Thông qua hoạt động tạo hình trẻ tiếp thu cái đẹp và thể hiện cái đẹp qua khả năng của mình từ những sản phẩm tạo hình trẻ diễn tả hoàn cảnh, cảm xúc của mình bằng các sản phẩm một cách
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
"Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện con người Việt nam Mục tiêu của giáo dục Mầm non nhằm phát triển toàn diện trẻ em mầm non về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách con người” [1]
Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động quan trọng trong hệ thống giáo dục mầm non, góp phần không nhỏ trong việc phát triển toàn diện cho trẻ Thông qua hoạt động tạo hình trẻ tiếp thu cái đẹp và thể hiện cái đẹp qua khả năng của mình từ những sản phẩm tạo hình trẻ diễn tả hoàn cảnh, cảm xúc của mình bằng các sản phẩm một cách ngây thơ đáng yêu như thể hiện tình yêu gia đình, thiên nhiên với cuộc sống hay như cách hành động bảo vệ môi trường của trẻ qua nhiều tranh vẽ, hình thành cho trẻ những hành vi tích cực trong cuộc sống
Hiện nay phương pháp giáo dục tích cực lấy trẻ làm trung tâm càng ngày càng được chú trọng Trẻ phát triển tốt nhất khi được tham gia hoạt động Tạo hình, là loại hoạt động có thể nói là trầm và khô cứng Nếu như không biết cách
thu hút trẻ thì kết quả đạt được sẽ không cao Tuy ở lứa tuổi Mầm non hoạt động
tạo hình chưa phải là một một hoạt động sáng tạo nghệ thuật thực thụ và nó không nhằm mục đích tạo nên những sản phẩm phục vụ xã hội hay cải tạo thế giới hiện thực xung quanh Nhưng nó lại có thể làm biến đổi, phát triển chính bản thân trẻ Qua hoạt động tạo hình trẻ có thể truyền đạt, giúp người xem hiểu được những suy nghĩ, thái độ, tình cảm mà trẻ miêu tả, chứ không phải là sự đánh giá về thẫm mĩ Đồng thời còn là phương tiện để phát triển tư duy phát triển ở trẻ trí nhớ tưởng tượng, làm tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ, giúp trẻ phát triển sự khéo léo linh hoạt của đôi bàn tay, của đôi mắt không những thế ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển qua bước giới thiệu sản phẩm hay nhận xét sản phẩm của mình của bạn, trẻ diễn tả ý tưởng của mình một cách mạch lạc, tự tin Tham gia vào hoạt động tạo hình trẻ có nhiều điều kiện tiếp thu cái đẹp, cái tốt trong xã hội, trải nghiệm các cảm xúc, tình cảm trong giao tiếp, học hỏi các
kỹ năng xã hội và đánh giá các hành vi văn hóa - xã hội qua các hình tượng, các
sự kiện hiện tượng được miêu tả, bên cạnh đó còn giúp trẻ trải nghiệm những cảm xúc đặc biệt như tình yêu thương, lòng mong muốn điều tốt cho người khác
Tuy hoạt động tạo hình dạy trẻ rất nhiều nội dung nhưng tôi thấy kĩ năng vẽ
là một kĩ năng khó, cần phải có sự chú ý, kiên trì và khéo léo để thực hiện Chúng ta đều biết rằng, ở trẻ có một đặc điểm tâm lí rất đặc trưng tạo nên vẻ hấp
dẫn riêng cho các sản phẩm tạo hình đó là “Tính không chủ định” chính cái tính
cách này đã tạo nên những sản phẩm rất riêng ở trẻ Bởi vì khi trẻ làm bài, các
dự tính tạo hình thường nảy sinh một cách tình cờ, phụ thuộc rất nhiều vào tình huống và cảm xúc của trẻ Ngoài ra khi cho trẻ thực hiện hoạt động vẽ hình thành ở trẻ kỹ năng như: Tư thế ngồi ngay ngắn, kỹ năng cầm bút những kỹ năng rất cần thiết cho trẻ bước vào những năm học tiếp theo
Thực tiễn ở trường Mầm non Thị trấn 2 nói chung và ở lớp 4 - 5 tuổi C tôi phụ trách nói riêng, đa số trẻ chưa phát huy hết khả năng sáng tạo, các phương
Trang 2pháp tạo hình còn mang tính áp đặt, dập khuôn một cách máy móc, bên cạnh đó
