Xây dựng quy trình sử dụng phương pháp dạy học đóng vai kết hợp phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học môn đạo đức

Thực trạng về nhận thức và việc sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp thảo luận nhóm trong dạy học môn Đạo đức ở tiểu học ……….... Hiệu quả vận dụng quy trình sử dụng phương pháp đóng vai

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ TRUNG

HÀ TRUNG NĂM 2016

MỤC LỤC

Trang

1.Lý do chọn đề tài……… 1

2 Mục đích nghiên cứu……… 2

3 Đối tượng nghiên cứu……… 2

4 Phương pháp nghiên cứu……… 2

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2 1 Cơ sở lí luận ……… 2

1.1 Mục tiêu môn Đạo đức ở tiểu học ……… 2

1.2 Nội dung, chương trình môn Đạo đức ở tiểu học ……… 2

1.3 Phương pháp dạy học môn Đạo đức ở tiểu học ……… 3

1.4 Khái niệm và ý nghĩa phương pháp đóng vai trong dạy học môn Đạo đức ở tiểu học ………

3 1.5 Khái niệm và ý nghĩa phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học môn Đạo đức ở tiểu học ………

3 2 Thực trạng ………. 5

2.1 Tình hình chung về việc dạy dạy học môn Đạo đức ở tiểu học 5 2.2 Thực trạng về nhận thức và việc sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp thảo luận nhóm trong dạy học môn Đạo đức ở tiểu học ………

5 2.3 Thực trạng học môn Đạo đức của học sinh tiểu học ………… 6

2.4 Kết quả thực trạng ……… 6

3 Xây dựng quy trình sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp

thảo luận nhóm trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

7

3.1 Các nguyên tắc xây dựng quy trình……… 7

3.2 Quy trình thực hiện chung……… 7

3.4 Hiệu quả vận dụng quy trình sử dụng phương pháp đóng vai kết

hợp với thảo luận nhóm trong dạy học môn Đạo đức ở tiểu

học………

16

1 Kết luận kết quả nghiên cứu……… 19

PHẦN I : MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Cùng với các môn học khác trong trường tiểu học, môn Đạo đức cũng

đã góp phần đáng kể thực hiện mục tiêu chung của giáo dục tiểu học Mụctiêu dạy Đạo đức ở tiểu học nhằm giúp cho học sinh có hiểu biết ban đầu vềmột số chuẩn hành vi đạo đức và pháp luật cơ bản , phù hợp với lứa tuổitrong quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng, xãhội, môi trường tự nhiên và ý nghĩa của việc thực hiện theo các chuẩn mực

đó Từng bước hình thành kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân

và người xung quanh theo chuẩn mực đã học, kỹ năng lựa chọn và thựchiện các hành vi ứng xử phù hợp chuẩn mực trong các quan hệ và tìnhhuống đơn giản, cụ thể của cuộc sống, biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện.Từng buớc thực hiện thái độ tự trọng, tự tin vào khả năng của bản thân, cótrách nhiệm với hành động của mình; yêu thương tôn trọng con người;mong muốn đem lại niềm vui, hạnh phúc cho mọi người; yêu cái thiện, cáiđúng, cái tốt; không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu Ba mục tiêu dạyhọc Đạo đức có mối quan hệ chặt chẽ thống nhất với nhau và đều góp phầntích cực vào việc mục tiêu chung của giáo dục tiểu học trong thời kỳ đổimới Song trong đó, mục tiêu về kỹ năng, hành vi là đích cuối cùng và quantrọng nhất của giáo dục đạo đức nói chung và dạy học môn Đạo đức nóiriêng Để thực hiện tốt mục tiêu đó thì việc đổi phương pháp dạy học đóngvai trò quan trọng Đổi mới phương pháp dạy học nhằm giúp học sinh pháthuy tính tích cực, tự giác chủ động, sáng tạo, rèn thói quen và khả năng tựhọc, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào những tình huốngkhác nhau trong học tập và trong thực tiễn, có niềm vui hứng thú trong họctập Trong số những phương pháp dạy học thực hiện tốt mục tiêu đổi mới làphương pháp thảo luận nhóm và phương pháp đóng vai

