- Trong hoạt động học tập thì phương pháp dạy học được xem là cáchthức hoạt động của giáo viên, việc tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp họcsinh chủ động đạt các mục tiêu giảng dạy,
Trang 12.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 7
2.4: Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường:
19
Trang 2I MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
- Mĩ thuật không đơn thuần chỉ là một môn học tự chọn mà đó là mộtmôn học mang tính giáo dục thẩm mĩ rất lớn, nó bồi dưỡng cho học sinh phẩmchất người lao động mới, rèn luyện tính tư duy, tìm tòi và kích thích sự sáng tạocho học sinh, giúp các em trở nên nhanh nhẹn, hòa đồng, giàu cảm xúc, vui tươihơn trong cuộc sống, hướng các em tới chân, thiện, mỹ và hoàn thiện nhân cách
- Học Mĩ thuật là học về nghệ thuật, giáo viên giảng dạy bộ môn nàyphải là người có tâm huyết, say mê với nghề, phải luôn tìm tòi, sáng tạo là ngườibiết tổ chức các hoạt động, dẫn dắt, truyền cảm hứng, động viên, khuyến khíchđến từng học sinh để các em học tập tốt và đạt được những thành công nhấtđịnh, nâng cao dần chất lượng bộ môn và đồng thời phải thay đổi được quanniệm xem nhẹ bộ môn của bộ phận không nhỏ phụ huynh trong xã hội
- Trong hoạt động học tập thì phương pháp dạy học được xem là cáchthức hoạt động của giáo viên, việc tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp họcsinh chủ động đạt các mục tiêu giảng dạy, với mục tiêu chung và chương trình
cụ thể dạy học Mĩ thuật ở Tiểu học không chỉ là hoạt động vẽ mà lấy hoạt độnggiáo dục mĩ thuật để giúp các em có thêm những kiến thức, kĩ năng trong quátrình hoàn thiện nhân cách, vậy nên việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh tiểu học
là vô cùng cần thiết, qua môn học mĩ thuật các em sẽ có khả năng cảm thụ được
vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống, tiếp thu thêm một số kiến thức, kĩ năng cơbản về nghệ thuật hội họa cũng như hiểu thêm tinh hoa của nền mĩ thuật dân tộcqua nhiều thời kì khác nhau, để từ đó các em phát huy được sự sáng tạo, trítưởng tượng tính thẩm mĩ cá nhân
- Thực hiện theo Nghị quyết số 29 của Đảng với chủ trương đổi mới cănbản toàn diện giáo dục và đào tạo nói chung với mục tiêu “Chuyển mạnh quátrình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực vàphẩm chất người học” Nhà trường luôn xác định việc đổi mới phương pháp dạyhọc là việc làm thiết yếu và quan trọng nhất và bộ môn Mĩ thuật cũng là mộttrong những bộ môn được quan tâm hàng đầu
- Mĩ thuật Tiểu học hiện nay là một bộ môn như được khoác lên mình mộtchiếc áo hoàn toàn mới Theo sự chỉ đạo của PGD & ĐT Huyện Cẩm Thủy nămhọc 2016- 2017 tất cả các trường Tiểu học trong địa bàn huyện thực hiện đồng
bộ hóa việc dạy học Mĩ thuật theo PP mới của Đan Mạch tài trợ với nội dungchương trình Dạy – Học có khá nhiều điều mới mẻ
- Trong nội dung chương trình hiện hành để có thể dạy tốt môn học này,người giáo viên cần nắm rõ được mục tiêu, nội dung, chương trình, chuẩn kiếnthức và các phương pháp dạy học của cả 5 phân môn trong bộ môn là:
+ Vẽ tranh
+ Thường thức mĩ thuật
+ Vẽ trang trí
+ Vẽ theo mẫu
Trang 3+ Tập nặn tạo dáng
- Đối với chương trình mới Dạy Mĩ thuật theo định hướng phát triển nănglực cho học sinh thì đòi hỏi cao hơn cho người dạy cũng như người học về mụctiêu, nội dung chương trình vì nó đề cao tính sáng tạo và giáo dục thẩm mĩ với mụctiêu “Lấy người học làm trung tâm” trong quá trình lĩnh hội tri thức, kích thích sựtương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức của người học từ đó hình thành
và phát triển các năng lực cốt lõi cho học sinh, trong PP này gồm có 7 quy trình:
1 Vẽ cùng nhau và sáng tác các câu chuyện
2 Vẽ biểu cảm
3 Vẽ theo âm nhạc
4 Xây dựng cốt truyện
5 Tạo hình 3 chiều - Tiếp cận chủ đề
6 Điêu khắc – Nghệ thuật tạo hình không gian
7 Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn
- Để đạt hiệu quả cao trong công tác giảng dạy bộ môn Mĩ thuật với cácquy trình này ngoài những phần kiến thức cơ bản, trình độ chuyên môn nghiệp
vụ, khả năng sư phạm, thì còn đòi hỏi người giáo viên phải biết vân dụng khoahọc, linh hoạt các quy trình, kỹ thuật, phương pháp mới này vào trong các tiếthọc của từng chủ đề ở các khối lớp một cách phù hợp, hài hòa nhất
- Phương pháp Dạy – Học mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lựccủa học sinh là sự khởi đầu mới của bộ môn Mĩ thuật tiểu học với nhiều sự trảinghiệm và thách thức mới mẻ, ưu điểm của phương pháp mới này là học sinhđược tự do khám phá, tự do sáng tạo, phát triển được khả năng, kĩ năng giaotiếp, kĩ năng trình bày sản phẩm, kĩ năng nhận xét, đánh giá các sản phẩm củamình, sản phẩm của bạn, của nhóm mình, nhóm bạn trước tập thể Để các emđược tự do thể hiện sáng tạo ở đây không có nghĩa là phó mặc cho các em thíchlàm gì thì làm Vậy làm thế nào để học sinh phát triển đúng hướng với phươngpháp mới này? Để các em được tự làm những gì mình thích mà vẫn đạt yêu cầucủa mục tiêu các chủ đề Bước chuyển biến này vừa là cơ hội để nâng cao chấtlượng dạy học bộ môn cũng vừa là thách thức lớn của giáo viên Chính vì thế tôinghiên cứu và tích luỹ những phương pháp mới và một số biện pháp riêng củabản thân để tổ chức cho học sinh học có những giờ học tập phù hợp, thoải mái,nhẹ nhàng nhưng vẫn đạt được kết quả cao, nhất là ở một số chủ đề của khối lớp
4.5 có sử dụng quy trình "Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” đây là một
trong những quy trình khó đòi hỏi kĩ năng, kĩ thuật, sự sáng tạo và tinh thần
đoàn kết, hợp tác nhóm cao Do đó, để khắc phục khó khăn trên thì "Một số biện pháp giúp học sinh học tốt chủ đề có sử dụng quy trình “ Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” ở môn Học mĩ thuật lớp 4.5” sẽ góp một phần
nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục của môn học, và đây cũng là mộttrong những mục tiêu mà ngành Giáo dục đặt ra Đó là lí do tôi chọn đề tài này
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Nghiên cứu về nội dung, tìm ra những cách thức phương pháp giảng dạyphù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, tâm lí, độ tuổi học sinh tại đơn vị giảng dạy
Trang 4để góp phần nâng cao chất lượng môn Học mĩ thuật tiểu học nói chung và một
số chủ đề có sử dụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn “ ởmôn Học mĩ thuật 4.5 nói riêng, nhằm giúp học sinh mở rộng thêm được nhiềukiến thức, kĩ năng, hình thành ý thức thẩm mỹ, phát triển toàn diện nhân cách,phẩm chất người học giúp các em có năng lực giải quyết các vấn đề đặt ra tronghọc tập, trong nghề nghiệp và trong thực tiễn cuộc sống
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Tính hiệu quả của “Một số biện pháp giúp học sinh học tốt chủ đề có sử
dụng quy trình “ Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” ở môn Học mĩ thuật
lớp 4.5”
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tham khảo tài liệu để suy nghĩ tìm tòi, phân tích khái quáthóa nội dung Đồng thời kết hợp phương pháp quan sát, phương pháp trực quan,phương pháp thống kê và phương pháp thực hành để ghi nhận những gì có thật,tồn tại khách quan theo thời gian, phạm vi mức độ, sản phẩm làm ra
II: NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1: Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Không chỉ là một môn học mang tính giáo dục thẩm mĩ mà Mĩ thuật còngiáo dục cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, gia đình, thầy cô, bè bạn, cỏcây, hoa trái, môi trường, an toàn giao thông mà Mĩ thuật còn giáo dục cho họcsinh các kĩ năng sống …Mĩ thuật gắn bó với tất cả chúng ta trong cuộc sốnghàng ngày Mọi thứ trong cuộc sống đều liên quan và có thể nói là gắn liền với
Mĩ thuật ví như chúng ta ăn thế nào cho văn minh lịch sự, mặc thế nào cho gọngàng, sạch, đẹp…Và tính thẩm mĩ trong cuộc sống của chúng ta là rất quantrọng Vậy xuất phát từ những nhu cầu đó thì việc giảng dạy bộ môn Mĩ thuậttrong nhà trường tiểu học sẽ đóng vai trò như thế nào? Theo chương trình đổimới của sách giáo khoa với phương pháp Dạy – Học Mĩ thuật theo định hướngphát triển năng lực của học sinh (Vận dụng PP mới của Dự án Hỗ trợ giáo dục
Mĩ thuật Tiểu học do Vương quốc Đan Mạch tài trợ) nội dung chương trình lớp
4 của môn Dạy – Học Mĩ thuật Tiểu học bao gồm 12 chủ đề (35 tiêt/1 năm), nộidung chương trình lớp 5 có 13 chủ đề ( 35 tiết /1năm)
- Trong đó lớp 4 có 2 chủ đề (CĐ2: Chúng em với thế giới động vật;CĐ6: Ngày tế, lễ hội và mùa xuân) lớp 5 có 2 chủ đề ( CĐ8: Trang trí sân khấu
và sáng tác câu chuyện; CĐ10: Cuộc sống quanh em) được sử dụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn”
- Quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” là quy trình thứ 7 trong các quy trình, quy trình này gồm có 3 hoạt động:
+ Hoạt động 1: Tạo sơ đồ tư duy với chủ điểm
+ Hoạt động 2: Tạo hình con rối
+ Hoạt động 3: Tạo một buổi trình diễn
Trang 5- Vậy Quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” là gì? Tạohình con rối là việc học sinh nhận biết được cách thức thực hiện hình ảnh về mỗimột con người khác nhau về trạng thái, tình cảm, hình dáng, cấu trúc từ đó sángtạo ra hình ảnh con rối với những chất liệu khác nhau về một nội dung, chủ đề
cụ thể nào đó như lễ hội, môi trường, cảnh sinh hoạt…của cá nhân, của mộtnhóm, của tập thể, các em sẽ hợp tác trao đổi thảo luận về cách trang trí trangphục, về hình dáng, động tác cho các nhân vật con rối sao cho phù hợp với nộidung câu chuyện sẽ trình bày biểu diễn (Hình dáng con rối có thể tham khảotrong kho hình ảnh ở bài vẽ của các em, hoặc có thể trực tiếp sáng tạo) Các emxây dựng cốt truyện dựa vào các tích truyện kể cổ tích hoặc truyền thuyết hoặccác nội dung hiện đại phù hợp với chủ đề cho từng vai diễn
- Nghệ thuật biểu diễn là các học sinh hoạt động trình diễn sắm vai vớihình dáng, động tác các nhân vật con rối đã được tạo dáng, từng học sinh sẽ thểhiện hình dáng, động tác của các vai diễn, thể hiện nội dung, chủ đề tác phẩmbài học Các nhóm trình bày có thể thay đổi vị trí cho phù hợp trong quá trìnhsắm vai biểu diễn các nhân vật cho sinh động
- Quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” là sự kết hợp hàihòa, sáng tạo tài tình, linh hoạt của của màu sắc, bố cục, kỹ thuật tạo hình, nặn,
vẽ, xé dán, khả năng quan sát, khả năng tư duy ngôn ngữ, khả năng hợp tácnhóm, khả năng biểu diễn sắm vai của tất cả học sinh trong lớp được xây dựngtheo chủ quan ý thích của cá nhân, hoặc của nhóm mình nhưng phải đúng vớimục tiêu nội dung chủ đề, bài học yêu cầu
- Trong quy trình này đòi hỏi người học phải thể hiện rõ được tâm lý nhânvật qua hình ảnh con rối trong quá trình biểu diễn để khi quan sát người ta có thểhiểu và cảm nhận được ý đồ nội dung câu chuyện kể hay nội dung của chủ đềbài học
- Chính vì vậy các em học sinh cần phải hiểu rõ, nắm chắc các bước từ hiểuchủ đề, từ xây dựng ý tưởng chủ đề cho đến thể hiện nội dung chủ đề qua thiết
kế sản phẩm các nhân vật con rối đến sắm vai biểu diễn câu chuyện Để từ đócác em dần hình thành sự sáng tạo mĩ thuật thông qua đó biểu đạt bản thân, hiểu
và trân trọng sản phẩm, tác phẩm mĩ thuật biết và có thể giao tiếp, trao đổi tiếpnhận thông tin thông qua sản phẩm, tác phẩm mĩ thuật
- Học mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực là sự thể hiện mang tínhsáng tạo cao không theo một khuân mẫu nhất định nào, học sinh được trảinghiệm sáng tạo trên mọi hình thức, chất liệu, chủ đề bài học qua nhiều góc nhìn
là sự kiên kết của nhiều các môn học như môn Toán, Tự nhiên xã hội, Thủ công,Văn/ Tiếng việt, Hoạt động tập thể, Đạo đức, Âm nhạc, Thể dục… trong cùngmột chủ đề học tập nhằm đem lại sự hứng thú thú, thích tìm tòi, khám phá,chiếm lĩnh kiến thức, hình thành các phẩm chất, năng lực cần thiết trong quátrình học tập cho học sinh
- Thế giới của trẻ thật huyền diệu các em khao khát được miêu tả nhữngước mơ, khát vọng của mình qua những nét vẽ, qua những bức tranh, qua cácnhân vật trong câu chuyện cổ tích do chính mình cảm nhận và sáng tạo nên
Trang 6- Xuất phát từ yêu cầu thực tế phát triển của xã hội là giáo dục thế hệ trẻtrở thành những con người thời đại mới phát triển toàn diện cả về nhân, thể, mỹ.Đổi mới giáo dục hiện nay là lấy học sinh làm trung tâm và các hoạt động họctập của học sinh là chính đã làm thay đổi một cách tích cực vai trò của giáo viên
và học sinh trong suốt quá trình dạy và học
2.2: Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
- Để chứng minh cho việc Học mĩ thuật theo định hướng phát triển năng
lực cho học sinh trong các trường tiểu học trên địa phương hiện nay, nhất là đốivới các chủ đề dược sử dụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểudiễn” ở lớp 4.5 tôi đã liên hệ cộng tác với đồng nghiệp ở các trường về kết quảhọc tập ở quy trình này của các em học sinh và trực tiếp qua các tiết thực tế tôigiảng dạy ở trường sở tại Đây là một phương pháp còn khá là mới mẻ đối với cảgiáo viên và học sinh Nhìn chung, tôi nhận thấy các em học sinh tiếp cậnphương pháp mới của bộ môn Mĩ thuật, đặc biệt là đối với các chủ đề được sửdụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” ở lớp 4.5 với một thái
độ bỡ ngỡ, rụt rè, lúng túng, dẫn đến kết quả thực hiện nội dung chủ đề chưađược tốt
- Tỉ lệ học sinh chưa hoàn thành về quy trình này là do các em chưa hiểu
về bản chất của quy trình, chưa từng được tiếp cận với quy trình về các phươngdiện khác, còn ảnh hưởng nhiều của phương pháp cũ hiện hành, các em thiếu đồdùng và chưa được quan tâm đầy đủ đến việc học tập của cha mẹ, thời gian họctập các môn văn hóa lại nhiều nên thời gian ở nhà để cho các em thực hành,sáng tạo môn mĩ thuật cũng hạn chế, và do trang thiết bị nhà trường phục vụ choviệc giảng dạy phương pháp Đan Mạch còn thiếu thốn, nhất là chưa có phònghọc riêng cho môn mĩ thuật, do thời gian tiếp cận phương pháp mới này chưađược lâu, các tiết học trong chủ đề không liền mạch thành buổi học nên học sinhchưa định hình và chưa kịp bắt nhịp
- Giáo viên chưa nắm vững hết nội dung, vai trò cùng những kĩ năng cơbản của phương pháp mới, còn thiếu thốn về tài liệu nghiên cứu chưa được trảinghiệm nhiều từ những tiết dạy chất lượng theo phương pháp mới của các đồngchí, đồng nghiệp, còn lúng túng trong những kế hoạch định hướng chung đểhướng dẫn học sinh, chưa linh hoạt trong cách tổ chức hoạt động dạy học, việcđánh giá, khuyến khích động viên học sinh còn ít Từ tình hình chung đó và kếthợp với thực tế tại đơn vị tôi nhận thấy việc Học mĩ thuật theo định hướng pháttriển năng lực cho học sinh trường Tiểu học nhất là đối các chủ đề được sử dụngquy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” ở lớp 4.5 của học sinh vẫncòn sự hạn chế nhất định, khác nhau Bởi với phương pháp mới khả năng giaotiếp, khả năng sáng tạo, tư duy ngôn ngữ… của các em là rất thấp Thậm chí có
em hoàn toàn không nắm được nội dung chính của bài 70% HS thích học môn
mĩ thuật còn 30 % HS không thích do năng khiếu hoặc do tật bẩm sinh
- Thông qua việc dự giờ và tìm hiểu các đồng nghiệp dạy cùng bộ môn tôithấy nhiều giáo viên cho rằng các chủ đề được sử dụng quy trình “ Tạo hình conrối và nghệ thuật biểu diễn” ở lớp 4.5 là rất khó vì ở lứa tuổi này với phương
Trang 7pháp hiện hành cũng đã là thách thức lớn đối với các em trong việc thể hiệnnăng lực bản thân Để các em có thể thực hiện tốt nội dung chủ đề mà cách thứcthể hiện, trình bày hoàn toàn mới lạ đòi hỏi nhiều kĩ năng phức tạp hơn, khảnăng sáng tạo phung phú hơn như chủ đề con vật, ngày tết, lễ hội, mùa xuân haycảnh lao động, sinh hoạt xung quanh cuộc sống hàng ngày của các em bằng tạohình con rối và sắm vai biểu diễn các em gặp nhiều trở ngại cũng là điều dễhiểu Chính vì những suy nghĩ như vậy mà trong các giờ thực hành trên lớpnhiều giáo viên thường để cho các em thực hành theo những sản phẩm bài cósẵn ở trong sách Học mĩ thuật 4.5 Thời gian dành cho trưng bày giới thiệu sảnphẩm, sắm vai biểu diễn còn hạn chế do các em chưa hoàn thành bài và chưachuẩn bị được nội dung câu chuyện ở các tiết học trước của chủ đề hoặc chỉ chohọc sinh áp dụng các quy trình đơn giản hơn.
- Điều đáng lưu tâm là ở học sinh Tiểu học các em còn nhỏ chưa ý thứcđược kĩ năng cơ bản cần thiết cho bản thân, nhiều học sinh thiếu kĩ năng giaotiếp, nhiều em không có khả năng xây dựng các nội dung câu chuyện theo chủ đềhoặc có cũng chưa hay, chưa hấp dẫn, nhiều em nhút nhát không dám nói, khôngdám thể hiện trước tập thể, đám đông, chưa nhiệt tình hợp tác trong nhóm, khôngnhớ lời thoại nhân vật Cách cảm nhận về chủ đề còn ngây thơ, hồn nhiên, giảnđơn
- Học sinh chưa biết và chưa có thói quen sưu tầm tranh ảnh, đồ dùng bàimẫu phục vụ cho các chủ đề bài học hiệu quả hơn, chưa có thói quen nhận xét
sự vật hiện tượng cho chủ đề bài học có chiều sâu hơn Thiếu óc sáng tạo haydựa vào tranh mẫu có sẵn trong sách giáo khoa để thực hành nên bài làm thiếuphong phú, thiếu sáng tạo
- Một số phụ huynh học sinh chưa thực sự quan tâm còn chưa coi trọngviệc học bộ môn mĩ thuật của con em mình nên việc chuẩn bị đồ dùng học tậpmôn mĩ thuật cho các em còn hạn chế hoặc chưa tốt như: Thiếu sách giáo khoa,thiếu giấy, bút chì, màu vẽ,… nên khi đến giờ học mĩ thuật các em không làmđược vì không có sách vở, đồ dùng phục vụ môn học, và những tiết hoàn thànhbài tập ở nhà cũng không được quan tâm, nhắc nhở
- Những vấn đề đặt ra ở trên đều không đảm bảo được yêu cầu, nội dung,phương pháp dạy học theo phương pháp mới của Dự án “Hỗ trợ giáo dục mĩthuật cấp tiểu học (SAEPS) Do Vương quốc Đan Mạch tài trợ Từ những trăntrở đó, bản thân tôi suy nghĩ và quyết định nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm đểdạy tốt bộ môn Mĩ thuật Tiểu học nói chung và các chủ đề được sử dụng quytrình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” ở lớp 4.5 nói riêng
- Phải làm như thế nào để học sinh yêu, thích học và học tốt chủ đề được
sử dụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” ở lớp 4.5? Bởi quytrình này là quy trình yêu cầu học sinh cao nhất về tính tư duy và sáng tạo
- Đi tìm lời giải đáp cho câu hỏi trên từ thực tế đó tôi mạnh dạn đưa ramột số giải pháp để giải quyết, khắc phục nhằm mục đích giúp cho các em họcsinh dần tiếp cận linh hoạt, sáng tạo với cách thức, phương pháp học tập mới của
bộ môn Mĩ thuật, góp phần nâng cao hiệu quả chất lượng dạy và học của bộ
Trang 8môn nhất là đối với các chủ đề được sử dụng quy trình “ Tạo hình con rối vànghệ thuật biểu diễn” ở lớp 4.5
2.3: Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
- Từ những khó khăn trên, bằng kinh nghiệm tiếp thu từ các đồng nghiệp
và từ kinh nghiệm giảng dạy của bản thân trong quá trình công tác, tôi đề xuấtmột số biện pháp theo tôi là phù hợp để các em có cơ sở học tốt các chủ đề được
sử dụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” ở lớp 4.5
2.3.1 Bồi dưỡng nâng cao năng lực, chuyên môn cho giáo viên
*Về chuyên môn, nghiệp vụ
- Giáo viên đóng một vai trò quan trọng không thể thiếu trong cả quá trìnhDạy và Học, không đơn giản chỉ là người động viên, khuyến khích mà còn làngười hướng dẫn, truyền đạt kiến thức trực tiếp đến cho mỗi học sinh Để họcsinh hiểu và học tập tốt bộ môn Mĩ thuật theo phương pháp mới của Đan Mạchthì trước tiên bản thân người giáo viên phải có đủ năng lực, phẩm chất, trình độchuyên môn, nghiệp vụ Không ngừng phấn đấu, trau dồi, tìm tòi, nghiên cứu,sáng tạo trong quá trình công tác nhất là đối với phương pháp mới Dạy – Họctheo định hướng phát triển năng lực của học sinh (Vận dụng theo phương phápmới của Dự án Hỗ trợ giáo dục Mĩ thuật Tiểu học do Vương quốc ĐAN MẠCHtài trợ)
- Giáo viên phải hiểu rõ những vấn đề chung về Dạy – Học mĩ thuật theophương pháp mới
- Phải nắm vững các quy trình, nội dung, vai trò, bản chất cũng nhưnhững mục tiêu, kiến thức cơ bản của phương pháp mới
- Biết vận dụng linh hoạt các hoạt động của một quy trình trong một tiếthọc và nhiều quy trình trong một chủ đề
- Có những kế hoạch, định hướng cụ thể linh hoạt theo chủ đề ở từng khốilớp để hướng dẫn học sinh phát huy tối đa năng lực bản thân
- Phải thiết kế, xây dựng được hệ thống các câu hỏi rõ ràng, phù hợp vớitừng đối tượng học sinh và đúng với nội dung từng chủ đề bài học, nhằm giúphọc sinh nắm bắt rõ hơn nội dung, chủ đề
Trang 9- Chuẩn bị tốt thiết bị và đồ dùng dạy và học như: Tranh ảnh, sản phẩm
sử dụng cho học sinh xem cần đa dạng về các loại đề tài, cách thể hiện
- Trong quá trình giảng dạy phải lồng ghép được tất cả các phương phápdạy học mới vào từng nội dung, chủ đề bài học của các khối lớp
- Đánh giá đúng và phù hợp với các đối tượng học sinh
- Tham gia học tập đầy đủ các buổi học chuyên đề, tập huấn chuyên môn củacác cấp, ngành và đóng góp ý kiến của các nhân giúp nâng cao năng lực bản thân
Giáo viên đang nghiên cứu Dạy – Học Mĩ thuật theo PP mới của Đan Mạch qua các tài liệu
*Giáo viên phải phân loại được các đối tượng học sinh
- Giáo viên phải hiểu tính cách và nắm rõ được năng lực của các đối
tượng học sinh để truyền đạt kiến thức và đặt ra các yêu cầu cho phù hợp
- Đối với học sinh hoàn thành ở mức độ trung bình: Cần hướng dẫn cụ thể
hơn, động viên giúp các em hòa đồng, tiếp cận tích cực hơn với phương phápmới để tự tin trong việc thể hiện năng lực bản thân
( VD: Cho các em sáng tạo con rối từ những vật liệu đơn giản dễ tìm thấynhất, bước đầu sáng tạo theo sự hướng dẫn của giáo viên và các bạn học tốttrong lớp, sắm các vai nhỏ như cỏ cây, hoa, trái…ít lời thoại để các em tiếp cậndần với nghệ thuật biểu diễn )
- Đối với học sinh hoàn thành ở mức độ khá: Có thể đưa thêm các gợi ý,khích lệ các em hướng cho các em tự tin hơn nữa, chủ động tìm tòi và sáng tạocao hơn trong việc tạo hình và năng lực biểu diễn
( VD: Hợp tác nhóm phân công nhiệm vụ theo hướng dẫn của giáo viên,sáng tạo câu chuyện có ý nghĩa theo chủ đề, tự tạo các sản phẩm con rối, phâncông vai biểu diễn theo ý thích …)
- Đối với học sinh hoàn thành ở mức độ tốt có năng khiếu: GV đưa thêmyêu cầu cao hơn, sáng tạo hơn để giúp các em hình thành những kỹ năng cơ bản
về năng lực sáng tạo, năng lực biểu đạt, năng lực giao tiếp làm tiền đề cho cáccấp học và lựa chọn ngành nghề sau này
