ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN HẬU LỘCPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC THÔNG QUA MÔ HÌNH “TỦ SÁCH LỚP HỌC” TẠI
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN HẬU LỘC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC
THÔNG QUA MÔ HÌNH “TỦ SÁCH LỚP HỌC”
TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC LỘC TÂN -
HẬU LỘC – THANH HÓA
Người thực hiện: Hoàng Thị Hương Chức vụ: Giáo viên TV-TB
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Lộc Tân,
huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa SKKN thuộc lĩnh vực: Thư viện
Trang 22.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
Trang 31 - MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
N.K.Crupxkaia đã viết: “Vấn đề đọc sách của trẻ em là một trong các vấn
đề quan trọng Đọc sách đóng vai trò lớn trong cuộc sống của các em Nhữngcuốn sách được đọc trong thời niên thiếu không những có thể lưu lại trong trínhớ của các em suốt đời mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển tương lai của các
em nữa Sách giúp các em mở mang kiến thức, hiểu biết về tự nhiên xã hội, bồidưỡng tư tưởng đạo đức, tình cảm và có ý nghĩa giáo dục thiếu niên, nhi đồngluôn hướng tới cái đẹp
Thư viện là một phần không thể thiếu trong trường học Thư viện là mộtkho báu giúp cán bộ giáo viên, học sinh tham khảo để mở rộng tri thức, bồidưỡng tâm hồn góp phần nâng cao quá trình giảng dạy cũng như học tập Hoạtđộng thư viện, đọc sách, báo, tài liệu sẽ khuyến khích sự ham hiểu biết, óc tìmtòi sáng tạo và hình thành cho giáo viên, học sinh “văn hóa đọc” trong nhàtrường
Thư viện trường học là một trong những “vũ khí” của giáo viên và họcsinh để tham gia vào “chiến trường tri thức” Từ đấy phấn đấu không ngừng đểnâng cao chất lượng dạy và học, là một công cụ chính giúp giáo viên tự học, tựbồi dưỡng đạt kết quả cao Thư viện cũng là một công cụ quan trọng tạo cơ hộicho học sinh học tập một cách tích cực, chủ động và đồng thời cung cấp cácnguồn tài liệu đa dạng, phong phú giúp các em học tập và nghiên cứu
Hưởng ứng phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” thưviện các trường học cũng đã có nhiều mô hình mới như “Thư viện thân thiện”,
“Thư viện xanh”, Trường Tiểu học Lộc Tân đã xây dựng mô hình “Tủ sáchlớp học”, với mục đích để sách gần với bạn đọc, đặc biệt là gần với học sinhhơn
Xây dựng “Tủ sách lớp học” có hiệu quả phải cần nhiều yếu tố, nhiềuđiều kiện khách quan cũng như chủ quan của đơn vị Vậy làm thế nào “Tủ sáchlớp học” hoạt động đạt kết quả tốt nhất để nâng cao hiệu quả hoạt động thư việntrường học, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập của giáoviên, học sinh trong nhà trường Chính vì những lí do trên nên tôi đã chọn đề tài:
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện trường học thông qua mô hình “tủ sách lớp học” tại trường tiểu học Lộc Tân làm vấn đề nghiên
cứu
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu vấn đề này nhằm tìm ra các biện pháp nâng cao năng lực củabản thân trong công tác phục vụ bạn đọc Với nhiệm vụ là cán bộ thư việntrường học, cùng chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi đồng nghiệp để thư viện trường
tổ chức hoạt động đạt hiệu quả ngày một cao hơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Nhiệm vụ công tác thư viện trong trường học
- Công tác nghiệp vụ thư viện
Trang 4- Quá trình sử dụng “tủ sách lớp học” của giáo viên, học sinh trường tiểuhọc Lộc Tân.
