Kinh nghiệm bồi dưỡng và luyện thi toán kangaroo trên mạng internet cho học sinh lớp 5

Để giải quyết những vấn đề trên, tôi xin trình bày một số việc làm của mìnhtrong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn toán và giải toán trên mạng Internet.. Vì thế, để học sinh luôn cốgắ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI TOÁN LỚP 5

Người thực hiện: Trần Thị Liên Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Điện Biên 1 SKKN môn: Toán

THANH HOÁ NĂM 2018

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Ở lứa tuổi học sinh Tiểu học nhìn chung tư duy của các em đang phát triển Một

số em khá, giỏi thích tìm tòi, khám phá những cái mới Đặc biệt, những bài toán khóthường rất hấp dẫn với các em Các em dễ nhàm chán hoặc không hứng thú vớinhững bài toán dễ và đơn giản Mặt khác, học sinh giỏi đạt giải cao trong các kì thicòn do nhiều yếu tố: Tố chất học sinh, sự quan tâm của gia đình, việc bồi dưỡng củagiáo viên, …và không ngoại trừ yếu tố may mắn Tuy nhiên chúng ta không chỉ chờđợi và cầu mong ở sự may mắn Phương ngôn có câu: Trở thành nhân tài một phần do tài năng còn chín mươi chín phần là ở sự tôi luyện Theo quan điểm củatôi, điều quan trọng hơn cả là chúng ta phải trang bị cho các em vững vàng kiến thứctrước khi đi thi (các em kiến thức mà còn rỗng thì không thể thi tốt được) Do vậyviệc bồi dưỡng vẫn là yếu tố quan trọng hơn cả Song bồi dưỡng học sinh giỏinhững nội dung gì, bồi dưỡng như thế nào để đạt hiệu quả? Điều đó quả là một vấn

đề còn nan giải Vì thế bản thân tôi chọn đề tài “Bồi dưỡng học sinh giỏi và luyệnthi toán Kangaroo trên mạng Internet”

Được ban giám hiệu nhà trường phân công bồi dưỡng học sinh giỏi nhiều nămliền, tôi nhận thấy các em chỉ đạt được thành tích cao hơn so với lớp học Các emchưa thật sự nắm được vấn đề một cách vững chắc, thiếu sáng tạo, linh hoạt trongmột số tình huống nhất định, chỉ biết vận dụng theo lối mòn có sẵn, cho nên sẽ khóđạt được thành tích tốt trong học tập

Từ những vấn đề nêu trên, tôi nghĩ rằng phải đầu tư nhiều hơn cho việc bồidưỡng các em về biện pháp học tập môn toán, giúp các em có đủ khả năng hiểuđược vấn đề một cách chắc chắn, biết phân tích đề bài một cách rõ ràng chính xác,giải quyết vấn đề hợp lý để đi đến việc giải bài toán đạt kết quả như mong muốn

Để giải quyết những vấn đề trên, tôi xin trình bày một số việc làm của mìnhtrong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn toán và giải toán trên mạng Internet

1.2 Mục đích nghiên cứu

Qua nghiên cứu và thực tế bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán, bồi dưỡng họcsinh giải Toán trên mạng Internet, sau mỗi năm, tôi lại đúc rút ra một số kinhnghiệm để giảng dạy tốt hơn, hiệu quả hơn

1.3 Nhiệm vụ đề tài

Tìm tòi tài liệu, tư liệu, truy cập Internet,…

Nghiên cứu đặc điểm tâm lí học sinh Tiểu học, chương trình môn Toán ở Tiểuhọc nói chung và chương trình giải Toán trên mạng Internet nói riêng

Nghiên cứu đặc điểm tâm lí học sinh Tiểu học, chương trình môn Toán ở Tiểuhọc nói chung và chương trình giải Toán trên mạng Internet nói riêng

Xây dựng chương trình bồi dưỡng phù hợp với đối tượng học sinh

Đúc rút kinh nghiệm ứng dụng vào thực tế giảng dạy

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Học sinh khối 5 trường Tiểu học Điện Biên 1 Thành phố Thanh Hóa

