Tổ chức các hoạt động giáo dục tập thể ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học

Trong nhà trường Tiểu học, việc giáo dục học sinh được thực hiện qua 2 con đường: dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục.. Tổ chức tốt các hoạt động giáo dục sẽ giúp h

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

MINH KHAI 1 THÀNH PHỐ THANH HÓA

Người thực hiện: Đào Thị Yên Chức vụ: Hiệu trưởng

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Minh Khai 1 SKKN thuộc lĩnh vực (môn): HĐNGLL

THANH HOÁ NĂM 2019

MỤC LỤC

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4 - 6 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 6 - 7 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 7 - 16

3 KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.

Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân; phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và yêu cầu hội nhập quốc tế (Luật giáo dục 2018) Đối với bậc học Tiểu học tại Điều 27 - Mục tiêu của giáo dục phổ thông đã xác định rõ: Giáo dục tiểu học nhằm hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, năng lực của học sinh; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên trung học cơ sở Trong nhà trường Tiểu học, việc giáo dục học sinh được thực hiện qua 2 con đường: dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục Các hoạt động giáo dục ở bậc học Tiểu học bao gồm:

- Hoạt động giáo dục tập thể (2 tiết/tuần)

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: 4 tiết/ tháng

Tổ chức tốt các hoạt động giáo dục sẽ giúp hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho học sinh, vì thông qua các hoạt động giáo dục được tổ chức trong nhà trường giúp HS cập nhật thông tin trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội phù hợp với nhận thức của học sinh tiểu học; tạo cơ hội để học sinh tiểu học phát triển các khả năng của mình một cách tự giác, tích cực; từ đó góp phần quan trọng giúp học sinh hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực cần thiết như thông minh, hoạt bát, ham hoạt động; ngoan ngoãn, giàu lòng nhân ái, biết chia sẻ;

có kỹ năng sống, biết sống an toàn; thích đi học, thích học, biết cách học và học tốt các môn học; yêu thiên nhiên, yêu nghệ thuật

Những năm trước đây, ở nhiều nhà trường, cán bộ quản lý và giáo viên chưa nhận thức đúng vị trí vai trò của các hoạt động giáo dục dẫn đến chưa thực sự quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục mà chỉ chú trọng đến việc giáo dục qua các môn học Trong những năm gần đây, các hoạt động tập thể và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được các cấp quản lí giáo dục quan tâm chỉ đạo thực hiện Nhằm tiếp tục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn 4612/BGDĐT-GDTrH ngày 03/10/2017 về hướng dẫn thực hiện

chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018 Vì vậy, đa số cán bộ quản lí và giáo viên đã hiểu đúng về vai trò, tầm quan trọng của hoạt động giáo dục ở trường tiểu học Các trường cũng đảm bảo đúng thời lượng theo quy định, một số trường đã triển khai khá đầy đủ nội dung, một số trường có hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL và GDTT khá phong phú, phù hợp với điều kiện của trường Thông qua các hoạt động đó, bước đầu góp phần nâng cao chất lượng các môn học, giúp học sinh tự tin, mạnh dạn, tích cực tự giác và linh hoạt trong việc tham gia vào các hoạt động học tập, hoạt động chính trị - xã hội Tuy nhiên, số trường chưa xây dựng được kế hoạch hoặc xây dựng kế hoạch chung chung, nội dung sơ sài, các điều kiện để thực hiện chưa đảm bảo, … thì còn nhiều Nguyên nhân có thể có nhiều, nhưng cơ bản nhất là hiện tại ít có các tài liệu nghiên cứu bàn sâu về vấn

đề này, đồng nghiệp, nhà trường chưa có kinh nghiệm để giải quyết, khắc phục Chính vì vậy, kết quả hoạt động GDNGLL đạt được trên học sinh còn hạn chế Là một cán bộ quản lý ở một trường tiểu học ở trung tâm thành phố Thanh Hoá, tôi

đã nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng cũng như ý nghĩa của các hoạt động giáo dục đối với việc giáo dục toàn diện cho học sinh Nhiều năm qua, trường Tiểu học Minh Khai 1 đã tổ chức tốt các hoạt động GDNGLL, đã được các cơ quan Nhà nước và các cấp ban ngành ghi nhận bằng những phần thưởng, danh hiệu cao quý như Huân chương Lao động, Cờ Thi đua Liên ngành Tỉnh

