Thực tế, giáo viên chưa chú trọng nhiều đến việc tổ chức trò chơi dân giantích hợp vào các hoạt động.. Xuất phát từ vai trò quan trọng của các hoạt động phát triển thể chất nhằmnâng cao
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài.
Di sản văn hoá truyền thống Việt Nam có nhiều loại hình khác nhau, trong
đó có thể nói, trò chơi dân gian là một di sản văn hoá qúy báu của dân tộc Nóđược kết thành từ qúa trình lao động và sinh hoạt, trong đó tích tụ cả trí tuệ vàniềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Đặc biệt đối với trẻ em, trò chơidân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ thơnhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyềnđược chia sẻ niềm vui của các em với bạn bè, cộng đồng Nó làm cho thế giớixung quanh các em đẹp hơn và rộng mở; Tuổi thơ của các em sẽ trở thànhnhững kỷ niệm qúy báu theo suốt cuộc đời; Làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệcho các em Chính vì vậy, trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, giớithiệu trong nhà trường tùy theo lứa tuổi của trẻ Đúng như PGS TS Nguyễn Văn
Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã nói: “Cuộc sống đối với trẻ
em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo
và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước-đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có
ở các thành phố mà còn ở cả các vùng quê Vì thế, giúp các em hiểu và quay về cội nguồn qua những trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết”.
Trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt đóng một vai trò và vị thếquan trọng trong đời sống trẻ thơ Nhắc đến tuổi thơ ai cũng được cùng bạn bèngày ngày vui đùa trên cánh đồng và hòa mình với những trò chơi dân gian đầy
lí thú Chính vì vậy, việc sử dụng lồng ghép trò chơi dân gian vào chương trìnhGiáo dục mầm non sẽ là cầu nối đưa các em tiếp xúc với môi trường, trảinghiệm cảm xúc, hành vi, kỹ năng, giúp trẻ sớm nhận thức về thế giới, nâng caohiểu biết, phát triển tính tích cực vận động cho trẻ Nhưng làm thế nào để tổchức được trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ làvấn đề không đơn giản
Thực tế, giáo viên chưa chú trọng nhiều đến việc tổ chức trò chơi dân giantích hợp vào các hoạt động Mặt khác, khi tổ chức trò chơi dân gian giáo viênchưa tự trang bị cho mình một số thủ thuật để hướng dẫn, tổ chức nên chưa hấpdẫn được trẻ tham gia chơi, trẻ chơi nhanh chán Hơn nữa, nhiều trò chơi dângian trẻ chưa hiểu nội dung và chưa biết rõ ý nghĩa của trò chơi nên chưa hứngthú chơi Vì vậy, tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian thông qua các hoạt độngđạt hiệu quả chưa cao
Nhận thức được tầm quan trọng trong việc phải nâng cao chất lượng tổchức trò chơi dân gian cho trẻ trong trường mầm non, giáo viên cần phải xâydựng bầu không khí vui tươi thân thiện cho trẻ thông qua các trò chơi Bên cạnh
đó, chúng ta thấy rằng các trò chơi liên quan đến vận động của cơ thể làm cho
Trang 2trẻ sảng khoái, tinh thần vui vẻ và trẻ trở nên hoạt bát, nhanh nhẹn và tự tinhơn Xuất phát từ vai trò quan trọng của các hoạt động phát triển thể chất nhằmnâng cao thể lực cho trẻ, tôi thấy việc tổ chức các trò chơi vận động, trò chơidân gian là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa đối với sự phát triển toàn diệncủa trẻ Việc giáo dục thể chất không chỉ bảo vệ và tăng cường sức khỏe mà nócòn là tiền đề cho mọi quá trình phát triển của một cơ thể để trẻ khoẻ mạnh và
phát triển toàn diện Đồng thời, giúp trẻ biết được trò chơi dân gian là một di sản văn hóa qúy báu của dân tộc Việt Nam cần được bảo tồn.