(Năm học 2017 - 2018)

Phạm vi: Môn Toán nói chung và đi sâu vào biện pháp bồi dưỡng học sinh giỏitoán và luyện thi toán quốc tế Kangarroo trên mạng Internet

1.5 Hình thức tổ chức

Tổ chức theo qui mô nhóm

1.6 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu các bài thi trong mỗi đề tự luyện,

Phương pháp nghiên cứu tài liệu tự luyện toán Kangarooo

Phương pháp điều tra

Phương pháp quan sát HS giải Toán trên mạng

Phương pháp thực hành làm bài tập trên Internet

Phương pháp thống kê kết quả tự luyện toán Kangarooo

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Bồi dưỡng học sinh giỏi toán và thi giải toán trên mạng Internet cho học sinh làgiúp bồi dưỡng nhân tài, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy vàhọc Để tạo ra sân chơi trực tuyến môn Toán cho học sinh; tạo điều kiện cho họcsinh tiếp cận và sử dụng Internet là một phương thức học tập, học sinh được luyệntập và tự đánh giá năng lực học tập môn Toán; tạo ra môi trường thân thiện, lànhmạnh để học sinh tích cực giao lưu, học tập; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết

bị dạy học, đặc biệt là phòng máy có kết nối Internet

Chúng ta đều biết, với đặc điểm tâm lí lứa tuổi, việc phát triển năng lực học tậpcủa học sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó “hứng thú học tập” là yếu tố ảnhhưởng rất lớn đến kết quả học tập của các em Phần mềm luyện toán Kangaroo làmột sân chơi hấp dẫn, thu hút mọi học sinh tham gia

Để nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời để đào tạo bồi dưỡng nhân tàicho đất nước, việc bồi dưỡng học sinh giỏi ngay từ ở cấp Tiểu học là rất cần thiếtđặc biệt là ở lứa tuổi học sinh lớp 4, lớp 5 Bản thân luôn được nhà trường tin tưởnggiao cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi nên tôi đã dành nhiều thời gian nghiên cứu,tìm tòi, đúc rút kinh nghiệm để làm sao việc bồi dưỡng đem lại hiệu quả

2 2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

- Giáo viên còn trẻ, nhiệt tình, năng nổ, tâm huyết, đam mê với nghề và luôn

thấy rõ vai trò trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi

- Giáo viên luôn có sự cầu tiến, không ngại khó ngại khổ và luôn có lòng yêu

nghề, mến trẻ, gần gũi giúp đỡ trẻ

b) Hạn chế

+ Đối với giáo viên

- Tài liệu chưa nhiều nên giáo viên mất nhiều thời gian cho việc soạn thảo nộidung.

- Giáo viên chủ yếu dạy theo kinh nghiệm của bản thân nên còn gặp khó khăn

- Hình thức dạy học chưa phong phú

+ Đối với học sinh

- Học sinh chưa say mê môn toán, nhiều em còn sợ, lười suy nghĩ, ngại học bàikhó và chưa tự tin khi học chương trình nâng cao

- Học sinh tiếp thu bài còn còn mang tính thụ động, gò ép, thiếu tính sáng tạo,thiếu logic, thiếu cơ sở

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Nâng cao vai trò người thầy trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi:

Trước hết, ta phải xác định vai trò của người thầy là hết sức quan trọng Bởi vìngười thầy có vai trò chỉ đạo và hướng dẫn học sinh, gợi ý, dẫn dắt học sinh để điđến các phương pháp học nói chung và giải toán nói riêng Nếu học sinh có kiếnthức cơ bản tốt, có tố chất thông minh mà không được bồi dưỡng, nâng cao tốt thì sẽ