So với phương pháp thảo luận nhóm và các phương pháp dạy họckhác, phương pháp đóng vai ít được giáo viên quan tâm và sử dụng trong

giảng dạy Mặc dù đã có nhiều quản lý, nhà nghiên cứu quan tâm và đềcập Song vì nhiều lý do khác nhau mà việc sử dụng phương pháp dạy họcnày còn nhiều hạn chế Đặc biệt là trong dạy học môn Đạo đức Lý luận vàthực tiễn dạy học cho thấy : phương pháp thảo luận nhóm kết hợp vớiphương pháp đóng vai có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong dạy học Đạođức ở Tiểu học

Do vậy mà việc nghiên cứu đề tài “Xây dựng quy trình sử dụng phương pháp dạy học đóng vai kết hợp với phương pháp thảo lụân nhóm trong dạy học môn Đạo đức” là việc làm hết sức cần thiết Thiết thực giáo

dục đạo đức cho học sinh hiện nay đồng thời nâng cao chất lượng dạy họcmôn Đạo đức trong trường tiểu học, giáo dục cho học sinh tinh thần hợp tác

và kỹ năng ứng xử các hành vi đạo đức phù hợp với chuẩn mực trong cácmối quan hệ

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu việc sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp thảo luận nhómnhằm nâng cao chất lượng trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Việc dạy và học môn Đạo đức của GV, HS Trường tiểu học Hà Bình

Quy trình sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp thảo luận nhóm trongdạy học môn Đạo đức ở tiểu học

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.1.Các phương pháp nghiên cứu lí luận:

4.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

1.1.Mục tiêu Môn Đạo đức ở Tiểu học: Nhằm giúp học sinh:

* Về nhận thức: Có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn hành vi đạođức và pháp luật cơ bản, phù hợp với lứa tuổi trong quan hệ của các em vớibản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng, xã hội, môi trường tự nhiên và ýnghĩa của việc thực hiện theo các chuẩn mực đó

*/ Về kĩ năng, hành vi: Từng bước hình thành kĩ năng nhận xét, đánhgiá hành vi của bản thân và những người xung quanh theo chuẩn mực đãhọc, kĩ năng lựa chọn và thực hiện hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mựctrong các quan hệ tình huống đơn giản, cụ thể của cuộc sống; biết nhắc nhởbạn bè cùng thực hiện

*/ Về thái độ: Từng bước hình thành thái độ tự trọng, tự tin vào khảnăng của bản thân, có trách nhiệm với hành động của mình, yêu thương,tôn trọng con người, mong muốn đem lại niềm vui, hạnh phúc cho mọi

người, yêu cái thiện, cái đúng, cái tốt; không đồng tình với cái ác, cái sai,cái xấu.

1.2 Nội dung chương trình của môn Đạo đức ở Tiểu học.

Chương trình Đạo đức ở tiểu học gồm những chuẩn mực hành vi đạođức và những chuẩn mực hành vi mang tính pháp luật phù hợp với lúa tuổihọc sinh tiểu học trong các mối quan hệ của HS với bản thân, với ngườikhác, với công việc, với cộng đồng, đất nước, nhân loại và với môi trường

tự nhiên

Giai đoạn thứ nhất ( lớp 1,2 và 3): chủ yếu giáo dục học sinh cácchuẩn mực hành vi đối với bản thân, đối với gia đình và nhà trường Nộidung dạy học được thể hiện trên kênh hình và kênh chữ; đơn giản, dễ hiểu Giai đoạn thứ hai( lớp 4,5): Nội dung các chuẩn mực được mở rộng

về phạm vi ( quê hương, đất nước, nhân loại ) bước đầu giáo dục cho họcsinh ý thức, hành vi của người công dân, các phẩm chất đạo đức đặc trưngcủa người lao động mới , phù hợp với lứa tuổi

