Lý do chọn đềtài:Sức khoẻ và trí tuệ là hai thứ quý nhất và là tài sản vô giá của mỗi conngười, mỗi gia đình, mỗi quốc gia, môn Thể dục hay môn Hoạt động Giáo dụcThể chất – đối với các t
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN QUAN SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH KHỐI 5 TRƯỜNG TH&THCS THỊ TRẤN QUAN SƠN HỌC TỐT BÀI THỂ DỤC
Trang 31 MỞĐẦU 1.1 Lý do chọn đềtài:
Sức khoẻ và trí tuệ là hai thứ quý nhất và là tài sản vô giá của mỗi conngười, mỗi gia đình, mỗi quốc gia, môn Thể dục (hay môn Hoạt động Giáo dụcThể chất – đối với các trường tham gia Mô hình Trường Tiểu học mới Việt Nam-VNEN) trong nhà trường cùng một số môn học và hoạt động giáo dục khác làmnhiệm vụ giáo dục rèn luyện thế hệ trẻ có nếp sống lành mạnh, có sức khoẻ đểhọc tập hiện tại và xây dựng bảo vệ Tổ quốc sau này
Môn Hoạt động Giáo dục Thể chất (HĐGD Thể chất) bậc Tiểu học cónhiệm vụ trang bị cho học sinh một số tri thức kĩ năng đơn giản cần thiết, nhằmrèn luyện tư thế cơ bản, làm giàu vốn kỹ năng vận động, để các em học tập sinhhoạt có hiệu quả Trên cơ sở đó góp phần bảo vệ và tăng cường sức khỏe cho họcsinh, phát triển các tố chất thể lực, tạo điều kiện cho các em phát triển bìnhthường theo quy luật tâm lý, lứa tuổi, giới tính Ngoài ra còn góp phần rèn luyệncho học sinh nếp sống lành mạnh, vui tươi có ý thức tổ chức kỷ luật và một sốphẩm chất đạo đức khác, tạo tiền đề cho quá trình hình thành nhân cách đúng chohọcsinh
Học sinh Tiểu học nói chung và học sinh khối 5 nói riêng là lực lượng laođộng trong tương lai thực hiện sự nghiệp đổi mới công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước Trình độ phát triển thể lực của lực lượng này không chỉ là vấn đề nòigiống mà còn là vấn đề chăm lo bồi dưỡng một lực lượng lao động quan trọng
Do đó, có những thông tin về thực trạng thể lực của đối tượng này đóng vai trò
vô cùng quan trọng và cần thiết Với những yêu cầu cấp bách trên, tôi quyết địnhlựa chọn đề tài:“Một số biện pháp giúp học sinh khối 5, Trường TH&THCSThị trấn Quan Sơn học tốt bài thể dục phát triển chung”.
1.2 Mục đích nghiêncứu:
HĐGD Thể chất là một hình thức giáo dục chuyên biệt cùng với các hoạtđộng giáo dục khác (Mĩ thuật, Giáo dục Lối sống, Kĩ thuật ), góp phần giáo dụctoàn diện cho thế hệ trẻ, thực hiện mục tiêu đào tạo của nhà trường phổ thông.Thông qua giảng dạy HĐGD Thể chất bồi dưỡng cho học sinh những tư tưởng,tình cảm tốt đẹp và làm cho học sinh biết vận dụng những điều đó vào trong họctập, lao động và cuộc sống hàng ngày Giáo dục thể chất trong nhà trường phổthông nói chung và trường Tiểu học nói riêng còn góp phần bồi dưỡng nhân tàithể dục thể thao cho đất nước Vậy để học sinh yêu thích và học tốt bài thể dụcphát triển chung, với vai trò là người giáo viên thể dục tôi luôn băn khoăn, suynghĩ nhằm tìm ra các biện pháp hợp lý nhất để giảng dạy giúp cho các em học tốthơn bài tập thể dục phát triểnchung
Trang 41.3 Đối tượng nghiêncứu:
Một số biện pháp giúp học sinh khối 5, trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn học tốt bài thể dục phát triển chung
Trang 52 NỘIDUNG 2.1 Cơ sở lýluận:
2.1.1 Mục tiêu của môn HĐGD Thể chất lớp5:
Sau khi hoàn thành chương trình HĐGD Thể chất lớp 5, học sinh có thể:
- Biết cách thực hiện một số động tác đội hình đội ngũ, rèn luyện tư thế và kĩnăng vận động cơ bản, bài Thể dục phát triển chung (TDPTC) và trò chơi vậnđộng theo quy định của chươngtrình
- Thực hiện cơ bản đúng một số động tác đội hình, đội ngũ, rèn luyện tư thế
và kĩ năng vận động cơ bản, bài TDPTC và tham giatổchức được các trò chơivậnđộng
- Vận dụng được những động tác đã học vào nếp sinh hoạt ở trường và cộngđồng
- Tự giác chấp hành những quy định cũng như yêu cầu của giáo viên và thamgia tích cực vào các hoạt động thể dục thể thao(TDTT)
- Tôn trọng, đoàn kết, giúp đỡ bạn trong hoạt động TDTT và khi chơi trò chơi
2.1.2 Nộidung:
HĐGD Thể chất theo mô hình VNEN lớp 5 bao gồm các chủ đề sau:
- Đội hình đội ngũ: Tập đổi chân khi đi đều bị sainhịp
- Rèn luyện tư thế và kĩ năng vận động cơ bản: Bật cao, phối hợp chạy- bậtcao; Phối hợp chạy – bậtnhảy
- Bài TDPTC gồm 8 động tác: Vươn thở, tay, chân, vặn mình, toàn thân,thăng bằng, nhảy và điều hòa Có thể tập với bông, cờ, hoa, vòng,khăn…
- Trò chơi vận động: Bóng chuyền sáu; Trồng nụ, trồng hoa; Qua cầu tiếp sức; Chuyền nhanh, nhảy nhanh; Chuyền và bắt bóng tiếp sức (học kì2)
- Môn Thể thao tựchọn:
+ Đá cầu: Tâng cầu bằng mu bàn chân, phát cầu bằng mu bàn chân
+ Ném bóng: Ném bóng 150g trúng đích (tại chỗ và di chuyển)
+ Bóng rổ: Cách cầm bóng – đứng ném rổ bằng hai tay; cầm bóng – đứngném rổ bằng một tay; Một số bài tập rèn luyện khéo léo của tay (ngồi xổm tung
và bắt bóng; Tung bóng từ tay nọ sang tay kia)
Trong môn Thể dục hiện hành, mỗi tiết học sinh học đan xen 2-3 nội dungcủa các chủ đề khác nhau Với thời lượng 35 phút mà học 3 nội dung thì lượngvận động dành cho học sinh rất ít Vì thế, khi tổ chức HĐGD Thể chất theo môhình VNEN, giáo viên có thể tích hợp một số nội dung với nhau hoặc tích hợpvào lĩnh vực hoạt động giáo dục khác
Bài thể dục phát triển chung gồm 8 động tác được tổ chức hoạt động trong
4 tiết, sau đó các em được ôn tập để động tác được thuần thục Khi xây dựng
Trang 6kiến thức cơ bản cho từng động tác ở 4 tiết đầu, giáo viên có thể hướng dẫn cho học sinh tập theo quy trình sau:
- Bước 1:Vừa làm mẫu, vừa cho học sinh tập theo đối với động tác: Vươnthở, tay, chân, vặn mình, toàn thân, thăng bằng, nhảy, điều hòa và làm mẫu độngtác 2 đến 3 lần, mỗi lần một góc độ (chính diện, nghiêng, cùng chiều) đối vớiđộng tác chân, vặn mình, toànthân
- Bước 2:Cho học sinh làm quen động tác (tập chậm theo giáo viên/ tự tậptheo cảm nhận/ cùng bạn nhớ lại độngtác…)
- Bước 3:Cùng học sinh nêu cách tập động tác Có thể nhấn mạnh 2 đến 3lần đối với động tác có cử động khó (kết hợp vừa giảng giải vừa làmmẫu)
- Bước 4:Giáo viên hô nhịp chậm từng nhịp cho học sinh tập hoặc vừa hônhịp chậm, vừa tập cùng học sinh Đây cũng chính là bước rèn luyện tư thế cơbản nhằm phát triển tư thế đúng, đẹp cho cơ thể cácem
- Bước 5:Cán sự hô nhịp, học sinh cả lớp tập, giáo viên quan sát sửa sai chohọcsinh
Đối với các động tác rèn luyện tư thế và kĩ năng vận động cơ bản, ban đầugiáo viên cần luyện thật kĩ chi tiết động tác cho các em vì đây là cơ sở để tập tốtcác nội dung khác trong chương trình để tạo dáng cho cơ thể