Xuất phát từ những thực tế trên, là người quản lý chỉ đạo chuyên môn nhàtrường với tinh thần trách nhiệm và sự nhiệt huyết với nghề, bản thân nhận thứcđược tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian chotrẻ ở trường mầm non là rất cần thiết Không những thế, trò chơi dân gian còn làmột di sản văn hoá qúy báu của dân tộc cần được gìn giữ và bảo tồn Chính vì
vậy tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ ở Trường mầm non Quảng Hưng - Thành phố Thanh Hóa”
1.2 Mục đích nghiên cứu.
- Tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ không chỉ để giữ gìn bản sắc dân tộc màcòn là cơ sở để xây dựng môi trường thân thiện, gần gũi giữa cô và trẻ, giữa trẻvới các bạn ở trường mầm non
- Hình thành cho trẻ sự mạnh dạn tự tin khéo léo qua các kỹnăng vận động nhằm rèn luyện các tố chất và phát triển tốt vềthể lực cho trẻ Đồng thời, kích thích sự hoạt động tích cực hứngthú của trẻ khi tham gia vào các trò chơi dân gian
- Tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ ở trường mầm non là cơ sở để giúp chogiáo viên có thêm kỹ năng lập kế hoạch cũng như tìm hiểu kỹ cách chơi, luậtchơi và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để tổ chức cho trẻ chơi nhằmnâng cao chất lượng của trò chơi dân gian
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài “Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân
gian cho trẻ ở Trường mầm non Quảng Hưng - Thành phố Thanh Hóa” nghiên
cứu trên tổng số 32 giáo viên và 396 học sinh Trường mầm non Quảng Hưng
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện đề tài này, tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu,sách báo, mạng Internet có nội dung và cách tổ chức tròi chơi dân gian cho trẻmầm non
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Điều tra, khảosát thực tế giúp tôi có được thông tin chính xác, sát thực với thực tế của đề tài.Thảo luận, trao đổi với giáo viên để tìm hiểu, nắm bắt kịp thời những suy nghĩ,những vướng mắc trong quá trình thực hiện chuyên môn
- Phương pháp quan sát trực tiếp: Quan sát quá trình giáo viên tổ chức cáctrò chơi dân gian cho trẻ tại nhóm lớp
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Thống kê chất lượng tổ chức của
Trang 3giáo viên thông qua dự giờ, kiểm tra chuyên môn, hoạt động lễ hội và kết quảhoạt động trên trẻ.
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trò chơi dân gian là hoạt động văn hóa có tính phổ cập sâu rộng và hầunhư ai trong chúng ta cũng đều đã từng chơi và gắn bó, say mê với những tròchơi dân dã này Trò chơi dân gian gắn bó với con người, nó được tạo nên từ đờisống thực tiễn, từ những tình cảm chân thực của người dân Được người dân lưutruyền tự nhiên qua nhiều thế hệ Việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian
là một trong những cách thức giáo dục, hình thành nét nhân cách mang bản sắcvăn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ hiện nay
Điểm đặc biệt của trò chơi dân gian đó là hầu hết trò chơi đều gắn liền vớinhững bài đồng dao Nó là yếu tố ngôn ngữ bổ sung cho trò chơi, là nhịp điệucủa trò chơi Đây là yếu tố quan trọng đối với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻmầm non
Trò chơi dân gian như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóatinh thần, tạo thêm sợi dây gắn kết mọi người với nhau Trò chơi dân gian mangtính giải trí lành mạnh, rèn luyện thể lực, kích thích trí thông minh, tài khéo léocủa con người, mang tính cộng đồng rất cao, lôi cuốn mọi người cùng vui chơi
