Như chúng ta đã biết, nội dung của môn Lịch sử lớp 4 cung cấp cho họcsinh những kiến thức cơ bản giúp học sinh lĩnh hội được một số tri thức ban đầu về các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THẠCH THÀNH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN LỊCH
SỬ LỚP 4 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI.”
Người thực hiện: Lê Thị Thúy
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Thạch Sơn
Huyện Thạch Thành SKKN thuộc lĩnh vực : Lịch Sử
THANH HÓA, NĂM 2016
Trang 2MỤC LỤC
A Mở đầu
I Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm
II Mục đích nghiên cứu
III Đối tượng nghiên cứu
IV Phương pháp nghiên cứu
Trang2223
B Nội dung
I Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
III Các giải pháp và biện pháp thực hiện
1 Giáo viên nắm vững nội dung chương trình, các phương pháp và hình thức
tổ chức dạy học theo Mô hình trường học mới (VNEN)
2 Phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập của học sinh
3 Tăng cường sự tương tác với các góc học tập, công cụ học tập trong lớp học
4 Tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong việc dạy học phân môn Lịch
sử
5 Tổ chức các trò chơi học tập
6 Áp dụng đổi mới trong việc đánh giá kết quả học tập của học sinh
7 Ứng dụng Công nghệ thông tin vào trong dạy học phân môn Lịch sử
8 Tích hợp dạy học Lịch sử trong các môn học và hoạt động giáo dục
9 Lồng ghép dạy học Lịch sử qua hoạt động ngoại khóa
10 Đưa nội dung dạy học Lịch sử vào các buổi sinh hoạt chuyên môn
11 Thành lập Câu lạc bộ “Em yêu Lịch sử”
IV Kết quả thực hiện
335
5710
111213141516171718
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm.
Như chúng ta đã biết, nội dung của môn Lịch sử lớp 4 cung cấp cho họcsinh những kiến thức cơ bản giúp học sinh lĩnh hội được một số tri thức ban đầu
về các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu theo dòng lịch sử của Việt Nam từ buổiđầu dựng nước cho tới nửa đầu thế kỉ XIX Từ đó hình thành và rèn luyện ở họcsinh các kĩ năng quan sát, mô tả, phân tích, so sánh đánh giá mối quan hệ giữacác sự kiện trong xã hội Giúp học sinh vận dụng những tri thức đã học vào nhậnthức và giải quyết các vấn đề của thực tiễn cuộc sống Góp phần bồi dưỡng vàphát triển ở học sinh tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào về những truyềnthống quý báu của dân tộc, giữ gìn và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóacủa dân tộc
Chính vì lẽ đó mà môn Lịch sử ngày càng được chú trọng trong nội dungchương trình giáo dục lớp 4 Để nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4,đòi hỏi chúng ta phải đổi mới phương pháp dạy học Từ năm học 2012-2013trường Tiểu học Thạch Sơn đã áp dụng Mô hình trường học mới (VNEN) vàoviệc dạy học đối với các môn học và Hoạt động giáo dục lớp 2 và lớp 3 Nămhọc 2013-2014 áp dụng với lớp 4 và phân môn Lịch sử cũng được áp dụngphương pháp dạy học này Qua ba năm thực hiện dạy học phân môn Lịch sử lớp
4 theo mô hình VNEN, tôi thấy rằng việc đổi mới phương pháp dạy học ban đầugặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là với phân môn Lịch sử - một môn học lâu nayđược đánh giá là khó đối với giáo viên và học sinh tiểu học Bản thân tôi luôntrăn trở băn khoăn làm thế nào để áp dụng tốt phương pháp dạy học mới này vàothực tiễn dạy học của mình Qua quá trình dạy học, tôi không ngừng nghiên cứutìm tòi cách thực hiện, đúc rút các kinh nghiệm dạy học qua đợt thao giảng tạitrường, cụm trường và tiếp thu các ý kiến chia sẻ và kinh nghiệm dạy học theo
Mô hình VNEN của đoàn tư vấn cấp tỉnh, cấp huyện để nâng cao hiệu quả dạyhọc, đặc biệt đối với phân môn Lịch sử Qua quá trình thực hiện, áp dụng nhữngkinh nghiệm mà bản thân có được, tôi thấy từ chỗ học sinh ngại học phân mônLịch sử, chưa nắm vững các kiến thức và sự kiện lịch sử, chưa chủ động trongviệc tiếp thu kiến thức bài học thì giờ đây các em đã cảm thấy giờ học Lịch sửhứng thú hơn rất nhiều, các em đã thực sự mạnh dạn, tự tin, tích cực chủ độngtrong học tâp, chất lượng dạy học phân môn Lịch sử đã được nâng lên rõ rệt Vì
vậy, tôi mạnh dạn lựa chọn sáng kiến kinh nghiệm: “Một số giải pháp nhằm
nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4 theo Mô hình VNEN.”