sự linh hoạt của người giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình còn hạn chế, kỹ năng vẽ của trẻ còn mang tính chất áp đặt, thụ động, mơ hồ một số trẻ chưa biết vẽ, trẻ cầm bút chưa đúng, nét vẽ còn nguệch ngoạc, rời rạc, tô màu chưa có tính kỹ thuật cao, một số trẻ đã biết vẽ nhưng cách bố cục tranh chưa hài hòa, chưa thể hiện được chiều sâu trong từng bài vẽ Vậy làm thế nào để trẻ có thể tự tin, sáng tạo, phát huy được năng khiếu thẫm mỹ qua các yếu tố đã nêu trên, góp phần nâng cao được chất lượng hoạt động tạo hình toàn diện cho trẻ mà bản thân tôi rất cần quan tâm
Xuất phát từ ý nghĩa quan trọng và sự cần thiết của hoạt động tạo hình qua
kỹ năng vẽ và cũng là hành trang tiếp bước trong tương lai và đi vào cuộc sống
hàng ngày giúp trẻ pháp triển một cách toàn diện, và tôi nghiên cứu“Một số
biện pháp nâng cao kĩ năng vẽ thông qua hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4
- 5 tuổi C tại trường Mầm non Thị trấn 2 - Huyện Ngọc Lặc - Tỉnh Thanh Hóa’’
Mong muốn đề tài tôi nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình nói riêng và Đức, trí, thể, mỹ nói riêng đối với trẻ mẫu giáo
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nắm vững yêu cầu, nội dung chăm sóc giáo dục trẻ, Tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng việc tổ chức các hình thức giáo dục tạo hình về kỹ năng vẽ trong việc nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi 4 - 5 tuổi C
- Nghiên cứu thực hiện “Một số biện pháp nâng cao kĩ năng vẽ thông qua hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4 5 tuổi C tại trường Mầm non Thị trấn 2 -Ngọc Lặc”
1.3 Đối tượng nghiên cứu
“Một số biện pháp nâng cao kĩ năng vẽ thông qua hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi C tại trường Mầm non Thị trấn 2 - Ngọc Lặc”
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra thực tiễn và thu thập thông tin:
Điều tra, khảo sát tình hình thực tiễn ở trẻ, các yếu tố về chủ quan, khách quan tác động trên trẻ, những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân, từ đó sẽ lựa chọn các biện pháp phù hợp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động tạo hình thông qua rèn kỹ năng vẽ cho trẻ
- Phân tích, thống kê, thực nghiệm và sử lý số liệu
Đánh giá kết quả, phân tích kết quả, sử lý số liệu phù hợp và so sách kết quả trước và sau khi áp dụng biện pháp
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn
Các biện pháp tích cực trong sáng kiến, phù hợp với nhận thức và tâm sinh
lý lứa tuổi 4 - 5 tuổi Sẽ được áp dụng vào thực tiễn hiệu quả
Trang 32 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Bác Hồ muôn vàn kính yêu của chúng ta đã từng nói “Không có giáo dục
thì không nói gì đến kinh tế văn hóa, sản phẩm của giáo dục chính là con người,
mà con người chính là mục tiêu, là động lực phát triển kinh tế đất nước trong tương lai đó chính là thế hệ trẻ” [2] Vì vậy việc chăm sóc giáo dục trẻ ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọng trong sự nghiệp giáo dục nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ sau này
Việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và môn tạo hình nói riêng là việc làm cần thiết để phát huy năng khiếu của trẻ một cách tự nhiên Như chúng
ta đã biết hoạt động tạo hình là một hoạt động mang tính nghệ thuật giúp trẻ cảm nhận và phản ánh lại thế giới xung quanh, Tuổi mầm non đặc biệt là tuổi mẫu giáo là thời kỳ nhạy cảm với những “cái đẹp” xung quanh, có thể coi đây là thời