ít có hiệu quả hoặc không có hiệu quả Đồng thời giáo viên lại phải lựa chọn đúngđối tượng học sinh vào bồi dưỡng và phải soạn thảo chương trình bồi dưỡng mộtcách hợp lí, khoa học và sáng tạo Giáo viên phải thường xuyên tham khảo, tìm tòinhiều tài liệu và thực hành giả như học sinh Giáo viên cần lựa chọn phương pháp

dễ hiểu và không ngừng đổi mới phương pháp dạy học Giáo viên phải sát saohướng dẫn học sinh luyện tập, thực hành trên máy

Thực tế cho thấy một số em có tố chất tốt nhưng ý thức học tập không cao, cẩuthả, thiếu nỗ lực cố gắng thường thi đạt kết quả thấp Vì thế, để học sinh luôn cốgắng hết khả năng của mình, giáo viên cần thường xuyên tác động tới ý thức học tậpcủa học sinh bằng nhiều hình thức khác nhau, như : Nêu gương các anh chị nhữngnăm trước, kể cho các em nghe một số kì thi tiêu biểu,…; cho các em thấy được nếu

nỗ lực cố gắng sẽ đạt giải cao trong các kì thi là niềm vinh dự tự hào không chỉ chomình mà còn cho cả bố mẹ, thầy cô, bạn bè , trường, lớp,…; ngược lại nếu thiếu cốgắng một chút thôi có thể không đem lại kết quả gì

Qua quá trình bồi dưỡng, ai cũng nhận thấy rằng để có kết quả đội tuyển thi tìmkiếm tài năng toán học và thi toán Kangaroo có kết quả cao thì người thầy khôngnhững là người giỏi về chuyên môn mà còn phải là người có năng lực sư phạm, cókhả năng hiểu biết sâu rộng và có khả năng cập nhật được những thay đổi nhanhchóng về khoa học, công nghệ Ngoài ra người thầy cũng phải là người có khả năngthích ứng với những thay đổi trong nghành nghề và xã hội Có như vậy thì ngườithầy mới có thể phát huy được hiệu quả nhất vai trò và ảnh hưởng của mình trongquá trình dạy học

- Để việc bồi dưỡng học sinh giỏi ngày càng hiệu quả thì người thầy phải luôntích cực tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ, phải thường xuyên đọc các loạisách: Tuyển tập đề thi học sinh giỏi bậc Tiểu học môn toán của nhà xuất bản giáodục; Phát triển và nâng cao toán 5 của Phạm Văn Công; Các đề thi toán Tiểu họcquốc tế của nhà xuất bản giáo dục Việt Nam; Toán nâng cao lớp 5 của nhà xuất bảngiáo dục; Toán bồi dưỡng học sinh lớp 5; phương pháp giải các bài toán ở Tiểu

học(tập 1; 2); Những đề toán hay của toán tuổi thơ của nhà xuất bản giáo dục;Welearn maths in english(em học toán bằng tiếng Anh của nhà xuất bản Đại họcquốc gia Hà Nội); Tự luyện Violympic toán bằng tiếng Anh lớp 5 của nhà xuất bảngiáo dục; Thách thức toán Singapore; Unleash The Maths Olympian in you! TeryChew (Đánh thức tiềm năng toán học quyển 4; 5); Luyện thi Olympic toán quốc tếOlympiad Maths Trainer; Các đề thi toán Olympic APMOPS; IMC; IMSO;WMTC(Sách song ngữ Anh- Việt); tạp chí Toán tuổi thơ; vận động tư duy cùngKangaroo(Sách song ngữ Anh- Việt)

Ngoài những kiến thức trong sách giáo viên còn tìm hiểu thêm các đề thi toán tiếng Anh trên mạng; tìm hiểu các phần mềm luyện thi violympic toán, luyện thitoán Kangaroo;

- Nâng cao kiến thúc không chỉ học hỏi, tìm tòi trong sách hay qua các phầnmềm luyện thi mà việc trao đổi cùng đồng nghiệp cũng rất quan trọng: nó đã manglại cho bản thân và đồng nghiệp những bài toán hay, những cách giải ngắn gọn, dễhiểu mà trong sách và trên không có