nhằm chia sẻ với đồng nghiệp những hiểu biết và kinh nghiệm dạy học phânmôn Lịch sử mà bản thân có được sau ba năm thực hiện mô hình này
II Mục đích nghiên cứu
- Tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học phân mônLịch sử lớp 4 theo Mô hình VNEN
- Góp phần thực hiện thành công dạy học theo Mô hình VNEN tại trườngTiểu học Thạch Sơn, huyện Thạch Thành
III Đối tượng nghiên cứu.
Trang 4- Thực trạng dạy học phân môn Lịch sử lớp 4 theo mô hình VNEN tạitrường Tiểu học Thạch Sơn, huyện Thạch Thành.
- Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học phân môn Lịch sử lớp 4 theo
mô hình VNEN
IV Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu trên cơ sở lí luận về Mô hình trường học mới(VNEN)
- Phương pháp khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
B NỘI DUNG
I.Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Về cơ bản, nội dung phần Lịch sử lớp 4 trong sách Hướng dẫn học theo Môhình VNEN giống như nội dung phần Lịch sử lớp 4 của sách giáo khoa hiệnhành Tuy nhiên, khác với sách giáo khoa môn Lịch sử và Địa lí 4 của chươngtrình hiện hành, tài liệu Hướng dẫn học Lịch sử và Địa lí 4 được thiết kế mỗi bàihọc 2 hoặc 3 tiết Ngoài 4 tiết của phần mở đầu thì phần Lịch sử gồm 11 bài với
27 tiết, các bài học đã có sự phân chia giai đoạn theo thời gian và đã có điềuchỉnh về cấu trúc nội dung, phương pháp và hình thức dạy học phù hợp với Môhình VNEN
Nội dung của mỗi bài học đều có kênh hình, kênh chữ đa dạng với màu sắctươi sáng hấp dẫn học sinh học tập Hệ thống kênh chữ bao gồm: Mục tiêu củabài học, chỉ dẫn các hoạt động học tập, hệ thống các câu hỏi, các nguồn thôngtin dưới dạng hội thoại …để học sinh đọc, suy nghĩ phát hiện ra kiến thức củabài học Tài liệu Hướng dẫn học Lịch sử và Địa lí 4 được thiết kế cho học sinh,giáo viên và phụ huynh Căn cứ vào các ngữ liệu trong sách hướng dẫn, học sinhchủ động các hoạt động học tập dưới sự giám sát, hỗ trợ của giáo viên Mặt khácnội dung trình bày trong chương trình còn chú trọng đến các hoạt động học tậpthực hiện ở nhà của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho cha mẹ học sinh vàcộng đồng tham gia vào quá trình học tập của các em qua việc giúp đỡ, hướngdẫn bổ sung kiến thức, kĩ năng cần thiết cho các em
