Một số kĩ năng lựa chọn phương pháp dạy học môn đạo đức lớp 3 hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng học tập cho học sinh

Mở dầu --- 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ KINH NGHIỆM LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 3 HIỆU QUẢ, NHẰM N

MỤC LỤC

1 Mở dầu - 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 3 HIỆU QUẢ, NHẰM NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thoan

Chức vụ : Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường TH Nguyễn Văn Trỗi

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Đạo đức

THANH HÓA, NĂM 2019

MỤC LỤC

1.1 Lý do chọn đề tài - 1

1.2 Mục đích nghiên cứu - 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu - 2

1.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu - 2

1.5 Phương pháp nghiên cứu - 2

2 NỘI DUNG 3 2.1 Cơ sở lý luận của SKKN - 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN - 4

2.3 Giải pháp và các tổ chức thực hiện - 6

2.4 Hiệu quả của SKKN - 18

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 19 1 Kết luận - 19

2 Kiến nghị - 19

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài:

Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI(Nghị quyết số 29- NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đápứng yêu cầu CNH- HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế

Để thực hiện mục tiêu của Nghị quyết, Giáo dục phổ thông nói chung và Giáodục Tiểu học nói riêng đã có nhiều chuyển biến về nhận thức, đổi mới phương phápgiảng dạy và cách đánh giá học sinh Để nâng cao chất lượng giáo dục học sinhtoàn diện, ngoài việc truyền thụ kiến thức, kĩ năng cho học sinh thì công tác giáodục, bồi dưỡng năng lực và phẩm chất đạo đức cho các em là một vấn đề hết sứcquan trọng được toàn xã hội quan tâm

Muốn thực hiện được mục tiêu đó, cần được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước

và của các ngành, các cấp Trong đó, ngành Giáo dục là một trong những ngànhchủ chốt, nhằm đào tạo đội ngũ cán bộ của đất nước vừa có tri thức và có phẩmchất đạo đức tốt Do đó việc đầu tư vào ngành giáo dục là quốc sách hàng đầukhông thể thiếu được qua mọi thời đại Ở bậc Tiểu học, tất cả các môn học thì mônnào cũng quan trọng, nhưng riêng đối với môn Đạo đức là môn học hết sức cầnthiết đối với lứa tuổi học sinh Tiểu học Vì đạo đức là “Cái gốc” của con người Khisinh thời Bác Hồ đã dạy:"Người có tài mà không có đức là người vô dụng,

người có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó " Ngày nay Đảng và Nhà

nước ta cũng rất coi trọng việc giáo dục đạo đức trong trường học đối với học sinh

mà định hướng cơ bản được thể hiện qua mục tiêu của giáo dục là: "Giáo dục vàđào tạo thế hệ trẻ trở thành những người có tri thức vững vàng, có cơ thể khỏemạnh và một tâm hồn trong sáng" Bởi môn Đạo đức góp phần làm cho học sinhthành con người có nhân cách phát triển toàn diện như: Hình thành và rèn luyện nềnếp ngay tuổi còn nhỏ, phong cách và tác phong làm việc khoa học, giáo dục ý chínhững đức tính tốt Nhằm xây dựng ý thức đạo đức (có tri thức đạo đức và niềm tinđạo đức) … Để các em có những phẩm chất đạo đức quan trọng của công dân ViệtNam

Nội dung môn Đạo đức ở Tiểu học chính là các chuẩn mực hành vi đạo đứcđược thể hiện trong các bài đạo đức Việc hình thành các chuẩn mực hành vi đạonày cần có sự phối hợp nhiều phương pháp và vận dụng các hình thức dạy họctrong môn Đạo đức một cách thích hợp và hiệu quả

Lựa chọn phương pháp và hình thức dạy học cho mỗi bài, cho mỗi hoạt động

là những hoạt động sáng tạo của mỗi giáo viên trong quá trình lên lớp Nhưng thực

tế dạy học cho thấy, cùng một nội dung dạy học như nhau nhưng học sinh có hứngthú, có tích cực học tập hiệu quả hay không còn phụ thuộc vào việc vận dụng cácphương pháp và hình thức dạy học của người thầy có phù hợp không Do đó, việclựa chọn và vận dụng các phương pháp và hình thức dạy học trong dạy học mônĐạo đức là hết sức quan trọng và cần thiết Vấn đề này càng có ý nghĩa đối với họcsinh các lớp Một, lớp Hai và lớp Ba Nội dung môn học Đạo đức ở Tiểu học có tính

