Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 4 ở trường tiểu học nga tiến thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Đặc biệt, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh được xác định là một trong nộidung cơ bản của phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực”, yêu cầu rèn kĩ năng sốn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP TRƯỜNG TIỂU HỌC NGA TIẾN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Người thực hiện: Mai Thị Quản Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nga Tiến SKKN thuộc lĩnh vực: Hoạt động ngoài giờ lên lớp

1 MỞ ĐẦU 1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Hiện nay, nội dung giáo dục kĩ năng sống đã được nhiều quốc gia trên thế giớiđưa vào dạy cho học sinh trong các trường phổ thông, dưới nhiều hình thức khácnhau Ở Việt Nam để nâng cao chất lương toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhânlực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hộinhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã và đangđược đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thực chất là

cách tiếp cận kĩ năng sống đó là: “Học để biết, học để làm, học để khẳng định mình và học để cùng chung sống” Mục tiêu giáo dục phổ thông đã và đang

chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị những năng lực cầnthiết cho các em học sinh Phương pháp giáo dục phổ thông cũng đã và đang đượcđổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của ngườihọc, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theonhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm,đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh Nội dung giáo dục kĩ năng sống đãđược tích hợp trong các môn học và hoạt động ngoại khóa ở trường Trong nhữngnăm học vừa qua, các trường học đã chú trọng rèn kĩ năng sống cho học sinh

Kĩ năng sống sẽ được hình thành một cách tự nhiên và hiệu quả trong nhữngmôi trường hoạt động cụ thể Nếu chỉ từ bài giảng, các em không thể tự hình thành

kĩ năng sống cho mình mà chỉ hình dung chung chung về nó Hơn nữa giáo dục kĩnăng sống không phải là sự áp đặt mà giáo viên dạy phải có kiến thức về tâm lí, về

kĩ năng sống Và quan trong hơn hết là phải có sự phối hợp giữa gia đình, nhàtrường và các tổ chức xã hội

Đặc biệt, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh được xác định là một trong nộidung cơ bản của phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực”, yêu cầu rèn kĩ năng sống cho học sinh ngày càng được chú trọng hơn và từnăm học 2010-2011 đến nay Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trương đưa việc giáodục kĩ năng sống vào giảng dạy đại trà cho tất cả các cấp học Sau 5 năm triển khaicác nhà trường đã có rất nhiều hoạt động ngoại khóa được tổ chức tạo môi trường đểgiáo dục đạo đức, lối sống cho các em, rèn luyện cho các em những kĩ năng sốngcần thiết

Là giáo viên phụ trách lớp, qua nhiÒu năm thực hiện, tôi đã tổ chức thực hiệnnhiều hoạt động ngoài giờ lên lớp để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và bướcđầu đã đạt được những hiệu quả nhất định Đồng thời với yêu cầu mới về Hướngdẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục Tiểu học năm học 2017 - 2018, đó là "Tiếp tục đẩymạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; phát huy hiệu quả

và thực hiện các cuộc vận động, các phong trào thi đua của ngành, trong đó có tăng

cường giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Nhà trường chủ động

phối hợp với gia đình và cộng đồng cùng tham gia chăm sóc giáo dục đạo đức và kĩnăng sống cho học sinh", thể hiện rõ trong công văn số 4323 /BGDĐT-GDTH Đểthực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục trong năm học bản thân tôi luôn trăn trở phải làm gì

để học sinh có được những kĩ năng tốt nhất, trong năm học vừa qua tôi đã thực hiện

4 ở trường TH Nga TiÕn thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” Xin đưa ra mong đồng nghiệp góp ý để công tác giảng dạy ngày càng tốt hơn.