II.Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
1 Nhà trường.
Trường Tiểu học Thạch Sơn là một trường nằm cách trung tâm huyện ThạchThành khoảng 15 km, có 15 lớp, 415 học sinh với 30 cán bộ giáo viên 100%cán bộ giáo viên đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, có lòng yêu nghề mến trẻ tậntuỵ với công việc của mình Luôn trau dồi kiến thức chuyên môn, có tinh thầnhọc hỏi lẫn nhau, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Từ năm học 2012-2013 trường đã
áp dụng việc dạy học theo mô hình VNEN Nhà trường được cung cấp máyquay phim, máy chiếu, máy tính, máy phô tô và các thiết bị khác phục vụ chocông tác giảng dạy
2 Địa phương: Là một xã miền núi, đời sống của nhân dân trong vùng đa
phần còn gặp nhiều khó khăn Nghề nghiệp chính là trồng trọt, chăn nuôi, thu
Trang 5nhập thấp Một số hộ gia đình do điều kiện kinh tế eo hẹp phải đi làm ăn xa phómặc con cái ở nhà cho ông bà, chú bác…dẫn đến thiếu quan tâm tới việc học củacác em.
Mặt khác, do đặc điểm vùng miền nên trình độ dân trí và hiểu biết về lịch sửdân tộc của phụ huynh còn hạn chế Phụ huynh học sinh cho rằng môn Lịch sử
là môn phụ nên chưa quan tâm nhiều, chưa hiểu hết tầm quan trọng của việc họcphân môn Lịch sử
hệ các kiến thức đã học vào thực tiễn
Tuy nhiên, vẫn còn một số học sinh chưa hứng thú với môn học này, khảnăng nắm bắt kiến thức, kĩ năng quan sát, ghi nhớ kiến thức lịch sử còn hạn chế,nhất là chưa có tinh thần hợp tác trong nhóm, chưa có tinh thần tự học, còn rụt
rè, nhút nhát, chưa biết liên hệ các kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống Một
số học sinh chưa nhận được sự hỗ trợ của cộng đồng trong việc thực hiện Hoạtđộng ứng dụng
* Về giáo viên:
Giáo viên đã được tham gia các đợt tập huấn cấp tỉnh, cấp huyện về dạyhọc theo Mô hình VNEN Được tiếp thu các kinh nghiệm và kĩ năng dạy họcqua các đợt tiếp xúc với đoàn tư vấn cấp tỉnh về Mô hình VNEN Thông qua cácbuổi thao giảng cấp trường, cụm trường giúp giáo viên học hỏi được nhiều kinhnghiệm trong việc dạy học
Tuy nhiên, nhiều giáo viên còn chú trọng và dành nhiều thời gian vào haimôn Toán và Tiếng việt mà chưa quan tâm nhiều đến phân môn Lịch sử Việcđổi mới phương pháp dạy học từ phương pháp dạy học hiện hành sang phươngpháp dạy học theo Mô hình VNEN làm cho giáo viên lúng túng, chưa thực sựdạy đúng với tinh thần dạy học VNEN: còn lệ thuộc nhiều vào sách hướng dẫnhọc, đôi lúc sa vào giảng giải lí thuyết, chưa phát huy được vai trò hoạt động củaHội đồng tự quản học sinh Giáo viên chưa dành nhiều thời gian cho việc nghiêncứu bài dạy, thiết kế phiếu học tập, chưa mạnh dạn điều chỉnh nội dung hoạtđộng dạy học cho phù hợp với điều kiện của học sinh lớp mình
* Về nội dung chương trình:
Bên cạnh những ưu điểm của nội dung chương trình sách hướng dẫn họcphần Lịch sử lớp 4 thì tài liệu vẫn còn một số hạn chế: Nội dung các bài họccòn mang tính khái quát, nhiều kiến thức, đôi chỗ các hình thức tổ chức hoạtđộng học tập của học sinh chưa hợp lí
Trên đây là một số cơ sở lí luận và thực trạng dạy học phân môn Lịch sửlớp 4 theo Mô hình VNEN tại trường Tiểu học Thạch Sơn Vậy để áp dụng môhình này vào việc dạy học phân môn Lịch sử có hiệu quả là điều mà tôi và cácđồng nghiệp rất quan tâm
Trang 6III.Các giải pháp và biện pháp thực hiện.
1 Giáo viên nắm vững nội dung chương trình, các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo Mô hình trường học mới (VNEN).
a Giáo viên cần nắm vững cấu trúc bài học.