2.2 Thực trạng khi thực hiện dạy HĐGD Thể chất tại nhà trường:
Khi được phân công dạy môn HĐGD Thể chất tại trường, đặc biệt là khidạy Khối 5 tôi thấy: Khi thực hiện bài Thể dục phát triển chung các em thườngmắc các lỗi sau:
- Không thực hiện đúng phương hướng, biên độ động tác, các động tác giơcao các em không giơ hết biên độ hoặc giơ tay cúiđầu
- Không thực hiện động tác hít vào và thở ra hoặc nhịp hô quá nhanh các
em không thực hiệnkịp
- Không biết chuyển trọng tâm ở động tác toànthân
- Không thẳng chân khi gập bụng hoặc đáchân
Như vậy khi học sinh học không tốt bài thể dục phát triển chungsẽảnhhưởng đến tiết dạy của giáo viên, làm mất nhiều thời gian để hướng dẫn lạicho học sinh, dẫn tới dạy quá nhiều thời gian quy định Học sinh tập không tốtbài thể dục phát triển chung các em không còn hứng thú với việc học thể dục dẫntới thiếu tập trung trong tiết học,học sinh không hứng thú học nên tiết học thiếusinh động, mất trậttự
Kết quả khảo sát vào thời điểm đầu năm, năm học 2016 - 2017 nội dung bàiThể dục phát triển chung lớp 4 của học sinh khối 5, Trường TH&THCS thị trấnQuan Sơn nhưsau:
Trang 72.3 Các biện pháp để giúp học sinh khối 5, Trường TH&THCS Thị trấn Quan Sơn học tốt bài Thể dục phát triểnchung:
Môn HĐGD Thể chất nói chung hay và bài thể dục phát triển chung nóiriêng rất quan trọng trong việc giảng dạy và giáo dục các em Để học sinh họctốt bài thể dục phát triển chung lớp 5, trong quá trình giảng day, tôi đã rút ramột số biện phápsau:
2.3.1 Biện pháp thứ nhất: Giúp học sinh thấy được lợi ích của việc họcHĐGD Thểchất:
Luyện tập thể thao mang lại nhiều lợi ích cho con người như sức khỏe, trítuệ Cung cấp kiến thức cơ bản về vệ sinh cơ thể, môi trường… hình thành thóiquen tập luyện cùng với các hoạt động giáo dục khác góp phần giáo dục toàndiện cho học sinh, đồng thời tạo nên môi trường phát triển tự nhiên, gây đượckhông khí vui tươi, lành mạnh
TDTT góp phần hình thành nhân cách của học sinh, cái quý nhất của mỗicon người là sức khỏe và trí tuệ Có sức khỏe tốt sẽtạođiều kiện cho trí tuệ pháttriển được tốt hơn và ngược lại TDTT giúp chúng ta có được sức khỏe tốt, từ
đó có thể học tập tốt, tham gia các hoạt động của nhà trường và xã hội đạt hiệuquả cao TDTT góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, giúp các em trở thànhcon người có ích cho xã hội Khi tham gia các hoạt động TDTT đòi hỏi học sinhphải có tính kỷ luật cao, tinh thần và trách nhiệm trước tập thể, tác phong nhanhnhẹn, sự cố gắng, tính thật thà, trung thực Chính vì vậy TDTT góp phần giáodục đạo đức và hình thành nhân cách học sinh Luyện tập TDTT thường xuyên
có kế hoạch giúp các em có một nếp sống lành mạnh, vui tươi, học tập và làmviệc khoa học Tập luyện TDTT thường xuyên, đúng phương pháp khoa học sẽlàm cho cơ thể phát triển, thể hiện ở sức nhanh, sức bền độ đàn hồi và linh hoạtcủa cơ tăng lên, làm tăng hệ thống miễn dịch, tốt chotim,…
Trang 8Đối với lứa tuổi học sinh tiểu học đặc biệt là học sinh lớp 5 các em đang ởgiai đoạn phát triển về chiều cao, cân nặng nếu được kết hợp với tập luyện đúngphương pháp sẽ phát triển một cách toàn diện về thể chất và con người Tạo chohọc sinh có hứng thú say mê ham thích học bài TDPTC.