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như:
- Phương pháp điều tra, quan sát, thu thập thông tin
- Phương pháp đối chứng giữa thực tế và lí luận để làm rõ vấn đề mình nghiêncứu
Trang 52- NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Một số khái niệm:
2.1.1.1 Thư viện:
Năm 1970, UNESCO (Tổ chức văn hóa – khoa học – giáo dục của Liênhiệp quốc) đã định nghĩa Thư viện như sau: “Thư viện, không phụ thuộc vào têngọi của nó, là bất cứ bộ sưu tập có tổ chức của sách, ấn phẩm định kì hoặc cácdạng tài liệu khác, kể cả đồ họa, nghe – nhìn và nhân viên phục vụ có tráchnhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng các tài liệu đó nhằm mục đích thông tin,nghiên cứu khoa học, giáo dục hoặc giải trí”
2.1.1.2 Thư viện trường học
Thư viện trường học là loại hình thư viện chuyên ngành ở cấp cơ sở, phục
vụ hai nhiệm vụ chính là dạy và học Đối tượng phục vụ chính của thư việntrường học là học sinh và cán bộ giáo viên trong nhà trường
Theo quyết định 61/1998/QĐ/BGD-ĐT ngày 6 tháng 11 năm 1998 thì
“Thư viện trường phổ thông (bao gồm trường tiểu học, trường trung học cơ sở,
và trường trung học phổ thông) là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, là trungtâm sinh hoạt văn hóa và khoa học của nhà trường Thư viện góp phần nâng caochất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học thưviện và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ sở từngbước thay đổi phương pháp dạy và học, đồng thời thư viện tham gia tích cực vàoviệc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới cho cácthành viên của nhà trường”
2.1.2 Vị trí, vai trò của Thư viện trường học.
Thư viện trường học có vị trí vai trò, nhiệm vụ và chức năng vô cùngquan trọng Hoạt động chủ yếu của giáo viên và học sinh trong nhà trường phổthông là giảng dạy và học tập Cả hai hoạt động này đều sử dụng công cụ là sáchbáo Với chức năng lưu trữ và luân chuyển sách, báo; thông qua nội dung sáchbáo, thư viện góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng dạy và học; tuyêntruyền đường lối chính sách của Đảng và nhà nước; xây dựng thế giới quan khoahọc, nếp sống văn minh cho giáo viên và học sinh
Thư viện là nguồn tài liệu tham khảo, tham vấn rất hữu ích cho việc học
cá nhân của mỗi cán bộ giáo viên học sinh hoặc nhóm cán bộ giáo viên học sinh.Đặc biệt, học sinh tiểu học rất tò mò muốn tìm hiểu về thế giới xung quanhmình, do đó thư viện hoàn thành được vai trò quan trọng của mình khi giúp họcsinh thỏa mãn sự tò mò đó bằng cách cho các em đọc, tìm hiểu về các chủ đề màcác em thấy thích và hứng thú nhất
Thư viện đồng thời cũng được sử dụng để giúp học sinh giải trí và pháttriển óc sáng tạo Sách, báo là nguồn giải trí rất lớn đối với trẻ em cũng nhưngười lớn Qua việc đọc, chúng ta có thể giáo dục chính mình, tích lũy và tăngkhả năng tưởng tượng, trải nghiệm một cách gián tiếp Ví dụ như các em đượcthưởng thức một chuyến du hành vũ trụ khi đọc bộ sách “Vũ trụ quanh em”; cònkhi đọc cuốn “Những điều kì diệu trong cuộc sống động vật” các em sẽ lạc vào
Trang 6một khu rừng nguyên sơ nơi có mọi loài động vật hoang dã, hoặc nữa các em sẽđược chu du dưới đáy đại dương kì vĩ với cuốn “Đại dương và những cuộc sốngdiệu kì”….