đồng tâm nên các chuẩn mực hành vi đạo đức ở lớp 3 phản ánh các chuẩn mựchành vi đạo đức cần thiết nhất, phù hợp với lứa tuổi trong các mối quan hệ của các

em với bản thân, với gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi trường tự nhiên Xuấtphát từ kinh nghiệm thức tế giảng dạy của bản thân trong những năm qua, góp phầnnâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức trong trường Tiểu học, giúp giáo viên

có thêm kinh nghiệm trong việc lựa chọn phương pháp và hình thức dạy học mônĐạo đức tôi đã chọn đề tài: "Một số kinh nghiệm lựa chọn phương pháp dạy học môn Đạo đức lớp 3 hiệu quả, nhằm nâng cao chất lượng học tập cho học sinh "

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Môn Đạo đức ở trường Tiểu học nhằm giúp học sinh:

- Có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phùhợp với lứa tuổi học sinh lớp 3 trong mối quan hệ giữa các em với bản thân, giađình, nhà trường, cộng đồng, xã hội Môi trường tự nhiên và ý nghĩa của việc thựchiện theo các chuẩn mực đó

- Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức cóhiệu quả

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Tài liệu dạy học môn đạo đức lớp 3 Các phương pháp dạy học

- Tập thể học sinh lớp 3H - Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi - TP ThanhHóa

1.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu tài liệu và sách môn Đạo đức 3

1.5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu bằng điều tra, quan sát

- Phương pháp tổng kết kinh nghiêm

- Phương pháp thực nghiệm thống kê kết quả

2 NỘI DUNG

2.1.Cơ sở lí luận:

2.1.1.Mục tiêu của môn Đạo đức ở Tiểu học:

Môn Đạo đức ở Tiểu học hình thành những cơ sở ban đầu các phẩm chất đạođức cho học sinh theo 3 mục tiêu: Kiến thức, kĩ năng và thái độ, tình cảm

a.Về kiến thức:

Môn Đạo đức cung cấp cho học sinh có hiểu biết ban đầu về một số chuẩnmực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 3 trong cácmối quan hệ của các em với lời nói, việc làm của bản thân, với những người thântrong gia đình, với bạn bè và công việc của lớp, của trường, với Bác Hồ và nhữngngười có công với đất nước, với dân tộc; Với hàng xóm láng giềng; Với bạn bèquốc tế; với cây trồng, vật nuôi và nguồn nước Bước đầu giúp các em phân biệtđược các đúng - cái sai, cái tốt - cái xấu, cái thiện - cái ác, để từ đó định hướngcho các các em theo cái đúng, cái tốt, cái thiện và tránh xa những biểu hiện sai trái,xấu xa, độc ác

b Về kĩ năng:

Môn Đạo đức từng bước hình thành kĩ năng nhận xét, đánh giá đối với nhữngquan niệm, hành vi, việc làm có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức đã học; Kĩnăng lựa chọn và thực hiện các hành vi, hình thành và bồi dưỡng cho các em cảmxúc đạo đức, giúp các em có các cách ứng xử phù hợp theo những chuẩn mực đạođức đã được quy định, trên cơ sở đó hình thành những chuẩn mực đạo đức trongsáng

c Về tình cảm, thái độ:

Từng bước hình thành thái độ có trách nhiệm với lời nói, việc làm của bảnthân; Tự tin vào khả năng của bản thân, yêu thương ông bà, cha mẹ, anh chị em vàbạn bè; Biết ơn Bác Hồ và các thương binh, liệt sĩ; Quan tâm, tôn trọng mọi người;Đoàn kết, hữu nghị với thiếu nhi quốc tế; Có ý thức bảo vệ cây trồng, vật nuôi vànguồn nước