2.3.2 Biện pháp thứ hai: Tạo hứng thú cho họcsinh:
Khi học bài TDPTC thường dễ gây cho học sinh tâm lý nhàm chán và tậptheo kiểu chống đối vì vậy tạo hứng thú cho học sinh là rất quan trọng và cầnthiết Cụ thể như:
- Tạo mối quan hệ thân thiện, gắn bó với học sinh bằng những lời động viênkhíchlệ
- Tính chất các tiết học thể dục vui vẻ, thoải mái bằng việc sử dụng kết hợpnhiều hình thức tổ chức dạy học đạt hiệu quả: Thi đua nhau, hoạt động “chơi màhọc”, “chơi mà luyện tập thể dục thể thao”, “cùng làm huấn luyện viên”,…
Vídụ:Khi dạy bài thể dục: “Động tác vươn thở, tay, chân, vặn mình, toàn
thân – trò chơi: Chạy nhanh theo số”, giáo viên có thể sử dụng nhiều hình thức tổchức dạy học: Thi đua nhau luyện tập theo nhóm 4 học sinh; thi tập nhanh, tậpđẹp theotổ,…
Học sinh các nhóm đang thi đua tập luyện
- Sử dụng nhiều hình thức giảng dạy: Xem băng hình, tranh ảnh, đồ dùngtrực quan,…
Ví dụ: Khi dạy bài thể dục: Ôn 5 động tác của bài thể dục – trò chơi “kếtbạn” – giáo viên có thể cho học sinh xem băng hình hoặc tranh ảnh để phân tích
kỹ từng động tác giúp học sinh tập đúng, đều, đẹp,…
Trang 9Khi hướng dẫn một nội dung nào đó trong tiết dạy, giáo viên phải phối hợptốt với cán sự lớp để giúp giáo viên điều khiển lớp tập, giáo viên đi quan sát sửachữa, uốn nắn, giúp đỡ những em tập chưa hoàn chỉnh đặc biệt cần chú trọng đếnkhâu bảo hiểm để phòng ngừa chấn thương cho cácem.
2.3.4 Biện pháp thứ tư: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng pháthuy tính tích cực của họcsinh:
2.3.4.1 “Giải thích kỹ thuật” một cách hợplý:
Trong giải thích kĩ thuật thể dục thể thao việc vận dụng phương pháp giảithích là giúp học sinh có mục đích, hiểu nắm được kĩ thuật từng phần động tác,tạo điều kiện cho học sinh tiếp nhận bài tập chính xác về mặt kĩ thuật, qua đónhằm hình thành biểu tượng chung về động tác cho học sinh Thường khi mô tảphải diễn ra đồng thời với quá trình làm động tác mẫu
Ví dụ:Khi giải thích động tác “tay” của bài TD phát triển chung giáo viên
vừa giải thích vừa làm mẫu:
- Nhịp 1:Bước chân trái sang ngang rộng bằng vai, đồng thời hai tay dangngang, bàn tay sấp, căng ngực, mắt nhìnthẳng
Trang 10Học sinh lớp 5A trường TH&THCS Thị trấn đang tập nhịp 3 động tác
“Tay”
- Nhịp 2:Hai tay đưa lên cao vỗ vào nhau, mắt nhìnthẳng
Học sinh lớp 5A trường TH&THCS Thị trấn đang tập nhịp 2 động tác “Tay”
- Nhịp 3:Hai tay đưa về ngang ngực, đồng thời gập cẳng tay, bàn tay sấp, mắt nhìnthẳng
Trang 11- Nhịp 4:Về tư thế cơbản
Học sinh lớp 5A trường TH&THCS Thị trấn đang tập nhịp 4 động tác “Tay”
-Nhịp 5, 6, 7, 8:Như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổibên
Lời giải thích của giáo viên cần ngắn gọn, chính xác, dễ hiểu Việc giảithích cần được chú ý giúp học sinh nắm vững nét cơ bản của kĩ thuật, qua đónhằm củng cố kĩ năng, kĩ xảo vận động, tránh được những sai sót mắc phải trongluyện tập, đánh giá được ý thức thực hiện bài tập của học sinh Vì vậy quá trìnhgiải thích kĩ thuật của giáo viên có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giảng dạy
2.3.4.2.“Thực hiện khẩu lệnh” chuẩn xác, đúnglúc
Khẩu lệnh của GV phát ra xác định nội dung chính xác, bắt buộc học sinhhành động theo:
Ví dụ: Khi hô động tác “Vươn thở” GV dùng khẩu lệnh điều hành: “Độngtác vươn thở…chuẩn bị: sau đó hô nhịp cho HS tập
Khẩu lệnh đưa ra phải đúng lúc, lời phát ra cần có sức truyền cảm, rõ,nhanh, chính xác Lệnh phát ra kéo dài hợp lý, đủ để cho HS chuẩn bị thực hiệnkhi lệnh phát ra Trong giảng dạy thể dục, khẩu lệnh áp dụng rộng rãi, song đốivới HS tiểu học không nên sử dụng quá nhiều, gây căng thẳng trong tiết học.Nhịp điệu trong khi học sinh tập bài thể dục thay đổi theo yêu cầu của từngđối tượng