và ai cũng có thể tham gia Có thể khẳng định trò chơi dân gian có vai trò vôcùng quan trọng trong việc giáo dục con người về tính tập thể, tinh thần kỷ luật,ý chí vươn lên giành chiến thắng, rèn luyện thể chất Tổ chức cho trẻ chơi tròchơi dân gian ngoài việc tạo sân chơi bổ ích, vui vẻ, mà trò chơi dân gian còngiúp các em rèn luyện kỹ năng trong cuộc sống Khi các em chơi phải biếtnhường nhịn nhau và có tinh thần đoàn kết
Trò chơi dân gian được gắn liền với môi trường sống, các trò chơi thườngđơn giản, dễ chơi, vật dụng dễ tìm, không tốn kinh phí, dễ tổ chức dù trongkhông gian hẹp hay rộng Tất cả những trò chơi có chung một mục đích là rènluyện sức khỏe, nhanh tay, tinh mắt, sáng tạo, khéo léo, vun đắp tình cảm hồnnhiên vô tư cho trẻ
Trò chơi dân gian hướng các em về với những giá trị truyền thống của chaông, giúp các em thêm yêu quý quê hương và tự hào về truyền thống của dântộc Điểm đặc biệt của trò chơi dân gian đó chính là sự gắn kết với môi trườngthiên nhiên Chính điều này, làm cho trẻ hòa mình với thiên nhiên hơn, hiểu và
có ý thức bảo vệ thiên nhiên nhiều hơn nữa Vì vậy, cần tổ chức các trò chơi dângian một cách có hiệu quả nhất trong các hoạt động của trẻ ở trường mầm non Ở lứa tuổi mầm non, vui chơi là hoạt động chủ đạo Thông qua hoạt độngvui chơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm, quan hệ xã hội, ngôn ngữ qua
đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Chính vì vậy, việc chỉ đạo tổchức cho trẻ chơi các trò chơi nói chung và trò chơi dân gian nói riêng nhằm gópphần đưa trẻ về với thế giới tuổi thơ đầy ý nghĩa
Những trò chơi dân gian hồn nhiên hấp dẫn ngày nay đang dần bị mai một.Hiện nay trong trường mầm non có tổ chức những trò chơi nhưng giáo viên cònnặng về mục đích “học”, nhẹ về “chơi”, gia đình học sinh thì quá bận bịu với
Trang 4công việc nên thiếu quan tâm hướng dẫn các em chơi Vì vậy, chúng ta rất hiếmkhi bắt gặp hình ảnh các em tụm năm, tụm bảy chơi rồng rắn lên mây, bịt mắtbắt dê Chính vì thế nên trò chơi dân gian dường như đã bị lãng quên, có nhữngtrẻ không biết gì về các trò chơi dân gian, các bài hát, bài đồng dao, các câuthành ngữ như: “Một đập ăn quan” (Trò chơi: Ô ăn quan) Bài đồng dao trò chơi
“Mèo đuổi chuột”, trò chơi “Rồng rắn lên mây”, “Thả đỉa ba ba”, “Bịt mắt bắtdê” không được nhắc đến Các nhà giáo dục băn khoăn, loay hoay để tìm mộtphương pháp giáo dục trẻ em thật sự có hiệu quả trong thời đại mà công nghệthông tin bùng nổ và kỹ thuật điện tử xâm nhập đến từng mái trường, từng giađình và đến từng trẻ em Nhưng chúng ta đã quên đi một phương pháp giáo dụcđầy hiệu quả mà chúng ta có sẵn đó là kho tàng đồng dao và trò chơi dân gian,
về lĩnh vực giáo dục thì kho tàng này đã cung cấp nội dung và phương pháp giáodục tương đối rõ ràng và đầy đủ hơn cả
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thực tế cho thấy, mọi biện pháp tổ chức thực hiện đưa ra muốn đạt hiệuquả cao đều phải dựa trên điều kiện thực tiễn của nhà trường, địa phương, phụhuynh học sinh để làm nền tảng cho vấn đề nghiên cứu Chính vì thế, tôi đãdành nhiều thời gian tìm hiểu tình hình thực tế của nhà trường về cơ sở vật chất,
số lượng học sinh, chất lượng đội ngũ, quan niệm của giáo viên về sự cần thiếtđối với việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ trong trường mầm non Quatìm hiểu thực tế cho thấy thực trạng của nhà trường như sau:
* Thuận lợi:
- Nhà trường luôn nhận được sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao về chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố
- Được sự quan tâm của chính quyền địa phương và cha mẹ học sinh chăm
lo đến cơ sở vật chất của nhà trường Đây là điều kiện ban đầu để nhà trường tổchức tốt hoạt động lễ hội, cũng như hoạt động của trẻ tại nhóm lớp
- Tập thể hội đồng sư phạm nhà trường đoàn kết, gắn bó, tư tưởng vữngvàng, có tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt tình trong công tác và luôn hoàn thànhtốt nhiệm vụ được giao
- Ban giám hiệu luôn đoàn kết thống nhất cao trong mọi công việc, có kinhnghiệm trong công tác quản lý chỉ đạo Luôn quan tâm đến chất lượng giáo dụctrong nhà trường nói chung và hiệu quả của việc tổ chức các trò chơi dân giancho trẻ ở nhóm lớp nói riêng
- Có đầy đủ tài liệu liên quan đến việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ tạitrường mầm non
- Bản thân tôi rất thích các trò chơi dân gian và cũng có năng khiếu trongviệc làm đồ dùng đồ chơi
- Đa số trẻ thích chơi và rất hào hứng khi được tham gia chơi các trò chơidân gian
- Phụ huynh tích cực tham gia quyên góp nguyên vật liệu thiên nhiên,nguyên vật liệu tái sử dụng để giáo viên làm đồ dùng đồ chơi phục vụ trò chơi
- Phụ huynh nhiệt tình tham gia giao lưu các chương trình văn nghệ, cũngnhư trò chơi dân gian được tổ chức thông qua các ngày hội, ngày lễ tại trường
Trang 5* Khó khăn:
Tuy có những điều kiện thuận lợi như trên, song trên thực tế cho thấy côngtác chỉ đạo tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ trong nhà trường còn gặp không ítnhững khó khăn như sau:
- Giáo viên chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc lựa chọn trò chơi phùhợp với từng độ tuổi, chưa thực sự lôi cuốn trẻ tham gia trò chơi Việc lồng ghéptích hợp trò chơi dân gian vào các hoạt động học tập của trẻ chưa được logic nênkhi tổ chức các hoạt động có trò chơi dân gian mang lại hiệu quả chưa cao
- Kiến thức của giáo viên về trò chơi dân gian còn hạn chế, chưa phát huyđược tính sáng tạo, sự linh hoạt khi tổ chức trò chơi dân gian
- Tài liệu phục vụ cho hoạt động này còn khiêm tốn
- Mức độ chơi của các trò chơi dân gian là không giống nhau, có trò chơirất đơn giản, nhưng có trò chơi rất phức tạp Một số giáo viên khả năng hướngdẫn trẻ tham gia chơi còn chưa cụ thể, rõ ràng và chi tiết để giúp trẻ dễ hiểu
- Khả năng chú ý có chủ định của một số trẻ còn hạn chế Trẻ dễ dàng nhậpcuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu trẻ không cònhứng thú
- Một số trẻ vẫn còn rụt rè nhút nhát, đặc biệt là những trẻ lần đầu tiên đếntrường không chịu tham gia vào trò chơi đòi hỏi tính tập thể cao
- Khi tham gia trò chơi một số trẻ còn chưa thực hiện theo quy định củagiáo viên làm ảnh hưởng đến nề nếp chung của lớp
- Một số giáo viên chưa thực sự sáng tạo khi làm đồ dùng, đồ chơi
* Kết quả khảo sát:
Khi xem xét, đánh giá chất lượng tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ trongnhà trường, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng tổ chức trò chơi ngay từ đầunăm học 2018-2019 để làm mốc đối chứng giữa kết quả trước và sau khi sửdụng các giải pháp mới trong công tác chỉ đạo giáo viên tổ chức tốt trò chơi dângian nhằm phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non Kết quả cụ thểnhư sau:
Bảng thống kê khảo sát năng lực tổ chức trò chơi dân gian của 32 giáo viên
chơi dân gian
chơi dân gian
Tương đối linh hoạt, sáng tạo 23/32 71.9%Chưa linh hoạt, sáng tạo 1/32 3.1%
Trang 6Bảng thống kê chất lượng hoạt động của 396 trẻ
Trẻ yêu thích, hứng thú tham gia trò chơi dân gian 306/396 77.3%Tinh thần đoàn kết, ý thức tập thể 335/396 84.6%Trẻ tự tổ chức các trò chơi dân gian với bạn 99/396 25%
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Qua khảo sát cho thấy việc sử dụng trò chơi dân gian trong các hoạt độngcủa trẻ tại trường mầm non còn rất ít, hiệu quả mang lại chưa cao Từ thực trạngtrên, trong quá trình thực hiện đề tài và trong triển khai tổ chức trò chơi dân giancho trẻ tại trường Tôi đã rút ra được những giải pháp hữu hiệu khi chỉ đạo tổchức tốt trò chơi dân gian cho trẻ như sau:
*Giải pháp 1: Hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ theo từng chủ đề.