Với mỗi bài học giáo viên cần tuân thủ theo cấu trúc bài học thông quatrải nghiệm gồm 5 bước:
Bước 1: Gợi động cơ, tạo hứng thú cho học sinh
Bước 2: Tổ chức cho học sinh trải nghiệm
Bước 3: Phân tích ,khám phá, rút ra bài học
b Giáo viên nghiên cứu kĩ nội dung bài học, linh hoạt trong việc điều chỉnh tài liệu.
Quá trình dạy học theo mô hình VNEN không phải là quá trình đóng kín,
áp đặt một cách cứng nhắc mà là quá trình hoạt động có tính “mở” Tài liệuhướng dẫn học phần Lịch sử chỉ có thể nêu ra một phương án cụ thể về kế hoạchbài học cho giáo viên và học sinh Vì vậy giáo viên cần căn cứ vào đặc điểm củahọc sinh, điều kiện hoàn cảnh của từng lớp để chủ động lựa chọn hay tiến hànhnhững điều chỉnh thay thế hoặc bổ sung nội dung bài học, hình thức tổ chức dạyhọc phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh lớp mình
Việc nghiên cứu trước bài học giúp giáo viên chủ động được nội dungkiến thức lịch sử của bài học, không bị lúng túng trong quá trình lên lớp Ngoài
ra giáo viên còn dự kiến những hoạt động có thể học sinh cần sự hỗ trợ, nhữnghoạt động nào có thể nảy sinh nghi vấn, tình huống có vấn đề đối với học sinh?Giáo viên cần phải can thiệp hoạt động nào? Có cần chốt nội dung kiến thức củabài hay không? Đặc biệt, dự đoán với học sinh trung bình, yếu trong lớp liệu các
em có hiểu được chỉ dẫn trong tài liệu không?
VD: Bài 1: Buổi đầu dựng nước và giữ nước.( Khoảng năm 700 TCN đếnnăm 179 TCN)
Trang 7Hoạt động 5( phần Hoạt động cơ bản)
Giáo viên chỉ cần yêu cầu học sinh đọc kĩ đoạn văn rồi ghi nhớ, khôngnhất thiết phải yêu cầu học sinh ghi vào vở
Một số bài học có nội dung dài, giáo viên có thể chủ động dãn tiết họcsang buổi chiều
VD: Bài 9: Trịnh – Nguyễn phân tranh Công cuộc khẩn hoang và sự pháttriển của thành thị (Thế kỉ XVI-XVIII)
Vì nội dung kiến thức bài học dài nên trong quá trình dạy học, tôi đã chủđộng dãn thời lượng dạy 3 tiết thành 4 tiết Kiến thức lịch sử trong bài tương đốitrìu tượng đối với học sinh, trong sách thiết kế chỉ có hoạt động nhóm, cặp đôi,
cá nhân không có hoạt động cả lớp Vì vậy, để học sinh nắm vững được bài học,tôi đã điều chỉnh một số nội dung và hình thức tổ chức cho phù hợp với đặcđiểm học sinh của lớp
Hoạt động 2 (phần Hoạt động cơ bản): Thay đổi hình thức hoạt động nhómthành hoạt động cả lớp Sự thay đổi này để giúp học sinh hiểu hơn về sự phânchia Đàng Trong và Đàng Ngoài
Để giúp học sinh nắm nội dung kiến thức một cách dễ dàng, giáo viên có thểchia nhỏ các việc trong từng hoạt động để học sinh thực hiện
VD: Bài 11: Buổi đầu thời Nguyễn
Hoạt động 2 (phần Hoạt động cơ bản) Tìm hiểu những chính sách của vua nhàNguyễn
Giáo viên có thể chia nhỏ các hoạt động như sau:
Việc 1: Đọc hiểu cá nhân ( 2-3) lần đoạn hội thoại trong khung chữ (trang 43)Việc 2: Trả lời các câu hỏi (ghi nhanh ra nháp):
+ Những việc làm nào cho thấy các Vua nhà Nguyễn không muốn chia
sẻ quyền lực cho ai?