2.3.2 Lựa chọn đúng đối tượng học sinh:

Giáo viên phải đánh giá học sinh một cách khách quan, chính xác, lựa chọnđúng đối tượng học sinh để bồi dưỡng Việc lựa chọn đúng không chỉ nâng cao hiệuquả bồi dưỡng mà còn tránh được việc bỏ sót những em học giỏi, hoặc chọn nhầmnhững em không có tố chất theo học sẽ bị quá sức

* Những căn cứ để lựa chọn:

+ Lựa chọn các đối tượng học sinh thông qua các giờ học: Những học sinh thôngminh, có tố chất và yêu thích môn toán thường chăm chú nghe giảng, hăng say phátbiểu ý kiến, câu trả lời hoặc cách giải thường đúng, chính xác hoặc có những cáchgiải hay và thể hiện sự sáng tạo

+ Lựa chọn dựa vào việc chấm, chữa bài: Những em thông minh, chắc chắnthường có ý thức học tập tốt, làm bài đầy đủ, trình bày bài thường chặt chẽ, khoahọc và thường có ý thức xung phong chữa bài tập cũ hoặc có ý kiến hay, góp phầncho bài tập phong phú hơn

+ Lựa chọn thông qua các bài thi kiểm tra: Lựa chọn những học sinh trình bàybài chặt chẽ, khoa học sáng tạo và hay tìm ra cách giải hay, ngắn gọn, dễ hiểu Đểđánh giá một cách chính xác và nắm được mức độ tiếp thu cũng như sự tiến bộ củahọc sinh thì cần tổ chức thi, kiểm tra và sàng lọc qua nhiều vòng

2.3.3 Xây dựng chương trình bồi dưỡng:

*) Xây dựng chương trình phù hợp với các đối tượng học sinh và phù hợp vớitừng kì thi như: Thi toán quốc tế Kangaroo; Thi tìm kiếm Tài năng Toán học trẻ; thiToán tuổi thơ

Hiện nay, chương trình bồi dưỡng không có sách hướng dẫn chi tiết, cụ thể từngtiết, từng buổi học cho từng kì thi như trong chương trình chính khóa Hơn nữa, hầuhết sách nâng cao, sách tham khảo hiện nay không soạn thảo theo đúng trình tự nhưchương trình học chính khóa, mà thường đi theo các dạng với nhiều nội dung khácnhau Trong khi đó, giáo viên thường tổ chức học sinh vừa học chính khóa vừa phốihợp nâng cao Vì thế soạn thảo chương trình bồi dưỡng là một việc làm hết sức quan

trọng và rất khó khăn nếu như chúng ta không có sự tham khảo, tìm tòi và chọn lọctốt.

a.Với chương trình luyện thi toán Quốc tế Kangaroo: Đề thi gồm có 24 bài

thi trắc nghiệm Bước đầu giáo viên cho học sinh làm quen với các bài toán trongsách “Vận động tư duy cùng Kangaroo”, sau đó hướng dẫn các em lập nich và luyệnthi toán Quốc tế Kangaroo trên mạng Internet Sau mỗi bài thi giáo viên có thể copy

đề rồi in ra giấy rồi yêu cầu học sinh làm lại để giáo viên chấm và kiểm tra cách làmbài và kết quả của học sinh.Phần mềm luyện thi gồm có 4 hình thức luyện thi, mỗihình thức gồm một đề bao gồm các bài tập đã được thiết kế sẵn Riêng bài tập tựluyện học sinh được lựa chọn số bài theo ngôn ngữ tiếng Việt hoặc tiếng Anh, lựachọn hệ thống bài tập phù hợp với khả năng của mình (mới đầu các em có thể chọnbài dễ và tăng dần độ khó)

