SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở TRƯỜNG
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở TRƯỜNG MẦM NON CỔ LŨNG HUYỆN BÁ THƯỚC
Người thực hiện: Lương Thị Dung
Chức vụ: Phó hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường MN Cổ Lũng
SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý
BÁ THƯỚC, NĂM 2019
Trang 21
Biện pháp 1: Tăng cường tính khoa học trong xây dựng kế
hoạch giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt
động tạo hình
7
2.3
2
Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo dục
thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình cho giáo viên
9
2.3.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo đổi mới phương pháp giáo dục thẩm
mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục Mầm non không phải chỉ đơn thuần là chăm sóc trẻ mà giáo dục mầmnon là giáo dục toàn diện cho trẻ về năm mặt: Ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mỹ, thểchất, tình cảm - xã hội Vậy, phát triển thẩm mỹ là một trong năm lĩnh vực giáo dụctoàn diện cho trẻ Mầm non nói riêng và với trẻ em nói chung [7]
Luật Giáo dục năm 2009 nhấn mạnh: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo conngười Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ vànghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội” và
“Quan tâm đầy đủ đến giáo dục phẩm chất, đạo đức, ý thức công dân, giáo dục sứckhoẻ và giáo dục thẩm mỹ (GDTM) cho học sinh là yêu cầu chiến lược phát triểngiáo dục trong giai đoạn mới ở nước ta” Có thể nói cùng với đức dục, trí dục, thểdục, GDTM là một trong những con đường hình thành nhân cách con người ViệtNam hiện đại [8]
Nội dung hoạt động tạo hình (HĐTH) trong trường mầm non được coi như làmột phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu Thông qua hoạt động tạohình mà trẻ có thể phát triển các chức năng tâm lí như khả năng quan sát - tri giáccác sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làmphát triển óc tưởng tượng sáng tạo của trẻ, trẻ ham muốn, hứng thú và tích cực tạo racái đẹp Đây là yếu tố cần thiết và có thể nói là không thể thiếu được để góp phầngiúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách.[4]
Quản lý giáo dục thẩm mỹ qua hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non là nhiệm
vụ chiến lược trong hoạt động giáo dục của nhà trường, góp phần giải quyết mốiquan hệ giữa “Đức – Trí – Thể - Mỹ” trong sự phát triển con người ở các mục tiêugiáo dục Quan niệm về cái đẹp cái xấu ngày nay rất phức tạp dường như không cómột quy định chuẩn nào cụ thể Vì vậy việc quản lý hoạt động giáo dục thẩm mĩ
Trang 4thông qua hoạt động tạo hình sẽ góp phần nâng cao nhận thức cũng như tầm quantrọng của GDTM đối với thế hệ trẻ.[4].
Thực tiễn trong các trường Mầm non chưa quan tâm nhiều đến việc giáo dụcthẩm mĩ cho trẻ Trong khi đó giáo dục thẩm mĩ có vai trò quan trọng làm tăng khảnăng tư duy, trí tưởng tượng sáng tạo và làm phong phú thêm đời sống tinh thầncho trẻ Đặc biệt là rèn cho trẻ kỹ năng cầm bút tô, vẽ, tư thế ngồi tạo tiền đề vàtâm thế tốt cho trẻ bước vào lớp một
Trong quá trình tổ chức hoạt động tạo hình giáo viên ít khi chú ý đến làm thếnào giúp trẻ hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp từ thiên nhiên, ý nghĩa những bức tranh,hay các sản phẩm vẽ, nặn, xé, dán và tính tích cực sáng tạo cá nhân Nếu chúng tabiết cách khai thác để phát triển thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình thìkhông những tư duy, trí tượng tượng sáng tạo của trẻ được tăng lên mà còn giúp trẻbiết cảm nhận, yêu thích cái đẹp, tâm hồn trong sáng, hướng tới giá trị Chân –Thiện – Mĩ
Khoa học nghiên cứu đã chỉ ra vai trò quan trọng của quản lí trong hoạt độngcủa bất cứ tổ chức nào và nhà trường cũng không phải là ngoại lệ Để hoạt động giáodục nói chung và hoạt động GDTM nói riêng có hiệu quả thì quản lí của người đứngđầu nhà trường đóng vai trò không nhỏ Tuy nhiên, cùng với việc giáo dục thẩm mỹchưa được chú trọng trong thực tiễn giáo dục trẻ thì công tác quản lí hoạt động nàycũng chưa được đầu tư và quan tâm thực sự Với những lí do trên, tôi mạnh dạn
chọn đề tài “Một số biện pháp Quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non Cổ Lũng huyện Bá Thước”.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn quản lý giáo dục thẩm mỹ chotrẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình, đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng caohiệu quả quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình ởtrường mầm non Cổ Lũng huyện Bá Thước
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Trang 5Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông quahoạt động tạo hình ở trường mầm non Cổ Lũng huyện Bá Thước.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Hệ thống hóa, tổng hợp, phân tích các tài liệu khoa học về quản lý giáo dụcthẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình và các văn bản có tínhpháp lý liên quan
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
- Phương pháp phỏng vấn
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn
- Dùng thống kê toán học để xử lý số liệu điều tra
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận
Đa số các nhà khoa học giáo dục cho rằng: “Giáo dục là một quá trình tácđộng của nhà giáo dục tới học sinh nhằm hình thành và phát triển nhân cách của họphù hợp với mục tiêu giáo dục trong môi trường kinh tế, văn hóa, xã hội nhấtđịnh”.[1]
Giáo dục thẩm mĩ giúp hình thành những năng lực hoạt động theo quy luậtcủa cái đẹp trong mọi hoạt động của xã hội và con người, bên cạnh đó giáo dục thẩm
mĩ cũng hình thành các năng lực thẩm mĩ với tính cách là năng lực đặc thù “Bảnchất của giáo dục thẩm mĩ chính là bồi dưỡng lòng khát khao đưa cái đẹp vào cuộcsống, tạo nên sự hài hòa giữa tự nhiên - con người - xã hội, là quá trình tác động cóđịnh hướng và có ý thức của con người nhằm hình thành và phát triển năng lực củachủ thể thẩm mĩ” [5]
Giáo dục thẩm mĩ là quá trình tác động của nhà giáo dục tới trẻ nhằm hìnhthành và phát triển những quan hệ thẩm mỹ đúng đắn với hiện thực góp phần pháttriển nhân cách toàn diện hài hoà ở trẻ
Trang 6Từ hai khái niệm trên có thể rút ra khái niệm giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫugiáo thông qua hoạt động tạo hình: Giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo thông quahọat động tạo hình là quá trình tác động của nhà sư phạm mầm non tới trẻ mẫu giáothông qua hoạt động tạo hình nhằm hình thành những quan hệ thẩm mỹ đúng đắncủa trẻ với hiện thực góp phần xây dựng nền tảng cho sự phát triển nhân cách hàihòa, toàn diện cho trẻ.
2.2 Thực trạng vấn đề
2.2.1 Tình hình địa phương và nhà trường
Trường mầm non Cổ Lũng nằm trong vùng khó khăn của huyện Bá Thước,thuộc 62 huyện nghèo của cả nước, kinh tế còn thấp kém, phụ thuộc nhiều vàothiên nhiên, được hưởng những ưu đãi của Chính phủ theo chương trình 30a, nênđời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, một số hộ gia đình chưa quan tâm đến việchọc còn bỏ mặc con em ở nhà để đi làm kinh tế Điều đó đã làm ảnh hưởng đếnviệc học của trẻ
Tình hình đội ngũ cán bộ giáo viên
Năm học
Số cán bộ GV,CN V
GV đạt chuẩn %)
GV trên chuẩn (%)
GV dạy giỏi (SL)
Ghi chú
Trường ( huyện) Tỉnh
Quốc gia
Số CB, GV đang được
đi học nâng chuẩn, trên chuẩn 2
Trang 7Khi lên chương trình giảng dạy giáo viên mới mang tính liệt kê bài dạy, chưabiết cân đối nội dung GDTM và chưa biết xác định mục tiêu cụ thể cho từng hoạtđộng tạo hình.
Trong chương trình giảng dạy GDTM một số nội dung còn hạn chế như:Hoạt động xé dán, làm đồ dùng, đồ chơi, thổi màu,in ấn
Việc phân bố thời gian thực hiện hoạt động GDTM ở các chủ đề còn ít
Thực trạng tổ chức tổ chức nhân sự đối với giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non
Mặc dù đội ngũ giáo viên trong những năm gần đây đã tích cực học tập, đổimới phương pháp giảng dạy, áp dụng công nghệ thông tin trong quá trình tổ chứccác hoạt động tạo hình, giáo viên đã tổ chức các hoạt động với nhiều hình thức đadạng và phong phú mang lại hứng thú cho trẻ, góp phần nâng cao chất lượng giáodục thẩm mĩ
Mặt khác do trình độ giáo viên mới chỉ ở mức đạt chuẩn, chưa được học tậpnâng cao trình độ cùng với khả năng tạo hình mới ở mức độ trung bình cho nên vẫncòn có những hạn chế nhất định trong quá trình tổ chức giảng dạy Hơn nữa việc tổchức nhân sự của nhà trường cũng có nhiều bất cập, không khoa học Việc phângiáo viên đứng lớp cũng chưa tạo điều kiện để giáo viên phát huy hết khả năng tạohình và khả năng truyền đạt nội dung GDTM cho trẻ thông qua HĐTH
Thực trạng chỉ đạo giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non
Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chương trình giảng dạy và nâng caochất lượng dạy và học đóng một vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt độnghọc tập cho trẻ Muốn các hoạt động luôn thu hút được sự hứng thú tích cực của trẻ,đạt được mục đích đề ra thì giáo viên phải luôn có những kế hoạch cụ thể phù hợpvới nội dung của từng chủ đề, những trang giáo án hay, trình bày khoa học, thể hiện
sự sáng tạo, tích hợp các nội dung một cách hài hoà đảm bảo khả năng phát triểncủa trẻ
Trang 8Chỉ đạo bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên dạy thông qua các buổichuyên đề - sinh hoạt chuyên môn là biện pháp tích cực có hiệu quả cao Vì mục đích
tổ chức chuyên đề - sinh hoạt chuyên môn là tạo ra môi trường nâng cao chất lượngchăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ trong trường mầm non
Với đội ngũ giáo viên đã có nhiều năm công tác, nhiều đồng chí tuổi đời cao
có kinh nghiệm nhưng năng lực chuyên môn hạn chế, khả năng tiếp thu với thôngtin mới còn khó khăn cần phải động viên, phát huy mặt mạnh là kinh nghiệm của
họ và dành thời gian bồi dưỡng chuyên môn đi sâu vào những hạn chế để cùng họkhắc phục như: Sử dụng công nghệ thông tin, thiết kế bài giảng chưa hiệu quả, khảnăng cập nhật những vấn đề đổi mới trong giảng dạy còn chậm, tạo điều kiện cho
họ được thường xuyên trao đổi học tập chuyên môn từ những bạn đồng nghiệp,tham gia ý kiến xây dựng các hoạt động dạy học, tạo điều kiện cho họ được trảinghiệm những kinh nghiệm đã có, giúp họ tích cực hơn trong quá trình giảng dạy.Đối với những đồng chí giáo viên trẻ mới vào nghề chưa có kinh nghiệm, kỹ năng
sư phạm, nhưng họ có sự năng động sáng tạo, nhanh nhạy trong việc đổi mới, sửdụng công nghệ thông tin thành thạo và hiệu quả hơn Nhiều đồng chí có năngkhiếu trong hoạt động tạo hình luôn tạo ra những sản phẩm mang tính nghệ thuậtcao, tham gia tích cực trong các hội thi, triển lãm tranh, đồ dùng đồ chơi của ngànhgiáo dục
Thực trạng kiểm tra, đánh giá giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non
Việc kiểm tra, đánh giá việc tổ chức các hoạt động tạo hình chưa có tiêu chí
1 Hướng dẫn trẻ tạo ra các sản phẩm tạo
hình (Tranh tô, vẽ, nặn, xé dán, xếp dán,
40 22,50 58 32,60 80 44,90 5
Trang 9trang trí đồ dùng đồ chơi tự tạo, thổi
4 Giúp trẻ biết nhận xét, đánh giá các tác
phẩm nghệ thuật tạo hình của mình và của
Trong các nội dung thì nội dung ‘Hướng dẫn trẻ tạo ra các sản phẩm tạo hình
(Tranh tô, vẽ, nặn, xé dán, xếp dán, đồ dùng tự tạo, thổi màu, in ấn ) đạt mức yếu do
nhà trường chưa mạnh dạn đưa các nội dung mới có tính sáng tạo vào trong các hoạtđộng như nội dung cho trẻ thổi màu, in ấn để tạo ra sản phẩm Hầu hết giáo viên rấtngại cho trẻ sử dụng màu nước vì sợ trẻ dây bẩn ra tay và ra quần áo Trong khi đó nộidung cho trẻ thổi màu và in ấn là nội dung kích thích hứng thú và tạo cho trẻ có nhiều
cơ hội để sáng tạo và cảm nhận được cái đẹp của sản phẩm mình tạo ra Nhìn chungnội dung quản lý này ở nhà trường được đánh giá chỉ ở mức trung bình Chính vì thếkhi xác định các nội dung quản lý hoạt động giáo dục thẩm mỹ nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục thẩm mỹ cần phải chú trọng vào khâu xác định nội dung giáo dục thẩm
mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua HĐTH nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình giáo dục
2.3 Biện pháp quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình
2.3.1 Biện pháp 1: Tăng cương tính khoa học trong xây dựng kế hoạch giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình.
Nội dung
Trang 10Thiết kế các hoạt động giáo dục thẩm mỹ thông qua việc:
- Thiết kế các hoạt động xé, dán, cắt, vẽ, nặn, tô thông qua việc tạo ra các ví
dụ minh họa, tạo môi trường sinh động để trẻ dễ dàng hình thành được kỹ năng củamình
- Thiết kế các hoạt động giáo dục thẩm mỹ kết hợp với ngoại khóa cho trẻmẫu giáo từ 3 đến 6 tuổi để trẻ được trải nghiệm và khám phá các hoạt động thực tế
để phát triển tư duy thẩm mỹ và khả năng sáng tạo nghệ thuật
- Thiết kế các hoạt động tạo hình để trẻ tự thực hành và rèn luyện kỹ năngtạo hình của mình
Cách thức thực hiện
Thứ nhất: Tiến hành lập kế hoạch chỉ đạo xây dựng nội dung chương trình
giáo dục thẩm mỹ Đối với cán bộ quản lý nhà trường cần căn cứ vào chương trìnhgiáo dục trẻ mầm non và mẫu giáo đã được quy định theo khung cơ bản để lên kếhoạch chỉ đạo cho từng giáo viên tiến hành lập kế hoạch thực hiện xây dựngchương trình giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình Cán bộ quản lý nhàtrường giao trách nhiệm cho từng giáo viên chịu trách nhiệm về nội dung chươngtrình trên cơ sở số giờ, số tiết giáo dục thẩm mỹ của từng lớp học
Thứ hai: Giáo viên nhà trường khi được chỉ đạo về thiết kế nội dung chương
trình giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình cần phải tiến hành thực hiện.Đầu tiên cần phải căn cứ vào đặc điểm tâm lý của trẻ từng lứa tuổi để lấy đó làmcăn cứ xây dựng nội dung giáo dục thẩm mỹ Nội dung giáo dục thẩm mỹ trước đóthường được xây dựng theo hình thức hoạt động đơn giản, không sinh động và thuhút được sự chú ý của trẻ cho nên giáo viên cần phải chú ý và cân nhắc khi tiếnhành xây dựng nội dung cho hoạt động giáo dục này Giáo viên nhà trường phảichuẩn bị chi tiết về từng bài dạy thông qua những hoạt động gì để tiến hành lập kếhoạch bài giảng cho từng tiết học Thông thường mỗi tuần đối với trẻ thường baogồm cả hoạt động chơi, ăn và các hoạt động giáo dục về thể chất, giáo dục về sứckhỏe và dinh dưỡng và giáo dục về tình cảm và thẩm mỹ Chính vì thế chương trình
Trang 11giáo dục thẩm mỹ cần phải được xây dựng với những nội dung hết sức ngắn gọnnhưng lại phải giúp trẻ hình thành được những kỹ năng cơ bản về tạo hình đồngthời phát triển được tình cảm và tâm lý của mình Chính vì thế muốn xây dựngđược nội dung giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình, người giáo viêncần phải nắm vững về thời lượng và yêu cầu trong khi thực hiện giáo dục trẻ Đồngthời người giáo viên phải tiến hành thu thập những hoạt động giáo dục mang tínhthực tiễn cao.
Thứ ba: Tiến hành thử nghiệm và đánh giá chương trình giáo dục thẩm mỹ
thông qua hoạt động tạo hình đã được xây dựng Bằng cách đánh giá về khả năngnhận biết của trẻ đối với các đồ vật, việc bắt chước hoạt động tạo hình và khả năng
tư duy và sáng tạo qua hoạt động của trẻ Thông qua việc đánh giá các hoạt động củatrẻ sẽ là cơ sở để đánh giá việc xây dựng nội dung chương trình có đáp ứng với mụctiêu giáo dục và yêu cầu về giáo dục trẻ mầm non hay không Đồng thời cũng đánhgiá được khả năng giảng dạy của giáo viên
2.3.2 Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo dục thẩm
mỹ thông qua hoạt động tạo hình cho giáo viên
Nội dung
Đối với người giáo viên thì dạy học và giáo dục trẻ không chỉ là một kỹ năng
mà đó còn là cả sự tâm huyết và đam mê Nghề dạy học ở bậc mầm non có đặcđiểm riêng về mặt sư phạm mà người làm nghề dạy học ở các cấp học khác không
có được Ở đây với lứa tuổi người học là từ 1 tuổi đến 6 tuổi, lứa tuổi mới bắt đầuhình thành những thói quen và bước đầu hình thành những hoạt động cho nên hoạtđộng bồi dưỡng giáo viên cũng cần phải có những nội dung riêng biệt Đối với hoạtđộng giáo dục thẩm mỹ qua hoạt động tạo hình thì cần tiến hành bồi dưỡng cáchoạt động sau:
- Bồi dưỡng năng lực thiết kế bài giảng
- Bồi dưỡng năng lực giáo dục thông qua hoạt động tạo hình
- Bồi dưỡng năng lực thiết kế đồ dùng giảng dạy phục vụ dạy học
Trang 12- Bồi dưỡng năng lực quản lý và đánh giá trẻ
- Nhà trường cần bám sát nội dung giáo dục thẩm mỹ để tiến hành xây dựngnội dung bồi dưỡng, xác định được điểm mạnh, yếu của giáo viên để có những cơ
sở quan trọng tiến hành mở lớp đào tạo, bồi dưỡng giáo viên
* Thứ hai, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng
- Trách nhiệm chủ yếu trong việc xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáoviên là của các cơ quan QLGD, của CBQL nhà trường
- Sau khi đã xác định được nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng nhà trường cần xâydựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng trước mắt và lâu dài thông qua phân tích điểmmạnh, điểm yếu, thời cơ và thách thức Kế hoạch phải thể hiện được mục tiêu, nộidung, hình thức, thời gian, đối tượng, nguồn lực, kiểm tra giám sát… và các điềukiện khác về đào tạo, bồi dưỡng
- Cần tạo điều kiện cho đa số giáo viên có mong muốn tham gia học tập, bồidưỡng trình độ chuyên môn được tham gia Đó là một nét văn hóa trong văn hóa tổchức của nhà trường nhằm thu hút giảng viên giỏi và có tâm huyết
* Thứ ba, triển khai thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phát triển năng lực giáo dục thẩm mỹ của giáo viên thông qua hoạt động tạo hình.
- Khi kế hoạch đã được phê duyệt, việc tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo,bồi dưỡng là rất quan trọng Trước hết cần phải quán triệt sâu rộng trong quản lý
và đội ngũ cán bộ, giáo viên về vai trò và ý nghĩa của công tác đào tạo, bồi dưỡng