Với những vai trò quan trọng như vậy để hoạt động thư viện nhà trường
có hiệu quả, học sinh có thể mượn sách dễ dàng hơn, đọc sách nhiều hơn thì “Tủsách lớp học” là một trong những lựa chọn hữu ích cho các em học sinh đọcsách trong thư viện trường
Vì sao “Tủ sách lớp học” lại là một lựa chọn hữu ích? Tại vì “Tủ sách lớphọc” được bố trí ngay tại các lớp Sách trong tủ phù hợp, thiết thực với đốitượng bạn đọc nhất (sách được chính học sinh và giáo viên chủ nhiệm lựa chọn
và mượn lên tủ sách của lớp mình) Và đối tượng phục vụ của tủ sách chính làtất cả các bạn trong lớp, bạn nào cũng được mượn sách, cũng được đọc sách
Cán bộ thư viện là “linh hồn” của thư viện, là nòng cốt của mọi hoạt độngthư viện Chính vì vậy năng lực, sự tận tâm của cán bộ thư viện sẽ quyết địnhviệc “tủ sách lớp học” có hoạt động hiệu quả hay không
2.2 Thực trạng của vấn đề:
2.2.1 Vài nét về tình hình địa phương:
Lộc Tân là xã gần trung tâm huyện Hậu Lộc, kinh tế chủ yếu là nôngnghiệp Trong những năm gần đây xã đã, đang xây dựng nông thôn mới và đã cónhiều sự phát triển về kinh tế, chính trị, giáo dục Phong trào khuyến học pháttriển mạnh mẽ Xã có hai trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2, trường Mầm nonđang trong lộ trình xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia vào năm 2017 Tuynhiên nhận thức của nhân dân địa phương về công tác thư viện trường học chưacao
2.2.2 Vài nét tình hình nhà trường:
Trường TH Lộc Tân đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 năm 2012 Trường đãtham gia vào chương trình đảm bảo chất lượng giáo dục trường học (SEQAP).Nhà trường luôn là một trong những đơn vị dẫn đầu huyện về chất lượng giáodục Vì vậy, chất lượng giáo dục được nhà trường đặc biệt quan tâm Các mặtgiáo dục, hoạt động bổ trợ cho quá trình giáo dục luôn được nhà trường đầu tư.Năm học 2016 – 2017, trường Tiểu học Lộc Tân có 10 lớp gồm 287 họcsinh Tổng số CBGV trong nhà trường là 22 đ/c Trong đó có 20/22 đ/c có trình
độ trên chuẩn (Thạc sỹ: 1, ĐH: 19, THSP:2) 100% giáo viên đã có sự đầu tưthời gian vào nghiên cứu tài liệu, sách, báo; vận dụng linh hoạt đổi mới phươngpháp dạy học 100% giáo viên sử dụng các công cụ như sách báo, tài liệu, mạngInternet,… để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Do đó tất cả giáo viênđều đạt giờ dạy khá giỏi Trong đó có 3 giáo viên giỏi cấp huyện, 1 tổng phụtrách Đội giỏi Học sinh ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập; các em tự giác trongcác hoạt động của nhà trường, kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp từng bước đượcnâng lên Chất lượng học sinh năng khiếu luôn đứng ở top đầu của huyện
Trong những năm gần đây, ban giám hiệu nhà trường không chỉ quan tâmđến chất lượng dạy – học mà công tác thư viện trường cũng luôn được quan tâm,
Trang 7chỉ đạo kịp thời Chính vì thế hoạt động thư viện luôn duy trì tốt và ngày càngphát triển , góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.
2.2.3 Tình hình thư viện trường Tiểu học Lộc Tân:
Thư viện trường được công nhận thư viện Tiên tiến cấp tỉnh năm học
2006-2007 Thư viện nhà trường hiện có: 4.509 bản sách, trị giá 76.174.300 đồng.Trong đó có 1.107 bản sách giáo khoa, 968 bản sách nhiệp vụ, 718 bản sáchtruyện Kim Đồng, 1716 bản sách tham khảo 100% học sinh có đủ sách giáokhoa để học tập, 100% cán bộ giáo viên có đủ sách giáo khoa, sách nghiệp vụ đểphục vụ công tác giảng dạy; sách tham khảo đạt tỷ lệ 8,5 cuốn/học sinh
Thư viện trường gồm 3 phòng: 1 kho sách, 2 phòng đọc Tổng diện tích64m2 Trang thiết bị chuyên dùng đã đáp ứng nhu cầu hoạt động của thư viện.Thư viện có 1 máy tính nối mạng Internet để CBTV sử dụng và phục vụ bạn đọctra cứu thông tin