Ví dụ: khi làm bài tập tự chọn trước hết các em lựa chọn cho mình các mạch

kiến thức như: Hình học; Lôgic; số học; tổ hợp, sau đó chọn các câu tùy ý (tối đamỗi mạch kiến thức 5 câu) bắt đầu từ câu dễ; câu trung bình và câu khó

b Với chương trình luyện thi Tìm kiếm tài năng Toán học trẻ: Đề thi vòng 1

gồm 30 cây trắc nghiệm, vòng 2 gồm 8 câu tự luận Cách ôn luyện về cơ bản thìgiống chương trình luyện thi toán Quốc tế Kangaroo trên mạng Internet, ngoài ragiáo viên cần luyện thêm cho học sinh các dạng toán về vận dụng thực tiễn và cácdạng toán của các đề thi ở các năm trước

c.Với chương trình luyện thi Toán tuổi thơ: Cấu trúc của đề Toán tuổi thơ

thường gồm 16 bài trong đó từ bài 1 đến bài 15 là trắc nghiệm và bao gồm đầy đủcác mạch kiến thức đã học còn bài 16 là tự luận, bài này thường là bài toán giải cónội dung hình học hoặc các dạng toán cơ bản đã học

+ Chương trình luyện thi Toán tuổi thơ cũng được vận dụng phần lớn từ chươngluyện thi toán Quốc tế Kangaroo, bước đầu cho các em quen với cấu trúc đề thibằng ngôn ngữ tiếng Việt, sau đó giáo viên hướng dẫn khi các em chọn ngôn ngữ đềthi là tiềng Anh trong phần mềm luyện thi toán Quốc tế Kangaroo trên mạngInternet Ngoài ra giáo viên luyện thêm cho học sinh các kiến thức về dãy số, cácbài toán giải với các dạng toán đã học, các bài toán về kim đồng hồ, các bài toán cónội dung hình học, toán chuyển động,

*) Xây dựng chương trình phải đầy đủ các mạch kiến thức

Điều cần thiết là giáo viên cần phải nắm vững nội dung, chương trình học, cầnphải soạn thảo nội dung với đầy đủ các mạch kiến thức như: Hình học; Lôgic; sốhọc; tổ hợp; giải toán; và dẫn dắt học sinh từ cái cơ bản của nội dung chương trìnhhọc chính khóa, tiến tới chương trình nâng cao (tức là: trước hết phải khắc sâu kiếnthức cơ bản của nội dung học chính khóa, từ đó vận dụng để nâng cao dần)

*) Xây dựng chương trình từ đơn giản đến phức tạp:

Cần soạn thảo chương trình theo vòng xoáy: Từ cơ bản đến nâng cao, từ đơngiản đến phức tạp Đồng thời cũng phải có ôn tập, củng cố

Ví dụ: Cứ sau 2 đến 3 tiết củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao thì cần có 1 tiết

luyện tập, củng cố và cứ 6 đến 7 tiết thì cần có 1 tiết ôn tập hay luyện tập chung đểcủng cố khắc sâu

Cần soạn thảo 1 tiết học có những nội dung sau:

- Kiến thức truyền đạt (lí thuyết, ví dụ, ….)

- Bài tập vận dụng

- Bài tập về nhà luyện thêm (tương tự như bài ở lớp)

- Cần phải soạn thảo nội dung chương trình cho việc bồi dưỡng đảm bảo thờilượng: Tiết; Tuần; Học kì, Cả năm

Tuy nhiên, việc soạn thảo chương trình còn tùy thuộc vào mức độ tiếp thu củatừng học sinh (làm sao cho các em có thể “tiếp thu” được)

Cần giúp các em tổng hợp các dạng bài, các phương pháp giải Vì hầu hết các

em chưa tự mình tổng hợp được mà đòi hỏi phải có sự hướng dẫn, giúp đỡ của giáoviên

Để các em vững vàng kiến thức, mở rộng được nhiều dạng bài tập thì mỗi dạngbài cần phải luyện tập nhiều lần, đưa ra nhiều cách giải Đồng thời thỉnh thoảng phảicủng cố, tổng hợp lại để khắc sâu

Giáo viên cần phải đầu tư nhiều thời gian, tham khảo nhiều tài liệu, lập nich vàothi như học sinh để thấy được những vướng mắc có thể xảy ra đối với học sinh Từ

đó giáo viên có những định hướng đúng đắn, đúc rút và cô đọng nội dung chươngtrình bồi dưỡng, phù hợp với đối tượng học sinh và thời gian ôn luyện