1.3 Phương pháp dạy học Đạo đức ở Tiểu học

Trên cơ sở hệ thống các phương pháp dạy học ở Tiểu học, căn cứ vào đặc

điểm nhận thức của HSTH và đặc điểm môn Đạo đức các tác giả Lưu ThuThuỷ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Hữu Hợp, Nguyễn Việt Bắc, Trần Thị TốOanh, Mạc Văn Trang và một số tác giả khác đã đưa ra hệ thống phươngpháp dạy học phù hợp với đặc thù của bộ môn: Phương pháp động não;Phương pháp kể chuyện.; Phương pháp đàm thoại; Phương pháp thảo luậnnhóm; Phương pháp đóng vai.; Phương pháp trò chơi; Phương pháp dự án.Các phương pháp này được sử dụng phổ biến trong quá trình dạy mônĐạo đức Trong đó, phương pháp đóng vai và thảo luận nhóm là hai trong cácphương pháp dạy học chủ đạo trong quá trình dạy môn Đạo đức ở Tiểu học

1.4 Khái niệm và ý nghĩa phương pháp đóng vai trong dạy học Đạo đức ở tiểu học

Phương pháp đóng vai là cách thức tổ chức cho HS tham gia giải quyết mộttình huống của nội dung học tập, gắn liền với thực tế cuộc sống, bằng cách diễnxuất một cách ngẫu hứng mà không cần kịch bản hoặc luyện tập trước nhằm giảiquyết tình huống này trên cơ sở óc tưởng tượng và ý nghĩ sáng tạo của các em Phương pháp đóng vai thường được thực hiện như sau :

- Nêu chủ đề tình huống gần như tình huống có thật trong cuộc sống

- Lựa chọn các vai cho phù hợp

- Hướng dẫn “diễn viên” chuẩn bị

- Bắt đầu “biểu diễn” trong khi đó, các em khác theo dõi “các vaidiễn” xem họ suy nghĩ hành động như thế nào để giải quyết tình huống

- Hướng dẫn học sinh thảo luận và đánh giá

Như vậy, mục đích của phương pháp đóng vai là cụ thể hoá bài họcbằng sự diễn xuất để phân tích nội dung bài giảng chi tiết hơn, sâu sắc hơn;Làm cho giờ học sinh động; Học sinh dễ dàng nắm bắt được nội dung bài

học; Phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi HS tiểu học; Hình thành và pháttriển các kĩ năng cho các em.

1.5 Khái niệm và ý nghĩa phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học Đạo đức ở Tiểu học.

Thảo luận nhóm là một dạng tương tác đặc biệt trong đó các thànhviên cùng giải quyết một vấn đề cùng quan tâm, trao đổi các quan điểmkhác nhau nhằm đạt tới một sự hiểu biết chung về một vấn đề nào đó Dạngthảo luận này còn gọi là “cộng đồng tìm hiểu” có những đặc điểm hoặcđiều kiện lôgic nhất định xác định cuộc thảo luận đó là : Trẻ có nói vớinhau không? Chúng có lắng nghe lẫn nhau không? Chúng có đáp lại nhữngnhững gì trẻ khác nói không ? Chúng có xem xét những quan điểm kháckhông ? Chúng có thể hiện một sự tăng lên về kiến thức, hiểu biết hay cáchđánh giá không?

Các nghiên cứu về thảo luận nhóm đã chứng minh rằng, nhờ việc thảoluận nhóm nhỏ mà: Kiến thức của HS sẽ giảm bớt phần chủ quan, phiếndiện, làm tăng thêm tính khách quan khoa học; Qua việc học bạn, hợp tácvới bạn mà tri thức trở nên sâu sắc, bền vững, dễ nhớ và nhớ nhanh hơn;Nhờ không khí thảo luận cởi mở nên HS, đặc biệt là những em nhút nhát,trở nên bạo dạn hơn, các em học được cách trình bày ý kiến của mình, biếtlắng nghe có phê phán ý kiến của bạn; từ đó giúp trẻ dễ hoà nhập vào cộngđồng nhóm, tạo cho các em sự tự tin, hứng thú trong học tập và sinh hoạt

- Nội dung thảo luận nhóm là rất đa dạng:

+ Ở tiết 1, HS có thể thảo luận truyện kể, nêu cách xử lí tình huống,phân tích tranh ảnh, tư liệu để rút ra bài học đạo đức…

+ Ở tiết 2, HS có thể thảo luận và nhận xét hành vi, cách giải quyếttình huống, bày tỏ thái độ…

Dạy học theo phương pháp thảo luận nhóm không làm lu mờ vị trívai trò của giáo viên mà trái lại giáo viên có vai trò rất quan trọng trongviệc hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm

Giáo viên với tư cách là chuyên gia

Có nhiều tình huống mà ở đó giáo viên cần phải đóng vai trò chuyêngia, duy trì sự chú ý của các cá nhân hay các nhóm, dẫn dắt HS đến những cấp

độ hiểu biết cao hơn thông qua các phương pháp dạy học trực tiếp Làm nhưvậy tạo cơ hội, những bước đến với học tập và hiểu biết để HS phát huy đượctối đa tiềm năng của mình thông qua học tập hay thực hành có sự trợ giúp Cóthể đạt được điều này thông qua những cách chẳng hạn như giải thích, đặt câuhỏi

Giáo viên với tư cách người tạo điều kiện

Giáo viên thường tổ chức các tình huống cho HS làm việc theo nhóm.Trong vai trò này, người giáo viên có chức năng điều khiển hơn là vai tròtrực tiếp giảng dạy Trẻ có thể tự do tìm hiểu các ý tưởng và cộng tác giúpnhau mà không cần phải thường xuyên tham vấn giáo viên, mặc dù giáo

viên vẫn có thể can thiệp khi HS tự mình không giải quyết được Học sinhtrở nên có KN hơn trong việc điều hành hoạt động nhóm như đảm bảo mỗingười trong nhóm đều đến lượt được nói, các nhóm có cơ hội thiết lập vànhất trí với nhau trước về các qui định thảo luận.

Giáo viên với tư cách là người tham gia.

Giáo viên với tư cách là người tham gia hướng dẫn HS thảo luận baogồm những yếu tố dẫn dắt sau đây: Tập trung bằng cách hướng sự chú ývào những điểm, những vấn đề, nhân tố quan trọng; Tìm tòi ý nghĩa bằngcách hỏi về những lí do, yêu cầu giải thích, làm rõ; Mở rộng bằng cách chỉ ramối liên hệ giữa các ý tưởng và những ý tưởng mới; Khen ngợi qua nhữngbiểu hiện hưởng ứng tích cực bằng lời hoặc không bằng lời

Như vậy, thảo luận nhóm là một phương pháp dạy học tích cực, pháthuy cao độ vai trò chủ thể của người học Đây là phương pháp thoả mãnnhu cầu hoạt động, nhu cầu xã hội của trẻ Sử dụng phương pháp thảo luậnnhóm trong dạy học ở trường tiểu học nói chung, trong dạy học môn Đạođức nói riêng là góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tíchcực hoá hoạt động học tập của người học Trong dạy học môn Đạo đức HS

sẽ học tập tích cực hơn, hứng thú hơn Trong quá trình thảo luận nhóm các

em rút ra được những nội dung kiến thức, những chuẩn mực đạo đức cầnđạt đồng thời rèn luyện cho các em các KN cơ bản như kỹ năng nhận xétđánh giá, kỹ năng lựa chọn, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năngứng của các em được bộc lộ và phát triển Việc tổ chức cho HS đóng vaikết hợp với thảo luận nhóm như vậy phần nào thoả mãn được nhu cầu hoạtđộng, nhu cầu hợp tác, nhu cầu khám phá, chiếm lĩnh những tri thức khoahọc, xã hội đối với các em HSTH

Do đó các tiết học đạo đức vẫn chưa thực sự gây hứng thú học tập chohọc sinh, học sinh tiếp thu bài một cách thụ động, không tích cực trong cáchoạt động học tập để chủ động tìm hiểu kiến thức khiến cho hiệu quả cáctiết dạy đạo đức chưa cao Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự hìnhthành và phát triển kĩ năng ứng xử trong các mối quan hệ của học sinh

2.2 Thực trạng về nhận thức và việc sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp với thảo luận nhóm của giáo viên trong dạy học môn Đạo đức ở tiểu học.