đoàn-Sở GD&ĐT – Hội Chữ thập đỏ và Cờ “Ba năm liền dẫn đầu phong trào thi đua” của Trung ương Đoàn Chính vì vậy, dựa trên những lợi thế sẵn có, năm học 2018-2019, tôi cùng BGH nhà trường đã quan tâm chỉ đạo, tổ chức tốt các HĐNGLL Để chia sẻ kinh nghiệm với các đông nghiệp tôi mạnh dạn trao đổi

về các HĐNGLL mà trường mình đã tổ chức có hiệu quả qua đề tài “Kinh nghiệm tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học Minh Khai 1, TP Thanh Hóa”.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu nội dung, phương pháp và cách thức tổ chức các HĐTT và HĐNGLL nhằm thực thi quá trình đào tạo nhân cách học sinh, đáp ứng nhu cầu hiện đại của đời sống xã hội, thực hiện tốt các mục tiêu, nội dung và nhiệm vụ giáo dục trong trường Tiểu học, nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

1.3.1 Đề tài này nghiên cứu, trao đổi về việc tổ chức các HĐTT, HĐNGLL là hoạt động giáo dục cơ bản, được thực hiện một cách có mục đích,

có kế hoạch, có tổ chức trong các trường Tiểu học nói chung và ở Trường Tiểu học Minh Khai 1 nói riêng

1.3.2 Phạm vi đề tài nghiên cứu, trao đổi các HĐTT, HĐNGLL do nhà trường Tiểu học Minh Khai 1 quản lý tiến hành, theo chương trình kế hoạch dạy học và trong các hoạt động do nhà trường chỉ đạo, diễn ra trong suốt năm học

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

1.4.1 Hoạt động TT, HĐNGLL ở trường Tiểu học là một hoạt động thực

tế, có mục đích, kế hoạch, thời lượng, nội dung, phương pháp và đối tượng tác động rõ ràng nên các phương pháp dùng để nghiên cứu là:

- Phương pháp trao đổi kinh nghiệm thực tiễn

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết;

- Phương pháp thực hành chứng minh;

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin;

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, đúc rút kinh nghiệm

1.4.2 Từ những thành công và khó khăn trong thực tế thực hiện, đề tài phổ biến cách thức tổ chức thực hiện các nội dung HĐNGLL để đồng nghiệp cùng trao đổi, nhằm tìm ra cách tiến hành hữu ích, phù hợp đặc điểm của từng trường và phù hợp với quy mô của từng hoạt động cụ thể dưới dạng một sáng kiến kinh nghiệm

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Trong bối cảnh hiện nay, đất nước đang bước vào con đường hội nhập quốc

tế, giáo dục vì vậy cũng cần hội nhập Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành

và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân; phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và yêu cầu hội nhập quốc tế (Luật giáo dục 2018) Trong kế hoạch Dạy học Tiểu học được ban hành kèm theo Quyết định 16/2006/QĐ-BGD&ĐT trước đây của Bộ GD&ĐT, mỗi tuần có 2 tiết Giáo dục tập thể, mỗi tháng có 04 tiết hoạt động Giáo dục NGLL

Nay, theo Nghị quyết của Quốc hội, chương trình giáo dục phổ thông mới

sẽ được ngành GD&ĐT bắt đầu triển khai từ năm 2021 Nhìn bức tranh tổng thể các môn học và các hoạt động giáo dục, chúng ta thấy khắc nổi lên một hoạt động giáo dục Bắt buộc dành cho tất cả các bậc học, đó là hoạt động Trải nghiệm với thời lượng bằng tổng thời lượng GD tập thể và GDNGLL cộng lại Đây chính là

bước tiến Hội nhập theo Triết lí giáo dục, các Trụ cột giáo dục của UNESCO “Học

để biết; Học để làm; Học để tồn tại; và Học để chung sống”

Mặc dù chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ được thực hiện từ năm học

2020 – 2021 nhưng rất nhiều trường học trong cả nước đã quan tâm tổ chức các HĐNGLL theo hướng trải nghiệm sáng tạo

Mục tiêu của GDNGLL nhằm góp phần củng cố, khắc sâu và phát triển những kiến thức học sinh đã học qua các môn văn hóa; tạo điều kiên cho học sinh được tham gia vào đời sống cộng đồng, vận dụng những kiến thức đã học vào trong thực tiễn trên cơ sở đó, phát triển vốn tri thức về các lĩnh vực đời sống xã hội cho