Nghiệp vụ thư viện đảm bảo theo quyết định 01 của Bộ giáo dục và đào tạo
Hồ sơ, sổ sách được cập nhật đầy đủ, khoa học, thường xuyên Đặc biệt, côngtác phục vụ bạn đọc được đặc biệt quan tâm và đầu tư lớn Thư viện tổ chứcphục vụ cho bạn đọc là giáo viên ở tất cả các ngày trong tuần; bạn đọc là họcsinh được tổ chức cho đọc tại phòng đọc theo lịch Giáo viên khi đến phòng đọcngoài tìm hiểu những thông tin trên sách, báo, tài liệu còn có thể tìm hiểu thôngtin trên mạng Internet
Học sinh ở trường không những được đọc sách tại phòng đọc mà còn đượcmượn sách về các lớp, về nhà Các lớp mượn sách về lớp để sử dụng trongnhững giờ giải lao, những phút đầu giờ hay những giờ sinh hoạt lớp Những họcsinh có nhu cầu đọc sách cao, cán bộ thư viện tổ chức cho các em mượn sách vềnhà để tham khảo
Với cơ sở vật chất, sách báo hiện có trong thư viện của nhà trường có thểphục vụ tốt cho học sinh tại phòng đọc Nhưng để đáp ứng theo nhu cầu giáoviên, học sinh mượn về lớp, về nhà thì số bản sách vẫn chưa đảm bảo để phục
vụ theo nhu cầu thực tế
2.2.4 Thuận lợi – khó khăn:
- Nhà trường có Tổ cộng tác viên thư viện nhiệt tình, có kinh nghiệm
- Học sinh ham học hỏi, hiếu động, thích tìm tòi, khám phá
- Từ lớp 1,các em đã được làm quen với thư viện, cách đọc sách, mượn sách
- Cán bộ thư viện đào tạo đúng chuyên môn, năng lực vững vàng; chủ động,sáng tạo trong công việc
Trang 82.2.4.2 Khó khăn:
- Vẫn còn một bộ phận phụ huynh học sinh, nhân dân địa phương chưa coi trọng
về vai trò của thư viện trong nhà trường
- Kinh phí đầu tư bổ sung hàng năm vào thư viện chưa đáp ứng với yêu cầu Thưviện đạt Tiên tiến xuất sắc Vì thế số bản sách còn ít, chủng loại chưa phong phú
- Cách tổ chức hoạt động đọc sách tại lớp còn hạn chế nhất định, nhất là họcsinh lớp 1, 2 chưa đi vào nề nếp
2.2.5 Kết quả thực trạng:
- 100% giáo viên sử dụng sách, báo, tài liệu phục vụ công tác giảng dạy
- Học sinh đến thư viện đọc sách báo còn hạn chế, vì thời gian còn hạn chế
- Số lượt học sinh đến thư viện, số lượt học sinh tham gia sử dụng sách, báo, tàiliệu của Thư viện để phục vụ học tập và giải trí chưa nhiều
Kết quả thống kê trong hai năm học 2014-2015 và 2015-2016 qua haibảng số liệu sau:
Bảng 1: Số lượng học sinh tham gia đọc sách.
Học sinh tham gia đọc sách
Số lượt học sinh
Tổng số
học sinh
Số học sinh tham gia Tỷ lệ Tổng sốhọc sinh
Số học sinh tham gia Tỷ lệ
Vòng quay của sách
Tổng số lượt học sinh
Tổng số sách tham khảo
Vòng quay của sách
Qua bảng số liệu trên ta thấy tỉ lệ học sinh đến thư viện sử dụng sách báo,tài liệu phục vụ học tập, giải trí năm học 2014 – 2015 đạt 79,4%, vòng quay củasách đạt 3 vòng/cuốn; năm học học 2015 – 2016 đạt 81,6%, vòng quay của sáchđạt 3.5 vòng/cuốn Như vậy, chứng tỏ công tác thư viện của trường vẫn chưaphát huy hết vai trò, tầm quan trọng của thư viện để thu hút 100% học sinh đếnvới thư viện, vòng quay của sách còn hạn chế Mặt khác, vẫn còn bộ phận họcsinh e dè, ngại đến thư viện do thấy đông người, hoặc chờ đợi lâu,…
Vậy làm thế nào để thu hút được tất cả học sinh trong nhà trường chủđộng đến với thư viện ngoài giờ học? Từ đó các em có thể tìm tòi, khám phá cácnguồn thông tin bổ ích từ sách báo, tài liệu sẵn có trong thư viện để phục vụ chohọc tập, rèn luyện đạo đức tác phong của người học sinh Làm thế nào để xử lýkhâu mượn sách nhanh hơn, chính xác hơn, đảm bảo nhu cầu thực tế của học
Trang 9sinh trong từng thời điểm? Đó là điều luôn làm tôi băn khoăn, trăn trở để tìmgiải pháp đưa sách đến gần các em hơn.