Đa số giáo viên tiểu học đánh giá cao tầm quan trọng và sự cần thiếtviệc sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp với thảo luận nhóm trong quátrình dạy học môn Đạo đức cho HSTH Nhưng nhìn chung đa số giáo viêncòn lúng túng trong việc tổ chức cho HS đóng vai Giáo viên thường căn cứvào nội dung bài dạy, yêu cầu học sinh đóng vai, đặt câu hỏi cho HS trả lời

Vì vậy, hệ thống câu hỏi thường lộn xộn, chưa hướng cho HS vào mục đíchđóng vai, quan sát các tình tiết trong vai diễn: cử chỉ, hành động, lời thoại,cách trang phục để rút ra tri thức nội dung bài học, các chuẩn mực hành viđạo đức, đồng thời hình thành và phát triển các kỹ năng nhận xét đánh giáhành vi của bản thân và những người xung quanh, kỹ năng lựa chọn và lựachọn và thực hiện các hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức…cho HS thông qua các tình huống Một số giáo viên cho HS về nhà chuẩn bịlời thoại sẵn, hoặc giáo viên viết sẵn lời thoại cho HS, nhiều nhóm HS cùng

sử dụng một lời thoại để diễn xuất Vì vậy, giờ dạy trở nên buồn tẻ, mờ nhạt,không phát huy được vai trò chủ thể của HS Có những tiết giáo viên quáchú trọng đến phần diễn xuất kéo dài thời gian xem đây là phần nội dungchính của giờ học, cách trang phục ở một số tiết quá cầu kỳ như diễn kịch, vìvậy hiệu quả giờ dạy thấp giáo viên chưa xác định đúng được mục tiêu củabài học

Qua dự giờ Đạo đức của một số GVTH lớp 4 trường tiểu học HàBình- Hà Trung – Thanh Hoá chúng tôi nhận thấy khi tổ chức cho HS đóngvai theo từng nhóm nhỏ giáo viên thường tiến hành như sau:

- Giáo viên chia HS thành các nhóm nhỏ (4 – 5 em), giáo viên nêu nộidung tình huống để các em thảo luận (thường là các tình huống có sẵntrong SGK, SGV), các nhóm tiến hành thảo luận theo yêu cầu của GV, sau

đó giáo viên yêu cầu HS lên trình diễn, GV yêu cầu các nhóm trả lời câuhỏi của mình, GV ghi các ý lên bảng

2.3 Thực trạng học môn Đạo đức của học sinh tiểu học.

Do cách tổ chức chưa chặt chẽ, GV chưa giao nhiệm vụ cụ thể quaphiếu giao việc cho HS, trong quá trình HS theo dõi các nhóm diễn xuất HSchỉ chú ý đến phần diễn, không quan tâm đến nội dung (diễn nhằm mụcđích gì ?, Tại sao lại như vậy?) Trong quá trình thảo luận nhóm, nhiều đốitượng HS không tham gia tích cực vào hoạt động chung của nhóm, cónhững cá nhân làm việc riêng, không chịu suy nghĩ chính vì vậy HS chưa

thực sự tích cực hoạt động, chưa tập trung vào bài học, giờ học còn ồn hiệuquả thấp Nguyên nhân do: Phần lớn GVTH chưa nắm vững được qui trình tổchức cho HS đóng vai trong quá trình dạy học môn Đạo đức Đặc biệt, khi tổchức cho HS đóng vai theo các nhóm nhỏ GV còn gặp nhiều khó khăn như việctheo dõi hướng dẫn chưa chặt chẽ khoa học, do đó HS chưa tích cực, chủ độngtrong giờ học Nhiều HS còn e thẹn, rụt rè không dám tham gia diễn xuất, hiệuquả giờ dạy thấp.