- Giúp học sinh có đủ khả năng tự thích ứng với môi trường xung quanh, tự chủ,độc lập, tự tin khi giải quyết công việc, đem lại cho các em vốn tự tin ban đầu đểtrang bị cho các em những kĩ năng cần thiết làm hành trang bước vào đời

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

- Một số biểu hiện kĩ năng sống của học sinh lớp 4A -Trường Tiểu học NgaTiÕn

- Biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 4A- Trường Tiểu họcNga TiÕn thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.4.1 Nghiên cứu lí luận

Tìm đọc tài liệu có liên quan đến việc rèn kĩ năng sống cho học sinh

1.4.2 Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:

- Khảo sát thực tế học sinh: Qua hai đợt ( đầu năm và cuối học kì 1)

1.4.4 Sử dụng phương pháp thực hành: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thôngqua các hoạt động để học sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ

đó hình thành các kĩ năng; thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường, làm tốtcông tác xã hội hóa trong việc giáo dục kĩ năng sống

1.4.5 Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục: Phân tích cácnguyên nhân dẫn đến học sinh thiếu kĩ năng sống Tổng hợp các biện pháp giáo dụccủa giáo viên

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN cña s¸ng kiÕn kinh nghiÖm :

2.1.1 Khái niệm về Kĩ năng sống:

Kĩ năng sống là một trong những khái niệm được nhắc đến nhiều trong thời đạingày nay Có nhiều quan niệm về kĩ năng sống

Theo Tổ chức Y tế thế giới, kĩ năng sống là những khả năng tâm lí - xã hội đểtương tác với người khác và giải quyết những vấn đề, những tình huống của cuộcsống hàng ngày một cách có hiệu quả

Có quan niệm cho rằng kĩ năng sống là năng lực tâm lí - xã hội của mỗi ngườicho những hành vi thích hợp và tícrh cực, giúp cho bản thân giải quyết có hiệu quảvới những đòi hỏi và thử thách của cuộc sống

Như vậy, kĩ năng sống là tập hợp những kĩ năng giúp con người làm chủ bảnthân và ứng phó tích cực trước các tình huống trong cuộc sống Bản chất của kĩ năngsống là kĩ năng tự quản lý bản thân và kĩ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lựctrong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả

Kĩ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đápứng các nhu cầu cụ thể trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Lànhững kĩ năng giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức,nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại và tương lai

Hay nói ngắn gọn Kĩ năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiết chúng ta

phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trongcuộc sống Kĩ năng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trongnão bộ của con người Nó có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dụchoặc rèn luyện của con người

2.1.2 Phân loại kĩ năng sống:

Theo UNESCO, ta có thể phân loại kĩ năng sống như sau:

a Dựa vào môi trường sống: Gồm có các nhóm sau:

* Kĩ năng sống tại trường học

* Kĩ năng sống tại gia đình

* Kĩ năng sống tại nơi làm việc

b Dựa vào các lĩnh vực tâm lý, sức khoẻ: Dựa vào các lĩnh vực tâm lý, sức khoẻ, ta

có thể phân kỹ năng sống thành 3 nhóm:

* Kĩ năng nhận thức: Gồm có Kĩ năng cơ bản và kĩ năng nâng cao.

- Kĩ năng cơ bản gồm: Kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, múa, hát, đi, đứng, chạy,nhảy, v.v…

- Kĩ năng nâng cao là sự kế thừa và phát triển các kĩ năng cơ bản dưới mộtdạng thức lớn hơn Nó bao gồm: Các kĩ năng tư duy logic, tư duy phê phán, giảiquyết vấn đề, sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều, phân tích, tổng hợp, so sánh, nêu kháiniệm, đặt câu hỏi, xác định giá trị, v.v…

* Kĩ năng đương đầu với cảm xúc: Bao gồm động cơ, ý thức trách nhiệm, camkết, kiềm chế căng thẳng, kiểm soát được cảm xúc, tự quản lý, tự giám sát và tự điềuchỉnh

* Kĩ năng xã hội hay kĩ năng tương tác: Bao gồm kĩ năng giao tiếp; tính quyếtđoán, kĩ năng thương thuyết/từ chối, lắng nghe tích cực, hợp tác, sự thông cảm,nhận biết sự thiện cảm của người khác v.v…