kỳ phát cảm của những cảm xúc thẩm mĩ - những cảm xúc tích cực, dễ nảy sinh khi trẻ được tiếp xúc trực tiếp với “cái đẹp” Từ những cảm xúc tích cực trẻ bắt đầu mong muốn thể hiện các hoạt động nghệ thuật, mỗi trẻ đều có một cảm nhận riêng, một năng khiếu thể hiện riêng không phải trẻ nào cũng biết cách thể hiện cảm xúc của mình qua sản phẩm tạo hình Giáo viên cần hướng dẫn trẻ, giúp trẻ thể hiện năng khiếu của mình ngay từ tuổi ấu thơ Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lý như tri giác từ đó giúp trẻ tư duy, trẻ thể hiện tác phẩm của mình một cách riêng biệt hồn nhiên và ngây thơ
Hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ nhiều kiến thức, kỹ năng, kỹ sảo, những cảm xúc chân thật nhất đem đến cho trẻ ấn tượng về cái đẹp và những hình ảnh đẹp đó đã được trẻ thể hiện bằng những sản phẩm ngộ nghĩnh đáng yêu Chính vì vậy, gia đình và nhà trường cần giúp trẻ thể hiện năng khiếu của trẻ giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lý, khả năng chi giác sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình tư duy đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp đây là yếu tố giúp trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện
Để giúp trẻ có một khả năng phát triển tạo hình cần có một quá trình hình thành liên tục có hệ thống Nếu như lứa tuổi mẫu giáo bé là nền tảng phát triển khả năng tạo hình cho trẻ mẫu giáo nhỡ, thì trẻ lứa tuổi mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi lại là cầu nối cho sự phát triển tạo hình ở lứa tuổi mẫu giáo lớn và mỗi lứa tuổi đều có vai trò nhất định trong khả năng tạo hình của trẻ Trẻ lưa tuổi mẫu giáo nhỡ đang có sự phát triển rất mạnh về thể lực và sự khéo léo của đôi bàn tay, vì vậy trẻ có thể miêu tả được về đặc điểm, hình dáng, cấu tạo đường nét, bố cục
và các mối quan hệ của sự vật hiện tượng khi vẽ, trẻ có sự nhận biết về vẻ đẹp
và sự thay đổi của thiên nhiên và các loài vật qua mầu sắc, hình dáng, trẻ có khả năng diễn đạt cảm xúc của mình bằng lời và bằng các sản phẩm tạo hình một cách có mục đích Biết tự nhận xét sản phẩm của mình và nêu lên nhận xét về sản phẩm của bạn Từ đó giúp trẻ có thể hệ thống hóa và chuẩn xác các biểu tượng, nâng cao chất lượng sản phẩm tạo hình, đống thời tạo bước đệm vững chắc giúp trẻ phát triển khả năng tạo hình ở lứa tuổi mẫu giáo lớn
Trong thực tế, việc tổ chức các biện pháp qua hoạt động tạo hình hiện nay cũng đem lại hiệu quả Song chưa thực sự phát huy được tiềm năng, thế mạnh ở
Trang 4mỗi trẻ, đôi khi còn mang tính dập khuôn, máy móc và áp đặt trẻ Chính vì vậy tôi luôn tư tìm tòi, khám phá làm thế nào để các biện pháp đặt ra phải có tính thiết thực phù hợp với thực tiễn? Tính hiệu quả trong giờ hoạt động học tập mà tôi đã truyền đạt đến cho trẻ? Kỹ năng vẽ, tô mầu, bố cục phải có độ tinh tế? , Bên cạch đó vừa giúp trẻ dễ tiếp thu, dễ hiểu giúp trẻ cô đọng chiều sâu về kiến thức? Làm thế nào thông qua giờ hoạt động tạo hình phát huy được tính tập trung, khả năng rèn luyện và ghi nhớ Đây chính nội dung cốt lõi nhằm phát huy trí tuệ ở trẻ một cách toàn diện
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Xuất phát từ tầm quan trọng của hoạt động tạo hình và tình hình thực tế của trường lớp tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau:
2.2.1 Thuận lợi:
Trường Mầm non Thị Trấn 2 đã thành lập năm năm, tuy mới thành lập nhưng trường cũng đạt nhiều thành tích cao và đã được công nhận là trường Mầm non đạt chuẩn quốc gia mức độ I vào năm 2018, trường nằm tại trung tâm Thị trấn Ngọc Lặc, với 2 khu nhà cao tầng khang trang, sạch đẹp, trang thiết bị,
đồ dùng phục vụ cho việc chăm sóc giáo dục trẻ hiện đại,
Ban giám hiệu luôn quan tâm chỉ đạo thực hiện nghiêm túc nội qui, quy chế, kế hoạch chăm sóc giáo dục trẻ, luôn động viên khích lệ sự sáng tạo của giáo viên nhằm đổi mới ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ Mua sắm trang thiết bị đồ dùng phục vụ cho hoạt động tương đối đầy đủ, phòng học rộng rãi, thoáng mát, có đủ ánh sáng cho trẻ hoạt động Chuyên môn nhà trường thường xuyên tổ chức thao giảng góp ý rút kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn cũng như khả năng sư phạm của giáo viên, luôn quan tâm sát sao tới việc chỉ đạo thực hiện các chuyên đề trong năm học
Về trình độ đã đạt trên chuẩn, luôn yêu nghề mến trẻ, học hỏi đồng nghiệp, nghiên cứu tài liệu sách báo, các tập san về bài vẽ, tranh vẽ đẹp, thực tế phù hợp với điều kiện của lớp nhằm tiếp thu và tích lũy kinh nghiệm, nắm bắt kịp thời các biện pháp giáo dục phùi hợp để bản thân áp dụng truyền đạt cho trẻ Làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc học tập của trẻ và luôn quan tâm tới việc rèn luyện những kỹ năng trong tạo hình cũng như trong cuộc sống cho trẻ Bản thân cũng nhiều năm được phân công đứng lớp mẫu giáo nhỡ, tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm trong việc chăm sóc giáo dục, đặc biệt là tổ chức các hoạt động tạo hình qua vẽ
Phụ huynh luôn quan tâm tạo mọi điều kiện phối hợp cùng với cô giáo và nhà trường trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, thường xuyên đóng góp nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương cùng cô làm ra đồ dùng, đồ chơi phong phú phục vụ hoạt động vẽ cho trẻ
Về trẻ là con em khu vực Thị Trấn đến lớp ngoan, có nề nếp thói quen tốt Phần lớn trẻ đã học qua các lớp nhà trẻ, mẫu giáo bé và được phân đúng độ tuổi nên nhận thức của trẻ khá đồng đều trong các hoạt động vẽ
2.2.2 Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên thì bản thân còn gặp không ít những khó khăn như:
Trang 5Tuy cơ sở vật chất cũng đã được đầu tư, song cũng chưa đảm bảo đủ điều kiện cần thiết phục vụ cho hoạt động tạo hình như Giá vẽ riêng cho trẻ chưa có,
đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động tạo hình còn đơn giản
Nhận thức của các cháu trong lớp học đồng đều, với số trẻ đông 40 cháu, giáo viên còn thiếu, gặp không ít khó khăn trong quá trình tổ chúc truyền đạt kiến thức đến trẻ, vẫn còn một số cháu cầm bút chưa vững, cầm chưa đúng cách để vẽ, một số trẻ còn nhút nhát trong học tập ý tưởng của mình
Một số phụ huynh chủ yếu là con em ở các khu vực lân cận nông thôn chưa nhận thức được tầm quan trọng về môn học, chưa tạo chú trọng tạo điều kiện, chủ động, thường xuyên phối hợp với cô giáo để có sự quan tâm chăm sóc giáo dục con mình, sản phẩm tạo hình chưa đạt kết quả và kỹ năng vẽ còn hạn chế, dẫn đến chất lượng chưa cao
Một số trẻ chưa có nề nếp thói quen, chưa qua các lớp nhà trẻ, mẫu giáo bé
vì vậy còn hạn chế lung túng, chưa tự tin trong hoạt động vẽ
2.2.3 Kết quả của thực trạng.
Xuất phát từ thực tế trên đầu năm học 2018 - 2019 tôi đã khảo sát trên trẻ và có kết quả như sau:
trẻ
Kết quả khảo sát
Số trẻ Tỷ lệ (%) Số trẻ Tỷ lệ (%)
1 Trẻ hứng thú, tích cực tham
2 Tính sáng tạo trong các sản
3 Trẻ có các kỹ năng vẽ, tô
màu, sắp xếp bố cục tranh 35 27 77,2 8 22,8
4 Tính hiệu quả trong hoạt động