+ Những chính sách nào của các Vua nhà Nguyễn để bảo vệ ngai vàng? + Trong Bộ luật Gia Long có những quy định gì để bảo vệ quyền uytuyệt đối của nhà vua?
Việc 3: Hai bạn cùng chia sẻ lần lượt các câu hỏi trên
Việc 4: + Nhóm trưởng cho các bạn chia sẻ lần lượt các câu hỏi trên
+ Báo cáo với thầy/cô hoặc hỏi thầy/cô những điều em chưa hiểu
Với việc chia nhỏ các việc cụ thể như trên, học sinh sẽ chủ động thực hiệntừng việc một Vì vậy, việc khi nhớ kiến thức cũng dễ dàng với học sinh hơn
c Giáo viên chuẩn bị đồ dùng dạy học.
Việc nghiên cứu nội dung tài liệu Hướng dẫn học còn giúp giáo viênchuẩn bị các đồ cùng dạy học cần thiết phục vụ cho bài học như: bản đồ, lược
đồ, xây dựng phiếu học tập và dự kiến trong quá trình học tập cần cho học sinhtham khảo tài liệu nào, chuẩn bị những tài liệu gì trong thư viện để phục vụ bàihọc
VD: Bài 3: Buổi đầu độc lập (Từ năm 938 đến năm 1009)
Đối với bài học này, giáo viên cần chuẩn bị những đồ dùng dạy học sau:
- Các tài liệu nói về Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn
- Lược đồ trận chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ nhất
Trang 8
2 Phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập của học sinh.
a Phát huy vai trò của Hội đồng tự quản lớp học.
Hội đồng tự quản (HĐTQ) là tổ chức tự quản lớp học, tổ chức của học sinh,
vì học sinh và do học sinh điều hành Sự thay đổi của tổ chức lớp học theo môhình VNEN với HĐTQ học sinh đã thay đổi căn bản vai trò và nhiệm vụ của họcsinh: thể hiện được tính tự chủ, tự giác, phát huy tính sáng tạo của các em Đểdạy tốt tiết học Lịch sử cần phải phát huy vai trò của HĐTQ học sinh Bởi hoạtđộng của học sinh giữ vai trò chủ đạo trong tất cả các hoạt động trên lớp Từviệc tổ chức trò chơi khởi động tiết học, lấy đồ dùng học tập, đến việc thực hiệncác hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm đều do học sinh tự giác, chủ động thựchiện Ngoài ra, giáo viên cần bồi dưỡng về cách thức thực hiện hoạt động để cácban trong HĐTQ phát huy tốt vai trò của mình Chẳng hạn trong một tiết họclịch sử, ban văn nghệ có nhiệm vụ tổ chức trò chơi khởi động, ban thư việnchuẩn bị các đồ dùng học tập liên quan đến bài học, ban học tập điều hành kiểmtra đánh giá kết quả học tập của các nhóm…
b Giúp học sinh thành thục các bước học tập và các lô gô hoạt động.
Mỗi học sinh trong mô hình VNEN khi đến trường đều luôn ý thức đượcmình phải bắt đầu và kết thúc hoạt động học tập như thế nào mà không cần nhờđến sự nhắc nhở của giáo viên bằng việc thực hiện thành thục các bước học tập
và theo lôgô hướng dẫn trong sách Đây là một kĩ năng mà giáo viên cần phảixây dựng cho học sinh ngay từ ban đầu như một nề nếp mà học sinh cứ thế thựchiện
Trong tài liệu Hướng dẫn học phân môn Lịch sử cũng được tŕnh bày theotrình tự: Tên bài học, mục tiêu bài học, các hoạt động cơ bản, hoạt động thựchành, hoạt động ứng dụng Mỗi hoạt động đều có các chỉ dẫn cụ thể Học sinh sẽchủ động lĩnh hội kiến thức của bài học qua việc tương tác với tài liệu, với cácbạn trong nhóm Khi các em đã thành thục các bước học tập, giáo viên sẽ khôngmất thời gian vào việc nhắc nhở các em học tập Giáo viên chỉ can thiệp khi họcsinh cần giúp đỡ, hỗ trợ
c Giúp học sinh nắm vững mục tiêu bài học
Mục tiêu của từng bài học được nêu ngay từ đầu sau tên bài học, nhằmgiúp các em định hướng được nhiệm vụ học tập của mình trước khi đi vào các
Trang 9hoạt động học tập cụ thể Sau khi đọc mục tiêu học sinh trao đổi mục tiêu vớinhau trong nhóm và nêu những việc cần làm để thực hiện mục tiêu đó Nếu họcsinh chưa hiểu mục tiêu bài học, giáo viên có thể giải thích cho học sinh hiểu.Trong bài học nếu giáo viên có điều chỉnh mục tiêu thì cần thông báo trước khivào bài mới để học sinh nắm được.
VD: Bài 9: Trịnh – Nguyễn phân tranh Công cuộc khẩn hoang và sự pháttriển của thành thị (Thế kỉ XVI-XVIII)
Việc điều chỉnh mục tiêu trên để giúp học sinh hiểu và phân biệt được
“Nam Triều và Bắc Triều” ; “ Đàng Trong và Đàng Ngoài” Từ đó giúp học sinhxác định đúng vị trí phân chia trên lược đồ
d Phát huy vai trò của hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm.
Với mô hình VNEN, các hoạt động trên lớp hầu hết là hoạt động nhóm,cặp đôi và hoạt động cá nhân Việc giáo viên tổ chức hoạt động cả lớp rất ít Vìvậy cần phát huy hiệu quả các hoạt động của học sinh
Đối với hoạt động cá nhân: Muốn thực hiện tốt hoạt động cặp đôi, hoạtđộng nhóm, trước hết học sinh phải chủ động làm việc cá nhân Nếu nội dungbài học tương đối khó với học sinh khi hoạt động cá nhân, giáo viên có thể thayđổi bằng hình thức hoạt động nhóm hoặc cặp đôi để học sinh hỗ trợ nhau Saumỗi bài học lịch sử đều có phần chữ đóng khung màu vàng Đây chính là phầnghi nhớ của bài học Học sinh cần đọc kĩ cá nhân để ghi nhớ những nội dungchính của bài Giáo viên không cần thiết phải yêu cầu học sinh đọc và ghi hếtnội dung ghi nhớ vào vở mà chỉ cần yêu cầu các em ghi những ý chính hoặc nhớnhững ý chính của bài học
Đối với hoạt động theo cặp đôi: Sách Hướng dẫn học phân môn Lịch
sử đã thiết kế rất cụ thể những việc học sinh cần làm Hai học sinh cùng nhaugiải quyết một vấn đề trong bài học là trả lời câu hỏi hoặc hai học sinh thực hiệnhỏi đáp: Học sinh 1 hỏi- Học sinh 2 trả lời, sau đó đổi lại
VD: Bài 2: Hơn một nghìn năm đấu tranh dành lại độc lập (Từ năm 179
TCN đến năm 938)
Hoạt động 1(phần Hoạt động cơ bản): Tìm hiểu nước ta dưới ách đô hộ của cáctriều đại phong kiến phương Bắc
Hoạt động này thưc hiện theo cặp đôi Tuy nhiên giáo viên yêu cầu các
em đọc cá nhân trước Nếu chỗ nào chưa hiểu, hai em trao đổi với nhau hoặcnhờ sự giúp đỡ của giáo viên (ở đây có thể rất nhiều học sinh sẽ không hiểu cụm
từ “ Các triều đại phong kiến phương Bắc ” là thế nào? Vì thế giáo viên cần giúphọc sinh hiểu vấn đề) Sau khi học sinh đã đọc cá nhân và đã hiểu nội dung đoạnhội thoại, hai em sẽ đóng vai hỏi và trả lời đoạn hội thoại Tiếp theo là cùng thảoluận để trả lời câu hỏi: Dưới ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc,
Trang 10nhân dân ta cực khổ như thế nào? và trình bày kết quả thảo luận với thầy/côgiáo Giáo viên không yêu cầu học sinh trả lời đúng từng câu, từng chữ trongđoạn hội thoại mà chỉ cần trả lời được nội dung chính.