2.4 Kết quả thực trạng

Với thực trạng sử dụng phương pháp đóng vai kết hợp với thảo luậnnhóm như trên, để đánh giá kết quả nhận thức của HS khi kết thúc một bàidạy chúng tôi đã tiến hành kiểm tra đối với HS lớp 4 của trường Tiểu học

Hà Bình – Hà Trung – Thanh Hoá với 50 HS kết quả như sau :

Bảng 1: Chất lượng học tập môn Đạo đức của học sinh Tiểu học.

Bài 5: Tiết kiệm thời giờ ( lớp 4A)

Bài 8: Yêu Lao động (lớp 4B)

Kết quả thu được như sau:

Qua hai bài kiểm tra với 50 học sinh lớp 4 cho thấy chất lượng học tập

chưa cao, kết quả học tập bình của hai bài là: ĐẠT là 86% CHƯA ĐẠT là14%

Nhìn chung, thực tế dự giờ học cho thấy: giờ học chưa phát huy đượctính chủ động sáng tạo của học sinh, học sinh chưa được tham gia vào cáchoạt động học tập, việc giải quyết các vấn đề, các tình huống học tập còndựa dẫm vào tài liệu học tập, vở bài tập Đạo đức, phụ thuộc vào sự giảnggiải thuyết trình của giáo viên Gìơ học ồn ào, học sinh còn nói chuyện.Chất lượng học tập chưa cao, số học sinh xếp loại B (chưa hoàn thành) cònnhiều 5/50 em

Như vậy, chúng ta khẳng định rằng phương pháp dạy học của giờ họcnày có rất nhiều hạn chế, cần thiết phải được điều chỉnh và đổi mới làm chogiờ học chỉ sinh động hơn, học sinh học tập tích cực hơn và chủ động lĩnhhội tri thức bài học bằng các hoạt động học tập dưới sự tổ chức của thầy

III XÂY DỰNG QUI TRÌNH SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI KẾT HỢP THẢO LUẬN NHÓM TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC.

3.1 CÁC NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG QUY TRÌNH

- Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống

- Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

- Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả.

3.2 QUY TRÌNH THỰC HIỆN CHUNG

Qui trình tổ chức dạy học theo phương pháp đóng vai kết hợp với thảoluận nhóm là sự kết hợp chặt chẽ giữa qui trình dạy của thầy và qui trìnhhọc của trò Nó là trật tự tuyến tính các giai đoạn, các bước, các thao tácdạy và học từ khi bắt đầu và cho đến khi kết thúc Ở mỗi giai đoạn, mỗibước các thao tác tác động sư phạm của thầy và thao tác tự học của trò luônluôn phù hợp với nhau giúp HS tích cực tự học tự chiếm lĩnh tri thức bằngchính các hành động của mình theo các bước sau:

Giai đoạn 1: Chuẩn bị cho học sinh đóng vai kết hợp thảo luận nhóm

* Công việc chuẩn bị của giáo viên.

Bước 1 : Xác định mục đích, yêu cầu, nội dung của bài học

Bước 2 : Lựa chọn nội dung

Bước3: Xác định mục đích đóng vai

Bước 4: Lập kế hoạch tổ chức cho học sinh đóng vai kết hợp thảo luậnnhóm

* Công việc chuẩn bị của học sinh

Học sinh tìm hiểu trước nội dung bài học qua SGK, chuẩn bị một số

đồ dùng học tập, trang phục…theo yêu cầu của giáo viên

Giai đoạn 2 Tổ chức hoạt động đóng vai kết hợp TLN cho học sinh.

* Công việc chuẩn bị của giáo viên.

Bước1: GV giới thiệu nội dung bài học một cách sinh động hấp dẫnnhằm lôi cuốn HS trong quá trình học tập

Bước 2 : Tổ chức cho HS đóng vai kết hợp với thảo luận nhóm

- Chia học sinh thành các nhóm nhỏ

- Nêu nội dung (Tình huống cụ thể) để HS thảo luận phân công cácvai

(Các nhân vật) cần tham gia diễn xuất

- Hướng dẫn HS trang phục phù hợp với nội dung tình huống GV nêu ra

- Giáo viên chuẩn bị một số cách ứng xử của từng nhân vật, lời thoạicủa các nhân vật trong tình huống