5 Khả năng nhận xét và đánh
Nhìn vào bảng đánh giá trên từ số liệu thực tế cho thấy khả năng hứng thú,
tự tin, tính tích cực khi tham gia hoat động tạo hình của trẻ là rất thấp Tính sáng tạo, tính thẫm mỹ chưa cao, các kỹ năng vẽ, tô màu, khả năng tư duy ở mức độ đơn giản, đơn điệu Mặt khác khả năng nhận xét đánh giá sản phẩm của trẻ hầu như phụ thuộc vào cô giáo cùng với khẳ năng của bản thân đôi khi còn máy móc, hạn chế
Đây chính là điều mà tôi cần quan tâm nghiên cứu, phát huy hết khả năng để truyền đạt đến trẻ đạt hiệu quả cao, đưa hoạt động tạo hình thông qua hoạt động
vẽ, tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ học một cách thoải mái, tự tin, không gò bó, trẻ luôn hứng thú trong giờ học, nhằm phát huy, khai thác tiềm năng thế mạnh ở từng trẻ giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách triệt để
2.3 “Một số biện pháp nâng cao kĩ năng vẽ thông qua hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi C tại trường Mầm non Thị trấn 2- Ngọc Lặc’’
Trang 62.3.1 Biện pháp 1. Nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ thông qua việc xây dựng môi trường học tập phong phú, đa dạng
Có thể khẳng định rằng, việc tạo được một môi học tập đa dạng, phong phú và đảm bảo thẩm mĩ cho trẻ hoạt động là một trong những biện pháp mang lại hiệu quả cao nhất trong tất cả các hoạt động giáo dục, đặc biệt là hoạt động tạo hình Môi trường lớp học đẹp cũng là một yếu tố trực tiết tác động hàng ngày đến chính bản thân trẻ Chính vì vậy, tôi tập trung trang trí, tạo môi trường nghệ thuật đẹp, hấp dẫn, phù hợp để gây cảm xúc, tạo
ấn trượng đầu tiên cho trẻ về nghệ thuật tạo hình
Tạo môi trường đẹp, hấp dẫn nhằm thu hút sự hứng thú, gây ấn tượng ở trẻ và tác động tích cực vào nhiều yếu tố, đem đến sự thành công cho trẻ trong mọi hoạt động, Việc làm mới môi trường hoạt động từ cách sắp xếp cho sseens việc lựa chọn các nội dung, hình ảnh, mầu sắc để trang trí lớp học, tạo sự bất ngỡ Khi trẻ quan sát sẽ có nhiều câu hỏi đặt ra “Ôi lớp đẹp quá, Thích quá ” Chính môi trường lớp học sẽ tạo ấn tượng khó phai trong mỗi trẻ Đây là tác động cần thiết để hình thành cảm xúc nghệ thuật cho trẻ Vì vậy, tôi tìm hiểu, đặt ra các yêu cầu của chủ đề, căn cứ vào đặc điểm tâm lí, không gian phòng học
và phù hợp độ tuổi để xây dựng môi trường lớp học
Khi trang trí lớp học, tôi tận dụng tối đa môi trường không gian xung quanh lớp học, khai thác các thiết bị, đồ dùng sẵn có, bổ sung thêm thiết bị, đồ dùng tự làm Việc sắp xếp, thay đổi chủ đề được tính toán để bảo đảm tận dụng các nguyên liệu, hiện vật của các chủ đề, bảo đảm tính liên kết, dẫn dắt để trẻ phát huy trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của mình
Cụ thể: Với môi trường trong lớp Ở các mảng chính, các tiêu đề của các
góc Để gây ấn tượng cho trẻ, tôi thường sưu tầm đồ dùng, thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lí và đặt tên thật gần gũi với trẻ
Ví dụ: Chủ đề chính thường ở các vị trí dễ quan sát Nội dung của chủ đề
thường tổng hợp các hình ảnh nổi bật về chủ đề Như chủ đề “Gia đình”: Có hình ảnh ngôi nhà, vườn rau, ao cá
Hay trang trí chủ đề "Thế giới động vật" tôi trang trí mảng chính là các hình
ảnh của các con vật thuộc các nhóm động vật khác nhau, tôi lựa chọn những hình ảnh rõ nét, có màu sắc bắt mắt và đẹp để trang trí
Ví dụ: Ở chủ đề thế giới thực vật, hoạt động học đề tài “Vẽ hoa mùa