Ba mục tiêu này của môn Đạo đức có quan hệ khăng khít với nhau Kiến thứcđạo đức là tiền đề, là cơ sở cho việc hình thành thái độ, tình cảm và thói quen, hành

vi đạo đức Ngược lại, thái độ, tình cảm và thói quen, hành vi sẽ củng cố, khẳngđịnh kiến thức đạo đức của các em Giải quyết tốt ba mục tiêu này, chúng ta đãbước đầu hình thành được cơ sở ban đầu của phẩm chất đạo đức cho học sinh Tiểuhọc

2.1.2 Mục tiêu môn Đạo đức lớp 3 được xác định cụ thể như sau:

a Về kiến thức:

Học sinh có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực đạo đức và pháp luật phùhợp với lứa tuổi trong mối quan hệ của các em:

- Quan hệ với bạn thân

- Quan hệ với gia đình

- Quan hệ với nhà trường

- Quan hệ với cộng đồng xã hội

- Quan hệ với môi trường tự nhiên.

b Về kĩ năng:

Từng bước hình thành cho học sinh một số kĩ năng sống cơ bản: Kĩ năng giaotiếp, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng bày tỏ ý kiến bảnthân, biết nhận xét đánh giá các quan niệm, hành vi, việc làm có liên quan đến cácchuẩn mực hành vi đã học, có kĩ năng lựa chọn các cách ứng xử phù hợp chuẩnmực trong các tình huống và biết thực hiện các chuân mực đã học trong cuộc sốnghàng ngày

c Về tình cảm, thái độ:

Giáo dục bổn phận, trách nhiệm của học sinh đối với gia đình, nhà trường, xãhội, môi trường tự nhiên; Giáo dục học sinh có trách nhiệm đối với chính bản thân,biết quý trọng bản thân, biết tự chăm sóc bản thân, có trách nhiệm đối với hành viviệc làm của bản thân Có tình yêu ông bà, cha mẹ, những người thân; Kính trọngngười già, thương yêu em nhỏ, kính trọng biết ơn thầy cô, biết thông cảm, chia sẻvới những người khó khăn, biết hợp tác với bạn bè; Biết vượt khó vươn lên tronghọc tập; Có ý thức tôn trọng và thực hiện luật giao thông; Có ý thức tôn trọng bảo

vệ các công trình công cộng, yêu thiên nhiên, có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệtài nguyên thiên nhiên,

2.1.3 Các phương pháp dạy học đạo đức lớp 3.

Các phương pháp dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học nói chung và ở lớp 3 nóiriêng rất phong phú và đa dạng Nó bao gồm các phương pháp dạy học truyềnthống và các phương pháp hiện đại Cụ thể là:

Các phương pháp truyền thống Các phương pháp hiện đại

- Phương pháp kể chuyện

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp nêu gương

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp khen thưởng v v

Mỗi phương pháp dạy học đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định, không

có phương pháp nào là vạn năng Phải tùy từng bài học, từng hoạt động cụ thể mà

giáo viên lựa chọn phương pháp dạy học một cách linh hoạt, phù hợp với đối tượngchọc sinh Và điều thiết yếu là phải làm cho học sinh hứng thú và tích cực, chủđộng tham gia vào quá trình học tập và học tập một cách có hiệu quả

2.2 Thực trạng của việc dạy môn Đạo đức hiện nay.

Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi - Thành phố Thanh Hóa là trường đạtChuẩn Quốc Nhà trường có truyền thống "Dạy tốt - Học tốt", có sức thu hút rất lớnđối với học sinh trên địa bàn thành phố và các phường lân cận Nhà trường cónhiều thành tích trong hoạt động dạy học, nhiều năm được UBND Tỉnh, Thủ tướngChính phủ tặng Bằng khen, tặng Cờ thi đua xuất sắc, được Nhà nước tặng Huân

chương Lao động hạng Nhì (năm 2016)

Nhà trường có đội ngũ giáo viên khá vững vàng về chuyên môn nghiệp vụ, cókinh nghiệm trong dạy học Đặc biệt có sự chỉ đạo chặt chẽ của ban giám hiệu nênđội ngũ giáo viên tiếp cận nhanh chóng với phương pháp dạy học đổi mới ở tất cảcác môn học nói chung và môn Đạo đức nói riêng Việc vận dụng các phương phápdạy học môn Đạo đức cũng được các tổ khối chuyên môn trao đổi, thảo luận Bướcđầu, giáo viên cũng đã vận dụng tương đối có hiệu quả việc lựa chọn, vận dụng cáchình thức và phương pháp dạy học đạo đức trong quá trình lên lớp, học sinh nhàtrường thích ứng nhanh với các nội dung, phương pháp học tập mới Các nội dung,kiến thức và kĩ năng hành vi của học sinh đều đạt yêu cầu, trong đó tỉ lệ học sinhđạt yêu cầu ở mức độ cao càng tăng Song, với yêu cầu ngày càng cao việc đổi mớiphương pháp dạy học cũng như khả năng nhận thức, tiếp cận nhanh chóng của họcsinh nhà trường, tôi vẫn băn khoăn, trăn trở về việc dạy học đạo đức Qua việc dựgiờ thao giảng của giáo viên trong trường và quá trình dạy học môn Đạo đức củabản thân, tôi nhận thấy việc vận dụng các hình thức và phương pháp dạy học Đạođức trong quá trình lên lớp của giáo viên vẫn còn những bất cập, còn những vướngmắc cần được tháo gỡ, cần được điều chỉnh để có kết quả tốt hơn Trong giảng dạy,

có hoạt động lẽ ra cần được sử dụng phương pháp hỏi đáp để phát huy tính độc lậpcủa từng học sinh thì giáo viên lại dùng phương pháp Đóng vai hoặc Thảo luậnnhóm Có giáo viên còn nhầm tưởng cứ sử dụng các phương pháp hiện đại nhưThảo luận nhóm, Đóng vai, đóng Tiểu phẩm thì mới tốt, mới thu hút học sinh.Nhưng thực ra họ đã vô tình làm phức tập hóa các hoạt động, vừa làm mất thời gian

mà hiệu quả lại không cao Sau khi đánh giá phân tích, tôi đã trao đổi với giáo viêntrong khối, tìm ra các lỗi cơ bản của giáo viên trong quá trình dạy học đạo đức nhưsau:

Một là: Khi xây dựng thiết kế bài học, chưa xác định rõ mục tiêu của từng

hoạt động trong tiết dạy nên việc lựa chọn các phương pháp dạy học ở một vài hoạtđộng chưa phù hợp

Hai lài: Chưa hiểu hết dụng ý của từng bài tập trong sách giáo khoa và sách

giáo viên

Ba là: Tổ chức một số hoạt động còn mang tính chất hình thức, chưa hiệu quả

do chưa hiểu ý nghĩa của hoạt động đó

tổ chức hoạt động Hiện nay, sách Đạo đức dành cho giáo viên lớp 3 có xác địnhmục tiêu từng hoạt động Song giáo viên cần xác định mục tiêu cho mỗi hoạt độngcủa tiết dạy cụ thể, phù hợp để không ảnh hưởng tới việc lựa chọn phương phápdạy học cho từng hoạt động Vì vậy trong các buổi sinh hoạt chuyên môn khối 3,chúng tôi đã cùng giáo viên trong khối thống nhất xác định mục tiêu từng hoạtđộng cho mỗi tiết học Đạo đức ở lớp 3 mà không phụ thuộc sách giáo viên Từ việcxác định mục tiêu hoạt động để giáo viên lựa chọn phương pháp dạy học cho hoạtđộng đó một cách thích hợp, đồng thời hướng học sinh vào hoạt động một cách tíchcực

Ví dụ: Bài 4: Quan tâm chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em (trang 14,

15, 16, 17 - Vở bài tập Đạo đức 3), Tôi đã xây dựng kế hoạch bài dạy với việc xácđịnh rõ mục tiêu cho từng hoạt động như sau:

Hoạt động 1: Học sinh kể về sự quan tâm, chăm sóc của ông bà, cha mẹ

dành cho mình ( Thảo luận nhóm )

Mục tiêu: Học sinh cảm nhận được những tình cảm và sự quan tâm, chăm sóc

mà mọi người trong gia đình đã dành cho em, hiểu được giá trị của quyền đượcsống với gia đình, được bố mẹ quan tâm, chăm sóc

Hoạt động 2: Kể chuyện: Bó hoa đẹp nhất

Mục tiêu: Học sinh biết được bổn phận phải quan tâm, chăm sóc ông bà, chamẹ, anh chị em

Hoạt động 3: Đánh giá hành vi

Mục tiêu: Học sinh bước dầu biết phân biệt các hành vi, việc làm đúng và chưa

đúng trong việc quan tâm, chăm sóc đối với ông bà, cha mẹ, anh chị em

Hoạt động 4: Tự liên hệ

Mục tiêu: Học sinh tự liên hệ bản thân kể việc làm hàng ngày thể hiện sự

quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ , anh chị em trong gia đình

Hoạt động nối tiếp:

- Sưu tầm các tranh ảnh, bài thơ, bài hát, ca dao, tục ngữ, các câu chuyện, về

tình cảm gia đình, về sự quan tâm, chăm sóc giữa những người thân trong gia đình.

- Mỗi học sinh vẽ ra giấy một món quà em muốn tặng ông bà, cha mẹ, anh chị

em nhân ngày sinh nhật

2.3.2 Khi xây dựng thiết kế bài dạy, giáo viên phải hiểu dụng ý của từng bài tập trong sách giáo khoa để lựa chọn phương pháp thích hợp.

Hiểu dụng ý từng bài tập trong sách khoa là hết sức cần thiết Sách giáo khoa

là cơ sở cho giáo xây dựng thiết kế bài dạy Đương nhiên là giáo viên có thể sángtạo trong việc các bài tập cho từng hoạt động Có thể chọn bài tập sách giáo khoahoặc không để phù hợp với đối tượng, phù hợp hoàn cảnh từng địa phương Song,

có thể khẳng định các bài tập trong sách giáo khoa là cơ sở ban đầu cho việc lựachọn, là định hướng rất cần thiết cho mối giáo viên Qua việc trao với anh chị emtrong tổ khối, tôi nhận thấy đa số giáo viên lựa chọn với sách giáo khoa Song khithực hiện tôi chú một số yêu cầu sau:

- Đọc kĩ nội dung và yêu cầu từng bài tập

- Xác định mục tiêu của từng bài tập trong hoạt động đó

- Xác định xem bài tập đó có phù hợp đối tượng học sinh của lớp mình haykhông? (Sách giáo khoa soạn chung cho cả nước nên không phải sẽ phù hợp tất cảvùng miền và mọi đối tượng học sinh)

- Chọn phương pháp dạy học nào cho thích hợp nội dung bài tập đó

- Các đồ dùng dạy học cần thiết khi sử dụng bài tập này

Ví dụ: Khi tôi dự giờ đồng nghiệp dạy bài: Chia sẻ vui buồn cùng bạn (Đạo

đức lớp 3, tiết 2), bài tập 4 - trang 20, có nôi dung: Em hãy viết chữ Đ vào ô trốngtrước các việc làm đúng và chữ S trước các việc làm sai đối với bạn bè

a Hỏi thăm, an ủi bạn khi có chuyện buồn

b Động viên, giúp đỡ bạn khi bạn bị điểm kém

c Chúc mừng khi bạn được điểm 10

d Vui vẻ nhận khi được phân công giúp đỡ bạn học kém

đ Tham gia cùng các bạn quyên góp sách vở, quần áo cũ để giúp các bạnnghèo trong lớp

e Thờ ơ cười nói khi bạn đang có chuyện buồn

g Kết bạn với các bạn bị khuyết tật , các bạn nhà nghèo

h Ghen tức khi thấy bạn học giỏi hơn mình

Với bài tập này, theo tôi, chỉ cần cho học sinh hoạt động cá nhân bằng cáchlựa chọn rồi viết chữ Đ vào trước việc em cho là đúng; Viết chữ S trước việc làm

em cho là sai; Giáo viên cho học sinh báo cáo kết quả Sau đó cho lớp thảo luậnchung về cách lựa chọn của bạn rồi nói lí do em viết Đ hoặc S trước việc làm đó,giáo viên kết luận

Nhưng do chưa hiểu dụng ý sách giáo khoa, một giáo viên đã tiến hành nhưsau:

- Cho học sinh đọc yêu cầu bài tập

- Thảo luận nhóm đôi

- Báo cáo kết quả các nhóm

- Giáo viên kết luận

- Giáo viên chất vấn các nhóm nêu lí do em cho việc làm đó đúng, sai?

Như vậy, giáo viên đã làm phức tạp vấn đề Việc thảo luận nhóm ở đây làkhông cần thiết, mất thời gian vì học sinh có thể làm việc cá nhân để chọn đượcviệc làm Đ, việc làm sai Việc cho học sinh thảo luận nhóm là không cần thiết vàtrở nên nhàm chán vì hoạt động đó đã không còn thích hợp Tôi đã trực tiếp traođổi và rút kinh nghiệm trong tổ chuyên môn, cùng mọi người tìm phương pháp hợp

lí và hiệu quả hơn

Đối với các bài tập yêu cầu bày tỏ kiến, thái độ, do chưa hiểu dụng ý sáchgiáo khoa, có giáo viên đã cho học sinh thảo luận nhóm rồi cho mỗi nhóm báo cáokết quả Như vậy vô tình giáo viên đã không nắm bắt được nhận thức của từng họcsinh, mỗi cá nhân chưa được bày tỏ kiến thái độ của mình trước các kiến đã nêutrong bài tập Dù học sinh có được thảo luận nhóm thì kiến của nhóm là kiếnchung, mang tính tập thể Hơn nữa chúng ta cần hiểu rằng, chỉ tổ chức thảo luậnnhóm khi cần có sự hợp tác của nhiều học sinh, các bài tập cần cho học sinh thảoluận Đối với các bài tập có nội dung bày tỏ thái độ (Em tán thành với kiến nàodưới đây? Vì sao? ) thì cần phải cho học sinh hoạt động cá nhân để học sinh códịp được bày tỏ kiến, thái độ của mình và giáo viên nắm bắt để điều chính, bổ sungcho đúng và đầy đủ nhất

Như vậy, việc hiểu dụng ý các bài tập sách giáo khoa ở mỗi bài tập là hết sứccần thiết, là điều mỗi giáo viên cần nắm bắt được khi xây dựng thiết kế bài dạymôn Đạo đức Có hiểu dụng ý sách giáo khoa ở mỗi bài tập thì giáo viên mới lựachọn được các phương pháp và hình thức dạy học thích hợp và hiệu quả

2.3.3 Tổ chức các hoạt động dạy học phải thiết thực, linh hoạt, không mang tính hình thức; biết phối hợp các phương pháp truyền thống và hiện đại.

Chúng ta đã biết, mỗi hoạt động dạy học đều có một mục tiêu nhất định vàgóp phần thực hiện mục tiêu bài học Người giáo viên phải chú trọng đến từng hoạtđộng dạy học và hiệu quả của các hoạt động đó trong tiết học Muốn vậy, cần chú ý

tổ chức các hoạt động có hiệu quả, không mang tính hình thức Song trong thực tế,một số giáo viên chưa làm được điều này, nhiều hoạt động dạy học vẫn mang tínhhình thức Khi xác định mục tiêu hoạt động, giáo viên còn lúng túng Có giáo viêncòn lạm dụng các phương pháp dạy học hiện đại Hiện nay, giáo viên lại xem nhẹcác phương pháp truyền thống như: Nêu gương, khen thưởng Có quan điểm chorằng phương pháp dạy học hiện đại thì tốt hơn Do đó, khi dự giờ đồng nghiệp, tôithường thấy họ sử dụng nhiều các phương pháp hiện đại như: Đóng vai, thảo luậnnhóm, Tiểu phẩm, Có tiết học chỉ có 3 hoạt động thì giáo viên đã có 2 hoạt động

sử dụng phương pháp Thảo luận nhóm, kể cả những nội dung đơn giản không cầnsự hợp tác học sinh vẫn có thể giải quyết được Vai trò cá nhân bị lu mờ và một sốhọc sinh khá giỏi hoạt động hết công suất (hết kiểm tra bài cũ, trả lời câu hỏi lạilàm nhóm trưởng chỉ đạo hoạt động nhóm lại báo cáo kết quả thảo luận, sắm vai, ).Trong khi đó một số học sinh yếu thì không có cơ hội tham gia các hoạt động họctập mà lẽ ra đối tượng này cần được thầy cô chú ý hơn trong tiết học

Ví dụ: Khi dạy bài 7: Quan tâm, giúp đỡ hàng xóm láng giềng (Đạo đức lớp 3

Sách giáo khoa - trang 25, 26, 27, 28), có giáo viên đã cho học sinh thảo luận nhómtrong hoạt động như sau:

Hoạt động 3: Em hãy cùng trao đổi với các bạn trong nhóm bày tỏ thái độ

của mình đối với các quan niệm có liên quan đến việc quan tâm, giúp đỡ hàng xómláng giềng (tán thành hay không tán thành )

a Hàng xóm tắt lửa, tối đèn có nhau

này Hơn nữa, với bài tập 3 có nội dung: "Hãy bày tỏ sự đánh giá của em về các ý

kiến " thì không cần phải thảo luận nhóm vì đây phải là ý kiến, thái độ của mỗi cá

nhân Với hoạt động trên, giáo viên chỉ nên tổ chức cho hoạt động cá nhân (mỗihọc sinh đều giơ thẻ màu để cho biết mình tán thành hay không tán thành với mỗi ýkiến) Có như vậy, sẽ không gây sự nhàm chán trong học sinh, mỗi hoạt động sẽkhông mang tính hình thức và trở nên hiệu quả hơn

Việc phối hợp sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại và phương pháptruyền thống là cần thiết Tôi nhận thấy một số bài dạy cần phối hợp sử dụngphương pháp truyền thống sẽ hiệu quả hơn như trong các tiết dạy sau:

- Sử dụng phương pháp động não trong bài: Giữ lời hứa (bài 2), Chia sẻ vui

- Sử dụng phương pháp đóng vai trong bài 5: Chia sẻ vui buồn cùng bạn.

2.3.4 Tổ chức và lựa chọn phương pháp phù hợp với đối tượng học sinh trong lớp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong tiết học.

Ngoài việc bám vào mục tiêu, nội dung bài học để giáo viên lựa chọn phươngpháp phù hợp thì giáo viên phải đưa ra các hình thức dạy học phù hợp với đốitượng học sinh trong lớp để phát huy tích tích cực học tập của các em và tạo chokhông khí tiết học thoải mái, thân thiện như hình thức học cá nhân, học theo nhóm,phương pháp điều tra, dự đoán, sắm vai

- Hình thức học cá nhân: Giúp học sinh rèn kĩ năng tư duy độc lập, để các emnêu lên ý kiến của mình trước lớp và có khả năng lập luận để bảo vệ ý kiến củamình nêu ra là đúng hay sai Hình thức này áp dụng cho các bài tập có nội dung

như: Bày tỏ ý kiến, liên hệ bản thân, trò chơi phóng viên

- Tổ chức học nhóm: Ngoài việc học nhóm giúp các em trao đổi để tìm ra kiếnthức mà nội dung bài học nêu ra bằng các hình thức khác nhau như: có nhóm nêu ýkiến của nhóm về tình huống sẽ xảy ra, nhóm nêu nội dung tranh, nhóm xuất sắchơn sẽ thể hiện bằng hình thức sắm vai Thường thì học sinh rất thích sắm vai đểthể hiện tình huống của vấn đề nêu ra và sau khi thể hiện vai diễn của mình, giáoviên cho các em được nêu lên suy nghĩ của mình như:

- Vì sao em sắm vai đó, em có thích không?

- Qua việc sắm vai nhân vật đó, em học tập được gì?

Sau khi cho học sinh thể hiên tiểu phẩm, giáo viên cho lớp nhận xét về nhómthể hiện tiểu phẩm có đúng nội dung yêu cầu không? bạn nào sắm vai tốt nhất vàcùng tuyên dương Có như vậy các em mới phát huy được tính tích cực, hợp táctrong học tập, được trao đổi ý kiến của mình trong nhóm và đi đến thống nhất nộidung mà nhóm được thảo luận Bên cạnh đó giáo viên phải tổ chức cho các thànhviên trong nhóm phải được thay nhau làm nhóm trưởng để rèn kĩ năng tự tin củahọc sinh khi trình bày một vấn đề trước nhóm và lớp Vì nhóm trưởng là người điềuhành hoạt động trong nhóm và có khả năng tổng hợp ý kiến của các thành viên đểthống nhất kết luận vấn đề Vì vậy mới rèn cho mỗi học sinh kĩ năng tự tin và khảnăng phân tích tổng hợp ý kiến trong nhóm để đi đến thống nhất chung