* Công việc chuẩn bị của học sinh

Bước 1: Học sinh thảo luận tìm hiểu sâu sắc nội dung tình huống, chuẩn

bị lời thoại của các nhân vật, phong cách diễn xuất (lời nói, điệu bộ, cử chỉ ).Bước 2: Phân công trong nhóm các thành viên tham gia đóng vai cácnhân vật trong tình huống

Bước 3: Học sinh trang phục phù hợp với các nhân vật trong tìnhhuống

Bước 4: Học sinh thực hiện đóng vai

Bước 5: Học sinh thảo luận nhóm, đại diện học sinh báo cáo kết quảthảo luận, rút ra nội dung kiến thức, những kỹ năng được thể hiện trongtình huống

Giai đoạn 3: Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.

- Giáo viên đánh giá kết quả học tập, theo dõi cách ứng xử của HS

thông qua nội dung bài học trên lớp, ứng xử với mọi người xung quanh

Sơ đồ : Qui trình tổ chức cho HS đóng vai kết hợp với TLN trong

quá trình dạy học môn Đạo đức có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau :

X.định mục đích yêu cầu bài

huống, phát phiếu giao việc

Nhắc lại nhiệm vụ đóng vai,

thảo luận nhóm cho HS

HD giúp đỡ các nhóm ch.bị lời

thoại, cách diễn xuất, trang phục

Tổ chức cho HS diễn xuất

Tổ chức cho HS thảo luận báo

kết qủaChốt lại những vấn đề tr.tâm

X.định mục đích, yêu cầu k.tra

Xác định nội dung kiểm tra

Chuẩn bị một số đạo cụ theo yêu cầu của GV

I Chuẩn bị

Đánh giá kết quả

Tổ chức kiểm tra

Giáo viên : Giai đoạn: Học sinh:

II Tổ chức đóng vai kết hợp thảo luận nhóm

Tiếp nhận bài học

HS tiến hành đóng vai kết hợp thảo luận

nhóm

ổn định tổ chức nhóm

Nhận t/huống đóng vai, phiếu giao việc

Thảo luận ch.bị lời thoại cách dxuất, trang phục, Pcông vai diễn

Học sinh diễn xuất

Th luận rút ra tri thức Khoa học

Đại diện các nhóm

BC KQ thảo luận

Nhắc lại những KL khoa học

IIIKiểm tra, đánh giá HS tự kiểm tra

đánh giá

3.3 QUY TRÌNH CỤ THỂ

Mục đích của giai đoạn này là định hướng hoạt động đóng vai kết hợp vớiTLN cho HS Vì vậy, GV cần tiến hành một loạt các hoạt động từ việc xác địnhmục đích yêu cầu, nắm vững nội dung bài học đến việc lựa chọn nội dung (tìnhhuống đóng vai), thiết kế các hoạt động đóng vai, TLN cho HS, chuẩn bị đồdùng dạy học cần thiết cho bài dạy Giai đoạn này có ý nghĩa định hướng vì vậychất lượng hiệu quả của bài học tổ chức cho HS đóng vai kết hợp với TLN phụthuộc rất lớn vào việc thực hiện giai đoạn này của GV và chuẩn bị bài của HS

3.3.1 Giai đoạn 1: Chuẩn bị

* Công việc chuẩn bị của giáo viên.

Bước 1: Xác định mục đích, yêu cầu, nội dung của bài học.

Giáo viên phải xác định được những mục tiêu cơ bản của kiến thức, kĩnăng, thái độ mà HS phải đạt được sau bài học Những nội dung GV cầnkhắc sâu, HS cần nắm vững Mục đích yêu cầu, nội dung bài học nào cầnlựa chọn đóng vai, đối tượng nào tham gia diễn xuất đạt hiệu quả cao nhất.Nếu GV xác định đúng mục đích, yêu cầu trọng tâm bài học thì việc tổchức cho HS đóng vai kết hợp với TLN mới tiến hành đúng hướng đạt hiệuquả tốt

Bước 2 : Xác định mục đích đóng vai.

Đây là bước đầu tiên quan trọng có tính chất quyết định đến các bướckhác, cũng như toàn bộ quá trình tổ chức cho HS đóng vai Từ việc xácđịnh đúng đắn mục đích, yêu cầu của hoạt động này, sẽ giúp chúng ta lựachọn đúng được nội dung, đúng đối tượng tham gia diễn xuất, phù hợp vớitính cách nhân vật và hình thức tổ chức sao cho phù hợp hoạt động đóngvai Lúc đó, hiệu quả của phương pháp này mới được phát huy một cáchtối ưu

Mục đích của việc tổ chức cho các em đóng vai là nhằm hướng tới các

em phát hiện và lĩnh hội các tri thức khoa học, đồng thời tạo cho các em cócách ứng xử đúng đắn những tình huống thường xảy ra trong đời sống hàngngày của các em Thông qua các tình huống giả định, các em được đóng vaiứng xử, khi các em bắt gặp các tình huống tương tự diễn ra trong đời sống

hàng ngày, các em có cách ứng xử thích hợp không gây cho các em tâm lý sợhãi, lo lắng, buồn phiền Tạo cho các em có một cuộc sống thoải mái, sẵnsàng có cách ứng phó thích hợp trong mọi tình huống, giúp các em loại bỏnhững tình huống xấu và ngày một hoàn thiện hơn các kĩ năng trong cuộcsống.

Bước 3: Lựa chọn các tình huống có liên quan đến chuẩn mực hành

vi đạo đức

Trên cơ sở mục đích, yêu cầu, nội dung của bài học cụ thể, GV lựachọn nội dung (tình huống) phù hợp với trình độ HS để các em tham giađóng vai Khi lựa chọn nội dung (tình huống) GV cần lưu ý một số điểmsau:

- Nội dung tình huống không quá khó, tình huống lựa chọn phải gắnvới các chuẩn mực hành vi đạo đức, phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổiHSTH

- Các nhân vật trong tình huống phải gần gũi với cuộc sống hàng ngàycủa các em như: Bạn bè, thầy cô, bố, mẹ, anh , chị, em

- Trong bài học chúng ta cần lựa chọn nội dung (tình huống) có tínhkịch, có điểm xuất phát, có tính cao trào và có điểm kết thúc Các tìnhhuống đưa ra không quá nhiều các tình tiết gây rối đối với các em mà hiệuquả giờ dạy thấp

Ví dụ : Dạy bài 8: Yêu Lao động ( tiết 2,lớp 4)

Giáo viên lựa chọn và hướng dẫn học sinh đóng vai xử lý tình huốngsau:

Tình huống 1: Sáng nay, cả lớp đi lao động trồng cây xung quanhtrường Hồng đến rủ Nhàn cùng đi Trời lạnh, Nhàn ngại không muốn chui

ra khỏi chăn ấm nên nhờ Hồng xin phép hộ với lí do là bị ốm Theo em,Hồng nên làm gì trong tình huống đó ?

Tình huống 2: Chiều nay, Lương đang nhổ cỏ ngoài vườn thì Toànsang rủ đi đá bóng Thấy Lương ngần ngại, Toàn bảo: “Để đấy mai nhổcũng được có sao đâu !” Theo em, Lương sẽ ứng xử như thế nào?

Ví dụ: Dạy bài 11: Gĩư gìn các công trình công cộng ( Đạo đức 4)

Giáo viên lựa chọn và hướng dẫn học sinh đóng vai xử lý tình huốngsau:

Tình huống 1: Một hôm đi học ngang qua đường sắt, Hùng thấy một

số bạn đang loay hoay tháo đinh vít trên đường ray Nếu là bạn Hùng, em

sẽ làm gì?

Tình huống 2: Trên đường đi học về, Toàn thấy mấy bạn nhỏ rủ nhaulấy đất đá ném vào các biển báo giao thông ven đường Theo em Toàn nênlàm gì trong tình huống đó? Vì sao?

Ví dụ: Dạy bài 12: Tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo (Đạo

đức 4)

Khi dạy bài này chúng ta hướng dẫn học sinh lựa chọn các tình huốngsau để tham gia đóng vai đạt được mục tiêu bài học