2.3.4 Xây dựng hình thức dạy học phù hợp:

+ Dạy học cá nhân: Đây là hình thức tổ chức dạy học mà giáo viên trực tiếp

dạy cho một cá nhân hoặc giáo viên có thể dùng phiếu học tập giao việc cụ thể chotừng học sinh Trong quá trình luyện tập giáo viên có thể dạy cá nhân cho một họcsinh có lực học xuất sắc nhất trong nhóm, với hệ thống bài tập khi giáo viên giaocho cả nhóm thì học sinh đó luôn luôn làm nhanh, xong trước, kết quả chính xác,cách giải hay và sáng tạo, đối tượng học sinh này cần luyện thêm một số bài khó,nội dung phức tạp hơn Hoặc khi dạy chung cho một nhóm nhưng giáo viên luônquan tâm đến từng học sinh một, có những biện pháp phù hợp tác động đến từnghọc sinh trong quá trình dạy học Ngoài ra giáo viên có thể dùng phiếu học tập vớinội dung phù hợp cho từng học sinh Giáo viên cũng có thể dạy cá nhân cho đốitượng học sinh thông minh, có tố chất nhưng chưa được va chạm với nhiều dạngtoán nâng cao nên quá trình làm bài thường chậm hơn và khó khăn hơn trong một sốdạng toán Với đối tượng học sinh này, giáo viên bổ sung cho học sinh phần kiếnthức còn hạn chế để các em theo kịp các bạn trong nhóm

Ví dụ: Khi giáo viên đưa ra một bài tập mà hầu hết các em trong nhóm làm bài

tốt, kết quả và cách giải đúng, còn lại 1 hoặc 2 em chưa làm được hoặc làm đượcmột phần thì giáo viên không cần chữa bài cả nhóm làm mất thời gian mà giáo viênchỉ cần giảng riêng hoặc gợi ý cho 1; 2 em đó dựa trên bài làm của học sinh đã đếnphần nào và yêu cầu các em hoàn thành bài làm của mình Nếu trong trường hợp cómột học sinh xuất sắc làm bài nhanh, chính xác thì giáo viên sẽ giao thêm bài tậpkhó hơn và sẽ dạy cá nhân cho học sinh này

+ Dạy học theo nhóm: Đây là hình thức dạy học hợp tác, qua đó học sinh được

tổ chức để chia sẻ những hiểu biết của bản thân với bạn bè Hình thức tổ chức dạyhọc này khai thác được trí tuệ của tập thể học sinh đồng thời học sinh được rèn

luyện qua hoạt động tập thể Là hình thức giảng dạy đặt học sinh vào môi trườnghọc tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành nhóm một cách thích hợp.Việc rèn cho học sinh các kĩ năng hợp tác nhóm là hết sức cần thiết, tạo điều kiện đểcác em có nhiều cơ hội giao lưu, học hỏi lẫn nhau, để cùng giải quyết một câu hỏikhó, một bài toán khó hay một số từ ngữ, thuật ngữ tiếng Anh về toán học còn lạhoặc một đề toán bằng tiếng Anh khó dịch mà một học sinh bình thường không thểgiải quyết được

Hình thức dạy học theo nhóm thường áp dụng để dạy những bài toán khó, nhữngcâu hỏi có độ khó tương đối, có hướng mở, đòi hỏi có nhiều thời gian, có tư duy cao

và có nhiều người tham gia thảo luận, tranh cãi mới vỡ lẽ ra vấn đề

Ví dụ: Xe lửa chạy qua cây cầu dài 270m hết 36 giây; vượt qua cây cột điện hết

12 giây; vượt qua xe đạp cùng chiều hết 20 giây Tính vận tốc của xe đạp theo đơn

vị km/giờ?