Ở Tiểu học, đối với các lớp đầu cấp (lớp 1,2, 3), kĩ năng cơ bản được xemtrọng, còn các lớp cuối cấp (lớp 4, 5) nâng dần cho các em về kĩ năng nâng cao.Theo đó, chúng ta cần tập trung rèn luyện cho các em 2 nhóm kĩ năng sống sau đây:+ Nhóm kĩ năng giao tiếp – hòa nhập cuộc sống

+ Nhóm kĩ năng trong học tập, lao động – vui chơi, giải trí

Như vậy, kĩ năng sống bao gồm một loạt các kĩ năng cụ thể, cần thiết chocuộc sống hàng ngày của con người Bản chất của kĩ năng sống là kĩ năng tự quản lýbản thân và kĩ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập vàlàm việc hiệu quả Nói cách khác, kĩ năng sống là khả năng làm chủ bản thân củamỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khảnăng ứng phó trước các tình huống của cuộc sống

2.1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp:

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động giáo dục được thựchiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm góp phần thực thi quátrình đào tạo học sinh, đáp ứng nhu cầu đa dạng của đời sống xã hội Hoạt động này

do nhà trường quản lý, tiến hành ngoài giờ dạy học trên lớp (theo chương trình, kếhoạch dạy học) Nó được tiến hành xen kẽ hoặc nối tiếp chương trình dạy học trongphạm vi nhà trường hoặc trong đời sống xã hội, được diễn ra trong suốt năm học và

cả thời gian nghỉ hè, khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình đó có thể đượcthực hiện mọi nơi, mọi lúc

Nội dung của giáo dục ngoài giờ lên lớp rất phong phú và đa dạng thể hiệnqua các hoạt động xã hội, văn nghệ, thể dục thể thao, tham quan, lao động, nghiêncứu khoa học….chủ yếu thể hiện thông qua 3 hình thức cơ bản như: Tiết chào cờđầu tuần, sinh hoạt 15 phút đầu giờ, sinh hoạt tập thể; dạy tích hợp trong các mônhọc; hoạt động giáo dục theo chủ điểm, tham quan, du lịch nhờ đó các kiến thức tiếpthu ở trên lớp có cơ hội được bổ sung, áp dụng, mở rộng thêm trên thực tế, đồngthời có tác dụng nâng cao hứng thú học tập nội khóa

2.2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.2.1 Thực trạng:

2.2.1.1 Về nhà trường:

Năm học 2017-2018, tôi được phân công chủ nhiÖm và giảng dạy lớp 4A gồm

29 học sinh, trường có 10 lớp Nhiều năm liền trường luôn đạt danh hiệu trường tiêntiến vµ đÕn nay trêng đ· đ¹t Trêng chuÈn Quèc gia møc đé II Tronghoạt động chuyên môn dạy và học, Nhà trường thường xuyên nghiên cứu, cải tiếnnâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh,không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung chương trình Và đặc biệt chú

trọng đến việc "Giáo dục kỹ năng sống" cho học sinh Nhà trường coi đây là một

trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Đẩymạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, HS tích cực”.Mỗi thầy cô giáo tâm huyết, trách nhiệm hơn trong việc giáo dục đạo đức, nhân

cách cho học sinh Mỗi giáo viên trong nhà trường không chỉ nâng cao chất lượngchuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quan tâm đến đời sống, tâm tư tìnhcảm của học sinh

2.2.1.2.Về giáo viên:

- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa chịukhó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động này nên cha tạo

- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy

- Phần lớn học sinh trong lớp chưa tự tin, nhút nhát khi trình bầy ý kiến củamình trước lớp, hay trước đông người

- Các em không có các kĩ năng tự phục vụ, tự chăm sóc bản thân

- Các em không có thói quen hợp tác với bạn

- Một số học sinh lại quá hiếu động dễ bị quá khích không tự kiểm soát đượchành động của bản thân dẫn đến gây lộn với bạn như: em Linh, TuÊn, Trêng,Hiếu,

Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế,xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm

2.2.2 Nguyên nhân của thực trạng:

- Học sinh chưa được chú trọng rèn các kĩ năng sống trong cuộc sống cũngnhư quá trình học tập và rèn luyện ở trường