Lập kế hoạch là việc làm rất cần thiết để làm căn cứ tổ chức thực hiện hoạtđộng Để nâng cao chất lượng tổ chức trước hết phải lập được kế hoạch tổ chứctrò chơi dân gian cho trẻ ở từng độ tuổi khác nhau, trên cơ sở bám sát kế hoạchgiáo dục năm học, khả năng nhận thức của trẻ ở từng nhóm lớp để lựa chọn tròchơi dân gian đưa vào kế hoạch thực hiện sao cho phù hợp và đạt hiệu quả.Chẳng hạn như:
- Đối với trẻ Nhà trẻ:
+ Chủ đề 1: Bé và các bạn Trò chơi: Tập tầm vông; Vuốt ve
+ Chủ đề 2: Đồ dùng đồ chơi của bé Trò chơi: Bóng tròn to
+ Chủ đề 3: Bé với người thân trong gia đình Trò chơi: Dung dăng dungdẻ; Kéo cưa lừa xẻ
+ Chủ đề 4: Những con vật đáng yêu Trò chơi: Chi chi chành chành; Thảđĩa ba ba; Cắp cua
+ Chủ đề 5: Rau, quả và những bông hoa đẹp Trò chơi: Chọi cỏ gà
+ Chủ đề 6: Ngày tết vui vẻ Trò chơi: Rồng rắn lên mây
+ Chủ đề 7: Bé có thể đi các nơi bằng phương tiện giao thông Trò chơi Đitàu hỏa
+ Chủ đề 8: Mùa hè của bé Trò chơi: Nu na nu nống
+ Chủ đề 9: Bé lên mẫu giáo Trò chơi: Lộn cầu vồng
- Đối với trẻ Mẫu giáo:
+ Chủ đề 1: Trường mầm non Trò chơi: Trốn tìm; Nu na nu nống
+ Chủ đề 2: Bản thân Trò chơi: Nhảy dây; Nu na nu nống
+ Chủ đề 3: Gia đình Trò chơi: Rồng rắn lên mây; Lộn cầu vồng
Trang 7+ Chủ đề 4: Nghề nghiệp Trò chơi: Rồng rắn lên mây; Lộn cầu vồng;Chuyền thẻ
+ Chủ đề 5: Thế giới động vật Trò chơi: Mèo đuổi chuột, Bịt mắt bắt dê;Kéo cưa lừa xẻ;
+ Chủ đề 6: Thế giới thực vật Trò chơi: Trồng nụ trồng hoa, Ném còn + Chủ đề 7: Phương tiện và luật lệ giao thông Trò chơi: Thả đỉa ba ba;Cướp cờ; Đua thuyền
+ Chủ đề 8: Nước và một số hiện tượng tự nhiên Trò chơi: Ném vòng cổchai, Chong chóng; Đếm sao
+ Chủ đề 9: Quê hương – Đất nước – Bác Hồ Trò chơi: Chồng đống chồng
đe, Kéo co
+ Chủ đề 10 ( đối với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi): Trường Tiểu học Trò chơi:Trốn tìm; Oẳn tù tì
Khi đã lập được kế hoạch nhưng để thực hiện kế hoạch đạt hiệu quả thìcần phải:
+ Xác định mục đích yêu cầu (kết quả mong đợi)
+ Phát triển khả năng suy đoán, suy luận
+ Rèn luyện ngôn ngữ
+ Rèn kỹ năng lắp ghép, phát triển óc tư duy, sáng tạo
+ Rèn luyện sự khéo léo, nhanh nhẹn, tính kiên trì
+ Tạo không khí vui vẻ, hứng khởi cho trẻ
+ Dạy trẻ biết trao đổi, bàn bạc với nhau, lựa chọn con đường, cách thứcthực hiện nhiệm vụ
+ Giáo dục tính nhanh nhạy, biết phối hợp với nhau hoạt động
+ Giáo dục trẻ có thái độ thân thiện, biết thương lượng với nhau khi có mâuthuẫn xảy ra trong khi chơi
+ Lựa chọn các trò chơi dân gian sao cho phù hợp với chủ đề, độ tuổi vànhận thức của trẻ
+ Xác định hình thức chơi: Chơi theo nhóm, chơi theo tập thể
+ Lựa chọn phương pháp hoạt động của cô và trẻ cho phù hợp
+ Tạo các góc chơi, bầu không khí thuận lợi để thúc đẩy trẻ tích cực chơi+ Sử dụng các câu hỏi, lời gợi ý, nhận xét, bổ sung câu trả lời của trẻ trongkhi chơi cùng nhau
+ Tạo cơ hội để các trẻ đều được thực hành, trải nghiệm
+ Tạo cơ hội để trẻ được tổ chức các trò chơi dân gian quen thuộc, đơngiản
Đặc biệt đối với những trẻ rụt rè, nhút nhát, cần phải tìm cách để lôi cuốntrẻ tham gia vào trò chơi Đồng thời, mỗi giáo viên phải luôn tự rèn luyện mìnhtrong chuyên môn nghiệp vụ, trau dồi kiến thức kĩ năng và biết linh hoạt sángtạo trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ
*Giải pháp 2: Sưu tầm và lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp lứa tuổi
và nhận thức của trẻ.
Trò chơi dân gian rất phong phú về thể loại, nội dung, hình thức… Bêncạnh đó, trong trường mầm non có sự phân chia trẻ theo nhiều độ tuổi khác
Trang 8nhau Mỗi độ tuổi có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khácnhau Chính vì thế, muốn đưa vào dạy trẻ, tổ chức cho trẻ chơi, người giáo viênphải nghiên cứu lựa chọn, sưu tầm sao cho phù hợp với nội dung, độ tuổi, để trẻyêu thích và tham gia tích cực vào các trò chơi dân gian Vì vậy, khi lựa chọn tròchơi dân gian cho trẻ chơi không nên chọn những trò chơi quá đơn giản hoặcquá phức tạp với khả năng của trẻ vì quá dễ sẽ gây nhàm chán, không có hứngthú chơi hoặc quá khó sẽ làm trẻ nản trí Vì thế, để nâng cao chất lượng tổ chứctrò chơi dân gian giáo viên cần xác định rõ thể loại, cách chơi, luật chơi, mụcđích yêu cầu cần đạt khi tổ chức trò chơi dân gian đó Đồng thời, kết hợp các bàiđồng dao, hò, vè để góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động giáo dụcthể chất cho trẻ.
- Lựa chọn và đưa trò chơi dân gian vào nhà trường cần vận dụng linh hoat,sáng tạo nhưng phải lấy mục tiêu giáo dục phù hợp lứa tuổi làm tiêu chí quan trọng Chẳng hạn như:
+ Với trẻ nhà trẻ: Khả năng chú ý có chủ định còn hạn chế, nhận thức cònđơn giản Vì thế, giáo viên cần chọn những trò chơi đơn giản và dễ nhớ như:Lộn cầu vồng; Tập tầm vông; Nu na nu nống, Dung dăng dung dẻ; Kéo cưa lừaxẻ; Thả đỉa ba ba …
+ Với trẻ Mẫu giáo bé: Trò chơi không quá đơn giản, cũng không quá phứctạp như: Mèo đuổi chuột; Trốn tìm; Kéo co; Đi cầu đi quán
+ Với trẻ Mẫu giáo nhỡ và lớn: Khả năng chú ý có chủ định và nhận thứccủa trẻ đã cao hơn rất nhiều so với lứa tuổi trước Vì thế, trẻ có thể chơi đượccác trò chơi dài hơn và khó hơnnhư: Rồng rắn lên mây; Ô ăn quan; nhảy dây;Cướp cờ; kéo co; Nhảy bao bố
- Lựa chọn trò chơi dân gian cho trẻ, cần thực hiện theo các tiêu chí sau:+ Trò chơi phải giúp trẻ củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động và những kỹnăng cần thiết cho trẻ
+ Các đồ dùng phục vụ cho trò chơi phải dễ kiếm và gần gũi với trẻ
+ Trò chơi mang tính lồng ghép ôn lại bài cũ và làm quen kiến thức mới.+ Trò chơi phải gây được sự hứng thú trên trẻ và thu hút được sự tham giacủa trẻ Sự hứng thú tham gia của số đông trẻ trong lớp
- Nhiệm vụ của trò chơi dân gian đối với trẻ mầm non rất đa dạng, để giảiquyết được nhiệm vụ của trò chơi đối với trẻ, phải dựa vào vốn kinh nghiệm vềcác sự vật, hiện tượng trong cuộc sống, trẻ phải biết phân tích, biết tổng hợp,biết liên hệ các hiện tượng để thực hiện trò chơi của mình Các hành động chơicủa trẻ mầm non đòi hỏi phải có tính liên tục và tuần tự Nhiều trò chơi đòi hỏitrẻ phải suy nghĩ trước khi thực hiện động tác chơi Đây là cơ sở để phát triển tưduy logic cho trẻ
- Đối với những trẻ khả năng chú ý còn hạn chế, nhận thức chưa cao, thìgiáo viên có thể chọn những trò chơi đơn giản và dễ nhớ, ngắn hơn như: “Lộncầu vồng”; “Giặt chiếu”; “Trồng nụ trồng hoa”; “Bịt mắt bắt dê”; Đi cầu điquán”… Với những trò chơi này thì tất cả trẻ được tham gia chơi một cách vuivẻ