Trang 10( VD: Tự hợp tác nhóm phân công nhiệm vụ, sáng tạo câu chuyện, sắmvai các nhân vật theo nội dung giáo viên yêu cầu, các nhân vật con rối thể hiệnnhiều cảm xúc, trạng thái, lời thoại dài hơn…)
*Về cách tổ chức lớp học
- Để học sinh hứng thú tiếp cận phương pháp mới và hoạt động có hiệu
quả các quy trình trước tiên giáo viên phải làm mới ngay từ trong khâu tổ chứclớp học
- Giáo viên chia lớp thành nhóm nhỏ phù hợp sĩ số và không gian thực tếcủa từng lớp học (có thể chia thành 3 nhóm mỗi nhóm có 6 hoặc 7 thành viên)giáo viên sẽ chia các nhóm theo sự sắp xếp có chủ định (Tức là các bạn có nănglực khá và tốt hơn sẽ ngồi cùng với các bạn học yếu để kèm cặp và giúp đỡ, hỗtrợ cho nhau, học tập lẫn nhau, cùng nhau thi đua, tiến bộ)
Buổi học Mĩ thuật của lớp 5B theo phương pháp chia nhóm
Học sinh lớp 5A đang hợp tác theo nhóm
Trang 112.3.2 Bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về quy trình “Tạo hình con rối
và nghệ thuật biểu diễn” cho học sinh lớp 4.5
- Trước khi học sinh đi vào học tập, thực hành các chủ đề có sử quy trình
“Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” giáo viên phải bồi dưỡng nâng caonhận thức cho học sinh, giới thiệu cho học sinh hiểu rõ hơn về bản chất của quytrình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” giúp học sinh tiếp cận, hiểu biết
rõ hơn về nghệ thuật tạo hình và nghệ thuật biểu diễn rối, đây là bước đầu tiên
để học sinh làm quen, tiếp cận với quy trình nên việc nâng cao nhận thức, vềquy trình việc bồi dưỡng và nâng cao nhận thức cho học sinh về quy trình này làhết sức cần thiết Cần cho học sinh hiểu quy trình này là một phần nhỏ trong bộmôn nghệ thuật múa rối, một loại hình nghệ thuật của văn hóa dân gian ViệtNam Cần giới thiệu cho học sinh nghệ thuật rối có hai loại hình biểu diễn là rốinước và rối cạn ( Rối nước là các nghệ sỹ sẽ biểu diễn con rối ở dưới nước, nghệthuật biểu diễn rối cạn là các nghệ sỹ sẽ biểu diễn nhân vật rối trên cạn như múalân, múa rồng, biểu diễn rối có tích chuyện…) Thông qua các nhân vật con rốigiúp các em có thể dễ dàng biểu đạt bản thân hơn và giáo viên cũng dễ dàngtruyền tải nội dung, nhanh đạt mục đích giáo dục hơn thông qua nhiều câuchuyện có tính giáo dục như “Trốn học đi chơi Không vâng lời thầy cô, ông bà,cha mẹ Bắt nạt bạn…” thay vì giáo viên phê bình trực tiếp làm các em tự ái,xấu hổ gây phản tác dụng thì nhân vật con rối và nội dung các câu chuyện sẽgián tiếp răn dạy và hướng các em đến những hành vi, nhận thức đúng đắn trongcuộc sống Qua quy trình này các em cũng sẽ hiểu biết, yêu quý trân trọng hơnnghệ thuật biểu diễn rối, hiểu thêm về một phần nghệ thuật quan trọng của vănhóa dân gian Việt Nam mà hiện tại cũng đang dần bị quên lãng
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu về nghệ thuật múa rối dân gian Việt Nam
- Giáo viên có thể kết hợp cho học sinh chơi các trò chơi phù hợp với nộidung chủ đề có sử dụng quy trình như chơi trò chơi “Ai nhanh hơn” hoặc “Loạihình nghệ thuật” Điều đó sẽ giúp các em phản xạ nhanh, phán đoán chính xácđối với các chủ đề có sử dụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểudiễn” trò chơi này giáo viên chia thành hai đội chơi, giáo viên đưa ra một số bứctranh về các loại hình nghệ thuật khác nhau (Chèo, tuồng, ca trù, hát xoan, cảilương, múa rối…) giáo viên vẽ một thân cây cổ thụ chia nhiều cành lên bảng, ở
Trang 12mỗi đầu cành vẽ các ô chữ nhật kích thước vừa khổ tranh bên trong có chứa têncủa các loại hình nghệ thuật tương ứng với số tranh bên ngoài, và lần lượt haiđội cử người lên chọn tranh để gắn đúng vào loại hình nghệ thuật tương ứng saocho thật nhanh và chính xác, cứ như vậy cho đến hết đội nào gắn được nhiều vàđúng sẽ chiến thắng.