Ví dụ: Khi dạy toán- tiếng Anh giáo viên yêu cầu một nhóm học sinh cùng dịch,

cùng thảo luận, cùng tìm tự và cách xác định từ, dữ liệu mấu chốt: khi bài toán chodiện tích thì chắc chắn sẽ phải tìm cạnh, chiều rộng, chiều dài, chiều cao,

+ Dạy học cả lớp: Đây là hình thức tổ chức dạy học mà đối tượng tiếp nhận

kiến thức là toàn bộ học sinh trong lớp học Theo hình thức dạy học này hoạt độngtrong giờ học chủ yếu là giáo viên còn học sinh làm việc ít và tiếp nhận thông tinthụ động nhưng nó có ưu điểm giúp giáo viên cung cấp lượng thông tin nhiều hơn,đối tượng nhận thông tin cũng lớn hơn phù hợp với hình thức dạy theo trường lớphiện nay Hình thức dạy học này thường sử dụng khi dạy phần kiến thức mới, củng

cố bài

+ Dạy dưới hình thức trò chơi: Học sinh Tiểu học luôn luôn hiếu động, ham

chơi thích cái mới lạ nhưng lại chóng chán.Vì thế dạy học dưới hình thức trò chơi đểgiúp học sinh kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu, khám phá, phát hiện cái mới Tròchơi toán học còn giúp các em củng cố kiến thức của bài học, luyện tập lại kiến thứccủa bài mới, phát hiện kiến thức mới của bài học một cách nhẹ nhàng, bớt căngthẳng, tạo cảm giác thoải mái và dễ chịu, gây hứng thú học tập cho học sinh Bàitoán sau đây có thể dạy dưới hình thức trò chơi:

Ví dụ 2: Tâm đang cắt Bánh Chưng Hỏi bạn ấy có thể cắt được thành nhiều

nhất bao nhiêu miếng bánh bằng ba nhát cắt thẳng?

a) 9 miếng b) 8 miếng c) 5 miếng

d) 6 miếng g) 7 miếng

2.3.5 Xây dựng nội dung bồi dưỡng:

Trước hết phải chọn lọc những phương pháp giải dễ hiểu nhất để hướng dẫn họcsinh Không nên máy móc theo các sách giải Cần vận dụng và đổi mới phươngpháp dạy học, tạo cho học sinh có cách học mới, không gò bó, không áp đặt, tôn

trọng và khích lệ những sáng tạo mà học sinh đưa ra.

Những bài kiến thức mới, giáo viên cần lấy ví dụ và ra bài tập mang tính chấtvui chơi để gây hứng thú học tập cho học sinh, đồng thời giúp các em ghi nhớ đượctốt hơn

Ví dụ: Ra bài toán vui, bài toán là một bài thơ, bài toán lấy tên học sinh hay đáp

số là ngày, tháng có ý nghĩa, đáng ghi nhớ, hoặc lấy ví dụ mang tính chất thực tiễn,

bó tay rồi chữa Ngược lại, khi chữa bài, giáo viên cần phải giải một cách chi tiết, tỉ

mỉ (không giải tắt) Đồng thời uốn nắn những sai sót và chấn chỉnh cách trình bàycủa học sinh một cách kịp thời Cần theo dõi và chấm bài làm của học sinh hàngngày thật kĩ để kịp thời phát hiện, uốn nắn những thiếu sót cho các em

Một số bài để khắc sâu kiến thức cho các em, giáo viên có thể gợi ý để các emtìm ra nhiều cách giải, hiểu sâu sắc được bản chất của bài toán Như thế vừa pháthuy được tính độc lập sáng tạo của học sinh, vừa gây được hứng thú học tập với cácem

Để giúp học sinh học tốt môn toán nói chung và môn toán ở Tiểu học nói riêng,giáo viên cần giúp học sinh nắm bắt và vận dụng quy trình giải một bài toán,phương pháp kiểm tra kết quả vào việc làm toán

* Các bước giải một bài toán:

- Bước 1 Đọc kĩ đề (3 - 5 lần), xác định dự kiện đã biết và cái phải tìm rồi tómtắt bài toán

- Bước 2 Xác định bài toán thuộc dạng nào đã học, tìm tòi cách giải và giải ragiấy nháp