- Các em ít được tham gia các hoạt động tập thể, ít có cơ hội giao tiếp trướcđám đông

- Người lớn như: bố mẹ, ông bà, luôn dành phần chăm sóc các em, khôngcho các em tự chăm sóc bản thân như: vệ sinh cá nhân, chuẩn bị trang phục, đồ dùnghọc tập, hoặc làm hộ các em khi thấy các em làm chậm, làm không sạch, khôngưng ý

2.2.3 Kết quả thực trạng trên

Qua khảo sát học sinh trong tháng 9 năm học 2017 – 2018 với 29 học sinh củalớp:

Từ kết quả của thực trang trên tôi đã mạnh dạn đưa ra các giải pháp thực hiện.

2.3 CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN:

2.3.1 Giải pháp 1: Tự đinh hướng về việc dạy trẻ kĩ năng sống cho học sinh.

Đầu năm học, tôi tiếp tục học tập và nghiên cứu chuyên đề Rèn kĩ năng sống chohọc sinh Tiểu học, về thực trạng và giải pháp ở nhà trường trong việc rèn kĩ năngsống cho học sinh bậc Tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động; Qua đó giúptôi hiểu được rằng chương trình học chính khóa thường cho trẻ tiếp xúc từ từ cáckiến thức văn hóa trong suốt năm học, còn thực tế trẻ sẽ học tốt nhất khi có đượccách tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kĩ năng nhận thức, cảmxúc và xã hội Vì thế, khi trẻ tiếp thu được những kĩ năng giao tiếp xã hội và cáchành vi ứng xử cơ bản trong nhóm bạn, thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khảnăng tập trung vào việc học một cách tốt nhất

Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính độc lập, sáng tạo của họcsinh gắn với thực tiễn, có tài liệu bổ trợ phong phú, sử dụng thiết bị dạy học và ứngdụng CNTT trong dạy học, luôn tạo cho các em tính chủ động, tích cực, hứng thútrong học tập; phát huy tính sáng tạo, tạo được bầu không khí cởi mở thân thiện củalớp của trường Trong giờ học, giáo viên cần tạo cơ hội cho các em được nói, đượctrình bày trước nhóm bạn, trước tập thể, nhất là các em còn hay rụt rè, khả năng giaotiếp kém qua đó góp phần tích lũy KNS cho các em

- Quán triệt mục tiêu giảng dạy môn Đạo đức, nhất là hình thành các hành vi đạođức ở tiết 2 Giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác kiểm tra đánh giá phân loại hạnhkiểm của học sinh, rèn cho học sinh khả năng tự học, tự chăm sóc bản thân, biết lễphép, hiếu thảo, tự phục vụ bữa ăn và vệ sinh cá nhân

- Tổ chức tốt hoạt động ngoại khóa, “diễn đàn” ở phạm vi lớp khối của mình Mỗinăm học sẽ có một số chủ đề rèn luyện KNS được triển khai Phối hợp với tổng phụtrách Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và Sao nhi đồng theo các chủ điểmhàng tháng Đưa trò chơi dân gian, hát dân ca và các loại hình sinh hoạt văn hóa dângian vào hoạt động ngoài giờ, qua đó mà rèn luyện KNS cho học sinh

- Giáo viên chủ nhiệm phải làm tốt công tác chủ nhiệm mà nhà trường phân công,thường xuyên thay đổi các hình thức sinh hoạt lớp, luân phiên nhau cho các em làmlớp trưởng, tổ trưởng, không nên trong năm học chỉ để một em làm lớp trưởng Vớihọc sinh tiêu học, thày cô giáo là người mẹ hiền thứ hai của các em, các em luônluôn nghe lời dạy bảo và làm theo những gì thầy cô dạy, thầy cô giáo phải là tấmgương sáng về đạo đức, nhất là tấm gương về các ứng xử văn hóa, chuẩn mực tronglời nói và việc làm Giáo dục KNS cho học sinh sẽ khó hơn khi chính thầy cô khôngphải là một tấm gương