Học sinh chơi trò chơi “Loại hình nghệ thuật”
2.3.3 Bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng tạo hình con rối cho học sinh lớp 4.5
- Đây là bước khá quan trọng trong quy trình “Tạo hình con rối và nghệ
thuật biểu diễn” vì ở quy trình này đòi hỏi sự tinh tế, khéo léo để tạo hình nhânvật rối theo cảm nhận của cá nhân học sinh mà vẫn phản ánh được nội dung chủ
đề yêu cầu
- Để hiểu về cách tạo hình con rối giáo viên tổ chức chia nhóm cho họcsinh khối 4.5 đi quan sát thực tế trong khuôn viên nhà trường như cảnh nhà cửa,cây, hoa, hình dáng các bạn đang vui chơi trên sân trường, đang học tập trên sân thể dục, trong các lớp học…Qua các buổi học ngoại khóa HĐNGLL để học sinh
kí họa (Hoặc học sinh có thể kí họa người thân trong gia đình, các con vật nuôitrong nhà ở tại gia đình các em) để làm tư liệu phục vụ cho chủ đề bài học
Buổi học thực tế của học sinh lớp 5B Trường Tiểu học Cẩm Bình 3
Trang 13Nhóm học sinh lớp 4A đi quan sát thực tế kí họa hình ảnh
- Giáo viên cần hướng dẫn cụ thể học sinh về cách tạo hình con rối Bướcđầu giáo viên chỉ yêu cầu học sinh tạo hình con rối từ những vật liệu đơn giản dễtìm nhất trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của các em như là các loại giấy,que tre, băng dính, giấy vẽ, màu vẽ… Với các chất liệu đơn giản đấy hình thứctạo hình con rối cũng sẽ đơn giản hơn, các em sẽ vẽ tạo hình dáng, trang phụcnhân vật lên giấy rồi vẽ màu cho các nhân vật sau đó cắt rời nhân vật dán lênnhiều lớp giấy hoặc dán lên giấy cứng hơn, tay cầm là những que tre hoặc có thểquấn tay cầm bằng giấy…
Trang 14- Dần về các chủ đề có sử dụng quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuậtbiểu diễn” ở những bài sau giáo viên có thể yêu cầu học sinh cao hơn về chấtliệu tạo hình như dây thép, giấy bìa, vải vụn, vỏ hộp, làm mặt nạ…Với hình thứctạo hình bằng giấy và vải vụn các em sẽ viên tròn các mảnh giấy vụ tạp thànhcác bộ phận đầu, thân, tay, chân rồi lấy chỉ kết lại với nhau sau đó trang trí quần
áo, váy từ những mảnh vải vụn… Các em cần chú ý hình thể hiện sinh động,phong phú các dáng động, tĩnh của hình dáng người, con vật (đi, đứng, chạy )hình cây, hình nhà, (đứng, nghiêng )
bổ trợ cho các môn học có liên quan đến quy trình này
- Cũng giống phương pháp hiện hành và các quy trình trong phương phápdạy học mới khác như: Vẽ cùng nhau, Vẽ biểu cảm, vẽ theo âm nhạc… Thời gianhọc sinh thực hành giáo viên cần đến từng bàn theo dõi, gợi ý, có thể cung cấpnhững thông tin cần thiết hoặc bổ sung những kiến thức học sinh còn lúng túng,giúp học sinh nhận ra những gì phù hợp để điều chỉnh giúp học sinh biết cách tạohình nhân vật theo ý thích, phù hợp với chủ đề, nội dung trọng tâm của bài học
Giáo viên đang quan sát hướng dẫn học sinh thực hành tạo hình con rối