Đối với hoạt động theo nhóm, để phát huy được hiệu quả học tập đòi hỏitrước tiên phải có sự phụ thuộc tích cực giữa các thành viên trong nhóm Tất cảcác thành viên trong nhóm đều phải hoạt động và đảm nhận một nhiệm vụ nhấtđịnh, góp phần hoàn thành nội dung bài học Trong quá trình làm việc nhóm,học sinh được giao tiếp với nhau và như vậy sẽ giúp cho những em nhút nhát,thiếu tự tin, cô độc có nhiều cơ hội hòa nhập với các bạn trong lớp, tạo cho các
em không khí học tập thân mật, cởi mở, giúp các em tự tin hơn Trong hoạt độngnhóm, vai trò của nhóm trưởng rất quan trọng Nhóm trưởng giữ vai trò điềuhành các bạn trong nhóm học tập Nhóm trưởng phải điều hành làm thế nào đểtất cả các bạn trong nhóm đều được tham gia vào việc tìm hiểu nội dung bài học
và tìm ra kiến thức, nhóm trưởng chủ động giao nhiệm vụ cho các bạn, tránh đểcác bạn khác ngồi chơi, thiếu tập trung Giáo viên cần bồi dưỡng cho nhómtrưởng các kĩ năng và hình thức tổ chức hoạt động trong nhóm để mang lại hiệuquả học tập cao Việc cho học sinh trong nhóm luân phiên nhau làm nhómtrưởng sẽ phát huy được tính tự tin, tích cực, chủ động của các em và qua đó rèncho các em kĩ năng giao tiếp, điều hành, giải quyết vấn đề
VD: Bài 4: Nước Đại Việt thời Lý (Từ năm 1009 đến năm 1226)
Hoạt động 2(phần Hoạt động cơ bản): Tìm hiểu vì sao Lý Thái Tổ quyết địnhdời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long
a Đọc đoạn văn và quan sát hai hình sau:
Mùa xuân năm 1010, một lần từ kinh đô Hoa Lư trở lại thăm quê nhà ở
Cổ Pháp ( Bắc Ninh), Lý Thái Tổ có ghé qua thành cũ Đại La (Nay là Hà Nội).Vua thấy đây là vùng đất ở trung tâm đất nước, đất rộng lại bằng phẳng, dân cưkhông khổ vì ngập lụt, muôn vật phong phú tốt tươi Càng nghĩ, vua càng tinrằng muốn cho con cháu đời sau xậy dựng được cuộc sống ấm no thì phải dời đô
từ miền núi chật hẹp Hoa Lư về vùng đất đồng bằng rộng lớn màu mỡ này
b Thảo luận, đi đến thống nhất trả lời câu hỏi sau:
So sánh sự khác nhau về điều kiện tự nhiên giữa Hoa Lư và Đại La để giảithích vì sao Lý Thái Tổ lại quyết định dời đô từ Hoa Lư ra Đại La?
Với yêu cầu của hoạt động trên, trước hết học sinh trong nhóm sẽ đọc cánhân đoạn văn kết hợp với quan sát hai bức tranh trong sách hướng dẫn Sau đónhóm trưởng sẽ cho các bạn thảo luận và trả lời các ý sau:
- Nêu điều kiện tự nhiên ở vùng đất Đại La: Là vùng đất trung tâm đấtnước, đất rộng lại bằng phẳng, dân cư không khổ vì ngập lụt, muôn vật phongphú tốt tươi
- Nêu điều kiện tự nhiên ở vùng đất Hoa Lư: Vùng miền núi chật hẹp
- Nhà vua đã nghĩ gì? Muốn cho con cháu đời sau xậy dựng được cuộcsống ấm no thì phải dời đô từ miền núi chật hẹp Hoa Lư về vùng đất đồng bằngrộng lớn màu mỡ này
Nhóm trưởng hỏi các bạn trong nhóm về câu trả lời Cùng nhau thốngnhất câu trả lời đúng