học sinhluyện tập, tôi luôn đặc biệt chú ý đến các việc làm sau:
- Đảm bảo cho học sinh hiểu đề bài: Học sinh còn hạn chế năng lực về mônToánnhiều khi vấp ngay từ bước đầu tiên: đó là các em không hiểu bài toán nói
gì, do đó không đi đúng hướng cho bài giải toán Vì vậy tôi đã dùng câu hỏi gợi
mở để giúp các em hiểu rõ đầu bài, nắm được cái gì đã cho, cái gì cần tìm, tạođiều kiện cho các em giải được bài toán đúng
- Tiếp tục tôi đã gia tăng số lượng bài tập cùng thể loại và mức độ Để hiểumột kiến thức, rèn một kĩ năng nào đó, học sinh chưa hoàn thành cần giải nhữngbài tập cùng thể loại và cùng mức độ với số lượng nhiều hơn so với các em hoànthành Phần gia tăng này thường được tiến hành trong các tiết ôn luyện hoặcnhững buổi dạy riêng với nhóm học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán.Chẳng hạn, với dạng bài nhân, chia hai phân số, học sinh còn hạn chế năng lực vềmôn Toánthường hay đi quy đồng vì các em đã nhầm lẫn với cách cộng, trừ haiphân số khác mẫu số Để khắc phục tình trạng đó, tôi đã cho rất nhiều bài tậptrong các tiết ôn luyện, củng cố kiến thức
- Sử dụng những bài tập vừa sức, chủ yếu là cho học sinh giải các bài tập
cơ bản, tránh ra thêm cho các em những dạng bài tập mới có tính chất mở rộng,nâng cao kiến thức
Qua việc giúp đỡ, rèn luyện cho các em những bài tập vừa sức, tôi thấy các
em học sinh còn hạn chế năng lựcvề toán đã có tự tin hơn, chịu khó và chăm chỉhơn trong học tập
Giải pháp 4 Dạy phương pháp học cho học sinh
- Giúp đỡ học sinh rèn luyện phương pháp học tập là rất quan trọng Hạnchế về phương pháp học tập là một tình hình phổ biến của học sinh còn hạn chếnăng lực về môn Toán Đó cũng chính là nguyên nhân của tình trạng học sinh cònhạn chế năng lực về môn Toán Vì vậy, một trong những biện pháp khắc phụcthình trạng học sinh Chưa hoàn thành là giúp đỡ các em về phương pháp học tập
- Với học sinh còn hạn chế năng lực về môn Toán, tôi thường xuyên hướngdẫn, nhắc nhở các em từ những cách thức học toán sơ đẳng như:
+ Nắm được lý thuyết (Tức là phải thuộc, hiểu lý thuyết) mới làm đượcbài tập