xuân” thì ngay ở ngoài cửa tôi vẽ thật nhiều bức tranh như vườn hoa cúc, hoa đồng tiền, bé đang tưới cây, chăm sóc cho cây ở bên trong lớp học, ở các góc được tôi trang trí theo kế hoạch của từng chủ đề, tôi đã xây dựng ở lớp tôi một góc mà tôi thấy thật sự lôi cuốn trẻ đó là góc: “Bé tập làm hoạ sĩ” ở đó tôi chuẩn
bị tất cả các dụng cụ như giấy màu bút sáp, mun cưa, cọ, bột màu Ngoài ra tôi cũng không quên trưng bày những sản phẩm đẹp của trẻ và những bức tranh được tôi vẽ hoàn chỉnh, khi trẻ hoạt động trẻ sẽ có cảm xúc ngay từ ban đầu và
nó sẽ diễn ra một cách dễ dàng, gần gủi
Các mảng tường trống cũng được tôi tận dụng để trang trí phù hợp với chủ đề trẻ học, từ đó trẻ có thể nhận biết các hoạt động của trẻ ở trường/lớp qua các mảng trang trí của cô Các sản phẩm của trẻ được trưng bày đó là một sự
Trang 7khích lệ với trẻ động viên để trẻ phấn đấu cố gắng trong các hoạt động Cửa sổ cũng là nơi tôi có thể trang trí đưa thiên nhiên vào trong lớp học với các lọ cây xanh tôi tận dụng từ nguyên vật liệu phế thải, vừa trang trí cho lớp học vừa giúp trẻ được quan sát khi có giờ học vẽ một số cây xanh Môi trường lớp học ở trường Mầm non với các mảng tường, các góc chơi, đồ chơi được sắp xếp, trang trí nổi bật nhằm thu hút sự chú ý của trẻ cùng với không khí lớp học vui tươi, chan hòa, gần gũi giữa cô và trẻ
Bên cạnh việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động tạo hình trong lớp thì môi trường ngoài lớp học cũng rất quan trọng đối với trẻ như dạo chơi ngoài trời tham quan giúp trẻ khám phá thiên nhiên kỳ diệu
Ví dụ: Khi cho trẻ dạo chơi ngoài trời tôi cho trẻ quan sát “bông hoa”,
“cánh lá”… trong thời điểm hoa nở rực rỡ, đẹp, những búp chồi non xanh mơn mởn, những giọt sương long lanh đọng trên bông hoa, cánh lá Tôi gợi ý kích lệ trẻ nêu lên đặc điểm, cấu tạo và cảm nhận của trẻ về vẻ đẹp tự nhiên của các loài hoa muôn màu, muôn sắc của thế giới loài hoa xung quanh trẻ
Hình ảnh quan sát vườn hoa của bé
Chính những cảm xúc thực tế trẻ được quan sát, trải nghiệm và thảo luận nói lên được ý tưởng của mình, nhằm khơi gợi hứng thú, kích thích tính tò mò, hiểu biết cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, đồng thời cung cấp kiến thức cho trẻ về đối tượng, đặc điểm, hình dáng, lợi ích các loài hoa từ đó cuốn hút trẻ vào hoạt động vẽ từ lúc nào không hay
Ví dụ: Cô cho trẻ đi quan sát “Vườn cây ăn quả” Bằng thực tế đó là vườn
cây ăn quả Bằng sự trao đổi của cô với trẻ về vườn cây ăn quả, thông qua việc cho trẻ tái tạo lại một vườn cây ăn quả, được ngắm, được sờ, được cùng cô trao đổi trong một khung cảnh thời tiết, ánh nắng, màu sắc tự nhiên của lá, quả, cây…Lúc này bao nhiêu những hiểu biết thực tế trẻ đã được cảm thụ
Trang 8Khi tôi cho trẻ vẽ, bất ngờ bài vẽ của trẻ thực sự phong phú và hiệu quả Mỗi trẻ đều có một ý tưởng riêng và sáng tạo không bị gò bó Buổi tham quan thật sự có ý nghĩa
Như vậy việc tạo cảnh quan và môi trường học tập thân thiện đối với trẻ giúp trẻ học tập một cách gần gũi thân thiện có tác dụng giúp trẻ đạt được các mục tiêu giáo dục Đem lại cho trẻ kiến thức bổ ích, mở mang trí tuệ, khả năng
tư duy, ngôn ngữ phong phú như được bày tỏ những điều mình mong muốn cần đạt Tôi rất hài lòng khi trẻ kết quả trẻ đã thực hiện
2.3.2 Biện pháp 2 Đổi mới nội dung tổ chức nhằm thu hút sự hứng thú cho trẻ trong giờ học
Theo kinh nghiệm của bản thân, việc kich thích hưng phấn gây được hứng thú để thu hút cho trẻ vào hoạt động học thật sự không đơn giản chút nào bởi,l thủ thuật gây hứng thú cho trẻ vào hoạt động là một “nghệ thuật” đối với người giáo viên cần có Trước những điểu mới lạ thì sự hấp dẫn lại tăng, trẻ con là như vậy, nhưng cũng đồng thời trẻ lại dễ chán với những gì quen thuộc Vì vậy, tôi luôn suy nghĩ thay đổi các nội dung, biện pháp sinh động, hấp dẫn từ cử chỉ, lời nói nhẹ nhàng, từ nét mặt vui tươi, cho đến các trò chơi, câu đố, bài hát… đều là tình huống bất ngờ, sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ vào giờ học, không khí giờ học trở nên hào hứng, mềm mại không gò bó mà vẫn đạt kết quả cao
Ví dụ: Khi dạy trẻ đề tài "Vẽ đàn cá đang bơi" Để tạo cho trẻ hứng thú
tôi cho trẻ chơi với trò chơi “Ô của bí mật” trên mà hình, cho trẻ lựa chọn ô và trả lời câu hỏi của cô nếu cháu nào trả lời đúng theo yêu cầu thì ô cửa sẽ mở ra
và trong ô cửa đó có hình ảnh những chú cá bơi lượn và dưới nước, những con
cá ở gần to, cá ở xa nhỏ và bơi ngược chiều nhau, có nhiều rong, san hô… Tôi luôn đặt những câu hỏi để kích thích trí tưởng tượng như: Màu sắc?, cá bơi như thế nào?, tại sao? để giúp trẻ hứng thú hơn khi vào bài học Để kết thúc hoạt động học, tôi đặt câu hỏi: Cá rất đáng yêu các nhạc sỹ đã viết nên bài hát gì tăng các con, Ai biết? “Cá vàng bơi” Tôi cho trẻ hát và vận động Cảm thụ của trẻ lúc này đã có những cảm xúc thực sự về “cá” Sự hưng phấn của trẻ càng tăng lên
Hay với đề tài “Vẽ những con vật sống trong gia đình” Chủ đề: Những con vật nuôi trong gia đình Tôi tổ chức theo chương trình “Những con vật bé yêu” Tôi cho trẻ xem đoạn video clip có hình ảnh những con vật sống trong gia đình được trình chiếu trên màn hình Được quan sát những hình ảnh động của các con vật trên màn hình Tôi thấy trẻ rất hứng thú và tôi gợi ý hỏi trẻ về những con vật? Cho trẻ kể? Lúc này hàng loạt ý kiến của trẻ được đưa ra Trẻ không những rất hứng thú và còn thể hiện được nhiều ý tưởng sáng tạo trong tác phẩm của mình
Bên cạnh đó muốn cho trẻ tích cực hơn trong giờ học tôi thường xuyên lên kế hoạch sao cho việc thực hiện các đề tài vẽ trong một chủ đề không bị trùng lặp Nhằm giúp cho các cháu không bị mệt mỏi trong giờ học
Ví dụ: Trong chủ đề "Gia đình" Tôi lựa chọn các đề tài như "Vẽ người thân trong gia đình", "Làm bưu thiếp tặng mẹ" Hay trong chủ đề "Thế giới thực vật" tôi cũng chọn những đề tài với tên gọi khác nhau để thu hút trẻ như:
Trang 9"Vẽ vườn hoa mùa xuân", "Vẽ vườn cây ăn quả" Việc không trùng lặp các đề tài sẽ tạo sự mới mẻ, tăng tính tò mò, kích thích tính tích cực ở trẻ
Ngoài việc gây hứng thú tích cực trong giờ học cho trẻ thì làm thế nào để trẻ không tỏ ra mệt mỏi uể oải trong giờ cũng rất quan trọng, trẻ không thể ngồi quá lâu trong một giờ học, chính vì vậy mà đối với mỗi một tiết học tạo hình cũng như các giờ học khác tôi thường cho trẻ thay đổi trạng thái với phút thể dục nhằm tăng thêm khả năng hứng phấn cho trẻ qua các bài thơ, ca dao, đồng dao
Để góp thêm phần sinh động và hấp dẫn cho giờ học, mới lạ, tôi đưa các trò chơi dân gian, câu đố, bài hát có nội dung gần gủi với đề tài để cho cháu dễ khắc sâu hơn
Ví dụ: Đề tài "Vẽ hoa mùa xuân” tôi chọn bài hát “Chúc xuân”, “Màu
hoa”, “Mùa xuân” cho cháu nghe khi thực hiện bài vẽ, chuyển nội dung của hoạt động tôi cho cháu đọc đồng dao “Xúc sắc xúc xẻ”…
Với cách thay đổi hình thức vào bài cũng cũng như trong giờ học, tôi nhận thấy trẻ rất tập trung chú ý, thể hiện sự phấn chấn, sảng khoái, thoái mái và tự tin, hứng thú và hoạt động học và kết quả các sản phẩm của trẻ rất phong phú đa dạng, có nhiều sáng tạo
2.3.3 Biện pháp 3: Rèn kỹ năng vẽ cho trẻ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình.
Xuất phát từ đặc điểm của hoạt động tạo hình nhằm phát triển thẩm mĩ cho trẻ, hướng trẻ tới cái đẹp, biết yêu quí, trân trọng và tạo ra cái đẹp, để đạt được mục tiêu này thì tôi cho rằng: Nhiệm vụ đầu tiên quan trọng nhất của người giáo viên khi dạy bộ môn tạo hình đó chính là rèn luyện các kỹ năng tạo hình cho trẻ, đặc biệt là kỹ năng vẽ
Việc thực hiện các hoạt động tạo hình một cách có kỹ
phải là điều kiện chủ yếu trong nhiệm vụ của hoạt động tạo
được những kỹ năng cơ bản, những kỹ thuật đúng, đa dạng và chuẩn xác là điều cần thiết, bởi lẽ nó cho phép trẻ có thể miêu
tả mọi vật, mọi hiện tượng, tạo các bố cục trang trí và đưa vào
đó cảm nghĩ, ươc mơ của mình một cách dễ dàng phong phú Để trẻ tiếp thu được bài trẻ cần tập chung chú ý mới biết yêu cầu của hoạt động là
làm gì? và làm như thế nào? để tạo ra được sản phẩm Nếu không tập trung
theo dõi từng bước hướng dẫn của giáo viên thì khi trẻ vẽ sẽ không biết cách thực hiện Vì vậy tôi đã uốn nắn trẻ nagy từ đầu năm đầu năm học, trẻ nắm vững kĩ năng vẽ, tô, bố cục… tôi dạy trẻ từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp
Mặc dù trẻ đã được học qua lớp nhà trẻ và mẫu giáo bé, song lớp tôi không phải cháu nào cũng đều nắm vững các kỹ năng tạo hình đặc biệt là kỹ năng vẽ, ngay từ đầu năm học tôi
đã tiến hành khảo sát kỹ năng vẽ để điều chỉnh và nhận thấy có rất nhiều trẻ chưa có kỹ năng vẽ, thậm chí là kỹ năng cầm bút
và ngồi vẽ đúng tư thế, chính vì vậy để giúp trẻ thực hiện tốt kỹ
Trang 10năng vẽ thì đầu tiên tôi giúp trẻ nắm vững cách chuẩn xác về các nét cơ bản, màu sắc, đường nét, hình dạng, kích thước, bố cục của hình vẽ, bố cục bức tranh.
Ví dụ 1: Đề tài “Vẽ bánh hình vuông, hình tròn” cô giả làm cô bé quàng
khăn đỏ mang bánh đến biếu bà, trẻ bị lôi cuốn bởi trang phục của cô bé quàng khăn đỏ và tò mò muốn biết đó là bánh gì Trẻ tập trung chú ý từ đó cô giới thiệu cho trẻ nhận xét đặc điểm của cái bánh, trẻ dùng khả năng nhận xét của mình để diễn tả hình ảnh của cái bánh, sau đó hướng dẫn trẻ biết vẽ các nét cong, nét thẳng, nét xiên trẻ rất thích thú từ sự hứng thú đó cô hướng dẫn cách
vẽ tô màu bố cục chi tiết rõ ràng, Tôi thường khuyến khích trẻ thể hiện sự sáng tạo của mình thông qua các hoạt động tạo hình
Ví Dụ 2: Trẻ vẽ một con cá theo mẫu sau khi nắm được các nét trẻ sẽ vẽ một
đàn cá theo ý thích
Để trẻ phát triển tài năng, năng khiếu của mình trẻ cần có kỹ năng vẽ, biết cách vẽ tôi cung cấp cho trẻ kiến thức, kỹ năng vẽ Tôi sử dụng các câu hỏi gợi
mở “Con dự định sẽ làm gì? để tạo ra sản phẩm đó con sẽ sử dụng nguyên vật liệu gì, màu sắc như thế nào? để hoàn thành một sản phẩm vẽ không nhất thiết trẻ phải dùng bút vẽ hết cả sản phẩm cô có thể gợi ý cho trẻ vẽ Trẻ có thể dùng bằng bàn tay, ngón tay…
Ví dụ 3: Chấm vào màu nước để vẽ con vật, vẽ bông hoa hay cây xanh
bằng hình bàn tay, cô hướng dẫn trẻ đặt tay vào giấy dùng bút ke lại hình bàn tay dùng kéo cắt theo hình vừa vẽ hoặc vừa ke, cắt theo đường diềm, chọn màu sắc phù hợp tô vào các ngón tay, dùng keo dán những bàn tay vừa thực hiện được dán lên cây làm chùm lá Hay cách vẽ con kiến bằng ngón tay cô hướng dẫn trẻ dùng vân ngón tay chấm thành 3 chấm liền nhau làm đầu, mình, đuôi sau
đó dùng bút vẽ râu và đầu, Ta còn có thể cho trẻ chơi các trò chơi sáng tạo như:
Vẽ, in các bộ phận riêng lẽ lên các loại giấy màu khác nhau, hoặc vẽ trên giấy trắng rồi tô màu các bộ phận, cho trẻ vẽ mẫu các bộ phận con vật, sau đó cho trẻ gắn lại với nhau tạo thành các con vật ngộ nghĩnh, cô cho trẻ quan sát nhiều