2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện.
2.3.1 Nâng cao nhận thức, tư tưởng.
Cán bộ thư viện là nòng cốt của mọi hoạt động thư viện Trong công tácquản lí “tủ sách lớp học”, để phát huy hết được vai trò, nhiệm vụ của thư việnthì cán bộ thư viện phải không ngừng học hỏi, bồi dưỡng chuyên môn
Cán bộ thư viện phải xác định chức năng, nhiệm vụ của mình:
+ Nắm vững nguồn tài liệu sẵn có trong thư viện trường, tham khảo cácnguồn tài liệu khác để mượn hoặc mua về phục vụ công tác dạy và học
+ Xây dựng, tổ chức hoạt động “tủ sách lớp học” thường xuyên, phát huytối đa hiệu quả tủ sách tại lớp và đánh giá kịp thời
+ Trực tiếp giám sát, quản lí, điều hành hoạt động “tủ sách lớp học”.+ Tổ chức quản lí mạng lưới cộng tác viên thư viện – những người trựctiếp quản lí “tủ sách lớp học”
+ Tham mưu, tư vấn với Ban giám hiệu tạo điều kiện về thiết bị, cơ sở vậtchất, tiêu chí đánh giá
+ Tuyên truyền, vận động, phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm, các tổchức đoàn thể trong và ngoài nhà trường; đặc biệt là tổ chức Đoàn – Đội cùngtham gia trong công tác này
+ Biên soạn thư mục và xây dựng kế hoạch tổ chức tuyên truyền giớithiệu sách theo chủ đề chủ điểm từng tháng trong năm học
2.3.2 Xử lí nghiệp vụ thư viện.
Công tác nghiệp vụ Thư viện là việc làm tỉ mỉ, thường xuyên Vì vậy, tôi
đã tự rèn luyện cho mình tác phong làm việc khoa học, khẩn trương, làm với cáitâm yêu nghề của mình Mỗi khi có tài liệu nhập vào thư viện, tôi đã chủ độnglàm nghiệp vụ kịp thời (như vào sổ, dán nhãn, mô tả, tóm tắt ….) để giới thiệuđến bạn đọc sớm nhất
Để công tác nghiệp vụ thư viện được ngày càng hoàn thiện hơn, bản thânluôn dành thời gian cho công tác tự học, tự bồi dưỡng, nâng cao kĩ năng xử línghiệp vụ thư viện, vận dụng có hiệu quả vào công tác thực tế hàng ngày
Hồ sơ của thư viện thường xuyên được cập nhật khoa học, ngăn nắp và có
hệ thống Đặc biệt khi tổ chức “tủ sách lớp học” thì việc theo dõi, cập nhật hồ sơ
từ các lớp càng phải được làm thường xuyên và nghiêm túc hơn Từ đó mới biếtđược hiệu quả hoạt động của “tủ sách lớp học” của từng lớp, từng khối
Thường xuyên phát động phong trào “góp một cuốn sách hay để được đọcnhiều cuốn sách hay” vào đầu năm học trong toàn trường, trong mỗi lớp học.Mỗi lớp đều có sổ theo dõi sách quyên góp, từ đó đánh giá cụ thể từng lớp đểtạo động lực thi đua giữa các lớp
Hàng tuần phối hợp cùng Đoàn – Đội đánh giá, nhận xét dưới cờ đểkhuyến khích các lớp thi đua nhau làm tốt hơn nữa công tác “tủ sách lớp học”
Thiết kế sổ theo dõi sách quyên góp, sổ theo dõi đọc sách cho từng lớp, sổtheo dõi tổng hợp để đánh giá kết quả thi đua từng đợt phát động:
Trang 10TRƯỜNG TIỂU HỌC LỘC TÂN
Ngày ủng
Nămxuấtbản
Giátiền
Sốbản Ghi chú
Nguyễn Duy Nam Câu đố dành cho học sinh tiểu học 2016 19.000 1
TRƯỜNG TIỂU HỌC LỘC TÂN SỔ THEO DÕI HỌC SINH ĐỌC SÁCH TẠI LỚP
Trang 11TRƯỜNG TIỂU HỌC LỘC TÂN