- Tham mưu với nhà trường cần tổ chức tốt các buổi chào cờ đầu tuần Theo đómục tiêu buổi chào cờ không chỉ là đánh giá xếp loại nền nếp, học tập, các hoạtđộng giáo dục trong tuần qua của giáo viên trực, triển khai kế hoạch tuần tới củaBan giám hiệu nhà trường mà cần thay đổi hình thức buổi lễ chào cờ một cách sángtạo, rèn luyện các kỹ năng cho học sinh Chẳng hạn như để các em được thay mặtlớp trực đánh giá, nhận xét thêm phần giao lưu với toàn trường qua các tiết mục vănnghệ, kể chuyện, câu đố, trò chơi… do chính các em đứng ra tổ chức dưới sự giúp

đỡ và hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm

- Xây dựng trường, lớp an toàn – xanh - sạch - đẹp Trong đó cần chú trọng tạo môi trường tự nhiên gần gũi với cuộc sống như trồng vườn cây thuốc nam, các câu khẩu hiệu ở các cây xanh, bồn hoa để thông qua đó mà giáo dục ý thức bảo vệ môi trường

ở các em Ngoài ra, cần phối hợp với gia đình, các tổ chức xã hội trong và ngoài nhàtrường để cùng góp phần giáo dục KNS cho các em

2.3.2 Giải pháp 2: Xác định những kĩ năng sống cơ bản cần dạy cho học sinh:

Đối với tâm sinh lí trẻ em bậc Tiểu học thì có nhiều kĩ năng quan trọng mà trẻcần phải biết trước khi tập trung vào học văn hóa Qua thực tế cho thấy các kĩ năngquan trọng nhất đối với trẻ phải học là:

- Kĩ năng hợp tác

- Kĩ năng tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập

- Khả năng thấu hiểu

- Kĩ năng giao tiếp

Việc xác định được những kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựachọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy học sinh Nội dung của những kĩ năng

cơ bản mà giáo viên cần dạy cho học sinh là:

Kĩ năng sống tự tin: Một trong những kĩ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú

tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ, cần giúp trẻ cảm nhận được mình là

ai trong mối quan hệ với những người khác

Kĩ năng sống hợp tác: Bằng các trò chơi, câu truyện, bài hát giáo viên giúp

trẻ học bằng cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối vớicác em học sinh lứa tuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp các em biết cảm thông, chia

sẻ và cùng làm việc với các bạn Các em được thể hiện mình, có thể tâm sự, bày tỏnhững suy nghĩ, băn khoăn, lo sợ, nỗi buồn với người thân, bạn bè

Kĩ năng ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong những kĩ năng

quan trọng nhất cần có ở các em vào giai đoạn này là sự khát khao được học; đượctìm hiểu, được khám phá thế giới xung quanh

Kĩ năng giao tiếp: giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý

tưởng của mình cho người khác hiểu, học sinh cần cảm nhận được vị trí, kiến thứccủa mình trong thế giới xung quanh Đây là một trong những kĩ năng cơ bản và kháquan trọng đối với trẻ

Ngoài ra, giáo viên cần dạy cho học sinh nghi thức văn hóa trong ăn uống, kĩnăng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập, biết sử dụng những đồ dùng vật dụngthông thường, biết giúp gia đình những công việc phù hợp, v.v…

2.3.3 Giải pháp 3: Xác định nội dung, nhiệm vụ cơ bản trong việc dạy học sinh

kĩ năng sống.

Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sựchuyên cần, tích cực của học sinh Thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dụcchăm sóc các em một cách thích hợp như: Giúp các em phát triển đồng đều các lĩnhvực thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm,…Phát huy tính tích cực của các em,giúp các em hứng thú, chủ động khám phá, tìm tòi, biết vận dụng vốn kiên thức, kĩnăng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau Cần giúp các em có đượcnhững mối liên kết cần thiết với những bạn khác trong lớp, các em biết chia sẻ chămsóc lẫn nhau, biết lắng nghe, trình bày và diễn đạt được ý của mình, giúp các emluôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới Giáo viên cần chuẩn bị chohọc sinh sự tự tin thoải mái trong mọi trường hợp Thường xuyên liên hệ với phụhuynh để kịp thời nắm bắt tình hình của các em, trao đổi với phụ huynh những nộidung và biện pháp chăm sóc, giáo dục các em tại nhà, bàn bạc cách giải quyếtnhững khó khăn gặp phải

Trong chương trình các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp

4, ngoài việc cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về cuộc sống, chươngtrình còn giáo dục kỹ năng sống cho HS rất bài bản, tỉ mỉ và cụ thể Vì vậy, là giáoviên trực tiếp dạy lớp 4, tôi đã nắm bắt được nội dung, hình thức, và các kỹ năngsống cần dạy cho học sinh trong chương trình GDNGLL Cụ thể như sau:

- Tổ chức cuộc thi “ An toàn giao thông”

- Kỹ năng lắng nghe tích cực

- Kỹ năng thể hiện sựcảm thông

- Kĩ năng làm chủ bản thân

- Kể chuyện về tấm gương bạn tốt

- Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm

- Kĩ năng hoạt động đội, nhóm

- Kĩ năng hoạt động đội, nhóm

- Kĩ năng hợp tác

- Kỹ năng sáng tạo

- Kỹ năng giao tiếp.Uống - Tìm hiểu về truyền thống quân - Kỹ năng lắng

- Kỹ năng quan tâmđến người khác.

- Kỹ năng lắng nghe tích cực

- Kỹ năng giao tiếp

- Kỹ năng điềukhiển các hoạt động tập thể

Tháng 3 Biết ơn mẹ và cô

- Tổ chức hội thi: “Múa hát tập thể”

- Kĩ năng xác địnhgiá trị

- Tổ chức hội thi: “Chúng em kểchuyện Bác Hồ”

- Kỹ năng lắng nghe tích cực

- Kỹ năng thể hiện sự

tự tin

- Kỹ năng giao tiếp

2.3.4 Giải pháp 4: Giúp trẻ phát triển kĩ năng sống qua hoạt động ngoài giờ lên lớp:

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh bổ sung, củng cố và hoànthiện tri thức đã được học trên lớp; giúp các em có những hiểu biết mới Những trithức học sinh tiếp thu được trong giờ lên lớp là tri thức cơ bản nhất Nếu khôngđược củng cố, bổ sung thì những tri thức đó khó có thể duy trì được lâu bền Vì vậy,hoạt động ngoài giờ lên lớp sẽ giúp cho học sinh việc củng cố tri thức đã học, đồngthời tăng cường cho học sinh sự hiểu biết thêm về tự nhiên, xã hội, về con người Đểthực hiện được những yêu cầu trên, dưới chỉ đạo của Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐThuyện Nga Sơn, Ban giám hiệu trường Tiểu học Nga TiÕn, tôi đã làm cho học sinhnhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống trong nhà trường.Giáo viên cần định hướng mục tiêu cho các em phấn đấu như: Đoàn kết; Thân thiện;Trung thực; Tích cực; Sáng tạo; Chia sẻ; Khát vọng vươn lên;…

Đây chính là những quy tắc sống và những kĩ năng sống cần thiết đối với họcsinh Qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp sẽ tăng cường giáo dục các em về nhậnthức, về thái độ, rèn luyện kĩ năng, hành vi.