- Bước 3 Thử lại kết quả

- Bước 4 Ghi vào vở rồi đọc lại bài làm

* Các phương pháp kiểm tra kết quả:

- So sánh với thực tiễn

- Làm phép tính ngược lại

- Giải theo cách khác

- Thay kết quả vào để kiểm tra

Đối với học sinh lớp 5, giáo viên cần giúp các em hệ thống lại các phương phápgiải toán thường sử dụng ở Tiểu học và một vài phương pháp đơn giản của Trunghọc cơ sở để các em nắm vững và vận dụng Ví dụ : có thể cho các em vận dụngviệc khai căn bậc hai trên máy tính thay cho việc thử chọn để tìm cạnh hình vuông,hay tìm bán kính hình tròn khi biết diện tích có số đo là số thập phân phức tạp

Tuy nhiên, đối với học sinh Tiểu học, phương pháp trực quan hình ảnh vẫn là

quan trọng hơn cả Vì thế, đối với những bài có thể minh họa được bằng hình ảnh,hình vẽ, sơ đồ,…, giáo viên nên hướng dẫn học sinh vận dụng hình vẽ, sơ đồ hoặclấy ví dụ thực tế đơn giản sẽ đem lại hiệu quả hơn.

Một số bài giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách tính nhanh, tính nhẩm như :Đưa về một số nhân với một tổng, một số nhân với một hiệu, nhân nhẩm với 10; 11;100; 1000; 0,1; 0,01; 0,001;

Những bài chọn giá trị bằng nhau có thể hướng dẫn học sinh dự đoán : Chữ sốgiống nhau, cùng đơn vị, căn cứ chữ số tận cùng,… Còn đối với bài chọn theo thứ tựtăng dần thì cần hướng dẫn học sinh ngoài việc tính nhanh, tính nhẩm còn cần phải

kẻ bảng ra giáy nháp thành hai mươi ô như trên máy, tính và ghi kết quả trên giấynháp để lựa chọn chính xác hơn

*) Các bài toán về hình học: giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng bằng hộp

toán có sẵn trong thư viện nhà trường để các em đếm số khối lập phương được sơnmột mặt của hình lập phương hay hình hộp chữ nhật chính là khối lập phương cócạnh 1cm nằm trên diện tích toàn phần của hình đó với mỗi kích thước trừ đi 2(vìcác hình hộp ở cạnh được sơn hai mặt còn các hình ở 4 đỉnh đợc sơn 3 mặt và cáclớp trong thì không sơn mặt nào chính là thể tích củahình đó với mỗi kích thước trừ

đi 2cm Từ đó hình thành công thức để các em dựa vào đó mà thực hiện cụ thể là: + Số hình lập phương không sơn mặt nào

- Hình lập phương = (cạnh – 2) x 12 (hình lập phương có 12 cạnh)

- Hình hộp chữ nhật = (((dài – 2) x (rộng -2)) x 2) x 2 + (cao – 2) x 4

( Hình hộp chữ nhật thì tổng độ dài 12 cạnh chính là hai lần chu vi đáy cộng với

4 lần chiều cao).Thông qua công thức này thì các em có thể nhanh chóng tìm ra kếtquả bài toán mà không mất nhiều thời gian cho những dạng toán này

*) Các bài toán về tỉ số phần trăm: Với dạng toán về tỉ số phần trăm, thông

thường các em chỉ tìm tiền bán ra lãi so với tiền vốn nên các em luôn xem tiền vốn

là 100% cách tính tiền bán ra mà lãi so với vốn thì đơn giản hơn các em chỉ lấy tiềnvốn chia cho 100 rồi nhân với (số phần trăm tiền lãi + 100% tiền vốn) Chẳng hạnnhư đề toán:” Một cửa hàng mua vào 50 000 đồng một họp bánh Hỏi của hàng đóbán ra với giá bao nhiêu để được lãi 20%?

- Các em có thể thực hiện ngay:

(50 000 : 100) x (100 + 20) = 60 000 đồng