HS, góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho các em; tạo cơ hội cho các em được thực hành, trải nghiệm trong các tình huống của cuộc sống, phát triển cho học sinh những kĩ năng cần thiết phù hợp với lứa tuổi

Nếu như hiện nay, việc dạy học các môn văn hóa chịu sự chi phối khá chặt chẽ

về thời gian, thời lượng, tài liệu học tập, về quy mô tổ chức, về nội dung dạy học thì các hoạt động giáo dục lại mang tính chất mềm dẻo, mở hơn về tất cả mọi mặt Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động ngoại khóa, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hóa, văn nghệ, hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác được tiến hành thông qua việc dạy học các môn học bắt buộc và tự chọn

(Khoản 3- Điều 29 Điều lệ trường tiểu học 2010).

Nội dung tổ chức các hoạt động GDNGLL rất phong phú và đa dạng nhưng

có thể chia thành 5 loại hình hoạt động sau:

a Các hoạt động xã hội và nhân văn:

Là các hoạt động và thi tìm hiểu về truyền thống tốt đẹp của nhà trường, địa phương Hoạt động Đoàn Đội, Phụ trách Sao nhi đồng Hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn, các sự kiện về chính trị, xã hội trong nước hoặc những sự kiện đáng chú ý tại địa phương Các hoạt động tương thân, tương ái, uống nước nhớ nguồn Các hoạt động rèn kĩ năng sống, trải nghiệm cho chính mình và bè bạn

b Hoạt động tiếp cận khoa học:

Là các hoạt động vui chơi, hỏi đáp, tìm hiểu về các chuyên đề, các môn học Tham gia các Hội thi kiến thức, phát triển năng khiếu, sáng tạo kĩ thuật … do ngành hoặc các cơ quan truyền thông tổ chức Sưu tầm tìm hiểu về các danh nhân, nhà bác học, những tấm gương ham học

c Hoạt động văn hóa nghệ thuật và thẩm mỹ:

Là các hoạt động Sinh hoạt văn nghệ như đọc thơ, múa hát, kể chuyện, vẽ tranh, đọc sách báo, biểu diễn văn nghệ, tham quan danh lam thắng cảnh, các di tích lịch sử của địa phương

d Hoạt động vui khỏe và giải trí:

Là các hoạt động mang tính vận động như Thể dục giữa giờ, múa hát tập thể sân trường, tập và chơi một số môn thể thao, tổ chức các trò chơi dân gian

e Hoạt động công ích:

Là các hoạt động bảo vệ môi trường, trường lớp, đường phố, nơi công cộng Trồng hoa cây cảnh, vườn thuốc nam cho đẹp trường đẹp lớp Tham gia lao động tự phục vụ và rèn kĩ năng Tham gia bảo vệ chăm sóc khu di tích văn hóa, lịch sử của địa phương

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Hiện nay ngành giáo dục ngoài việc chỉ đạo giảng dạy theo nội dung chuẩn kiến thức kỹ năng bậc tiểu học, còn phát động nhiều phong trào thi đua dạy tốt

học tốt trong đó có phong trào xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực với nhiều hoạt động giáo dục rất bổ ích Tuy nhiên để thực hiện một cách linh hoạt và mang lại hiệu quả cao thì không phải trường tiểu học nào cũng làm được

do điều kiện cơ sở vật chất nhiều trường chưa đáp ứng cho việc tổ chức các hoạt động: sĩ số học sinh cao khiến không gian lớp học chật chội, không có phòng đa năng để tổ chức các hoạt động; kinh phí để tổ chức các hoạt động khó khăn Ở một số ít trường, Ban Giám hiệu chưa thật sự quan tâm đến hoạt động ngoại khóa Giáo viên làm công tác Đội chưa được đào tạo chuyên môn bài bản, khả năng tổ chức các hoạt động phong trào còn hạn chế Các nội dung hình thức hoạt động của các trường còn nghèo nàn, đơn điệu, đôi khi mang tính hình thức chiếu

lệ Nhiểu nhà trường còn cứng nhắc trong việc tổ chức các hoạt động như 2 tiết HĐTT thì dành một tiết dể chào cờ, một tiết để sinh hoạt lớp, nội dung thiếu sáng tạo, nhàm chán Các HĐNGLL còn tổ chức một cách đơn điệu về nội dung, hình thức…Đấy là những lý do cho thấy chất lượng tổ chức các hoạt động GDTT và GDNGLL ở các trường tiểu học đem lại hiệu quả chưa cao

1 Về thuận lợi:

- Hoạt động GDNGLL làm cho học sinh thêm yêu trường, yêu lớp, yêu thầy yêu cô; gắn kết bạn bè; tích cực vận dụng giữa học và hành

- Tăng hiểu biết các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, tiếp thu được tinh hoa văn hóa quốc tế Là môi trường thuận lợi để học giao tiếp; ứng xử, thực hành các kĩ năng sống và trải nghiệm thực tế

- Hoạt động GDNGLL tạo mối gắn kết nhà trường, gia đình và xã hội một cách tích cực Phát huy được sự quan tâm của các lực lượng giáo dục xã hội vào quá trình giáo dục của nhà trường

2 Về Khó khăn:

- Các tài liệu, quỹ thời gian và nguồn kinh phí dành cho hoạt động

GDNGLL ở cấp trường hiện nay thường có hạn Trong khi đó, các hoạt động tập thể thường ít nhiều cần quỹ thời gian và điều kiện kinh phí, cơ sở vật chất đi kèm để tổ chức có chất lượng nội dung cần giáo dục, thực hiện

- Trong đào tạo sư phạm, hoạt động này chưa được trang bị, cập nhật cho đội ngũ cán bộ, giáo viên Chính vì vậy, trước yêu cầu của thời đại mới, CBGV rất cần phải linh hoạt, sáng tạo và không ngừng tự học, tự bồi dưỡng, tự cố gắng

để hoàn thiện mình

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Tổ chức tốt các hoạt động tập thể:

Chúng tôi thường xuyên tổ chức tốt tiết chào cờ đầu tuần dưới hình thức Sinh hoạt dưới

cờ với nội dung hình thức phong phú, đa dạng phù hợp với lứa tuổi học sinh và phù hợp với

chủ điểm của hoạt động đội trong tuần, trong tháng Nội dung bao gồm khái quát tình hình tuần trước và phương hướng nhiệm vụ tuần hiện tại Có những chi tiết luôn đem lại sự phấn khởi tự hào cho học sinh.

Đó là việc các em tự điều hành lễ chào cờ, đội trống đánh hùng dũng bên cạnh đội kèn Melodian thổi hoà với giọng hát Quốc ca, Đội ca của học sinh toàn trường Tại buổi lễ này cũng là nơi báo cáo các kết quả tốt mà học sinh đạt được trong thời gian trước hoặc chuẩn bị dự thi làm cho không khí sôi động hẳn lên.

Nhà trường cũng quy định Sinh hoạt lớp, sinh hoạt Đội, phụ trách Sao xen

kẽ vào cuối mỗi tuần Ở các tiết này, giáo viên chủ nhiệm đồng thời là phụ trách

chi đội cũng phải lên kế hoạch cụ thể với nội dung và hình thức đa dạng, phong phú 10 phút sinh hoạt đầu giờ mỗi sáng hàng ngày là thời điểm phong trào Mua, đọc, học và làm theo báo Đội thực hiện có hiệu quả Nền nếp tập Thể dục giữa giờ hoặc múa hát tập thể sân trường hàng ngày đã thành thói quen cũng là nét đẹp của hoạt động vui chơi lành mạnh

2.3.2 Các hoạt động GDNGLL theo chủ đề, chủ điểm được tổ chức sáng tạo:

- Căn cứ vào chủ đề của từng tháng, nhà trường lên kế hoạch tổ chức các HĐGDNGLL cho cả năm học, tăng cường tổ chức các HĐ với quy mô khối lớp hay quy mô toàn trường với nội dung và hình thức phong phú phù hợp với chủ điểm tháng, điều kiện thực tế nhưng không lặp lại của năm học trước

- Tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ:

Nhà trường thường tổ chức tốt các hoạt động văn hoá, văn nghệ nhân dịp các ngày lễ như Quốc khánh 2/ 9; ngày Phụ nữ Việt Nam 20/ 10; Nhà giáo Việt Nam 20/11; ngày thành lập Quân đội 22/ 12; ngày thành lập Đảng 3/ 2; ngày Quốc tế phụ nữ 8/ 3 và ngày thành lập Đoàn 26/ 3; ngày Chiến thắng Hàm Rồng; ngày Chiến thắng 30/4 và Quốc tế lao động 1/5; ngày sinh nhật Đội 15/5 và sinh nhật Bác 19/ 5.