* Nhiệm vụ giáo dục về nhận thức:

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tạo cơ hội cho học sinh được tiếp xúc,được làm quen với những hoạt động : khoa học – kỹ thuật, lao động sản xuất, vănhoá – nghệ thuật, thể dục – thể thao, kinh doanh, xã hội, nhân đạo, giúp các em cóđiều kiện vận dụng những tri thức đã học vào thực tiễn cuộc sống và làm phong phúvốn hiểu biết của các em Từ đó một số đội được thành lập trong lớp phù hợp vớinăng lực, sở thích của học sinh nhằm để phát triển khả năng giáo dục kĩ năng chohoc sinh như:

- Đội trật tự: Thµnh lËp đéi trËt tù cña líp ngay tõ đÇu n¨m häcgåm cã 5 em, do c¸c em tù bÇu ra Cö 1 b¹n lµm nhãm trëng, 1 b¹nlµm lµm nhãm phã chØ đ¹o theo dâi, híng dÉn cho c¸c b¹n trong líp

vÒ mäi ho¹t KÓ c¶ c¸c trß ch¬i trong c¸c giê ra ch¬i c¸c em tù tæchøc vÒ c¸ch ch¬i, luËt ch¬i …sao cho c¸c em đîc tho¶i m¸i, vui

vÎ, đoµn kÕt yªu quý lÉn nhau h¬n, đÆc biÖt lµ rÌn cho c¸c em kün¨ng tæ chøc, kü n¨ng nãi m¹nh d¹n h¬n §éi trËt tù híng dÉn giópcho c¸c b¹n vÒ viÖc ra vÒ, đÕn trêng d¾t xe cho c¸c b¹n, híng dÉn

đÓ c¸c b¹n kh«ng đi hµng ba, hµng bèn, nhêng đêng cho b¹n, choc¸c em

Hàng ngày các em có trách nhiệm nhắc nhở các bạn trong lớp thực hiện hành

vi ứng xử văn hóa, chấp hành an toàn giao thông, không làm ùn tắc cổng trường…

- Đội sao đỏ: C¸c b¹n trong đéi cê đá còng đîc em tù bÇu ra 3 b¹n

đÓ theo dõi thi đua về các nề nếp trong lớp, trong nhà trường: đi học đúng giờ,nÒn nÕp xÕp hµng ra vµo líp, vệ sinh cá nhân, tập thể dục, tác phong , ănmặc, cách ứng xử hàng ngày, tham gia phong trào thi đua… và hàng tuần đánh giáxếp loại cắm cờ thi đua vào tiết sinh hoạt

- Đội tuyên truyền của lớp : Líp bÇu ra 5 b¹n trong đéi tuyªn truyÒn,sáng thứ hai hàng tuần, hàng tháng, vµo c¸c ngµy lÔ, ngµy kû niÖm 2/9;20/10; 20/11; 26/3; 8/3 ; 30/4; 1/5, … các em tuyên truyền đến các bạnmột số nội dung theo chủ đề, chủ điểm trong tháng theo chương trình hoạt độngcủa nhà trường, của Liên đội

Từ những hoạt động trên, các em sẽ nhận thức được vai trò, nhiệm vụ củangười học sinh, người đội viên, nhi đồng, người con trong gia đình

* Nhiệm vụ giáo dục về thái độ:

Đây là nhiệm vụ khó khăn nhưng vô cùng quan trọng đối với học sinh Tiểuhọc nói chung và học sinh lớp 4 nói riêng Bởi vì, mọi thái độ, tình cảm đúng đắnvới ông bà, cha mẹ, người thân đối với quê hương, đất nước,… phải

được giáo dục từ lứa tuổi này, cho nên nhiệm vụ này đòi hỏi hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp phải tạo điều kiện tốt để bồi dưỡng thái độ tích cực của các em đốivới bản thân, bạn bè, với công việc và với cộng đồng Thế nên, tôi đã chủ động phốihợp cùng Tổng phụ trách Đội tổ chức nhiều hình thức hoạt động phong phú như:

- Thường xuyên tổ chức cho học sinh quét dọn Đài tưởng niệm của xã, viếngvào các ngày lễ trọng đại như 2/9, 22/12, 30/4, 27/7, S¾p đÕn ngµy kûniÖm líp t«i phô tr¸ch vµ mét sè líp kh¸c thêng đîc nhµ trêng cö lªnkhu tîng §µi cña x· đÓ quÐt dän vÖ sinh Häc sinh nh thêng lÖ tríckhi vµo quÐt đÒu nghiªm trang th¾p h¬ng tëng niÖm, råi t«i míi h-íng dÉn cho c¸c em quÐt, nhæ cá, lau chïi xung quanh khu vùc đÓb¸t h¬ng, nhiÒu häc sinh rÊt muèn biÕt mét sè liÖt sü hy sinh ëđâu, hy sinh nh thÕ nµo Cã nhiÒu liÖt sü nhµ trêng vµ chóng t«ikh«ng thÓ biÕt hÕt đîc vµ đ· mêi c¸c b¸c trong héi cùu chiÕn binhx· Nga TiÕn vÒ nãi chuyÖn truyÒn thèng vÒ c¸c th¬ng binh, liÖt sücủa x· nhà vµo ngµy 22/12 hµng n¨m Qua đó giáo dục truyền thống yêuquê hương đất nước, lòng biết ơn các thương binh, liệt sĩ, lòng tự hào dân tộc và rèn

kü năng tự xác định giá trị, biết được những gì cho là quan trọng, ý nghĩa đối vớibản thân mình, có tác dụng định hướng cho suy nghĩ, hành động và lối sống

Học sinh lớp 4A đang quét dọn Đài tưởng niệm các liệt sĩ

- Tặng sách, tặng quần áo, dụng cụ học tập, quyên góp tiền ủng hộ cho đồngbào vùng lũ, bạn có hoàn cành khó khăn trong tổ, trong lớp, trong trường,…; Từ đógiáo dục cho các em lòng nhân ái, sự đồng cảm với khó khăn của người khác, biết sẻchia với các bạn trong lớp, trong trường, với Hội người khuyết tật,…

Với những hoạt động thiết thực như thế, học sinh sẽ ngày một yêu quý nhữngngười thân, thầy cô, bạn bè, mọi người xung quanh, biết tôn trọng và bảo tồn các ditích văn hóa, di tích lịch sử,…

Quyên góp tặng quà cho bạn nghèo nhân dịp Tết Nguyên Đán 2018

* Nhiệm vụ rèn luyện kĩ năng, hành vi:

Thói quen hành vi và kĩ năng chỉ được hình thành thuận lợi khi các em có điềukiện tham gia các hoạt động Trong khi tham gia các hoạt động các em sẽ gặp nhữngtình huống cụ thể của cuộc sống buộc phải tự tìm cách giải quyết bằng trí tuệ và sứclực của mình Từ đó giúp các em hiểu, biết cách làm và cách tự điều chỉnh hành vicho phù hợp với chuẩn mực

+ Khi mới thực hiện yêu cầu này, tôi tổ chức cho các em tham gia xử lý cáctình huống cho trước và chọn cách xử lý tốt nhất, hay nhất để giới thiệu cho cả lớptham khảo trong các giờ sinh hoạt Những tình huống tôi đưa ra là những tình huốnghết sức đời thường, diễn ra trong cuộc sống hàng ngày và đôi khi làm ảnh hưởngđến trẻ nếu các em không được làm quen, không được trang bị

Ví dụ:

* Để rèn kĩ năng tránh bị xâm hại tôi đưa ra các tình huống sau:

1- Em ở nhà một mình, có một người lạ đến nhà, nói là bạn của mẹ và rủ em đichơi Khi đó em sẽ làm gì?

2- Trên đường đi học về, trời nắng nóng, bỗng có một người lạ rủ em vào quánuống nước Khi đó em sẽ trả lời như thế nào?

3- Chủ chật, em cùng bạn đi chơi, không may gặp nguy hiểm ( bị bắt cóc, ngãgãy tay, ) thì em sẽ làm gì?

4- Một người quen lớn tuổi hơn, rủ cùng xem phim của “người lớn” trên điệnthoại di động Em sẽ làm gì?

5- Một hôm em và bạn đang trên đường đi học bỗng có một người đi cùngchiều rủ em và bạn lên xe máy để đưa tới trường Bạn em liền nhảy lên xe người đóngồi Trong tình hống đó em sẽ xử lí như thế nào?

*Để rèn kĩ năng xử lí tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống hàng ngày, tôi có thể đưa ra các ví dụ sau: