Một số biện pháp nâng cao chất lượng đạo đức cho học sinh lớp 4

Là một giáo viên thì việc coi trọng việc nâng cao chất lượng đạo đức chohọc sinh chúng ta đã góp phần tích cực vào việc xây dựng con người mới, nhữngchủ nhân tương lai của đất nước, nhữn

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng

kiến kinh nghiệm

5

2.3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo

dục đạo đức cho học sinh lớp 4 ở trường Tiểu học Minh

Khai 1, thành phố Thanh Hóa

1 Mở đầu:

1.1 Lý do chọn đề tài:

Cha ông ta đã đúc kết: “Tiên học lễ, hậu học văn” Trước tiên phải học đạođức, phải có ý thức về đạo đức mới có thể học tập, lĩnh hội tốt các môn khác và trở thành một người có tài năng lẫn đức độ Hay như Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng

đã từng nói: “ Có tài mà không có đức là người vô dụng” Nghị quyết Trungương 2 khóa 8 đã khẳng định “Giáo dục học sinh trong giai đoạnhiện nay phải giáo dục toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể dục và

mĩ dục”, trong đó đạo đức là cái gốc của con người phát triển toàndiện Vậy nên, môn đạo đức có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục trẻ ở bậcTiểu học Nó không chỉ bồi dưỡng nhận thức về chuẩn mực đạo đức xã hội mà còngóp phần định hình và phát huy những phẩm chất cần thiết của nhân cách con

người Đạo đức con người không phải có sẵn mà phải được giáo dục "Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên" (Hồ Chí Minh).

Tuy nhiên, hiện nay, việc giáo dục đạo đức trong trường Tiểu học đang gặpnhiều trở ngại Xã hội ngày càng phát triển các em ảnh hưởng từ phim ảnh, đồchơi, trò chơi, dẫn đến những hành vi bạo lực Một số học sinh do sống trong giađình có hoàn cảnh đặc biệt, bố mẹ không hòa thuận, môi trường xung quanh các

em ở phức tạp, nhiều thành phần không tốt,… từ đó cũng làm các em dễ lây nhiễmnhững điều xấu Bên cạnh đó, ở gia đình và xã hội đang tồn tại rất nhiều điều tráingược với nội dung đạo đức được dạy trong nhà trường: Đó là việc giữ gìn vệ sinhchung nơi công cộng, chấp hành pháp luật về giao thông, giúp đỡ người già, giúpngười có hoàn cảnh khó khăn, nói lời xin lỗi không được cha mẹ, anh chị, nhữngngười xung quanh làm đúng như nhà trường, thầy cô chỉ dạy Chứng kiến nhữnghành vi này diễn ra thường xuyên, liệu các em có hoàn toàn tin vào những điềuthầy cô dạy bảo hay các em sẽ làm theo cha mẹ và những người xung quanh?

Đất nước ta đang trong thời kì Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước, hộinhập với các nước trong khu vực và trên thế giới thì nguồn lực con người phải làyếu tố hàng đầu Do đó giáo dục là nền tảng, tạo nên nguồn nhân lực, là động lựcthúc đẩy đất nước phát triển, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội Để đáp ứng ngày

càng cao những đòi hỏi của xã hội thì Giáo dục - Đào tạo cần phải thực hiện đó là:

“Học để biết - Học để làm - Học để cùng chung sống - Học để khẳng định mình”.Song học để nâng cao kiến thức không thì chưa đủ mà vấn đề đặt ra cho các nhàgiáo dục hiện nay là giáo dục con người phát triển toàn diện Giáo dục và nâng caophẩm chất đạo đức cho con người nói chung và học sinh Tiểu học nói riêng

Nâng cao chất lượng đạo đức ở trường Tiểu học là một việc làm không thểthiếu được Trong những năm gần đây Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tích cực đẩymạnh phong trào thi đua tới từng đơn vị trường học “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực” và coi đây là một trong những mặt đánh giá chất lượnggiáo dục của mỗi nhà trường

Là một giáo viên thì việc coi trọng việc nâng cao chất lượng đạo đức chohọc sinh chúng ta đã góp phần tích cực vào việc xây dựng con người mới, nhữngchủ nhân tương lai của đất nước, những con người vừa có tài vừa có đức thực hiệnthành công sự nghiệp Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá đất nước góp phần đưa đấtnước ta tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc sánh vai với các cường quốc nămchâu trên thế giới Để mỗi học sinh Tiểu học khi rời ghế nhà trường, các em phải lànhững con người biết các chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứatuổi trong các mối quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà trường, cộngđồng và ý nghĩa của việc thực hiện theo các chuẩn mực đó

Từng bước hình thành kĩ năng biết nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân

và những người xung quanh theo chuẩn mực đã học, kĩ năng lựa chọn và thực hiệncác hành vi ứng xử, phù hợp chuẩn mực trong các quan hệ và tình huống đơn giản,

cụ thể của cuộc sống, biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện Từ đó hình thànhcho các em thái độ tự trọng, tự tin, yêu thương tôn trọng con người, yêu cái thiện,cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu

Xuất phát từ những vấn đề đã nêu, từ thực trạng dạy và học môn đạo đứchiện nay Bản thân là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, thông qua việc dự giờ thămlớp của đồng nghiệp và bằng một số kinh nghiệm ít ỏi của bản thân, tôi đã đi sâu

nghiên cứu “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4”.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

- Đề tài nhằm đi tìm thêm các biện pháp để nâng cao chất lượng đạo đức chohọc sinh lớp 4.

- Vận dụng các biện pháp vào quá trình giảng dạy để nâng cao chất lượngđạo đức cho học sinh lớp 4

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài này nghiên cứu: Một số biện pháp nâng cao chất lượng đạo đức chohọc sinh lớp 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để tiến hành nghiên cứu đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau:Phương pháp nghiên cứu lý luận;

Phương pháp khảo sát thực tế, thu thập thông tin;

Phương pháp quan sát thực tế;

Phương pháp thực hành;

Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm:

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Phẩm chất đạo đức là bộ phận quan trọng trong cấu trúc nhân cách toàn diệncủa con người Việc nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhàtrường luôn là vấn đề được quan tâm Đồng thời với việc dạy văn hoá các em cóngoan ngoãn, chăm chỉ thì mới có thể học tập tốt được, bên cạnh đó việc tiếp thutốt kiến thức các bộ môn văn hoá là nền tảng xây dựng những phẩm chất tốt trongtâm hồn trong sáng của các em Nâng cao chất lượng đạo đức trong nhà trường lànhiệm vụ chính trị hàng đầu góp phần thực hiện nhiệm vụ trung tâm trong tìnhhình hiện nay Khi các giá trị truyền thống trong xã hội đang bị xói mòn, tệ nạn xãhội đang xâm nhập vào học đường Cấp Tiểu học được coi là cấp học có vị trí nềnmóng (Luật Giáo dục) trong hệ thống giáo dục quốc dân thì vai trò của nhà trườngđặc biệt quan trọng trong việc hình thành các hành vi đạo đức, hình thành nhâncách trẻ Cùng với gia đình, xã hội nhà trường có trách nhiệm phải chăm lo giáo

dục đạo đức cách mạng cho học sinh Phải hình thành cho các em sự phát triểntoàn diện nhân cách, đó là sự thống nhất biện chứng giữa đức và tài hay là sự toànvẹn về phẩm chất và năng lực.

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Cùng với sự chuyển mình của đất nước, nền kinh tế hàng hoá phát triển làmcho đời sống nhân dân ngày càng nâng cao cả về vật chất cũng như tinh thần Songthời mở cửa, bên cạnh mặt tích cực đó không tránh khỏi mặt trái của cơ chế thịtrường, đó là sự xuống cấp về mặt đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên, họcsinh hiện nay

Chúng ta phải thẳng thắn thừa nhận rằng hiện nay nhiều học sinh do ăn chơi,đua đòi, do hoàn cảnh đưa đẩy, đã và đang lâm vào một tệ nạn xã hội như: Cờ bạc,rượu chè, trộm cắp, trầm trọng hơn là nghiệm hút, đua xe Rồi có những học sinhsẵn sàng ném đá vào đầu thầy giáo, điều đau lòng hơn là có học sinh đã giết thầygiáo có chủ định Có những học sinh coi thường ông bà, cha mẹ, ra đường chếnhạo, trêu chọc các chú thương binh, những người tàn tật đó là thực tế Đặc biệt

là một bộ phận không ít học sinh nói chung và học sinh nữ nói riêng nói năng thôthiển, đánh nhau rồi tung lên mạng Tuy nhiên nó cũng chỉ là bộ phận nhỏ, chiếm

tỷ lệ rất ít so với học sinh của chúng ta Nhưng làm sao để chúng ta loại bỏ đượcnhững cái gai đó, làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn Tôi nghĩ rằng đó cũng làcâu hỏi làm đau đầu mỗi người đặc biệt là các nhà giáo dục

Thực tế hiện nay, vẫn còn một số giáo viên chỉ chú trọng nâng cao chất

lượng “Văn hoá”, song lại xem nhẹ việc “Nâng cao chất lượng đạo đức” cho học sinh Do đó, ở lớp mình phụ trách mới chỉ đạt 65 - 70 % học sinh xếp loại đạo đức

“hoàn thành tốt”, có những trường giáo viên đánh giá lớp tới 100 % học sinh “hoànthành tốt” nhưng trong lớp vẫn còn hiện tượng quay cóp bài của bạn, nói tục, tẩyxoá, thậm chí ở lứa tuổi Tiểu học cũng biết chửi thề… đang là thực tế diễn ra hiệnnay Đó là vấn đề đặt ra đòi hỏi các nhà Giáo dục phải trăn trở

Trầm trọng hơn là có những hành vi đạo đức không lành mạnh ngay trongmôi trường giáo dục (trong nhà trường) Học sinh đánh bạn, chửi thề, văng tụcngay trong lớp học không phải là hiện tượng hiếm gặp Một số học sinh nữ Trunghọc cơ sở, Trung học Phổ thông đánh nhau, lột quần áo của nhau Hiện tượng học

sinh đánh lại thầy giáo, cô giáo; học trò “thanh toán” nhau Hiện tượng nghiện hút,các tệ nạn xã hội đang xâm nhập vào môi trường giáo dục của chúng ta Đây làhiện thực đau lòng, là vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện nay Vì vậy, việc nângcao chất lượng đạo đức ở trường Tiểu học là một việc làm rất quan trọng, làm tốt làchúng ta đã góp phần tích cực vào việc giảm tệ nạn xã hội, đáp ứng yêu cầu thực tếcủa công tác giáo dục, trong sự nghiệp giáo dục Việt Nam đó là: “Giáo dục toàndiện”

Thực trạng đạo đức của học sinh lớp 4A trường tiểu học Minh Khai 1

a Thuận lợi:

- Được sự quan tâm phối hợp tốt của các đoàn thể trong nhà trường, hội cha mẹhọc sinh Một số gia đình cũng rất quan tâm đến việc dạy “người” cho con Đa số họcsinh ngoan, biết kính trọng, lễ phép với thầy cô giáo, người lớn tuổi Luôn quan tâmđến mọi người, ứng xử tốt trước những tình huống thường ngày

- Các kiến thức trong chương trình môn đạo đức rất phù hợp với lứa tuổi và đặcđiểm tâm sinh lí học sinh

b Khó khăn:

Học sinh Tiểu học hay bắt chước Hành vi đạo đức của các em được thu nhận vàhình thành từ nhiều phía như gia đình, nhà trường và xã hội Các em lại chưa biếtphân biệt để lựa chọn hành vi đạo đức phù hợp cho mình Chính vì vậy ở lớp vẫn cònmột số em có những biểu hiện chưa ngoan: Còn nói chuyện trong giờ học, chưa biếtnhường nhịn lẫn nhau, có thái độ chưa đúng mực với người lớn, thầy cô và bạn bè,chưa biết quan tâm giúp đỡ mọi người xung quanh, chưa tham gia tích cực vào cáchoạt động của nhà trường: lao động, hoạt động tập thể Nguyên nhân: Do các emđược bố mẹ cưng chiều, luôn đáp ứng mọi yêu cầu, đòi hỏi của các em, một số em ítđược sự quan tâm giáo dục từ phía gia đình do bố mẹ phải lo làm lụng vất vả Xã hộingày càng phát triển các em ảnh hưởng từ phim ảnh, đồ chơi trò chơi, dẫn đến nhữnghành vi bạo lực Một số học sinh do sống trong gia đình có hoàn cảnh đặc biệt, bố mẹ

không hòa thuận, môi trường xung quanh các em ở phức tạp, nhiều thành phần khôngtốt

Do tính chất cấp thiết của vấn đề và thực tiễn ở địa phương tôi công tác, xétthấy cần tìm hiểu về: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng đạo đức cho học sinh lớp

4 tại trường Tiểu học Minh Khai 1, thành phố Thanh Hóa” với mong muốn rút ra đượcmột chút kinh nghiệm cho bản thân mình trong công tác giảng dạy ở trường Tiểu họcgóp phần nhỏ bé vào mục tiêu giáo dục chung của Đảng và Nhà nước

2.3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4 tại trường Tiểu học Minh Khai 1, thành phố Thanh Hóa”:

Muốn nâng cao chất lượng đạo đức cho học sinh, mỗi giáo viên phải thực sự

là tấm gương sáng cho học sinh noi theo Mặt khác mỗi giáo viên cần nắm vữngnhững căn cứ để đánh giá đúng chất lượng đạo đức của học sinh là:

- Ý thức chấp hành mọi nội quy, quy định của nhà trường, của lớp, của Liên

đội đề ra

- Tinh thần và kết quả học tập

- Thái độ đối với người xung quanh Từ đó, để mỗi học sinh: Có ý thức chấp

hành mọi nội quy, quy định của nhà trường, của lớp, của Liên đội đề ra; Có tinhthần và kết quả học tập; Có thái độ đúng với người xung quanh

Để thực hiện được điều đó, mỗi giáo viên cần thực hiện tốt các biện phápsau đây:

Biện pháp 1: Làm tốt công tác chủ nhiệm lớp:

Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp trên cơ sở kế hoạch của nhàtrường, giáo viên chủ nhiệm xây dựng kế hoạch giáo dục hành viđạo đức đạo đức cho học sinh theo từng giai đoạn học tập, cụ thểvới từng đối tượng học sinh thể hiện trong sổ chủ nhiệm Để làm tốtviệc này người giáo viên phải tiến hành một số việc như sau: Ngay

từ đầu năm học qua việc bàn giao chất lượng giáo viên tìm hiểu,nắm vững đối tượng học sinh của lớp phụ trách: Địa bàn cư trú, điềukiện kinh tế gia đình, hoàn cảnh sống…trên cơ sở đó giáo viên phân

loại từng đối tượng học sinh, phân tích nguyên nhân, dự đoán trướctình huống có thể xảy ra những biểu hiện hành vi đạo đức chưa tốt.Cần chú ý đối với những học sinh có biểu hiện chưa ngoan: Chưachăm chỉ học tập, chưa hòa nhã với bạn bè, ngại giao tiếp Lập hồ

sơ theo dõi riêng đối với những học sinh thuộc diện khó khăn,khuyết tật, mồ côi, gia đình có bố mẹ li hôn… Trên cơ sở đó, hàngngày, giáo viên theo dõi những biểu hiện hành vi đạo đức của họcsinh kết hợp ghi nhận lại trong sổ chủ nhiệm, uốn nắn giáo dục các

em kịp thời ở mọi lúc, mọi nơi, từ giờ dạy trên lớp cũng như các buổihoạt động ngoại khóa Bên cạnh đó, cần hình thành ý thức tự quảncho từng cá nhân ngay từ đầu năm bằng cách cho các em tự xâydựng nội quy lớp học để làm tiêu chuẩn đánh giá thi đua của cánhân, của tổ nhằm xây dựng tập thể lớp đoàn kết, vững mạnh về mọimặt Cho các em tự "tranh cử", đề cử các chức danh: lớp trưởng, lớpphó, tổ trưởng, tạo một không khí thi đua tích cực từ cá nhân đếntập thể Đây là điều kiện để các em có ý thức tự hoàn thiện mình,thể hiện những mặt tốt để được sự tín nhiệm của các bạn Và cácchức danh này có thể thay đổi qua mỗi giai đoạn khi có bạn nổi bật

và làm theo một cách tự nguyện Điều đó xuất phát từ sự chuẩn mực của thầy côgiáo: chuẩn mực nói năng, đi đứng, ăn mặc và mọi hoạt động của thầy cô giáo phảithực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo Hiện tại, chuẩn mực của thầy côgiáo Tiểu học được thể hiện rõ trong Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học Mỗithầy cô giáo phải thực sự là Tấm gương sáng cho học sinh noi theo

Thực tế, là một giáo viên Tiểu học đồng thời cũng là phụ huynh có con học

ở Tiểu học, tôi thấy rằng người thầy giáo thực sự là “thần tượng” của trẻ Mọi cửchỉ, việc làm, lời nói và cách ăn mặc của cô giáo đều là một chuẩn mực Chính vìthế mà trong các hoạt động vui chơi ở nhà, trẻ thường sắm vai mình là “cô giáo” đểdạy và bắt chước cử chỉ, điệu bộ, lời nói của cô Trong tất cả các hoạt độnggiáo dục, giáo viên cần lưu ý: Ở lứa tuổi Tiểu học, lứa tuổi giàutình cảm, dễ xúc động Nên những tình cảm, xúc cảm đạo đức đó

sẽ là cơ sở thúc đẩy trẻ hành động Trẻ thông thường vì yêu, vìthích mà hành động hơn là nghĩa vụ Vì thế để giúp cho học sinh

có những hành vi tốt giáo viên phải thực sự gương mẫu, tạo niềmtin cho các em bằng những việc đơn giản: Cùng tham gia cácCùng tham gia sinh hoạt, vui chơi với học sinh hoạt động, cùngvui chơi với các em, cùng trao đổi, tư vấn giúp các em giải quyếtnhững vướng mắc, khó khăn trong học tập, trong cuộc sống Sựgần gũi, thân thiện của người giáo viên sẽ giúp các em tự tin, cởi

mở và dần dần định hướng được những hành vi tốt để thực hiện

Biện pháp 3: Xây dựng một tập thể lớp đoàn kết, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau.

Biện pháp này có tác dụng bồi dưỡng cho các em lòng yêu thương conngười, có tinh thần tập thể và đây chính là biện pháp tạo nền móng cho các biệnpháp giáo dục khác Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp tôi thấy rằng: chỉkhi nào xây dựng được một tập thể đoàn kết thì các biện pháp giáo dục khác mớiđạt hiệu quả cao Để thực hiện được điều này cần phải:

- Tạo điều kiện cho các em hiểu nhau:

Qua việc tìm hiểu từng học sinh tôi giới thiệu với cả lớp biết những điềuđáng chú ý của các em (không nêu nhược điểm) Đối với học sinh bị bệnh phảinghỉ học, tôi tổ chức cho cả lớp đi thăm và phân công học sinh đến nhà giảng lạibài cho bạn

Đối với học sinh thiếu thốn tình cảm hay e dè, rụt rè, nhút nhát tôi thườngxuyên trò chuyện với các em, tạo không khí vui vẻ khuyến khích nhiều học sinh

tham gia Bản thân giáo viên phải thực sự gần gũi, tạo điều kiện cho các em có cơhội chia sẻ buồn vui Giáo viên phải thực sự là người mẹ thứ hai của các em Tạođiều kiện cho các em gẫn gũi, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau, bạn bè thân thiết nhưanh em.

- Khuyến khích động viên, lôi cuốn các em vào những hoạt động chung: Một phẩm chất của con người mới là có tinh thần tự giác, tự ý thức, có thểlàm chủ tập thể, làm chủ cuộc sống Muốn có phẩm chất ấy từ khi là học sinh Tiểuhọc phải giáo dục cho các em nhận thức được mọi công việc của tập thể mình đềuphải có trách nhiệm, những việc làm đó có thể là những công việc rất nhỏ nhưngnếu lặp đi lặp lại nhiều lần thì sẽ được khắc sâu Chẳng hạn như trong những buổisinh hoạt lớp, sinh hoạt Sao… tôi luôn luôn tạo cho các em một sân chơi lànhmạnh, vui vẻ… Tôi kể cho các em nghe những câu chuyện về lòng nhân hậu, tìnhđoàn kết, nói cho các em biết về tinh thần đoàn kết chống giặc ngoại xâm của dântộc ta… hoặc tổ chức những trò chơi mang tính tập thể Mỗi khi nhà trường cónhững hoạt động nào tôi đều khuyến khích các em tham gia, tuyên dương nhữnghọc sinh có đóng góp nhiều trong các hoạt động đó như: Văn nghệ, Kế hoạch nhỏ,ủng hộ bạn nghèo… đều thu được kết quả cao

- Tổ chức cho học sinh trong lớp giúp đỡ học sinh khó khăn:

Trong một lớp học có nhiều đối tượng học sinh khác nhau Để cho các emđoàn kết gắn bó hơn tôi đề ra một số biện pháp thi đua như sau: Đối với những họcsinh khó khăn về vật chất tôi đề nghị lớp làm “kế hoạch nhỏ” và những vật dụngmình không dùng nữa đem bán và mua thêm sách vở, bút thước, mũ, dép… chonhững học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trong việc học tập, tôi phân cônghọc sinh khá giỏi kèm thêm các bạn ở nhà (hình thức nhóm địa phương, những họcsinh nhà gần nhau thì lập thành 1 nhóm) Cứ hết tháng sẽ tổng kết một lần và tuyêndương những học sinh có tiến bộ, những nhóm học tập đạt chất lượng …

- Giúp học sinh thoát khỏi tính tự ti, thụ động:

Đối với những học sinh này giáo viên chủ nhiệm cần nhẹ nhàng động viên,khích lệ các em từ từ, tránh nóng vội sẽ làm các em hoảng sợ và càng ì thêm Nên