Trang 9Ví dụ: Trẻ chơi trò chơi “Mèo đuổi chuột”, tôi thấy khi trẻ chơi, bạn làmChuột mà chạy quá nhanh thì bạn Mèo hay chạy tắt để đuổi kịp bạn Hoặc cónhững bạn đứng vòng tròn khi giơ tay hay hạ tay xuống để ngăn cản Mèo Vì thếtrước khi tổ chức tôi nêu rõ cách chơi, luật chơi như: Mèo phải chui đúng lỗchuột đã chui, nếu chui nhầm phải ra ngoài một lần chơi Những bạn đứng vòngtròn chỉ được hạ tay ngăn bạn mèo không được ngăn bạn chuột Khi Mèo đã bắtđược Chuột, thì bạn làm Chuột phải đóng vai làm Mèo và cho một bạn khác lênlàm Chuột.
*Giải pháp 3: Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, lời đồng dao và địa điểm trước khi tổ chức trò chơi.
Trẻ lứa tuổi mầm non cũng đã thể hiện cái tôi một cách rõ ràng, có thể trẻthích sôi nổi, thích hòa đồng trong tập thể, thích vui nhộn do vậy trẻ rất thích cáctrò chơi dân gian, các bài đồng dao, hò, vè Trong trò chơi trẻ vừa được hát,đọc những bài đồng dao, đồng thời thực hiện những hành động chơi Do vậy, tròchơi dân gian càng hấp dẫn với trẻ Bên cạnh đó, vốn hiểu biết của trẻ về thếgiới xung quanh ngày càng phong phú, nên trẻ rất thích thú được tìm tòi, khámphá những đồ dùng đồ chơi Bởi vì, đồ dùng đồ dùng đồ chơi có thể thu hútđược hứng thú của trẻ tham gia trò chơi Chính vì vậy, việc chuẩn bị đồ dùng đồchơi cho trò chơi là rất cần thiết
- Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi:
Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và phongphú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi củatừng trò chơi Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc nhiều loại đồ dùng đồ chơitương ứng mà thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được Chính vì vậy,trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó thì giáo viên phảitìm hiểu trước về cách chơi và luật chơi cũng như các đồ dùng trong trò chơi cầnđến Nếu thiếu đồ dùng, đồ chơi thì trò chơi sẽ khó có thể thu hút được hứng thúcủa trẻ Chính vì thế, nên cần phải chuẩn bị chu đáo, đầy đủ đồ dùng, đồ chơiphù hợp với trò chơi Có như vậy thì việc tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân giantrong trường mầm non mới đạt hiệu quả
Chẳng hạn:
+ Trò chơi “Ném còn” đòi hỏi phải có nhiều túi vải nhỏ bên trong đựng cátmay tịt đầu và có các vòng tròn treo ở trên cao, trên sân vẽ vạch ngang làm mốc.+ Trò chơi “Kéo co” thì đòi hỏi phải có 1 sợi dây thừng 6m, trên sợi dây cónhững mắt buộc, vẽ 1 vạch thẳng làm ranh giới giữa 2 đội
+ Trò chơi “Bịt mắt bắt dê” nếu thiếu cái khăn bịt mắt thì không thể tổchức được trò chơi
+ Trò “Chơi chuyền” dụng cụ cần phải có là một quả bóng (có thể đượcthay bằng một quả cà xanh hoặc quả ổi xanh) và 10 que tre được vót tròn (có thểthay bằng đũa)
Để có được đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trẻ chơi, ngoài việc nghiên cứutài liệu, mạng Internet tìm hiểu cách làm, giáo viên cũng cần phải tận dụngnhững nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như: cành cây, lá cây, tre nứa ,những vật liệu phế thải như: Chai nhựa, vải vụn, vỏ hộp sữa Ngoài ra giáo
Trang 10viên có thể huy động ở các bậc phụ huynh sưu tầm thêm những nguyên vật liệusẵn có ở địa phương để tạo ra những đồ dùng đồ chơi an toàn, đẹp mắt thu hút
sự chú ý của trẻ, kích thích trẻ tham gia vào trò chơi Điều đó chứng tỏ rằng đồdùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dân gian rất quan trọng Vì thế, trước khi tổchức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, giáo viên cần tìm hiểu kỹ vềcách chơi, luật chơi, xác định những đồ dùng đồ chơi phù hợp với trò chơi để từ
đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi để trò chơi được tổchức tốt hơn, hiệu quả hơn
- Dạy trẻ đọc thuộc lời đồng dao trong trò chơi (đối với những trò chơi có lời đồng dao)
Khác với các trò chơi vận động, một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dângian đó là khi chơi thường gắn liền với hình thức hát hoặc đọc đồng dao đối đáp.Các bài đồng dao đó khiến cho không khí chơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn và mang
tính nhạc điệu, dí dỏm hơn Mặc dù, không phải bài đồng dao nào cũng phù hợp
với tư duy hồn nhiên của trẻ Ví dụ: Khi chơi trò chơi “Chi chi chành chành” trẻhát “Chi chi chành chành - Cái đanh thổi lửa - Con ngựa đứt cương - Ba vươngngũ đế - Bắt dế đi tìm - ù à ù ập” Hay bài đồng dao của trò chơi “Rồng rắn lênmây” trẻ hát “Rồng rắn lên mây - Có cây núc nắc - Có nhà khiển binh - Hỏi
nhưng khi thiếu đi câu hát thì trò chơi không thể diễn ra được
Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Chính vìvậy, giáo viên cần phải cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân
gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi Có thể dạy cho trẻ thuộc lời đồng dao vào các
thời điểm trong ngày của trẻ như: Đón trẻ, hoạt động chiều, hoạt động ngoàitrời Cô giáo đọc cho trẻ nghe qua 2-3 lần, đọc với giọng truyền cảm kết hợpvới điệu bộ minh họa và đưa người theo nhịp điệu của bài đồng dao để kíchthích lôi cuốn trẻ hứng thú muốn được đọc, được chơi trò chơi gắn với bài đồngdao đó
Ví dụ: Khi dạy trẻ đọc thuộc lời bài đồng dao: “Mèo đuổi chuột”
“Mèo đuổi chuột
Mời bạn ra đây
Tay nắm chặt tay
Đứng thành vòng rộng
Chuột luồn lỗ hổng
Chạy vội chạy mau
Mèo đuổi đằng sauTrốn đâu cho thoátThế là chú chuộtLại đóng vai mèo
Co cẳng chạy theoBắt mèo hóa chuột”
Đây là bài đồng dao trong trò chơi thuộc chủ đề Thế giới động vật, giáoviên cần đọc với nhịp thơ 2/2, nhịp độ chậm, chú ý chữ khó đọc, khó hiểu, giảithích và cho trẻ đọc nhiều lần Đồng thời, kết hợp thể hiện điệu bộ nét mặt phùhợp với nội dung bài đồng dao, cần lựa chọn nhiều hình thức tổ chức khác nhau
để thu hút sự chú ý của trẻ và khi đứng trước trẻ cô giáo phải luôn tự tin vàocách tổ chức của mình
Khi trẻ đã thuộc lời dồng dao thì giáo viên tổ chức cho trẻ chơi trò chơitương ứng với lời đồng dao đó Như thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cực thamgia vào trò chơi