Ví dụ: Động tác vươn thở, vặn mình, toàn thân, thăng bằng, điều hòa thì cần
hô nhịp chậm, ở động tác chân, tay, nhảy cần hô nhịp nhanh hơn
Trang 122.3.4.3 “Làm mẫu” phải rõ ràng, dễhiểu
Khi làm mẫu, giáo viên phải thể hiện đúng giúp học sinh nắm được kĩthuật cơ bản của động tác Lần đầu làm mẫu là rất quan trọng vì hình ảnh đầu tiên
về động tác là hình ảnh mà các em có ấn tượng sâu sắc nhất, dễ nhớ nhất
Giáo viên và học sinh trường TH&THCS Thị trấn đang thực hiện bài TDPTC
Khi giảng dạy những động tác mới, phức tạp giáo viên phải làm mẫu 2 đến
3 lần Làm mẫu lần thứ nhất cả động tác hoàn chỉnh với tốc độ bình thường, đúngnhịp, giúp học sinh có khái niệm sơ bộ với toàn bộ động tác Khi làm mẫu lần hai
cố gắng thực hiện chậm, đối với chỗ quan trọng, giáo viên có thể vừa làm độngtác vừa nói để nhắc nhở sự chú ý của học sinh Làm mẫu lần ba như lần thứ nhất,làm với tốc độ bình thường phải hoàn chỉnh chínhxác
Làm mẫu phải kết hợp giải thích, nhắc học sinh quan sát những khâu chủyếu Khi giảng dạy phải trình bày một cách rõ ràng, nhấn mạnh điểm chủ yếu,then chốt của động tác và có tác dụng kích thích sự hứng thú của học sinh khithực hiện bài tập Khi hướng dẫn học sinh bài TD phát triển chung nên sử dụnghình thức làm mẫu “soi gương” nghĩa là đứng đối diện với học sinh, mặt vàhướng động tác của giáo viên là mặt và hướng động tác của học sinh
Ví dụ: Muốn hướng dẫn học sinh làm động tác “tay phải dang ngang, chânphải đứng trên mũi bàn chân” thì giáo viên làm động tác ngược lại như: “Tay tráidang ngang, chân trái đứng trên mũi bàn chân” Cần chú ý tính tự nhiên của độngtác và sự phối hợp nhịp nhàng của độngtác
2.3.4.4 Tổ chức các hình thức tập luyện phong phú, phù hợp, hấpdẫn:
Khi ôn tập động tác đã học, GV cần thay đổi hình thức tập luyện để học sinh không bị nhàm chán Trước hết giáo viên cho cả lớp ôn lại, nêu những động
Trang 13tác khó và trọng tâm của động tác sau đó chia lớp luyện tập theo nhóm và phânkhu vực cho học sinh tự tập luyện có sự chỉ huy của nhóm trưởng Để đánh giáhiệu quả của việc tập luyện theo nhóm giáo viên nên tổ chức thi đua giữa cácnhóm Nhóm hoặc em nào tập tốt giáo viên nên ghi nhận và biểu dương trước lớpcòn nhóm hoặc cá nhân nào chưa tốt giáo viên nhận xét, bổ sung và rút kinhnghiệm trướclớp.
Khi đã tập tương đối thuần thục cơ bản động tác giáo viên nên cho các emtập luyện theo băng đĩa nhạc để gây hứng thú cho học sinh, làm cho giờ học thêmsinh động
Ví dụ: Khi dạy bài thể dục phát triển chung, trò chơi “thỏ nhảy” – giáo viên
có thể sử dụng nhiều hình thức luyện tập phong phú, hấp dẫn: Thi đua nhau tậptheo nhóm – thi trình diễn bài thể dục đều,đẹp,…
2.3.5 Biện pháp thứ 5: Kiểm tra, đánh giá kết quả giờ dạy phù hợp vớihọc sinh:
Cần kiểm tra kết quả đạt được của học sinh một cáchnhẹnhàng, động viên,khích lệ học sinh, để các em tích cực luyện tập thu được kết quả tốt Không chênhững em chưa tập đượcmàđộng viên các em cố gắng luyện tập để có được sứckhoẻtốt
2.3.6 Biện pháp thứ 6: Giáo viên cần soạn tiết dạy đạt hiệu
quả:Vídụ: Soạn một tiết dạy đạt hiệuquả:
Bài 12 BÀI THỂ DỤC PHÁT TRIỂN CHUNG TRÒ CHƠI “AI NHANH VÀ KHÉO HƠN” VÀ “KẾT BẠN”
I MỤCTIÊU
Sau khi tham gia HĐGD này, HS:
- Biết cách thực hiện 5 động tác: vươn thở, tay, chân, vặn mình, toàn thâncủa bài thể dục phát triểnchung
- Biết cách chơi và tham gia được các tròchơi
II TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNGTIỆN