Một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện theo mô hình trường học mới (VNEN)

Chính vì lẽ đó, xây dựng được lớp học thân thiện là yêu cầu cấpthiết mà người giáo viên phải đầu tư nghiên cứu xây dựng từ mô hình lớp học,trang trí lớp cũng như tạo các mối quan hệ gắn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ *

PHÒNG GD&ĐT )**

(*Font Times New Roman, cỡ 16, đậm, CapsLock;

** Font Times New Roman, cỡ 15,CapsLock)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

(Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock)

TÊN ĐỀ TÀI

(Font Times New Roman, cỡ 16-18, CapsLock)

Người thực hiện: Nguyễn Văn A Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS B SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Toán

(Font Times New Roman, cỡ 15, đậm, đứng )

THANH HOÁ NĂM ……

(Font Times New Roman, cỡ 14, CapsLock)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THƯỜNG XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN) TẠI LỚP 3A TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN THƯỜNGXUÂN

Người thực hiện: Nguyễn Thị Nga

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI VIỆT NAM (VNEN)

TẠI LỚP 3A TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN THƯỜNG XUÂN

I PHẦN MỞ ĐẦU

1/ Lí do chọn đề tài:

Trường Tiểu học chính là chiếc nôi văn hoá, ở đó trẻ emđược học, được đảm bảo quyền lợi và các nghĩa vụ của mình,được bảo vệ, chăm sóc, vui chơi giải trí và phát triển Đối với trẻ

em, mái trường là chỗ dựa tinh thần bền vững, tin cậy và có sứchấp dẫn nhất Như chúng ta đã biết, độ tuổi học sinh Tiểu học

là độ tuổi rất thích sự gần gũi, thương yêu của người lớn, thíchđược hoạt động, được khẳng định mình trước bè bạn, thích đượctuyên dương, khen ngợi đây là một nhu cầu bình thường củacác em Chính vì lẽ đó, xây dựng được lớp học thân thiện là yêu cầu cấpthiết mà người giáo viên phải đầu tư nghiên cứu xây dựng từ mô hình lớp học,trang trí lớp cũng như tạo các mối quan hệ gắn bó khắng khít giữa học sinh –học sinh, giáo viên – học sinh, đổi mới phương pháp dạy học, làm tốt công tácchủ nhiệm lớp để tạo ra một môi trường học tập tốt, tạo cho các em sự gầngũi, coi lớp học như gia đình của mình, để các em thấymỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui

Nhưng trong thực tế hiện nay, lớp học chỉ là nơi mà các emđến để tiếp thu kiến thức, thực hiện nhiệm vụ học tập của mình,các em chưa thật sự yêu thích, gắn bó với trường, lớp của mình,học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin khi trình bày trước đám đông,học sinh chưa thật sự tích cực hoạt động, chủ động, sáng tạotrong học tập, còn thiếu khả năng cộng tác Xuất phát từnhững lí do trên, là một giáo viên đứng lớp tôi luôn trăn trở vàmong muốn làm thế nào để học sinh có được môi trường họctập tốt, làm thế nào để các em luôn cảm thấy "Mỗi ngày đến

trường là một ngày vui "? Vì vậy tôi đã chọn đề tài: “ Một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)”

3/Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng để thực hiện đề tài nghiên cứu này là học sinh lớp 3A trườngTiểu học Thị Trấn Thường Xuân

4/Phương pháp nghiên cứu :

Trong quá trình thực hiện tôi đã sử dụng một số phương pháp như:

Phương pháp phân tích tổng hợp

Phương pháp điều tra, phỏng vấn

Phương pháp thực hành

Phương pháp thống kê toán học

II NỘI DUNG

1/ Cơ sở lí luận:

Năm học 2008-2009 là năm học đầu tiên thực hiện kế hoạch số BGD&ĐT ngày 22/7/2008 và Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” Đó là một chủ trương đúng đắn củaĐảng và Nhà nước trong công tác giáo dục Đến nay, phong trào này vẫn đượctiếp tục duy trì và phát triển nhằm xây dựng trường học là môi trường sư phạmlành mạnh, an toàn, tạo cơ sở vững chắc, hướng tới mục tiêu nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện

307/KH-Để có được trường học thân thiện, học sinh tích cực, trước hết phải xâydựng được lớp học thân thiện, học sinh trong từng lớp tích cực thì mới góp phầnđảm bảo cho sự thành công của phong trào “Xây dựng trường học thân thiện,học sinh tích cực” Việc xây dựng “Lớp học thân thiện” có tác dụng rất lớn trong

sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, bởi học sinh Tiểu học nói chung

và học sinh lớp 3 nói riêng, do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi nên các em rất hiếuđộng, ham thích tìm tòi, khám phá cái mới và rất nhạy cảm với tác động bênngoài Đặc biệt ở độ tuổi này, các em đã có nhu cầu phát triển mạnh về nhâncách, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ Đồng thời hình thành ý thức, thái độ, hành vi,thói quen liên quan đến những chuẩn mực về đạo đức, về phát triển kỹ năngsống, về lao động thể chất và thẫm mỹ Rèn luyện cho các em những kỹ năng cơ

bản phù hợp với lứa tuổi học sinh Do đó,“Lớp học thân thiện” là một môi

trường học tập thuận lợi và giúp các em phát triển một cách toàn diện nhất

2/ Cơ sở thực tiễn:

Năm học 2015- 2016 là năm học thứ 4, trường Tiểu học Thị Trấnthực hiện dạy thử nghiệm chương trình theo mô hình trường học mới Việt Nam(VNEN) Đây là một mô hình hoàn toàn mới tại Việt Nam Mô hình trường họcmới sẽ tập trung chuyển đổi từ dạy học truyền thụ của giáo viên sang tổ chứchoạt động tự học của học sinh; trước đây, học sinh học theo lớp là chủ yếu thìnay sẽ chuyển sang dạy và học theo nhóm, cặp, cá nhân Việc tự học của HSchiếm vai trò chủ đạo, giáo viên sẽ là người tổ chức, theo dõi, hướng dẫn giúp

đỡ và chuẩn bị đồ dùng học tập cho học sinh Mô hình mới này cũng đề cập tớiviệc phát huy vai trò giáo dục của gia đình, cộng đồng trong việc dạy dỗ họcsinh Vì đây là chương trình mới đang được thử nghiệm có nhiều thay đổi vềphương pháp, hình thức tổ chức dạy - học, nên khi tổ chức thực hiện trên lớp ở

những năm đầu đã gặp rất nhiều khó khăn trở ngại cho cả giáo viên và học sinh.Các em còn lúng túng, thiếu tự tin trong các hoạt động, phụ huynh học sinh vàcộng đồng chưa hiểu hết mặt tích cực của mô hình giáo dục mới nên một số phụhuynh chưa tin tưởng cho con theo học chương trình này ,…

Tuy nhiên, với điều kiện thuận lợi về trình độ dân trí cao của địa phươngcùng với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo, ban giám hiệu nhàtrường, thông qua các đợt tập huấn, các buổi sinh hoạt chuyên môn,… Nêngiáo viên và học sinh đã dần tự tin và làm việc có hiệu quả với việc dạy và họctheo chương trình này

Với mục đích xây dựng một lớp học thân thiện, để ở đó các em thấy vui

vẻ, tự tin, được bộc lộ hết khả năng của mình, tham gia mọi hoạt động một cáchtích cực, sáng tạo, để lớp học thành ngôi nhà chung của các em Do đó, ngay từđầu năm được phân công giảng dạy lớp 3A tôi đã tiến hành khảo sát các đốitượng học sinh trong lớp để nắm bắt tình hình và thu được kết quả như sau:

- Tổng số HS được khảo sát: 29 (17 nam, 12 nữ)

STT Nội dung khảo sát Số lượng Tỉ lệ %

1 HS biết tự học, tự tin trong giao tiếp, mạnhdạn, sôi nổi, trong học tập và hoạt động tập thể. 9 31.02

HS biết tự học nhưng chưa sôi nổi, tích cực

tham gia hoạt động nhóm và các hoạt động tập

thể

10 34.53

HS bước đầu biết tự học nhưng chưa tự tin,

mạnh dạn trong giao tiếp, chưa tự giác trong

học tập

10 34.5

3/ Các biện pháp, giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề:

Trước thực trạng khảo sát của lớp tôi băn khoăn, suy nghĩ phải làm thếnào để khơi dậy sự tự tin trong mỗi em học sinh, để các em tích cực trong họctập, có tính sáng tạo và đạt hiệu quả khi tham gia phong trào, … Làm sao để các

em xem lớp học là nhà, thầy cô, bè bạn là những người thân trong gia đình, các

em luôn mong muốn đến trường, đến lớp Chính vì thế tôi tiến hành xây dựngmột lớp học thân thiện thực sự để giải quyết vấn đề trên với các biện pháp, giảipháp sau:

3.1 Tổ chức lớp học và lập kế hoạch xây dựng lớp học heo mô hình VNEN.

Tổ chức lớp học theo mô hình VNEN nhằm phát huy tính sáng tạo và chủđộng trong học tập của học sinh Để phát huy các khả năng đó thì mô hình lớphọc thay đổi để thuận tiện cho việc học sinh học tập theo cặp, nhóm Cách sắpxếp và trang trí lớp học nhằm khuyến khích sự tự làm của học sinh để các emphát huy vai trò, trách nhiệm của mình Thành lập các ban học tập thu hút

sự tham gia của học sinh Bên cạnh đó, phương pháp giảng dạy của giáo

viên cũng thay đổi nhằm phát huy tính tự học, tự nghiên cứu, tự tìm hiểu củahọc sinh

Từ những yêu cầu đó, ngay từ khi nhận lớp, tôi lên kế hoạch để thực hiệnquá trình xây dựng lớp học như sau:

1

- Xây dựng hội đồng tự quản học sinh

- Tổ chức sắp xếp lớp học theo mô hình VNEN

- Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, thân thiện giữa

- Tiếp tục đầu tư trang trí lớp học( Xây dựng

góc thư viện, hộp thư bè bạn, hòm thư

vui, điều em muốn nói)

GV-HS

3

- Tiếp tục đầu tư trang trí lớp học( Xây dựng góc

học tập môn Tiếng Việt, Toán, Tự nhiên xã hội,

- Bước đầu hoàn thành việc trang trí lớp

học( trang trí thêm một số hình ảnh hoạt động

của lớp, những thông điệp cần gửi gắm

- Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, thân

thiện giữa Trò - Trò, Cô - Trò

- Tổ chức giao lưu sinh hoạt theo chủ

- Đổi mới phương pháp dạy học phù hợp

- Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, thân thiện giữa

3.2.1 Tổ chức sắp xếp lớp học theo mô hình trường học mới:

Đối với học sinh Tiểu học, việc thay đổi về hình thức, những sự mới lạluôn thu hút các em Do đó, việc đầu tiên khi áp dụng cho các em thực hiện theochương trình trường Tiểu học mới là thay đổi mô hình lớp học Không gian họctập của các em không phải là dãy bàn ghế kê từ trên xuống dưới mà lớp họcđược chia thành các nhóm học tập, có thể mỗi nhóm là 4,5,6 học sinh Đây là

mô hình học tập hoàn toàn mới với học sinh Từ trước đến nay, chỉ khi nào giáoviên yêu cầu thảo luận thì các em mới quay lại thành nhóm, nhưng mô hình lớphọc mới này các em được ngồi theo nhóm trong suốt quá trình học, các em ngồiquay mặt vào nhau để cùng tự học, cùng thảo luận mọi vấn đề liên quan đến bàihọc Cách tổ chức lớp học như vậy không những phát huy được hoạt động cặp,nhóm của các em mà qua hoạt động nhóm này còn giúp các em mạnh dạn, tự tinhơn trong học tập, tự tin để trình bày ý kiến của mình trong nhóm, dần dần sẽhình thành thói quen và sự tự tin cho các em để trình bày trước lớp, trước nhiềungười

Nắm bắt được những yêu cầu đó, ngay từ đầu năm học, tôi cùng phụhuynh và các em học sinh sắp xếp lại mô hình của lớp, sau đó, tôi chia đồng đềuhọc sinh vào các nhóm Nhóm nào cũng có học sinh học tốt, tự tin để các emgiúp đỡ những bạn còn rụt rè nhút nhát cùng nhau tiến bộ

Hình ảnh về các sắp xếp bàn ghế, chia nhóm theo mô hình mới

3.2.2 Xây dựng hội đồng tự quản:

Hội đồng tự quản học sinh là một biện pháp giáo dục nhằm thúc đẩy sựphát triển về đạo đức, tình cảm và xã hội của học sinh thông qua những kinhnghiệm hoạt động thực tế của các em trong nhà trường và mối quan hệ vớinhững người xung quanh Hội đồng tự quản học sinh được thành lập vì học sinh

và bởi học sinh để đảm bảo cho các em tham gia một cách dân chủ và tích cựcvào đời sống học đường, khuyến khích các em tham gia một cách toàn diện vào

các hoạt động của nhà trường và tạo tinh thần đoàn kết, hợp tác cho học sinh.Hội đồng tự quản học sinh giúp các em phát triển các kĩ năng: kĩ năng hợp tác,

kĩ năng lãnh đạo Đồng thời cũng chuẩn bị cho các em ý thức trách nhiệm khithực hiện quyền và bổn phận của mình Từ những thông tin để thành lập hộiđồng tự quản trên, tôi tiến hành thành lập hội đồng tự quản cho lớp ngay từ khibắt đầu nhận lớp Tôi hướng dẫn các em cách thức bầu cử để các em được tự do,bình đẳng bầu chọn người mà mình cho là có đủ năng lực và khả năng để làmcác công tác của lớp Lúc đầu, các em còn bỡ ngỡ với các tên gọi như: Chủ tịch,phó chủ tịch hội đồng tự quản,( thay cho lớp trưởng, lớp phó trước đây), các bannhư : ban vệ sinh, ban thư viện, ban học tập, ban đối ngoại, ban sức khoẻ Do

đó, tôi giúp các em hiểu được các khái niệm đó và vai trò, trách nhiệm, quyềnhạn của hội đồng tự quản để các em biết được mình phải làm gì, làm như thếnào? Các em biết được hội đồng tự quản phải điều hành tốt mọi hoạt động củalớp

Ví dụ như: Đầu giờ vào tiết học, chủ tịch hội đồng tự quản hoặc ban vănnghệ phải lên cho các bạn sinh hoạt múa hát, chơi trò chơi để khởi động cho tiếthọc Khi có khách đến thăm lớp thì chủ tịch hoặc ban đối ngoại phải có tráchnhiệm hỏi thăm khách là ai để giới thiệu cho các bạn biết và từng nhóm tronglớp cũng giới thiệu về mình cho khách biết

Từ những việc làm lúc đầu còn bỡ ngỡ nhưng dần dần các em sẽ quen đógiúp các em không còn rụt rè, nhút nhát khi có người lạ vào thăm lớp, dự giờ vìcác em được làm quen, tiếp cận, tạo sự gần gũi thân thiện ngay khi chưa vào tiếthọc Để khuyến khích, động viên hội đồng tự quản hoạt động tốt, tôi luôn đánhgiá tuyên dương kịp thời khi các em hoàn thành tốt nhiệm vụ, và đưa ra quyđịnh cứ mỗi tháng sẽ đánh giá quá trình hoạt động và thăm dò sự tín nhiệm củalớp đối với hội đồng tự quản Nếu hoạt động tốt và được tín nhiệm cao thì sẽtiếp tục nhận nhiệm vụ, nếu chưa được thì những học sinh nào có thành tích, cốgắng trong quá trình học tập cũng như trong hoạt động sẽ được lớp bầu chọnthay thế Vì thế, các học sinh trong lớp phải luôn nổ lực phấn đấu, thể hiện mìnhtrước lớp để luôn được tín nhiệm của bạn bè và thầy cô

Hình ảnh sơ đồ Hội đồng tự quản học sinh

Hình ảnh Hội đồng tự quản đang tổ chức hoạt độngtheo chủ đề, chủ điểm.

Hình ảnh Hội đồng tự quản đang chia sẻ kết quả hoạt động

3.2.3 Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, thân thiện giữa Trò - Trò; Cô - Trò

“Lớp học thân thiện” là lớp học mà nơi đây luôn có những tình cảm yêu

thương, tôn trọng, gắn bó lẫn nhau Luôn có sự chia sẻ giữa giáo viên và họcsinh, giữa học sinh với học sinh Lớp học thân thiện không có sự xúc phạm vềnhân phẩm, danh dự, thân thể học sinh Vì lẽ đó, đối với lớp tôi đang giảng dạy,khi học sinh có sai phạm hoặc học sinh chưa ngoan, tôi tìm hiểu nguyên nhân vànhẹ nhàng khuyên nhủ, sử dụng các biện pháp giáo dục phù hợp với đối tượnghọc sinh

Ví dụ: Ngoài việc giáo dục đạo đức cho các em qua các môn học thì tôi

thường tâm sự với học sinh trong những giờ giải lao để nắm bắt tâm tư, tình cảmcủa các em Tôi thường tìm hiểu xem các em có thích cách làm của bạn A, bạn

B đó hay chưa, vì sao? Bạn nào trong lớp là hiếu động nhất, bạn nào hiền nhất,khuyên các em không được đối xử không công bằng với các bạn trong lớp, nhất

là đối với những bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn thì chúng ta nên giúp đỡ vìbạn không có đủ điều kiện như mình thì mình phải thương yêu và giúp đỡ bạnnhiều hơn

Từ những buổi tâm sự đó, tôi đã tạo nên mối quan hệ gần gũi vớihọc sinh hơn, biết được học sinh cần gì và không thích gì Học sinh thìmạnh dạn hơn trong việc nêu ý nghĩ của mình với cô giáo và qua đó cũngbiết cùng nhau giúp đỡ các bạn trong lớp Trong lớp tôi đang dạy có 5 họcsinh nghèo các học sinh khác trong lớp cũng thường xuyên giúp đỡ các bạn ấynhư góp tiền tiêu vặt mua bút cho bạn, xin cha mẹ ủng hộ vở, quần áo chobạn Không những giúp cho các bạn trong lớp mà các em còn hăng hái tham giacác phong trào ủng hộ như : “ Áo ấm tặng bạn”, “ Tết vì bạn nghèo ”,… để giúp

đỡ các bạn trong trường cũng như trường bạn Từ những việc làm đó, tôi nhậnthấy lớp tôi đã tạo nên được một lớp học tình cảm, thân thiện, ấm áp tình người

3.2.4.Trang trí lớp học:

Môi trường giáo dục tốt sẽ là nơi học sinh phát triển nhân cách tốt Ởtrong môi trường đó, trẻ được tiếp thu tri thức trong một bầu không khí thânthiện, gần gũi như ở gia đình, điều đó góp phần giúp trẻ hứng thú trong học tập

và đem lại hiệu quả cao trong giáo dục Lớp học được coi như ngôi nhà chung,ngôi nhà thứ hai của mình và các em thấy được mỗi ngày đến trường, đến lớp làmột ngày vui, bản thân các em thêm yêu trường yêu lớp, gắn bó với ngôi nhàchung đó Chính vì lẽ đó, tôi nhận thấy việc trang trí lớp học thân thiện là một

sự sáng tạo phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh nó tạo cho các em nhận thức

về cái đẹp và có ý thức gìn giữ trường lớp của mình sạch đẹp

3.2.4.1 Trang trí góc học tập:

Góc học tập là nơi để tài liệu, đồ dùng học tập của giáo viên và học sinh

Từ góc học tập học sinh có thể tiếp cận dễ dàng với các đồ dùng và các tài liệukhác nhau Những loại tài liệu, đồ dùng học tập được trưng bày ở góc học tập là:Vật dụng phục vụ cuộc sống; dụng cụ thí nghiệm; tài liệu in ấn; tài liệu sáng tạonghệ thuật; đồ dùng do giáo viên và học sinh tự làm; đồ dùng được trang cấp,…

Bên cạnh đó góc học tập cũng là nơi để trưng bày các sản phẩm đẹp màsau tiết học các em hoàn thiện như sản phẩm môn thủ công, mĩ thuật, những bàivăn hay, bài viết chữ đẹp Những học sinh nào có bài hay và đẹp thì được trưngbày ở góc học tập này Việc làm này cũng nhằm khuyến khích động viên các em

sẽ cố gắng nhiều hơn để có sản phẩm được trưng bày Giáo viên còn sưu tầmthêm những nội dung, kiến thức mới như những câu ca dao tục ngữ, những bàitoán hay, lịch sử địa phương nhằm khuyến khích sự tò mò, khám phá của các

em Qua đó, giáo viên có thể dễ dàng cung cấp thêm hiểu biết cho học sinh màkhông cần phải nhồi nhét, gò ép gây áp lực cho các em

Một số hình ảnh trang trí góc học tập